PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRƯỜNG LONG HÒA CHUYÊN ĐỀ CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN PHÒNG, CHỐNG ĐẠI DỊCH HIV/AIDS TRONG HỌC ĐƯỜNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ I.ĐẶT VẤN ĐỀ Trả
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRƯỜNG LONG HÒA
CHUYÊN ĐỀ CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN PHÒNG, CHỐNG ĐẠI DỊCH HIV/AIDS
TRONG HỌC ĐƯỜNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
I.ĐẶT VẤN ĐỀ
Trải qua hơn 20 năm đấu tranh phòng, chống HIV/AIDS, các quốc gia trên thế giới đã và đang phải đương đầu với một đại dịch có tính chất vô cùng nguy hiểm HIV/AIDS không chỉ ảnh hưởng đến sức khoẻ con người mà còn ảnh hưởng đến an ninh, sự phát triển và nòi giống của loài người Hơn 20 năm đấu tranh với đại dịch, tuy
đã có những thành công nhất định nhưng ở bình diện chung và cấp độ toàn cầu có thể thấy nhân loại vẫn chưa có khả năng ngăn chặn được tốc độ lây nhiễm HIV/AIDS Dịch HIV/AIDS vẫn tiếp tục gia tăng và tàn phá nặng nề các khu vực ở châu Phi và tiếp theo
là châu Á và trên toàn thế giới Một số nước châu Phi, vùng cận Sahara có tới hơn 50% bệnh nhân nhập viện là do HIV/AIDS, tuổi thọ bình quân ở khu vực đó chỉ còn 40 tuổi;
ở nhiều nước, sự phát triển kinh tế, xã hội bị ảnh hưởng nghiêm trọng Báo cáo của UNAIDS trong năm 2002 cho thấy các nước châu Phi đã có hàng triệu học sinh không được tới trường do HIV/AIDS, số được đi học năm 2001 thấp hơn 20% so với năm
1998 Nước láng giềng của Việt Nam là Campuchia cũng có tới hơn 12% bệnh nhân nằm viện là do HIV/AIDS
Tính đến cuối năm 2003, UNAIDS và WHO đã công bố có khoảng 46 triệu người nhiễm HIV/AIDS đang còn sống, 5,8 triệu người mới nhiễm trong năm và 3,5 triệu người tử vong do AIDS trong năm Tại nhiều nước đang phát triển, phần lớn những trường hợp nhiễm mới là thanh niên Khoảng 1/3 trong tổng số những người hiện đang
bị nhiễm HIV/AIDS ở độ tuổi 15 đến 24, phần lớn trong số họ không biết mình đang mang vi-rút HIV Hàng triệu người hầu như không biết hoặc biết rất ít về HIV/AIDS để
tự bảo vệ mình chống lại căn bệnh này Theo báo cáo của UNAIDS và WHO, khu vực
Trang 2cận Sahara có tỷ lệ nhiễm HIV/AIDS cao nhất, tiếp đến là khu vực châu Á Thái Bình Dương
Tổng số các trường hợp nhiễm mới
năm 2003
Năm 2003
Trẻ em < 15 tuổi 700.000 Luỹ tích các trường hợp nhiễm
HIV/AIDS
Trẻ em < 15 tuổi 2,9 triệu Bảng phân bố các trường hợp nhiễm HIV/AIDS
Theo báo cáo của UNAIDS và WHO, mỗi ngày trôi qua có 14.000 trường hợp (2.000 trẻ em và 12.000 người lớn) nhiễm HIV mới và 95% các trường hợp này ở các nước đang phát triển Cho đến nay, đã có hơn 14 triệu trẻ em bị mồ côi do AIDS Một
số nước như Nigeria, số lượng trẻ em mồ côi do AIDS đã tăng lên 995.000 trường hợp, Ethiopia là 989.000 trường hợp, Kenia là 892.000 trường hợp Hầu hết các trẻ này không được đi học, theo thống kê tại Nam Phi số trẻ em đi học năm 2001 thấp hơn 20%
so với năm 1998
Theo báo cáo của UNAIDS và WHO, dịch HIV/AIDS ở hầu hết các khu vực trên thế giới bắt đầu từ những năm cuối của thập kỷ 70 và những năm đầu thập kỷ 80 Hai khu vực Nam và Đông Nam Á, Đông Á Thái Bình Dương dịch HIV/AIDS xuất hiện muộn vào những năm cuối của thập kỷ 80, vùng Đông Âu và Trung Á phát hiện dịch vào những năm đầu thập kỷ 90
