III Hoạt động của thầy và trò Hoạt động của thày Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng 1/ ổn định tổ chức Gv :Kiểm tra sĩ số 2/kiểm tra bài cũ Vai trò, vị trí của nghề điện dân dụng trong
Trang 1Buổi 1
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết 1 : giới thiêu nghề điện dân dụng
I) Mục tiêu: Học sinh nắm đợc đặc điểm tầm quan trọng của nghề điện và trên cơ sở đó
biết đề cao yêu cầu của nghề điện
- Giáo dục ý thức học tập tu dỡng đạo đức phẩm chất của ngời thợ điện
II) Chuẩn bị của GV và HS:
-Tranh vẽ hệ thống đờng dây điện, các nhà máy điện, nhà máy sản xuất thiết bị điện.
III) Hoạt động của thầy và trò:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng
HS:nêu những công việc mà ngời thợ điện phải làm
HS:nêu đợc những yêu cầu của nghề
điện
1)Tầm quan trọng của nghềđiện:
- Nghề điện góp phần đẩy mạnh tốc độ công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa Do
đó ngời thợ điện phải có mặt khắp mọi nơi
- Những công việc phải làm của ngời thợ điện:
+ Lắp đặt trang thiết bị phục vụ sản xuất và sinh hoạt nh lắp đặt
động cơ điện, máy điều hoà nhiệt độ + Bảo dỡng vận hành sửa chữa, khắc phục sự cố xảy ra trong mạng điện
2)Yêu cầu nghề điện
- Nắm vững kỹ năng đo lờng sử dụng bảo dỡng, sửa chữa và lắp đặt các thiết
bị điện
- Phải có tay nghề tốt để tiến hành công việc
Trang 2Tiết 2 : giới thiêu nghề điện dân dụng
I) Mục tiêu cần đạt :
-Học sinh nắm đợc đặc điểm tầm quan trọng của nghề điện và trên cơ sở đó biết đề cao yêu cầu của nghề điện ,biết đợc vai trò, vị trí của nghề điện
- Giáo dục ý thức học tập tu dỡng đạo đức phẩm chất của ngời thợ điện
II) Chuẩn bị của GV và HS:
-Tranh vẽ hệ thống đờng dây điện, các nhà máy điện, nhà máy sản xuất thiết bị điện.
III) Hoạt động của thầy và trò
Hoạt động của thày Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng 1/ ổn định tổ chức
Gv :Kiểm tra sĩ số
2/kiểm tra bài cũ
Yêu cầu nghề điện ?
dụng, ngời thợ điện có thể
phải tham gia làm các công
việc gì?
- Cho học sinh trả lời câu
hỏi SGK
4) Củng cố : ? Vai trò, vị
trí của nghề điện dân dụng
trong sản xuất và đời sống:
Đặc điểm yêu cầu của nghề
5)Hớng dẫn: Học bài, liên
hệ thực tế
HS: Rất quan trọng, không thể thiếu đợc trong cuộc sống và sản xuất
- HS: (Nh SGK)
- HS: (Liên hệ thự tế trả lời)
- HS: Lắp đặt, vận hành, sửa chữa
Trang 3I) Mục tiêu cần đạt :
-Học sinh nắm đợc đặc điểm tầm quan trọng của nghề điện và trên cơ sở đó biết đề cao yêu cầu của nghề điện ,biết đợc vai trò, vị trí của nghề điện
- Giáo dục ý thức học tập tu dỡng đạo đức phẩm chất của ngời thợ điện
II) Chuẩn bị của GV và HS:
-Tranh vẽ hệ thống đờng dây điện, các nhà máy điện, nhà máy sản xuất thiết bị điện.
III) Hoạt động của thầy và trò
Hoạt động của thày Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng 1/ ổn định tổ chức
Gv :Kiểm tra sĩ số
2/kiểm tra bài cũ
Vai trò, vị trí của nghề điện
dân dụng trong sản xuất và
dụng, ngời thợ điện làm việc
trong môi trờng nào?
d) Triển vọng của nghề:
- Theo em, nghề điện dân
dụng có thể bị mất đi
làm việc của nghề điện dân
dụng:?Những nơi đào tạo
điện dân dụng càng phát triển
Trang 4II) Chuẩn bị của GV và HS:
-Tranh vẽ hệ thống đờng dây điện, các nhà máy điện, nhà máy sản xuất thiết bị điện.
III) Hoạt động của thầy và trò :
Hoạt động của thày Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng
?Khi bị điện giật nạn
nhân thờng có biểu hiện
gì ?
