Tai lieu tap huanEXE

Phần mềm eXe e-LearningGiới thiệu eXe Chương trình eLearning XHTML editor eXe là công cụ soạn thảo trênnền tảng Web, hỗ trợ cho giáo viên, học sinh trong các trường học trong việc thiết

TÀI LIỆU TẬP HUẤN NÂNG CAO NĂNG LỰC ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀO VIỆC BIÊN SOẠN, GIẢNG DẠY MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN

Ở TRƯỜNG THPT

CN NGUYỄN VĂN QUANG

Sử dụng eXe

A Phần mềm eXe e-Learning

Giới thiệu eXe

Chương trình eLearning XHTML editor (eXe) là công cụ soạn thảo trênnền tảng Web, hỗ trợ cho giáo viên, học sinh trong các trường học trong việc thiết

kế, phát triển và xuất bản tài liệu học tập và giảng dạy mà không cần có kiến thứccăn bản về HTML, XML hay những chương trình soạn thảo phức tạp

Web là một môi trường giáo dục thuận lợi vì nó mang lại cho người dạy vàngười học các khả năng tương tác và truyền thông Tuy nhiên, tình hình thực tế làkhông nhiều giáo viên có đủ các kỹ năng tự thiết kế các trang Web, do đó phụthuộc nhiều vào các kỹ thuật viên và những nhà phát triển Web nếu muốn đưa nộidung giảng day lên mạng Chương trình eXe ra đời nhằm mục tiêu giúp vượt quacác khó khăn như :

• Hầu hết phần mềm làm Web theo kỹ thuật truyền thống đều khôngchú trọng vào việc thiết kế riêng cho các nội dung giáo dục Kết quả

là giáo viên và nhà trường thường không ưng ý khi sử dụng các phầnmềm này đề xuất bản bài giảng eXe cung cấp các công cụ thích hợp

và dễ sử dụng với mọi người, qua đó khuyến khích giáo viên tíchcực soạn giảng và xuất bản bài giảng lên Internet

• Hiện nay, các hệ thống quản lý học tập (LMS : learning managementsystem) chưa có các công cụ soạn thảo nội dung đa dạng (so vói cácphần mềm chuyên làm Web) eXe là một công cụ soạn thảo và đónggói theo các tiêu chuẩn của E-learning, có khả năng import vào bất

cứ LMS nào

• Hầu hết các hệ thống quản lý học tập trên Web sử dụng mô hìnhWeb server, đòi hỏi người dùng phải kết nối vào Internet khi làmviệc Điều này đặc biệt gây khó cho những người không có điều kiệnonline với băng thông rộng Sử dụng eXe sẽ tránh được khó khănnày Người dùng có thể làm việc offline, sau đó xuất bản lên LMSkhi kết nối

• Các khả năng soạn thảo trực quan trên LMS thường bị giới hạn eXechú trọng giúp cho người soạn thảo hình dung rõ nội dung bài giảng

sẽ được thể hiện như thế nào trên các trình duyệt ngay trong lúc soạnthảo

Tổng quan về các công cụ của eXe

Với eXe, người dùng có thể phát triển một cấu trúc bài học phù hợp với

nhu cầu truyền đạt kiến thức và thực sự linh hoạt, có thể cập nhật dễ dàng Khung

Outline của chương trình cho phép thiết kế cấu trúc chung của bài học theo nhiều

cấp tiêu đề Cấu trúc này có thể được xác lập trước hoặc trong khi soạn thảo nộidung

Khung iDevice (công cụ giảng dạy) chứa các thành phần mô tả nội dung

giáo dục Chẳng hạn : thành phần giới thiệu bài, thành phần ảnh minh hoạ, thànhphần hỏi đáp trắc nghiệm,… Nội dung bài học được xây dựng trên cơ sở chọnthành phần iDevice tương ứng và đưa tài nguyên thông tin vào thành phần trên.Cộng đồng sử dụng eXe cũng là một nguồn quan trọng phát triển các thành phầniDevice dựa trên các kinh nghiệm sư phạm được kiểm chứng rộng rãi Ngoài racòn có bộ soạn thảo iDevice Editor giúp cho người dùng có thể tạo ra các thànhphần cho riêng mình

Trước khi xuất bản lên mạng, chương trình eXe cũng cho phép chọn nhiều

kiểu định dạng thiết kế sẵn (template) Các định dạng này có thể được thay đổi dễ

dàng bằng các công cụ biên tập CSS

Chức năng Export của chương trình cho phép đóng gói và xuất bản bài

giảng dưới 2 dạng: dạng một tập hợp các trang Web trong một website hay dạnggói nội dung SCORM (xem phần giải thích về SCORM) từ đó có thể đưa vào các

hệ thống quản lý học tập (LMS) khác nhau

Cài đặt eXe

• Download phần mềm từ exelearning.org (exe-install-0.1x.exe)