Tỷ lệ nhiễm HIV/AIDS trên thế giới ở người lớn cao nhất là vùng cận Sahara với 8,4% người lớn bị nhiễm HIV/AIDS, tiếp theo là khu vực Caribe, Đông Nam châu Á, khu vực Bắc Mỹ Hình thái lây truyền chủ yếu ở các khu vực là qua quan hệ tình dục khác giới, tiêm chích ma túy và có một vài khu vực hình thức lây truyền chính là đồng tính nam giới Theo báo cáo của UNAIDS, ở hầu hết các khu vực: nam giới mắc nhiều hơn nữ giới, riêng ở khu vực cận Sahara nữ chiếm tỷ lệ nhiều hơn và hình thái lây nhiễm chủ yếu qua quan hệ tình dục khác giới
Dịch HIV/AIDS lan sang châu Á khá muộn, trường hợp nhiễm HIV đầu tiên tại khu vực này được phát hiện tại Thái Lan vào năm 1985, đến cuối những năm 90,
Trang 3Campuchia, Myanmar và Thái Lan công bố bệnh dịch đáng lo ngại trên toàn đất nước Năm 2001 có tới 1,07 triệu người lớn và trẻ em mới bị nhiễm HIV tại châu Á Thái Bình Dương đưa tổng số người bị nhiễm HIV tại khu vực này lên tới 7,1 triệu người Dịch tễ học lây nhiễm HIV ở khu vực này có nhiều hình thái khác biệt, tại Thái Lan và Campuchia hình thái lây nhiễm HIV chủ yếu qua quan hệ tình dục khác giới, nhưng một
số nước khác như Việt Nam, Trung Quốc, Malaysia hình thái lây nhiễm vẫn chủ yếu qua tiêm chích ma tuý và tình trạng lây truyền qua đường tình dục khác giới cũng ngày càng tăng
Tại Trung Quốc, UNAIDS và WHO ước tính có khoảng 1,5 triệu người bị nhiễm HIV/AIDS trong đó có 850.000 người lớn, 220.000 là phụ nữ Tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm thanh niên từ 15 - 24 tuổi theo ước tính vào khoảng 0,20% Trong 6 tháng đầu năm 2001 số lượng người bị nhiễm HIV tăng 67,4% so với năm 2000 Đường lây truyền của dịch HIV tại Trung Quốc chủ yếu là do tiêm chích ma túy Vào năm 2000, 7 tỉnh của Trung Quốc đã phải đối mặt với nguy cơ lan tràn dịch HIV, hơn 70% số người tiêm chích ma tuý bị HIV dương tính ở một số khu vực như quận Yili ở Xinjiang và quận Ruili ở Vân Nam Cũng có dấu hiệu của lây nhiễm HIV qua đường tình dục ở 3 tỉnh Vân Nam, Quảng Tây và Quảng Đông Năm 2000, tốc độ lây nhiễm HIV qua quan hệ với gái mại dâm tại Vân Nam là 4,6% (năm 1999 là 1,6%), tại Quảng Tây là 10,7% (tăng hơn 6% so với năm 1999)
Tại Ấn Độ hiện được ước tính có số nhiễm HIV cao nhất trong khu vực, UNAIDS và WHO ước tính có khoảng 3,97 triệu người ấn Độ bị nhiễm HIV vào cuối năm 2001
Tại Indonesia, HIV đang gia tăng nhanh chóng trong nhóm tiêm chích ma tuý và gái mại dâm và ở nhóm người hiến máu Kết quả giám sát tại Indonesia cho thấy vào năm 2000, 40% số người tiêm chích đang được điều trị ở Jakarta đã bị nhiễm HIV Tại Bogor, tỉnh Đông Java, 25% số người tiêm chích ma tuý nhiễm HIV
Tại Thái Lan theo ước tính có khoảng 670.000 trường hợp nhiễm HIV/AIDS Thái Lan là nước triển khai chương trình bao cao su rất sớm và các báo cáo gần đây cho
Trang 4thấy tỷ lệ nhiễm HIV ở Thái Lan không gia tăng như các năm trước đây và có xu hướng giảm xuống ở một số nhóm đối tượng
Ở Việt Nam, kể từ trường hợp nhiễm HIV đầu tiên được phát hiện vào năm
1990, Việt Nam đã bắt tay vào xây dựng và thực hiện các kế hoạch phòng, chống HIV/AIDS trung hạn 1993 - 1996; 1996 - 2000 và đang thực hiện kế hoạch phòng, chống HIV/AIDS năm 2001 - 2005 Tuy nhiên, qua 13 năm đương đầu với dịch HIV/AIDS chúng ta chưa có chiến lược quốc gia tổng thể với sự tham gia đa ngành về công tác phòng, chống HIV/AIDS, kế hoạch phòng, chống HIV/AIDS giai đoạn 2001 -
