- Địa chủ phong kiến - Nông dân: là đối tượng bóc lột chủ yếu của thực dân phong kiến.chịu thuế khóa nặng nề, họ là lực lượng tích cực trong công cuộc đấu tranh chống thực dân phong kiến
Trang 1Câu hỏi 1: Dưới tác động của cuộc khai thác thuộc địa làn thứ nhất của Pháp, nền kinh tế Việt Nam có những chuyển biến như thế nào?
- Sau khi đã cơ bản bình định VN, pháp tiến hành khai thác thuộc địa lần thứ nhất
- Nông nghiệp: ruộng đất, kể cả ruộng đất công làng xã bị chiếm đoạt-> đồn điền của các địa chủ người Pháp
- Công nghiệp: tư bản Pháp tập trung vào khai thác mỏ, những cơ sở CN lần lượt ra đời (điện nước, khai khoáng), CN phục vụ đời sống được triển khai
- Giao thông( sắt,bộ): cầu cảng được xây dựng và dần hoàn thiện phục vụ cho việc bìn định và khai thác
- Thương nghiệp do người Pháp độc quyền
- Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, phương thức sản xuất TBCN từng bước du nhập vào nước
ta Nhưng nền kinh tế nứoc ta vẫn là nền kinh tế sản xuất nhỏ, lạc hậu, bị phụ thuộc Chúng vẫn duy trì phương thức bóc lột phong kiến trong mọi lĩnh vực
Câu hỏi 2: Dưới tác động của cuộc khai thác thuộc địa làn thứ nhất của Pháp, xã hội Việt Nam có những chuyển biến như thế nào?
- Cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp đã làm cho xã hội nước ta diễn ra sự phân hóa sâu sắc Giai cấp cũ tồn tại và phân hóa, giai cấp mới ra đời
- Địa chủ phong kiến
- Nông dân: là đối tượng bóc lột chủ yếu của thực dân phong kiến.chịu thuế khóa nặng nề, họ là lực lượng tích cực trong công cuộc đấu tranh chống thực dân phong kiến
- CN:là nông dân mất đất, bán sức lao động trong các hầm mỏ, đồn điền, công trường, nhà máy,…số lượng ngày càng đông, sống tập trung(1914 khoảng 10 vạn người)
- Tư sản: những người chủ đại lý, thầu khoáng, chủ xưởng, chủ hiệu buôn…
- Tiểu tư sản:tầng lớp tiểu thương, tiểu chủ, viên chức ,thầy giáo, nhà báo, học sinh,…
- Sĩ phu yêu nước có nhiều chuyển biến về chính trị : Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh => mâu thuẫn dân tộc và giai cấp trong xã hội Việt Nam trở nên sâu sắc, mặt khác với sự nảy sinh tâng lớp xã hội mới đã tạo điều kiện bên trong cho một cuộc vận động giải phóng dân tộc theo hướng mới
Câu 3: Những chuyển biến về cơ cấu kinh tế xã hội VN dưới tác động của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của Pháp có gì đáng chú ý? ( Tóm ý từ câu 1,2)
Câu 4: Những chuyển biến về kinh tế xã hội nứoc ta vào đầu thế kỉ XX mối quan hệ như thế nào?
- Từ sau cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của Pháp, đất nước Việt Nam đã diễn ra những biến đổi quan trọng về kinh tế, xã hội, văn hĩa, giáo dục và giai cấp xã hội Việt Nam có những chuyển biến đáng kể từ XHPK sang XH thuộc địa nữa phong kiến
- Mâu thuẫn trong xã hội Việt Nam ngày càng sâu sắc, chủ yếu là mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp và tay sai phản động Cuộc đấu tranh của nhân ta chống để quốc và tay sai diễn ra ngày càng gay gắt.
- Sự phân hĩa giai cấp, đặc biệt là sự ra đời và phát triển của các lực lượng xã hội mới, đã
Trang 2tạo tiền đề cho việc tiếp thu các trào lưu tư tưởng mới, làm cơ sở để hình thành và phát triển các khuynh hướng cách mạng mới ở Việt Nam sau Chiến tranh thế giới thứ nhất.