?Hồ quang điện xuất
hiện khi nào ?
GV: nêu mức độ nguy
hiểm đối với từng mức
của cờng độ dòng điện
Giới thiệu điện áp an
HS:nghiên cứu trả lời câu hỏi của GV
HS:Ghi bài vào vở
1)Điện giật tác động đến cơ thể con ngời nh thế nào :
- Điện giật tác động đến hệ thần kinh trung ơng, gây rối loạn hoạt
động của hệ hô hấp, hệ tuần hoàn Ngời bị điện giật thờng thở hổn hển, tim đập nhanh,
- Trờng hợp điện giật nặng trớc hết
là phổi sau đó đến tim ngừng đập, nạn nhân chết trong tình trạng bị ngạt Nạn nhân đợc cứu sống nếu kịp thời đợc hô hấp nhân tạo
2)Tác hại của hồ quang điện :
- Hồ quang điện phát sinh khi có sự
cố điện có thể gây bỏng cho ngời gây cháy
- Hồ quang điện thờng gây thơng tích ngoài da có khi phá huỷ cả phần mềm gân hoặc xơng
3) Mức độ nguy hiểm của tai nạn
điện:
- Mức độ nguy hiểm của tai nạn
điện phụ thuộc những yếu tố saua)Cờng độ của dòng điện qua cơ thể :
Giới hạn nguy hiểm là 0,1A b)Đờng đi của dòng điện qua cơ thể :
- Nguy hiểm nhất là dòng điện đi qua não, tim,phổi Dòng điện truyền trực tiếp vào đầu là nguy hiểm nhất sau đó là qua hai tay qua chân
c)Thời gian I đi qua cơ thể :
R phụ thuộc trạng thái sức khoẻ, ngời càng nhiều mồ hôi thì điện trở giảm nên I tăng Môi trờng càng nhiều bụi thì R giảm nên I tăng
d)Tần số dòng điện :4) Điện áp an toàn :
ở điều kiện bình thờng với lớp da khô sạch sẽ thì điện áp dới 40V đợc coi là điện áp an toàn ở nơi ẩm ớt,
có nhiều bụi kim loại thì điện áp an toàn không quá 12V
- Nhiều nớc quy định điện áp an toàn từ 12- 36 V cho các máy phát
điện
Trang 5Nguyễn Xuân Tờng - THCS Thị trấn Cổ Lễ
Tiết 41- 42- 43: thực hành lắp mạch một đèn sợi đốt
I)Mục tiêu:
- Học sinh xây dựng đợc sơ đồ lắp đặt từ sơ đồ nguyên lý
- Biết lập kế hoạch cho công việc lắp đặt mạch điện
- Lắp đặt đợc mạch 1 đèn sợi đốt
- Làm việc có kỹ thuật
II) Chuẩn bị của GV và HS:
1,Vật liệu :Bảng điện, cầu chì, bóng sợi đốt, dây dẫn, giấy ráp, băng cách điện
2)Dụng cụ : Dao, kìm, bút thử điện, tô vít, thớc
III) Hoạt động của thày và trò
Hoạt động của thày Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng
Cả lớp vẽ hình vào vở
3)Thống kê các thiết bị điện và vật liệu vào bảng
4)lắp đặt mạch điện
- Lắp đặt mạch điện theo các bớc sau
+ Vạch dấu vị trí các thiết bị
điện + Lắp mạch chính + Lắp mạch nhánh +Bọc cách điện mối nối 5)Kiểm tra, đánh giá sản phẩm
?Khi bị điện giật nạn
nhân thờng có biểu hiện
gì ?
?Hồ quang điện xuất
hiện khi nào ?