2005 đang được thực hiện mới chỉ đề cập những chủ trương chung mà chưa đề cập tới những bước đi, các giải pháp và các chương trình hành động cụ thể Để hoạt động phòng, chống HIV/AIDS đạt kết quả, khống chế sự lây lan của đại dịch, giảm tác động của HIV/AIDS tới sự phát triển kinh tế - xã hội, Chính phủ đã giao cho Bộ Y tế xây dựng Chiến lược quốc gia phòng, chống HIV/AIDS ở Việt Nam đến năm 2010 và tầm nhìn 2020
Riêng ở tỉnh Trà Vinh, trong tháng 12 năm 2008, xét nghiệm 1.416 mẫu máu tìm HIV, phát hiện 09 mẫu dương tính, 27 người nhiễm HIV chuyển giai đoạn AIDS, 01 bệnh nhân AIDS tử vong Trong năm 2008, phát hiện 125 mẫu dương tính, 103 người bệnh chuyển giai đoạn AIDS và 102 người tử vong Cụ thể như sau:
Nội dung Cùng kỳ
năm 2007
Tháng 11 năm 2008
Tháng 12 năm 2008
Lũy tích từ ca đầu tiên đến 31/12/2008
Thông qua những con số báo động về đại dịch HIV/AIDS ở trong và ngoài nước, cũng đủ cho thấy tính chất vô cùng nguy hiểm đối với việc duy trì nòi giống của loài người Vì vậy, công tác “tuyên truyền phòng, chống đại dịch HIV/AIDS trong học đường” là vô cùng cần thiết
II.NỘI DUNG
1.Giải thích từ HIV/AIDS:
Trang 5-HIV là chữ viết tắt của cụm từ tiếng Anh "Human Immunodeficiency Virus" là
vi rút gây suy giảm miễn dịch ở người, làm cho cơ thể suy giảm khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh
-AIDS là chữ viết tắt của cụm từ tiếng Anh "Acquired Immune Deficiency Syndrome" là hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải do HIV gây ra, thường được biểu hiện thông qua các nhiễm trùng cơ hội, các ung thư và có thể dẫn đến tử vong
-Nhiễm trùng cơ hội là nhiễm trùng xảy ra do cơ thể bị suy giảm miễn dịch vì bị nhiễm HIV
2.Triệu chứng của bệnh AIDS:
-Giai đoạn mới phát bệnh AIDS có thể có các triệu chứng: sụt cân, ỉa chảy, siết sưng hạch, ra mồ hôi đêm, đau họng, lở, có nốt trên da
-Giai đoạn AIDS toàn phần thì có thể mắc nhiều bệnh cơ hội như bệnh lao, bệnh đường ruột, các bệnh phụ khoa, các bệnh viêm nhiễm khác, có thể nói là bất cứ bệnh gì
có tồn tại trong môi trường
Chú ý:
Đó là các triệu chứng thường gặp nhưng không phải ai cũng bị tất cả các triệu chứng đó Mặt khác, các triệu chứng này cũng giống như triệu chứng của bao cǎn bệnh thông thường người ta thường mắc phải Do đó, thấy một người có những triệu chứng này thì không thể nói người ta bị AIDS được, AIDS khác ở chỗ:
* Thứ nhất, AIDS do vi rút HIV gây ra, tức là phải có HIV mới gọi là AIDS được
* Thứ hai, thường các triệu chứng của nhiều thứ bệnh cùng xuất hiện, khả nǎng hồi phục của cơ thể kém, đến giai đoạn phát triển sâu của AIDS thì cơ thể không có khả nǎng phục hồi nữa và đi đến cái chết
3.Những con đường lây nhiễm HIV:
-Tình dục:
Trong giao hợp thông thường, dương vật của người nam và âm đạo của người nữ tiếp xúc với các dịch sinh dục của nhau.Nếu người nam mang HIV thì HIV có thể đi qua lớp niêm mạc âm đạo của người nữ(da mỏng ở bên trong che phủ bề mặt âm đạo) vào những mạch máu nhỏ li ti có rất nhiều dưới lớp niêm mạc, khiến người nữ bị nhiễm Nếu
Trang 6người nữ mang HIV thì HIV có thể truyền sang người nam qua niêm mạc ở lỗ dương vật hoặc qua lớp da bao phủ đầu dương vật ở phía ngoài Lớp da này mỏng nên trong khi giao hợp dễ bị vết xước rất nhỏ không nhận thấy, tạo điều kiện cho HIV xâm nhập.