Câu 4: Những sự kiện chứng minh Phan Bội Châu chủ trương giãi phóng dân tộc theo khuynh hướng tư sản bằng bao lực?
- Yếu tố yêu nước và sự xuất hiện các tầng lớp xã hội mới ở Việt Nam là nguyên nhân chủ yếu tạo nên xu hướng CM mới- khuynh hướng DCTS, mà Phan Bội Châu là đại biểu
- Hoạt động của Phan Bội Châu:
+ nợ máu chỉ có thể trả bằng máu, ngay từ đầu ông chủ trương dùng bạo lực giành độc lập dân tộc, thành lập cộng hòa dân quốc
+ 5- 1904, PBC cùng các đống chí CM thành lập Hội Duy Tân chủ trương đánh đuổi giặc Pháp, giành độc lập dân tộc, thiết lập chính thể quân chủ lập hiến
+ 1905, thực hiện phong trào Đông Du đưa học sinh sang Nhật học tập
+ 6-1912, Phan Bội Châu tập hợp những người yêu nước thành lập VN Quang Phục hội với tôn chỉ mục đích mới: “ Đánh đuổi giặc Pháp, khôi phục nước VN, thành lập cộng hoà dân quốc VN”
- Hđ của VN Quang phục hội trong buổi đầu đã khuầy động dư luận trong và ngoài nứơc, nhưng lại bị TDP khủng bố
- 24-12-1913, BCC bị giới quân phiệt TQ giam ở nhà tù Quảng Đông
- Nguyên nhân thất bại: Do các thế lực đế quốc (Nhật - Pháp) cấu kết với nhau để trục xuất thanh niên yêu nước Việt Nam ở Nhật.
Câu 5: Những sự kiện chứng tỏ Phan Châu Trinh chủ trương cứu nước theo khuynh hưóng dân chủ tư sản bằng p2 cải cách?
- 1906, Phan Chu Trinh và nhóm sĩ phu tiến bộ ở Quảng Nam như Huỳnh Thúc Kháng, Trần
Qúy Cáp,…mở cuộc vận động duy tân ở Trung Kỳ hô hào, cổ động chấn hưng thương nghiệp, lập hội kinh doanh, mở trường dạy học theo lối mới
Vận động cải cách trang phục, lối sống(1908)
- tư tưởng duy tân khi đi vào quần chúng đã vựơt qua khuôn khổ ôn hoà, biến thành cuộc đấu tranh quyết liệt, điển hình là ptr chống thuế năm 1908 ở Trung Kì
=> Cuộc vận động yêu nước mang tính chất cải cách văn hoá- xã hội, cổ vũ ý thức tự cường dân tộc dể nhân dân đấu tranh giải phóng dân tộc
-1908 thực dân Pháp đàn áp phong trào Phan Chu Trinh bị bắt bị đày ra Côn Đảo, 1911 ông bị đưa sang Pháp
Câu 6: Vì sao nói Đông Kinh nghĩa thụccó đóng góp to lớn cho cuộc vận động văn hoá đấu TK XX?
- “ Đông Kinh nghĩa thục” : đơng Kinh là tên gọi cũ của Hà Nội; nghĩa thục là là trường tư làm việc cơng ích.
Trang 3- Là tổt chcứ hoạt động CM có tổ chức, chống nền giáo dục cũ, cổ động cho cái mới, tốt cáo tội ác của TDP
- Đây là hoạt động chuẩn bị chống Pháp
- Cỗ vũ cái mới: học chữ quốc ngữ, học các môn học thực dụng, hô hào lập hội buôn, phát triển CN- thưong nghiệp, lên án phong tục lạc hậu
-Dù chỉ hoạt động được 9 tháng, nhưng Đơng Kinh nghĩa thục thực sự là một cuộc vận động văn hĩa lớn vì đã:
+ Thức tỉnh lịng yêu nước cho nhân dân Việt Nam.
+ Tấn cơng vào hệ tư tưởng phong kiến, cổ động cách mạng, phát triển văn hĩa và ngơn ngữ dân tộc.
+ Mở đường cho sự phát triển của hệ tư tưởng tư sản ở Việt Nam.