GV: nêu mức độ nguy
hiểm đối với từng mức
của cờng độ dòng điện
Giới thiệu điện áp an
HS:nghiên cứu trả lời câu hỏi của GV
HS:Ghi bài vào vở
1)Điện giật tác động đến cơ thể con ngời nh thế nào :
- Điện giật tác động đến hệ thần kinh trung ơng, gây rối loạn hoạt
động của hệ hô hấp, hệ tuần hoàn Ngời bị điện giật thờng thở hổn hển, tim đập nhanh,
- Trờng hợp điện giật nặng trớc hết
là phổi sau đó đến tim ngừng đập, nạn nhân chết trong tình trạng bị ngạt Nạn nhân đợc cứu sống nếu kịp thời đợc hô hấp nhân tạo
2)Tác hại của hồ quang điện :
- Hồ quang điện phát sinh khi có sự
cố điện có thể gây bỏng cho ngời gây cháy
- Hồ quang điện thờng gây thơng tích ngoài da có khi phá huỷ cả phần mềm gân hoặc xơng
3) Mức độ nguy hiểm của tai nạn
điện:
- Mức độ nguy hiểm của tai nạn
điện phụ thuộc những yếu tố saua)Cờng độ của dòng điện qua cơ thể :
Giới hạn nguy hiểm là 0,1A b)Đờng đi của dòng điện qua cơ thể :
- Nguy hiểm nhất là dòng điện đi qua não, tim,phổi Dòng điện truyền trực tiếp vào đầu là nguy hiểm nhất sau đó là qua hai tay qua chân
c)Thời gian I đi qua cơ thể :
R phụ thuộc trạng thái sức khoẻ, ngời càng nhiều mồ hôi thì điện trở giảm nên I tăng Môi trờng càng nhiều bụi thì R giảm nên I tăng.d)Tần số dòng điện :
4) Điện áp an toàn :
ở điều kiện bình thờng với lớp da khô sạch sẽ thì điện áp dới 40V đợc coi là điện áp an toàn ở nơi ẩm ớt,
có nhiều bụi kim loại thì điện áp an toàn không quá 12V
- Nhiều nớc quy định điện áp an toàn từ 12- 36 V cho các máy phát
điện
Trang 6- Vẽ đợc sơ đồ mạch điện điều khiển 2 đèn sợi đốt
- Làm việc cẩn thận, nghiêm túc khoa học và an toàn lao động
II) Chuẩn bị của GV và HS:
- Vật liệu : Bảng điện 2 công tắc, 2 cầu chì, 2bóng đèn, đui đèn, dây dẫn, băng cách
điện
- Dụng cụ : Kìm, tôvít, bút thử điện
III) Hoạt động của thày và trò
Hoạt động của thày Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng
Trang 7- Vẽ đợc sơ đồ mạch điện điều khiển 2 đèn sợi đốt
- Làm việc cẩn thận, nghiêm túc khoa học và an toàn lao động
II) Chuẩn bị của GV và HS:
- Vật liệu : Bảng điện 2 công tắc, 2 cầu chì, 2bóng đèn, đui đèn, dây dẫn, băng cách
điện
- Dụng cụ : Kìm, tôvít, bút thử điện
III) Hoạt động của thày và trò
Hoạt động của thày Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng
- Đi dây theo sơ đồ lắp đặt
- Kiểm tra lại mạch điện để nối nguồn
4) Kiểm tra :đánh dấu sản phẩm 5) Tổng kết buổi thực hành
Trang 8Chơng III: Máy biến áp Tiết 48: Những khái niệm cơ bản về máy biến áp
I) Mục tiêu:
- Học sinh nắm đợc khái niệm, phân loại, công dụng, cấu tạo của máy biến áp dùng
trong gia đình
- Biết phân biệt các loại máy biến áp, chỉ đợc cấu tạo từng bộ phận
II) Chuẩn bị của GV và HS:
- Tranh vẽ cấu tạo MBA
- Mô hình máy biến áp
III) Hoạt động của thày và trò
Hoạt động của thày Hoạt độngcủa trò Nội dung ghi bảng
GV:giới thiệu các loại
MBA cho học sinh ghi
lời câu hỏi của GV
HS:Ghi bài vào vở
HS : Trả lời câu hỏi của GV
HS:nghiên cứu trả
lời câu hỏi của GV
HS:Ghi bài vào vở
1)Khái niệm :
- Máy biến áp là loại thiết bị
điện dùng để biến đổi dòng
điện xoay chiều ở cấp điện áp này thành dòng điện xoay chiều ở điện áp khác có cùng một tần số
2)Phân loại a) Theo công dụng : 4Loại
- MBAđiện lực dùng truyền tải
& phân phối điện năng
- MBA tự ngẫu dùng thay đổi
điện áp ở từng giới hạn nhỏ
b, Theophơng pháp làm mát:2 loại
- Máy biến áp lõi thép
- Máy biến áp lõi không khí
