- Học sinh thảo luận trả lời: + Tập tính là chuổi những phản ứng của động vật trả lời kích thích từ môi trường, I/ Tập tính là gì?. - Tập tính là chuổi những phản ứng của động vật trả lờ
Trang 1Tuần: 16, Tiết: 31.
Ngày soạn: 25/11/2010
Bài: 31 TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT ( tiết 1)
I MỤC ĐÍCH BÀI DẠY:
* Kiến thức:
- Nêu được định nghĩa tập tính
- Phân biệt tập tính bẩm sinh với tập tính học được
- Nêu được cơ sở thần kinh của tập tính
* Kỹ năng:
- Phân tích, so sánh, tổng hợp
* Thái độ:
II PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
1) Phương pháp:
+ Hỏi đáp
+ Khám phá
+ Diễn giảng
2) Các đồ dung dạy học:
- Hình ảnh minh họa bằng powerpoint
- Phiếu học tập
I II TRỌNG TÂM:
Phần II Các loại tập tính
IV.
KI Ể M TRA BÀI CŨ
- Chất trung gian hoá học có vai trò như thế nào trong truyền tin qua xináp ?
+ Làm thay đổi tính thấm của màng sau xináp, làm xuất hiện xung thần kinh lan truyền đi tiếp
Enzim ở màng sau xináp có vai trò thuỷ phân axêtincôlin thành axêtat + côlin Hai chất này quay
trở lại chuỳ xináp và tái tổng hợp thành axêtincôlin chứa trong bóng xináp
- Xináp là:
a/ Diện tiếp xúc giữa các tế bào ở cạnh nhau
b/ Diện tiếp xúc chỉ giữa tế bào thần kinh với tế bào tuyến
c/ Diện tiếp xúc chỉ giữa tế bào thần kinh với tế bào cơ
d/ Diện tiếp xúc giữa các tế bào thần kinh với nhau hay với cá tế bào khác( tế bào cơ, tế bào
tuyến…)
I V/ Tiến trình bài giảng
* Mở bài:
- Ong làm tổ, hô rình mồi, nhện dăng lưới…… người ta gọi đây là tập tính vậy tập tính là gì ?
* Phát triển bài:
* Hoạt động 1: tìm hiểu khái niệm tập tính
- Mục tiêu: học sinh nêu được khái niệm tập tính
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
- Giáo viên liệt kê một số
ví dụ gọi đây là tập tính
Vậy tập tính là gì ?
- Học sinh thảo luận trả lời:
+ Tập tính là chuổi những phản ứng của động vật trả lời kích thích từ môi trường,
I/ Tập tính là gì ?
- Tập tính là chuổi những phản ứng của động vật trả lời kích thích từ môi trường, nhờ đó động vật thích nghi với môi trường sống và tồn tại
* Hoạt động 2: tìm hiểu các kiểu tập tính
- Mục tiêu: học sinh phân biệt tập tính bẩm sinh với tập tính học được
- Có mấy loại tập tính, - Học sinh thảo luận trả lời:
II/ Phân loại tập tính
1/ Tập tính bẩm sinh
Trang 2phân biệt chúng dựa
vào đâu?
- Cho ví dụ mỗi loại tập
tính
- Yêu cầu HS thảo luận
trả lời lệnh sách giáo
khoa
+ Có hai loại: học được và bẩm sinh
+ Dựa vào nguyên nhân hình thành
+ Ví dụ ong xây tổ, hổ bắt mồi
- Học sinh thảo luận trả lời:
+ Tập tính của tò vò là tập tính bẩm sinh, không cần học tập, sinh ra đã có, đặc trưng cho loài
+ Là tập tính bẩm sinh vì không cần phải qua học tập + Là tập tính học được vì phải qua học tập mới có
- Là tập tính sinh ra đã có, di truyền, đặc trưng cho loài
Vd: ong làm tổ 2/ Tập tính học được
- Là loại tập tính được hình thành trong đời sống
cá thể thông qua học tập và rút kinh nghiệm Vd: hổ rình mồi
=> Tóm lại có 2 kiểu tập tính: bẩm sinh và học được
* Hoạt động 3: tìm hiểu cơ sở thần kinh của tập tính
- Mục tiêu:trình bày được cơ sở thần kinh của tập tính
- Cho biết cơ sở thần
kinh của tập tính là gì ?