Câu 7 : Khuynh hướng mới trong phong trào vận động giải phóng dân tộc đầu thề kỉ XX nảy sinh trong hoán cảnh nào?
- Mọi phong trào yêu nước theo khuynh hướng vơ sản và phong kiến ( phong trào Cần Vương ) đều đi đến thất bại.CM Việt Nam cần cĩ một con đường mới.
- Tác động của phong trào cách mạng thế giới ảnh hưởng đến phong trào cách mạng VN ( Cm Nhật Bản,
Cm Trung Quốc), do vậy một trào lưu tư tưởng mới đã được truyền bá vào Việt NAm thơng qua các TÂn văn, tân thư, tân báo đĩ là tư tưởng dân chủ tư sản.
-Cuộc khai thác thuộc địa của Pháp đã làm nảy sinh những lực lượng xã hội mới như cơng nhân,
tư sản và tiểu tư sản, đã tạo ra những điều kiện bên trong cho một cuộc vận động giải phĩng dân tộc theo xu hướng mới.
- Đúng lúc này, các sách Tân thư, Tân báo do Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu viết được đưa vào Việt Nam đã cổ vũ các sĩ phu tiên tiến hướng theo lý tưởng cuộc vận động Duy tân của Trung Quốc, cuộc Duy tân Minh Trị, vào con đường cách mạng tư sản Đầu thế kỷ XX, một phong trào yêu nước mới ở nước ta nảy sinh theo khuynh hướng dân chủ tư sản, tiêu biểu là Phan Bội Châu – người lãnh đạo xu hướng bạo động và Phan Châu Trinh – người lãnh đạo xu hướng cải cách.
Câu 8: So sánh hai xu hướng bạo động và cải cách đầu thế kỉ XX?
* Giống nhau:
- Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh đều là những sĩ phu phong kiến chịu ảnh hưởng các tư tưởng
tư sản tiến bộ, đều xuất phát từ tấm lịng yêu nước để tìm con đường giải phĩng dân tộc Con đường đĩ theo khuynh hướng dân chủ tư sản.
- Các ptr này đều bị thực dân Pháp đàn áp rồi thất bại
* Khác nhau:
- Xu hưóng bạo động:
+ đứng đầu là Phan Bội Châu, với xu hưóng bạo động
+ Chủ trương dùng bạo lục để giành độc lập dân tộc, thiết lập một chính thể quân chủ lập hiến ở VN;
Trang 4+ Hình thức đấu tranh: đấu tranh bằng bạo lực, thành lập hội Duy Tân, thành lập VN Quang Phục hội với tôn chỉ mục đích mới: “ Đánh đuổi giặc Pháp, khôi phục nước VN, thành lập cộng hoà dân quốc VN”
+ Biện pháp: Tổ chức phong trào Đơng Du, đưa học sinh sang Nhật học, chuẩn bị cho cơng
cuộc đánh Pháp cứu nước, bạo động, ám sát,co động thực nghiệp, lập hội kinh doanh.
- Xu hướng cải cách:
+ Đứng đầu là Phan Châu Trinh với xu hướng cải cáh, mang tính chát cải cách văn hoá xã hội => giáo dục lòng yêu nứoc ý thức tự cường nhân dân
+ Chủ trương đấu tranh ơn hịa, cơng khai, dựa vào Pháp để đánh đổ vua quan phong kiến hủ bại, xem đĩ là điều kiện tiên quyết để giành độc lập, kêu gọi dân quyền, dân sinh, dân khí. + Mục đích: cải cáh nâng cao dân trí dân quyền, dựa vào Pháp để đánh đổ ngôi vua và bọn hủ bại phong kiến, xem đó là diều kiện tiên quyết để giành độc lập
+ Biện pháp: Mở trường theo lối mới để nâng cao dân tr, vận động đổi mới “phong hĩa”, cải cách lối sống, bài trừ mê tín dị đoan
Câu hỏi 9: Chính sách khai thác thuộc địa của TDP trong chiến tranh đã tác động như thế nào đến ki8nh tế nước ta?