• Bấm đúp vào tập tin trên để cài đặt trên máy cục bộ

• Biểu tượng eXe xuất hiện trên Desktop

Sử dụng eXe để xây dựng bài giảng

Khởi động một dự án bài giảng

Bấm đúp tại biểu tượng eXe trên Desktop, một cửa sổ command hiện ra(màu đen) và tiếp đó chương trình được thực thi trên cửa sổ trình duyệt (ở đây làtrình duyệt Firefox)

Mặc nhiên, một dự án bài giảng mới được tạo ra với một đối tượng duynhất là trang Home Cấu trúc bài giảng và nội dung có thể bắt đầu thiết lập

Nếu muốn mở một dự án cũ, vào menu File, chọn Open

Định nghĩa thuộc tính ( Defining Properties)

Mục Properties cho phép xác định các chi tiết liên quan đến dự án bàigiảng, ví dụ như : tên bài, tác giả, diễn giải Mục này cũng cho phép định nghĩaphân loại để mô tả rõ ràng các cấp độ và thành phần khác nhau trong dự án

Thực hành :

1 Chọn Tab Properties

2 Nhập tiêu đề cho bài giảng

3 Nhập tên tác giả và phần diễn giải ngắn gọn về bài giảng

4 Thay đổi tên gọi cấu trúc phân loại (VD : Chương, phần, tiết, )

5 Bấm <Done>

6. Trở về Tab soạn thảo (Authoring)

Xác định cấu trúc bài giảng (Defining an outline)

Công cụ này giúp tạo một cấu trúc bài giảng thích hợp Thông thường cấutrúc này chứa các tiêu đề đa cấp nhằm làm rõ quan hệ giữa các nội dung thông tintrong bài giảng Khi khởi tạo dự án, có sẵn 2 nút là home và draft, ta có thể chỉnhsửa các tiêu đề này

Cấp Home

Cấp Home sẽ là trang đầu tiên hiện ra khi dự án được xuất bản lên Web hay

hệ thống LMS Cấp này là dạng cha (parent), nghĩa là có thể có các cấp con theo nhiều mức ở bên trong

Thêm cấp tiêu đề con

Bấm nút Add Child – Nhập tiêu đề - OK

Xoá cấp tiêu đề - Delete nodes

Bấm nút delete Một hộp thoại hiện ra yêu cầu khẳng định Bấm OK để tiếp tục

Đổi tên cấp tiêu đề

Bấm đúp tại tiêu đề nút , Nhập tên mới và bấm OK

Nâng cấp và giáng cấp - Promote/Demote arrows

Các mũi tên đặt dưới khung Outline cho phép nâng cấp hay giáng cấp tiêu đề trong cấu trúc chung

Thực hành : chọn một bài giảng có sẵn, nhập cấu trúc chương, phần vào khung Outline

Ý nghĩa của các thành phần iDevices

iDevices là các thành phần dạy học tạo nên cái sườn để giáo viên đưa nội dung vào

Activity

học phải thực hiện trong quá trình học Khi thiết kế thành phần này đòi hỏi giáo viên phải có những chỉ dẫn rõ ràng để hướng dẫn người học thực hiện các thao tác đó

Attachment

một file liên kết Điều này giúp học viên dễ dàng mở rộng kiến thức

ra khỏi phạm vi của bài giảng

• Các tiêu điểm giáo dục trong câu chuyện là gì ?

• Sự chuẩn bị cho học sinh các kiến thức cần thiết cho nghiên cứu trường hợp

• Ví dụ cụ thể này có liên thông với phần còn lại của khoá học không?

• Học viên được tổ chức tương tác với ví dụ như thế nào? (Thảo

luận nhóm, viết báo cáo riêng,…)

Free Text Area

luôn luôn cần những không gian để đưa tư liệu, thông tin tổng hợp vào tại những phần khác nhau của bài giảng

Image with Text

phần ghi chú bên cạnh, mục đích là để minh hoạ cho một thao tác họctập

Khi thiết kế thành phần này, cần chú ý các điểm sau :

• Mục đích của câu hỏi trắc nghiệm là gì?

• Muốn kiểm tra kỹ năng nào?

• Chú ý đến các vấn đề giới tính và văn hoá

• Tránh những câu hỏi mơ hồ

Objectives

của bài học Ở đây người soạn giảng cần ghi rõ những yêu cầu cần đạt được về kiền thức và kỹ năng

Reflection

để kết nối lý thuyết với thực hành Các nhiệm vụ ở đây là cung cấp cho người học cơ hội quan sát và phản ánh những quan sát đó trước khi tạo báo cáo trình bày Nhật ký, phóng sự, hồ sơ, là các công cụ thường sử dụng để ghi chép và thu thập dữ liệu quan sát Rubrics and guides can be effective feedback tools

True-False Question

với những vấn đề cần được khẳng định

Wikipedia Article

xây dựng nên Thành phần này cho phép nhúng một đề mục Wiki vào

trong nội dung bài giảng, làm phong phú thêm phần soạn giảng của giáo viên Tuy nhiên, cần chú ý là các thay đổi trong đề mục Wiki này không được cập nhật tự động vào Wikipedia (Điều đó cần làm trực tiếp với từ điển)

Khi bấm vào 1 ảnh, sