+ Liệt kê được các nguồn cung cấp dinh dưỡng khoáng cho cây, dạng phân bón muối khoáng cây hấp thụ được.. Vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu trong cây.. - Vào bài: Tro
Trang 1Tuần: 2 Tiết: 4
Ngày soạn: 21/08/2010
Bài 4 VAI TRÒ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ KHOÁNG
I MỤC ĐÍCH BÀI DẠY:
- Kiến thức:
+ Nêu được các khái niệm: nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu, các nguyên tố dinh dưỡng đại lượng và vi lượng
+ Liệt kê được các nguồn cung cấp dinh dưỡng khoáng cho cây, dạng phân bón (muối khoáng) cây hấp thụ được
+ Trình bày được ý nghĩa của liều lượng phân bón hợp lí đối với cây trồng, môi trường và sức khỏe con người
- Kỹ năng:
+ Quan sát hình và phân tích hình
+ Thảo luận, làm việc nhóm
+ Kỹ năng tư duy
- Thái độ:
II PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
1) Phương pháp:
+ Hỏi đáp
+ Khám phá
+ Diễn giảng
2) Các đồ dung dạy học:
- Hình ảnh minh họa bằng powerpoint
- Phiếu học tập
III TRỌNG TÂM:
Phần II Vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu trong cây
IV NỘI DUNG VÀ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1) Chuẩn bị:
- Kiểm tra kiến thức cũ: (5 phút)
1 Vì sao dưới bóng cây mát hơn dưới mái che bằng vật liệu xây dựng?
2 Tác nhân chủ yếu nào điều tiết độ mở của khí khổng?
Trả lời:
1 Vật liệu xây dựng hấp thụ nhiệt làm nhiệt độ tăng cao, còn lá cây thoát hơi nước làm hạ nhiệt độ môi trường xum quanh lá Nhờ vậy, không khí dưới bong cây vào những ngày hè nóng bức mát hơn
so với không khí dưới mái che bằng vật liệu xây dựng
2 Hàm lượng nước trong tế bào khí khổng
- Vào bài: Trong bài 1, chúng ta đã nghiên cứu sự hấp thụ các ion khoáng ở rễ và qua bài 2, chúng
ta đã biết các con đường di chuyển của các ion khoáng từ rễ lên lá và đến các cơ quan khác của cây Trong bài 4 này, các em sẽ tìm hiểu cây hấp thụ và vận chuyển các nguyên tố dinh dưỡng khoáng
để làm gì?
2) Tên bài mới: Bài 4 VAI TRÒ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ KHOÁNG.
NỘI DUNG BÀI
(LƯU BẢNG)
THỜI GIAN
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ
I.NGUYÊN TỐ DINH
DƯỠNG KHOÁNG
THIẾT YẾU TRONG
- Kể tên các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu trong cây mà em biết
- 1 HS trả lời(C, H,O,…), các HS khác bổ sung(nếu có)
Trang 2CÂY
- Nguyên tố dinh dưỡng
khoáng thiết yếu là:
+ Nguyên tố mà thiếu nó
cây không hoàn thành
được chu trình sống
+ Không thể thay thế
được bất kì nguyên tố
nào khác
+ Phải trực tiếp tham gia
vào quá trình chuyển
hóa chất trong cơ thể
- Nguyên tố đại lượng
(chiếm > 100mg/kg chất
khô của cây) gồm C, H,
O, N, P, K, S, Ca, Mg
- Nguyên tố vi lượng
(chiếm <=100mg/1kg
chất khô của cây) chủ
yếu là Fe, Mn, B, Cl, Zn,
Cu, Mo, Ni
II.VAI TRÒ CỦA
- Nhận xét, kết luận
- Vậy nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu là những nguyên tố như thế nào?
- Nhận xét, kết luận
- Nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu gồm những loại nào?
Dựa vào đâu để phân thành như vậy?
- Nhận xét, kết luận
- Thế nào là nguyên tố đại lượng
và gồm những nguyên tố nào?
- Nhận xét, kết luận
- Thế nào là nguyên tố vi lượng
và gồm những nguyên tố chủ yếu nào?
- Nhận xét, kết luận
- Từ kết quả thí nghiệm được minh họa trên hình 4.1 SGK, có thể rút ra nhận xét gì?