- Âm mưu của Pháp chủ trương vơ vét tối đa nhân lực, vật lực của thuộc địa để vào những tổn thất của Pháp trong chiến tranh
- Hàng trăm tấn lương thực và nông lâm sản đua sang Pháp, sự cướp bóc này đã tác dộng mạnh mẽ tới tình hình kinh tế, xã nước ta
- Chính sách kinh tế của Pháp: tăng các thứ thuế; bắt nhân dân ta mua cơng trái
- Những biến động kinh tế:
*Cơng nghiệp :
+Công nghiệp thuộc địa gánh đõ những tổn thất, thiếu hụt trong tg CT;
+Mỏ đang khai thác đựoc bỏ thêm vốn, xuất hiện một số công ty than (Tuyên Quang, Đông Triều) giao thơng vận tải ở Việt Nam cĩ sự phát triển hơn trước, biến đổi so với trước
+Pháp nới lỏng độc quyền, cho tư sàn ng` Việt tự do kinh doanh, làm cho CN và GTVT có
đk phát triển => các xí nghiệp mở rông về quy mô
* Nơng nghiệp: từ chỗ độc canh cây lúa -> trồng cây công nghiệp phục vụ chiến tranh, trồng lúa nước bị tổn hại, mùa màng thất bát khiến cho nông dân gặp nhiều khĩ khăn → Nơng dân bị bần cùng hĩa
Câu hỏi 10: Chính sách khai thác thuộc địa của TDP trong chiến tranh đã tác động như thế nào đến các tầng lớp xã hội nước ta như thế nào?
- Do chính sách của Pháp đã thúc đẩy sự phân hĩa xã hội
- Nạn bắt binh lình người Việt đưa sang các chiến trường châu Aâu làm lính chiến hay lính thợ
-
Trang 5- Nạn chiếm đoạt ruộng đất, sưu cao thuế nặng , thiẹn tai bão lũ làm cho đời sống nơng dân ngày càng bị bần cùng
- Cơng nghiệp phát triển giai cấp cơng nhân tăng lên về số lượng, và chất lượng, trưởng thành về
ý thức tinh thần đấu tranh đó là lực lượng có khả năng lãnh đạo CMGPDT, có khả năng thu bút, tập hợp các giai cấp khác trog cuộc đấu tranh chống đế quốc, phong kiến
- Tư sản và tiểu tư sản Việt Nam cĩ tăng về số lượng, song chưa trở thành giai cấp, họ bắt đầu lên tiếng đấu tranh bênh vực quyền lợi họ ( lập cơ quan ngôn luận riêng cho mình Diễn đàn bản sứ,
Đại Việt
Câu hỏi 11: trong thời gian đầu chiến tranh, Việt Nam quang phục hội đã hoạt động với những hình thức nào?
- Sau những hoạt động ko thành công trong 1913, VNQPH gần như nakm82 im Khi chiến tranh bùng nổ, do tình hình thay đổi, hội đã tổ chức nhiều cuộc bạo động
- 9-1914, hội viên Đỗ Chân Thiết đứng ra lập chi hội Vân Nam, với phần đông là công nhân viên chức hoả xa, họ sản xuất ở Hà nội và vận động binh lính đánh úp ở hà Nội
- Hội tiến hành một số cuộc bạo động như tấn công các đồn binh của Pháp: Cao Bằng, phú thọ
- Ở Trung kì , hội tổ chức phá ngực Lao Bảo, vận động tù nhân cướp sùng, phù nhà lao…
- Trong những năm đầu chiến tranh, VNQPH vận động được nhiều tầng lớp tham gia các cuộc bạo động nhưng đều bị thất bại => tan rã sau đợt khủng bố lớn của TDP
Câu hỏi 12: Trong những năm chiến tranh thứ nhất, VN đã có những cuộc khởi nghĩa lớn nào của đồng bào các dân tộc thiểu số?