-Dùng chung bơm kim tiêm không tiệt trùng:
Dùng chung bơm kim tiêm mà không tiệt trùng sau mỗi lần sử dụng khiến cho máu người trước còn đọng trên bơm kim đi thẳng vào mạch máu của người sau Dù không nhìn thấy thi bơm kim vẫn có máu đọng đó Do đó nếu có vi rút HIV thì nó sẽ lây được dễ dàng
-Truyền từ mẹ sang con:
Phụ nữ nhiễm vi rút HIV nếu sinh con sẽ có khả năng khoảng 30% là con nhiễm HIV theo mẹ, có nghĩa là cứ 100 bà mẹ nhiễm HIV sinh con thì có khoảng 30 trẻ bị nhiễm Vi rút HIV có thể lây sang bé qua nhau thai khi bé còn nằm trong bụng mẹ, qua máu và chất dịch của mẹ khi sinh, và một số nhỏ lây qua sữa mẹ khi mẹ cho bé bú Trẻ
sơ sinh bị nhiễm HIV thường không sống được quá ba năm, bé sẽ bị bệnh và chết
-Truyền máu nhiễm vi rút:
Truyền máu là con đường lây nhiễm trực tiếp Trong truyền máu, máu của người khác đi thẳng vào mạch máu của ta, hơn nữa lượng máu này lại lớn do đó bất cứ ai bị truyền máu của người nhiễm HIV đều bị lây nhiễm
4.Những nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự lây lan đại dịch HIV/AIDS:
-Các cấp uỷ đảng, chính quyền chưa nhận thức đầy đủ về trách nhiệm lãnh đạo; -Công tác tuyên truyền, giáo dục còn hạn chế;
-Sự phối hợp giữa các cấp, các ngành, các tổ chức trong hệ thống chính trị chưa chặt chẽ, còn kém hiệu quả;
-Tổ chức bộ máy phòng, chống HIV/AIDS không ổn định;
-Đội ngũ cán bộ chuyên trách còn thiếu và yếu;
-Ngân sách đầu tư còn thấp so với yêu cầu nhiệm vụ;
-Công tác xã hội hoá thật sự chưa sâu rộng trong toàn xã hội;
-Chưa phát huy hết tinh thần tương thân, tương ái, chăm sóc, giúp đỡ cộng đồng
Trang 75 Nguyên tắc phòng, chống HIV/AIDS
- Kết hợp các biện pháp xã hội và biện pháp chuyên môn kỹ thuật y tế trong
phòng, chống HIV/AIDS trên nguyên tắc lấy phòng ngừa là chính, trong đó thông tin, giáo dục, truyền thông nhằm thay đổi hành vi là biện pháp chủ yếu
-Thực hiện việc phối hợp liên ngành và huy động xã hội trong phòng, chống HIV/AIDS; lồng ghép các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS trong các chương trình phát triển kinh tế - xã hội
-Kết hợp chặt chẽ phòng, chống HIV/AIDS với phòng, chống ma tuý, mại dâm, chú trọng triển khai các biện pháp can thiệp giảm tác hại trong dự phòng lây nhiễm HIV
-Không kỳ thị, phân biệt đối xử với người nhiễm HIV và thành viên gia đình họ; tạo điều kiện để người nhiễm HIV và thành viên gia đình họ tham gia các hoạt động xã hội, đặc biệt là các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS
III.BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
Tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và ý thức của các cấp uỷ đảng, các cấp chính quyền, các đoàn thể xã hội và mọi người dân đối với nhiệm vụ lãnh đạo và tích cực tham gia vào công tác phòng, chống HIV/AIDS;
Các cấp uỷ đảng và chính quyền cần xác định rõ nhiệm vụ của phòng, chống HIV/AIDS là nhiệm vụ cấp bách và lâu dài Thường xuyên theo dõi, giám sát, phân tích tình hình lây nhiễm trong ngành và ở địa phương, có kế hoạch thực hiện các giải pháp cần thiết nhằm phòng, chống HIV/AIDS gắn với việc phòng, chống các tệ nạn ma tuý, mại dâm và với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội phù hợp ở địa phương;
Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật để có cơ sở pháp lý thuận lợi cho công tác phòng, chống HIV/AIDS; Ban hành chính sách, các chế độ hỗ trợ việc chăm sóc người nhiễm HIV/AIDS, quan tâm thích đáng đến quyền lợi của người tham gia phòng, chống HIV/AIDS;
Đa dạng hoá các hoạt động tuyên truyền, thông tin, giáo dục sâu rộng trong toàn
xã hội, đến cộng đồng dân cư, đến từng người dân, từng gia đình, nhất là đến với các thanh, thiếu niên, học sinh và những nhóm người có nguy cơ cao lây nhiễm HIV/AIDS
Trang 8(trẻ lang thang, cơ nhỡ, trẻ mồ côi, tiêm chích ma tuý, mại dâm, đồng tình …) nhằm xây dựng nhận thức đúng đắn về nguy cơ và hiểm họa của dịch HIV/AIDS, có thái độ, hành
vi, cư xử đúng đối với người nhiễm HIV/AIDS, có tinh thần tích cực tham gia phòng, chống căn bệnh này; gắn phòng, chống HIV/AIDS với xây dựng gia đình văn hoá, làng, bản văn hoá, cơ quan, đơn vị văn hoá; xây dựng lối sống lành mạnh, phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội
Đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác phòng, chống HIV/AIDS, nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành trong phòng, chống HIV/AIDS
Tăng mức đầu tư của Nhà nước, tích cực huy động sự đóng góp của toàn xã hội,
mở rộng hợp tác nhằm tranh thủ tối đa sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế cho nhiệm vụ phòng, chống HIV/AIDS Quản lý chặt chẽ, sử dụng có hiệu quả các nguồn đầu tư, ưu tiên đầu tư cho việc mở rộng và nâng cao chất lượng các hoạt động thông tin tuyên truyền, giáo dục, cho công tác chăm sóc và điều trị người nhiễm HIV/AIDS Quản lý và giám sát dịch tễ, tăng cường nghiên cứu khoa học và triển khai ứng dụng các thành tựu nghiên cứu trong, ngoài nước về phòng, chống HIV/AIDS
Đẩy mạnh xã hội hoá công tác phòng, chống HIV/AIDS Phát huy truyền thống tương thân, tương ái, chăm sóc, giúp đỡ của cộng đồng, chống kỳ thị và phân biệt đối xử với người nhiễm HIV/AIDS; tạo điều kiện để những người nhiễm bệnh và gia đình họ thấy rõ trách nhiệm, tự giác tham gia tích cực các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS; khuyến khích các đoàn thể chính trị - xã hội, các tổ chức phi chính phủ, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia phòng, chống HIV/AIDS; tiến tới thành lập tổ chức xã hội phòng, chống HIV/AIDS từ trung ương đến địa phương
IV.KẾT LUẬN
Công tác tuyên truyền phòng, chống đại dịch HIV/AIDS là nhiệm vụ hết sức quan trọng; Đó không phải là nhiệm vụ của riêng cá nhân nào mà là trách nhiệm của toàn xã
Trang 9hội Cho nên, mỗi người chúng ta phải đặc biệt chú trọng đến công tác này Có như vậy
xã hội mới có thể giảm bớt được hoặc đẩy lùi được đại dịch HIV/AIDS Qua chuyên đề này, tôi mong rằng tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên trong nhà trường phải đề ra được nhiều biện pháp phòng, chống đại dịch HIV/AIDS Qua đó, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm của toàn xã hội đối với công tác tuyên truyền phòng chống đại dịch nguy hiểm này
Trường Long Hòa, ngày ……tháng ….năm 20…
Duyệt của BGH Người viết
Trương Văn Nghĩa