c, Theo dòng điện có pha khác nhau:
- Máy biến áp một pha
- Máy biến áp 3 pha
3) Số liệu ghi trên MBA
- Công suất định mức (VA hoặc KVA)
Trang 9- Học sinh nắm đợc công dụng, cấu tạo MBA một pha
- Học sinh biết liên hệ với máy biến áp ở gia đình
II) Chuẩn bị của GV và HS:
Mô hình MBA một pha
III) Hoạt động của thầy và trò
Hoạt động của thày Hoạt độngcủa trò Nội dung ghi bảng
HS:Ghi bài vào vở
HS : Trả lời câu hỏi của GV
HS:nghiên cứu trả lời câu hỏi của GV
HS:Ghi bài vào vở
1) Công dụng: MBA1 pha dùng để biến đổi điện áp dòng điện xoay chiều 1 pha từ trị số điện âp này sang trị số điện áp khác có cùng một tần số
2) Cấu tạo MBAmột pha : gồm 3 phần
a)Lõi thép:Đợc chế tạo thép kĩ thuật điện dùng làm mạch dẫn từ thông đồng thời làm khung quấn dây
b) Bộ phận dẫn điện (dây quấn) Bằng dây đồng mềm có độ bền cơ
Để cách điện giữa các vòng dây với nhau giữa dây quấn và lõi thép gồm : giấy cách điện.sơn cách
điện,
Trang 10HS:Ghi bài vào vở
HS : Trả lời câu hỏi của GV
3)Các số liệu định mức của MBA
- Công suất định mức: Là công suất toàn phần đa ra ở dây thứ cấp
- điện áp sơ cấp :là điện áp ở cuộnsơcấp
Dòng điện sơ cấp : là dòng ở cuộn sơ cấp
- Điện áp thứ cấp định mức : Là
điện áp của dây quấn thứ cấp tính băng V
- Dòng điện thứ cấp định mức :Là dòng điện của dây quấn thứ cấp
- Giữa công suất, điện áp và dòng
điện định mức có quan hệ
S =U1.I1 =U2.I2
- MBA làm viẹc không đợc phép vợt quá trị số định mức ghi trên nhãn
Tiết 51: Nguyên lý làm việc của máy biến áp một pha
I) Mục tiêu:
- Học sinh cắm đợc nguyên lý làm việc của MBA1 pha dùng trong gia đình
- Rèn kỹ năng quan sát phát huy tính tò mò sáng tạo của học sinh
II) Chuẩn bị của GV và HS:
Mô hình MBA
III) Hoạy động của thày và trò
Hoạt động của thày Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng
* HS theo dõi giáo viên
HS:nghiên cứu trả lời câu hỏi của GV
HS:Ghi bài vào vở
HS : Trả lời câu hỏi của GV
1) Hiện tợng cảm ứng
điện từ:
Máy biến áp làm việc dựa trên hiện tợng cảo ứng điện từ
2 ) Nguyên lý làm việc
- Khi nối cuộn sơ cấp vào nguồn điện xoay chiều có điện áp U1 thì
dòng điện xoay chiều I1 chạy trong cuộn sơ cấp
sẽ sang cuộn thứ cấp sinh ra trong lõi thép 1
từ thông biến thiên –
Do mạch từ khép kín nên từ thông này sang
Trang 11mô tả cấu tạo của máy
Ta có k=w1/w2=U1/U2Nếu U1>U2 k >1 Máy giảm áp
Nếu U1<U2 K<1 Máy tăng áp
- Học sinh cắm đợc cách sử dụng và bảo dỡng máy biến áp dùng trong gia đình,
- Giáo dục ý thức bảo vệ thiết bị điện đảm bảo an tàn điện sử dụng lâu bền
- Rèn thói quen làm việc kỹ thuật khoa học,
II) Chuẩn bị của GV và HS:
Máy biến áp dùng trong gia đình
III) Hoạt động của thày và trò
Hoạt động của thày Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng
lời câu hỏi của GV
HS:Ghi bài vào vở
HS : Trả lời câu hỏi
- Điện áp nguồn điện vào máy biến áp không đợc lớn hơn điện áp sơ cấp định mức,
- Khi đóng mạch cần lu ý nấc đặt của chuyển mạch
- Công suất tiêu thụ của phụ tải không
đợc lớn hơn công suất định mức của máy biến áp
+ Ngoài ra khi điện áp nguồn giảm quá thấp máy dễ bị quá tải,
Nếu thấy máy náng phải giảm bớt phụ tải
- Chỗ đặt MBAphải khô ráo, thoáng mát ít bụi m xa nơi hoá chất không có vật nặng đè lên máy
Trang 12? Máy biến áp trong
lời câu hỏi của GV
HS:Ghi bài vào vở
- Theo cõi nhiệt độ làm việc của máy thờng xuyên Thấy hiện tợng là phải kiểm tra xem máy có bị quá tải hay h hỏng gì không?