- Các bộ phận chính
của một cung phản xạ ?
- Phân biệt tập tính bẩm
sinh và tập tính học
được Cho ví dụ ?
- Yêu cầu HS thảo luận
trả lời lệnh sách giáo
khoa
- Học sinh thảo luận nhóm trả lời:
+ Cơ sở thần kinh của tập tính là phản xạ
+ Bộ phận tiếp nhận kích thích, phân tích tổng hợp,
bộ phận thực hiện + Tập tính bẩm sinh là chuỗi phản xạ không điều kiện Vd: nhện dăng tơ + Tập tính học được là chuỗi phản xạ có điều kiện
Vd: sự tự vệ
- Học sinh thảo luận nhóm trả lời:
+ Hệ thần kinh của động vật dạng lưới và dạng hạch
có cấu tạo khá đơn giản, số lượng tế bào thần kinh không nhiều nên khả năng học tập rất thấp, việc học tập và rút kinh nghiệm rất khó khăn Hơn nữa tuổi thọ của chúng thường ngắn nên không có nhiều thời gian cho việc học tập Do khả năng tiếp thu bài học kém
và không có nhiều thời gian để học và rút kinh nghiệm nên các động vật này sống và tồn tại được chủ yếu nhờ các tập tính
III/ Cơ sở thần kinh của tập tính
- Cơ sở thần kinh của tập tính là phản xạ Phản xạ được thực hiện nhờ cung phản xạ
* Kích thích-> thụ quan-> Hệ thần kinh-> cơ quan thực hiện-> hành động
+ Tập tính bẩm sinh là chuỗi phản xạ không điều kiện do gen quy định di truyền và đặc trưng cho loài
Vd: nhện dăng tơ + Tập tính học được là chuỗi phản xạ có điều kiện không bền vững dể thay đổi, phụ thuộc vào mức
độ tiến hoá của hệ thần kinh và tuổi thọ Vd: sự tự vệ
=> Tóm lại cơ sở thần kinh của tập tính là các phản xạ có điều kiện và không điều kiện
Trang 3bẩm sinh.
+ Người và động vật có hệ thần kinh phát triển rất thuận lợi cho việc học tập
và rút kinh nghiệm Tập tính ngày càng hoàn thiện
do phần học tập được bổ sung ngày càng nhiều và càng chiếm ưu thế so với phần bẩm sinh Ngoài ra, động vật có hệ thần kinh phát triển thường có tuổi thọ dài, đặc biệt là giai đoạn sinh trưởng và phát triển kéo dài cho phép động vật thành lập nhiều phản xạ có điều kiện, hoàn thiện các tập tính phức tạp ứng với điều kiện sống luôn biến động
I V/ Củng cố
- Sử dụng các câu hỏi cuối bài để củng cố
- Ý không đúng khi nói về phân loại tập tính ở động vật là
a/ Tập tính bẩm sinh b/ Tập tính học được
c/ Tập tính hổn hợp( gồm tập tính bẩm sinh và học được ) d/ Tập tính nhất thời
V/ Dặn dò
- Học bài trả lời các câu hỏi cuối bài, tìm thêm nhiều ví dụ về tập tính
- Chuẩn bị nội dung bài tiếp theo “ Tập tính ở động vật tiếp theo ”, hoàn thành phiếu học tập sau
Kiểu học tập Khái niệm Ví dụ
Quen nhờn
In viết
Điều kiện hoá đáp ứng
Điều kiện hoá hành động
Học ngầm
Học khôn
* Rút kinh nghiệm:
Tổ trưởng ký duyệt Giáo viên soạn
Thái Thành Tài