- Ở Tây Bắc, bùng nổ cuộc KN của người Thái Nghãi quân chiếm đồn giặc dọc biên giới Việt-Lào đến năm 1915 làm chủ cả vùng tây Bắc
- Ở Lai Châu, đồng bào ng` Mông khởi nghĩa dưới sự lãn đạo của Giảng Tả Chay, thu hút nhiều đồng bào các dân tộc thiểu số tham gia Cuộc khởi nghĩa tồn tại 4 năm, với nhiều trận chiến ác liệt, buộc chính quyền Pháp phải nợi rông ách kiềm kẹp, áp bức nhân nhân của dân tộc thiểu số
- Ở vùng Đông Bắc, binh lính Bình Liêu nổi dậy, lôi cuốn đồng bào người Hán, Nùng, Dao tham gia, hoạt động rộng 1919, Pháp dẹp yên cuộc khởi nghĩa này
- Ở Tây Nguyên, đồng bào dân tộc thiểu số nhiều loần nổi dậy chóng Pháp, nghĩa quân thắng nhiều trận lon81, buộc Pháp phải bỏ cả vùng cao đất rộng Cuộc khởi nghĩa kéo dài tới năm
1935 rồi chấm dứt
=> ý nghĩa:
-Tuy các cuộc khởi nghĩa đều thất bại nhưng nói lên tinh thần yêu nứơc, ý chí muốn giành lại độc lập ân tộc
- Cỗ vũ ý chí chiến đấu của nhân dân, cùng với Nhân dân miền xuôi đánh giặc của nứơc
- Góp phần vào cuộc đấu tranh chung của dân tộc
Câu hỏi 13: Vì sao Nguyễn Aùi Quốc ra đi tìm đường cứu nước?
Trang 6- Nguyễn Aùi Quốc sinh ra và lớn lên trong trí thưc yêu nứoc, lớn lên trong một miền quê có truyền thống đấu tranh quật khởi, người sớm nhận thức được nỗi khổ nhục của người dân nô lệ
- Từ rất sớm NAQ đã có ý chí đánh đuổi Pháp, giải phóng đồng bào
- Chưa cĩ đường lối đúng đắn, cĩ thể nĩi phong trào cách mạng VN đang trong tình trạng khủng hoảng về đường loíi cứu nước, hồn cảnh đĩ đã thúc đẩy những người VN yêu nước tìm 1 con đường cứu nước mới, giải phĩng dân tộc khỏi ách đơ hộc của thực dân Pháp
- NAQ khâm phục tinh thần yêu nước của các chí sĩ PBC, Phan Châu Trinh, Phan Đình Phùng nhug n gười ko tán thành với quan điểm cứu nước của PBC và PCT đĩ là dựa vào Nhật và Pháp để giải phĩng dân tộc ( Vì PBC thì muốn dựa vào quân sự của Nhật, nhưng cuối cùng lại ko đc sự giúp
đỡ của Nhật, cịn PCT thì muốn dựa vào Pháp để "Khai dân trí, chấn chân khí, hậu dân sinh" làm cho nước nhà ta phát triển sau đĩ rồi hất cẳng Pháp)
- Ảnh hưởng của cuộc Cách mạng tháng Mười Nga và Lê Nin
- Bác muốn tìm hiểu sự thật của khẩu hiệu mà TDP đã rêu rao ở nước ta “ tự do, bình đẳng, bác ái” Mặc khác, Bác muốn sang nước ngồi để học hỏi và để tìm hiểu thật rõ kẻ thù của mình để
về nước giúp dân tộc Bởi Bác quan niệm muốn chiến thắng được kẻ thù thì phải hiểu thật rõ về kẻ thù của mình.
- Nhận thức được điều này, ngày 5 - 6 - 1911, tạ bến cảng Nhà Rồng, Nguyễn Ái Quốc đã ra đi tìm đường cứu nước Sau nhiều nam bơn ba, người trở lại Việt Nam vao năm 1941, lãnh đạo nhân dân Việt Nam đứng lên đấu tranh giành độc lập
Câu hỏi 15: Những hoạt động của NAQ trong những năm 1911-1918 nhằm mục đíc gì?
- Nguyễn Ai Quốc sinh ra trong một gia đình trí thức yêu nước -> Người sớm cĩ tinh thần yêu nước
và ý chí cứu nước.
- Trước cảnh nước mất, nhà tan, các cuộc đấu tranh đều thất bại, bế tắc Người quyết định đi sang phương Tây tìm đường cứu nước.