- Chỉ đợc phép thay đổi dấc điện áp lau chùi máy, tháo dỡ máy chắc chắn
đã ngắt nguồn điện vào máy
- Lắp các thiết bị bảo vệ+Thiết bị bảo vệ quá tải, ngắn mạch
nh aptômat, cầu chì…
+Thiết bị bảo vệ chống dòng điện dò
*Khi thử điện choMBA cần chú ý:
+ Điện áp đa vào dây quấn phải đúng
điện áp định mức của dây quấn đó
+Dây quấn sơ cấp có 5 điện áp định mức tơng ứng với 5 vị trí chuyển mạch 80v,110v,160v,220v,250v
Vì dây quấn thứ cấp có điện áp định mức không thay đổi khi thay đổi các vị trí chuyển mạch thứ cấp vào dây quấn thứ cấp
Tiết 53: Một số h hỏng thông thờng và cách khắc phục của
máy biến áp một pha
I) Mục tiêu:
- Học sinh cắm đợc nguyên lý làm việc của MBA1 pha dùng trong gia đình
- Rèn kỹ năng quan sát phát huy tính tò mò sáng tạo của học sinh
II) Chuẩn bị của GV và HS:
Mô hình MBA
III) Hoạy động của thày và trò
Hoạt động của thày Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng
* GV Nêu một số h
hỏng thờng gặp trong
thực tế sử dụng MBA
HS:nghiên cứu trả
lời câu hỏi của GV
1)Kiểm tra MBAxác định h hỏng:
- Bị chập mạch 1 số vòng dây, máy nóng điện áp ra không đủ Bất kì
chập mạch cuộn dây cào khi không
có phụ tải vẫn đo đợc dòng sơ cấp lớn,
- Chạm mát: Nếu vỏ máy không nối
Trang 13? để phát hiện đứt
dây hay không ta
phải làm gì ?
HS:Ghi bài vào vở
HS : Trả lời câu hỏi của GV
đất máy vẫn làm việc bình thờng
nh-ng rất nh-nguy hiẻm cần sử lý nh-ngay,có thê dùng đèn để thử
- Đứt dây + Trớc hết nên kiểm tra cầu chì
+ Kiểm tra tiếp xúc và đầu nối các chuyển mạch,dùng đồng hồ vạn năng
lời câu hỏi của GV
HS:Ghi bài vào vở
HS : Trả lời câu hỏi của GV
2)Những h hỏng thông thờng của máy biến áp và biện pháp xử lý:
- Nổ cầu chì do quá tải
- Mất điện vào máy, cần kiểm tra lần lợt từng vị trí, từng mối nối để phát hiện ra,
- Hiện tợng chạm vỏ : thờng bị ẩm
Cần sấy sau đó dùng đồng hồ đo kiểm tra lại
+Hiện tợng này còn xảy ra do các
đầu dây chạm nhau hỏng cách điện giữa các cuộn dây
- Hiện tợng cuộng dây cóng quá mức quy định dẫn đến cháy
+Nhiệt độ cho phép máy làm việc không đợc quá 80 độ C,
+ Hiện tợng này còn xảy ra khi máy biến áp làm việc với điện áp quá lớn Khi xảy ra hiện tợng này cần cho máy ngừng làm việc để kiểm tra và theo dõi nhiệt độ cho phép,
- Máy biến áp dùng vào nguồng điện
có tần số không phù hợp
Buổi 19
Trang 14Ngày soạn: 19/7/2010
Ngày dạy: 22/7/2010
Tiết 54- 55: Thực hành: vận hành, kiểm tra máy biến áp
I) Mục tiêu: Học sinh có thể tự kiểm tra đợc thông số của máy biến áp nh điện áp,
dòng điện, công suất
II) Chuẩn bị của GV và HS:
- Nguồn diện :1 Máy biến áp tự ngẫu
- Đồng hồ đo điện :vôn kế, am pe kế,ôm kế hoặc đồng hồ vạn năng
- Dây điện có vỏ bọc cách điện
- Công tắc điện hoặc áptômát
III) Hoạt động của thầy và trò:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng
lời câu hỏi của GV
HS:Ghi bài vào vở
HS : Trả lời câu hỏi của GV
Nội dung thực hành:
1) Vẽ sơ đồ :2)Kiểm tra điện áp định mức của máy biến áp
- Sau khi kiểm tra các điện giữa dây quấn và vỏ nối sơ đồ kiểm tra điện áp định mức của từng nấc
(Có thể tử thấp đến cao hoặc từ cao đến thấp )
3) kiểm tra dòng điện định mức của máy:
cách 1: Dùng bóng đèn, dây
điện trở làm phụ tải để ampe chỉ bằng trị số đinh mức
Cách2: Dùng sơ đồ kiểm tra