Thiếu nguyên tố nitơ là một trong các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu trong môi trường dinh dưỡng, cây lúa sinh trưởng kém(chậu ở giữa), thiếu tất cả các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu (trồng trong nước cất) cây lúa sinh trưởng rất kém (chậu bên phải)
- Dựa vào hình 4.2 SGK em hãy cho biết dấu hiệu điển hình để nhận biết cây thiếu các nguyên
tố dinh dưỡng
- Nhận xét, kết luận vấn đề
- Yêu cầu HS quan sát bảng 4
- Lắng nghe
- 1 HS trả lời(thiếu nó cây không sống, không thể thay thế), các HS khác bổ sung(nếu có)
- Lắng nghe
- 1 HS trả lời(2 loại:
nguyên tố đại lượng và nguyên tố vi lượng; dựa vào hàm lượng của chúng…), các HS khác bổ sung(nếu có)
- Lắng nghe
- 1 HS trả lời(chiếm > 100mg/kg chất khô của cây; gồm C, H, O, …), các
HS khác bổ sung(nếu có)
- Lắng nghe
- 1 HS trả lời (chiếm ≤ 100mg/kg chất khô của cây; gồm Fe, Mn, …), các
HS khác bổ sung(nếu có)
- Lắng nghe
- 1 HS trả lời(thiếu nitơ sinh trưởng kém; thiếu tất
cả sinh trưởng rất kém), các
HS khác bổ sung(nếu có)
- Lắng nghe
- 1 HS trả lời(biểu hiện thành màu sắc đặc trưng trên lá)
- Lắng nghe
- Thực hiện yêu cầu của
Trang 3CÁC NGUYÊN TỐ
DINH DƯỠNG
KHOÁNG THIẾT
YẾU TRONG CÂY
- Nitơ: thành phần của
protein, axit nucleic…
- Phốtpho: thành phần
của axit nucleic, ATP,
phôtpholipit, côenzim
- Magiê: thành phần của
diệp lục, hoạt hóa
enzim
- Sắt: thành phần của
xitôcrôm, tổng hợp diệp
lục, hoạt hóa enzim
- Môlipđen: cần cho sự
trao đổi nitơ
III.NGUỒN CUNG
CẤP CÁC NGUÊN TỐ
DINH DƯỠNG
KHOÁNG CHO CÂY
1.Đất là nguồn chủ yếu
cung cấp các nguyên tố
dinh dưỡng khoáng
cho cây
Các muối khoáng trong
đất có tồn tại dạng hòa
tan (dạng ion) rễ cây hấp
thụ được
SGK và nêu tóm tắt vai trò của các ion khoáng
- Nhận xét, kết luận
- Ở hình 4.2 SGK, màu vàng (hoặc da cam, đỏ, tía) của các lá trên hình là do Mg – nguyên tố tham gia vào cấu trúc của phân
tử diệp lục, do đó khi cây bị thiếu nguyên tố này, lá cây mất màu xanh lục và có màu như trên
- Em hãy kể tên các nguồn cung cấp nguyên tố dinh dưỡng khoáng cho cây
- Nhận xét, kết luận.
- Trong đất các muối khoáng tồn tại ở dạng nào? Dạng nào rễ cây hấp thụ được?
- Nhận xét, kết luận
- Trong đất dạng muối khoáng không tan có thể chuyển hóa thành dạng hòa tan được không?
Nếu có thì quá trình này có chịu ảnh hưởng của nhân tố nào không?
Sự chuyển muối từ dạng không tan thành dạng hòa tan mà cây hấp thụ được chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố môi trường như hàm lượng nước, độ thoáng, độ pH, nhiệt độ đất và đặc biệt là hoạt động của hệ vi sinh vật đất
- Vậy dựa vào kiến thức về vi sinh vật đã được học ở sinh học lớp 10, em hãy cho biết vi sinh vật chuyển hóa muối khoáng không tan thành dạng hòa tan như thế nào?
Vi sinh vật phân giải cặn bả
GV
- Lắng nghe
- Lắng nghe
- 1 HS trả lời(đất, phân bón), các em khác bổ sung (nếu có)
- Lắng nghe
- 1 HS trả lời(không tan và hòa tan; dạng hòa tan), các
HS khác bổ sung(nếu có)
- Lắng nghe
- 1 HS trả lời(có; chịu ảnh của nước, ôxi, pH…), các
HS khác bổ sung(nếu có)
- Lắng nghe
- 1 HS trả lời(phân giải protein, cacbohidrat…), các
HS khác bổ sung(nếu có)
- Lắng nghe
Trang 42.Phân bón cho cây
trồng
Liều lượng phân bón cao
quá mức cần thiết sẽ
không chỉ độc hại đối
với cây mà còn gây ô
nhiễm nông phẩm và
môi trường
hữu cơ như protein, cacbihidrat… trong đất và chuyển thành dạng cây hấp thụ được
- Em hãy cho biết biện pháp cải tạo đất mà em biết ở địa phương em
Làm cỏ sụt bùn, phá váng sau khi đất bị ngập úng, cày phơi ải đất, cày lật úp rạ xuống, bón vôi cho đất, đặc biệt trên đất chua, nếu bón KCl thì bắt buộc phải bón vôi trước…
- Tại sao phải bón phân cho cây trồng?
Khi cây thiếu chất dinh dưỡng cần phải bón phân cho cây vì phân bón là nguồn quan trọng cung cấp các chất dinh dưỡng cho cây trồng
- Em hãy cho biết có nên bón nhiều phân cho cây trồng hay không? Vì sao? Cho ví dụ
- Nhận xét, kết luận
- Dựa vào đồ thị hình 4.3 SGK, hãy rút ra nhận xét về liều lượng phân bón hợp lí để đảm bảo cho cây sinh trưởng tốt nhất mà không gây ô nhiễm môi trường
Nên bón phân với liều lượng tối ưu đối với từng giống và loài cây để bảo đảm cho cây sinh trưởng tốt và không gây ô nhiễm môi trường
- 1 HS trả lời(cày ải, bón vôi, làm cỏ…), các HS khác bổ sung(nếu có)
- Lắng nghe
- 1 HS trả lời(vì cây thiếu chất dinh dưỡng), các HS khác bổ sung(nếu có)
- Lắng nghe
- 1 HS trả lời(không nên, vì bón quá liều gây ô nhiễm môi trường…), các HS khác bổ sung(nếu có)
- Lắng nghe
- 1 HS trả lời(để đảm bảo cây sinh trưởng tốt), các HS khác bổ sung(nếu có)
- Lắng nghe
3) Củng cố: (5 phút)
- Yêu cầu HS đọc và nhớ phần tóm tắt in nghiên trong khung ở cuối bài
- Sử dụng các câu hỏi SGK
4) Bài tập về nhà: Dặn HS về nhà học bài và soạn bài 5 Dinh dưỡng nitơ ở thực vật
5) Rút kinh nghiệm:
Tổ trưởng ký duyệt Giáo viên soạn
Thái Thành Tài