- Ngày 05/6/1911 Nguyễn Ai Quốc rời cảng Nhà Rồng ra đi tìm đường cứu nước
=>Đây là một hành động cĩ ý nghĩa quan trọng nĩ khảng định một tầm nhìn mới của Bác so vĩi các bậc tiền bối trước đĩ, Bac cũng hướng ra nước ngồi nhưng khơng phải để cầu viện mà nhằm mục đích : tìm hiểu xem nước P và các nước khác làm thế nào rồi trở về giúp đồng bào mình.Muốn đánh bại kẻ thù thì phải hiểu rõ kẻ thù của mình.
Các hoạt động của Nguyễn Ai Quốc
- Năm 1911-1917, Người bơn ba nhiều nước, làm nhiều nghề để sống, tiếp xúc với nhiều người -> hiểu rõ ở đâu bọn đế quốc cũng tàn bạo, độc ác Nhân dân lao động bị áp bức bĩc lột dã man
- Năm 1917 Nguyễn Ai Quốc trở lại Pháp, Người tích cực hoạt động tố cáo thực dân Pháp, tiếp nhận ảnh hưởng Cách mạng tháng Mười Nga, tư tưởng của người dần dần biến đổi Đây là quá trình khảo sát , lựa chọn là cơ sở đầu tiên và quan trọng để ng` xác định còn đường cứu nước cứu dân
=> Qua quá trình lao động đã giúp B nhận thấy rằng nhân dân ở chính quốc cũng khổ như nhân dân thuộc địa Và trên thế giới chỉ cĩ hai loại người là: kẻ áp bức bĩc lột và người bị áp bức bĩc lột Điều này giúp B khảng định kẻ thù của nhân dân VN khơng phải là cả nước P mà chỉ là những kẻ trực tiếp
đi xâm lược Nhận rõ kẻ thù cách mạng cĩ ý nghĩa vơ cùng quan trọng đối với thắng lợi của CMVN
Câu hỏi 16: Những biến động về mặt kinh tế xã hội Việt Nam trong những năm CTTG I? ( tóm ý câu 9,10)
Câu 17: Điểm lại các ptr yêu nước tiêu biểu trong thời kì đầu chiến tranh?
- Hoạt động của Việt Nam Quang Phục hội (1914)
- Cuộc vận động khởi nghĩa của Thái Phiên và Trần Cao Vân (1916)
Trang 7- Khởi nghĩa binh lình Thái nguyên (1917).
- Khởi nghĩa vũ trang của đồng bào các dân tộc thiểu số
- Phong trào Hội kín Nam Kì
- Phong trào công nhân và hoạt động ra đi tìm đường cứu nước của Nguyễn Aùi Quốc
Câu 18: Tại sao nói đây là thời kì ptr CM VN khủng hoảng về đường lối và giai cấp lãnh đạo?
- Các ptr trong thời kì này chưa tìm ra đường lối đấu tranh đúng đắn, và cụ thể cho quá trình đấu tranh lâu dài
- Còn mang tính tự phát, chủ yếu đòi quyền cá nhân, nặng về quyền lợi kinh tế
- Chưa có chính đảng của một giai cấp tiên tiến nào lãnh đạo
- Giai cấp tư sản Việt Nam rất nhỏ yếu cả về kinh tế và chính trị nên khơng đủ sức giương cao ngọn
cờ lãnh đạo sự nghiệp giải phĩng dân tộc
- Thiếu sự đoàn kết giữa nhưng tổ chức cách mạng, các phong trào nổ theo mang tính chất tự phát
=> các phong trào yêu nước theo khuynh hướng dân chủ tư sản ở Việt Nam đã diễn ra liên tục, sơi nổi, lơi cuốn đơng đảo quần chúng tham gia với những hình thức đấu tranh phong phú, thể hiện ý thức dân tộc, tinh thần chống đế quốc của giai cấp tư sản Việt Nam, nhưng cuối cùng đều thất bại vì giai cấp tư sản Việt Nam rất nhỏ yếu cả về kinh tế và chính trị nên khơng đủ sức giương cao ngọn cờ lãnh đạo sự nghiệp giải phĩng dân tộc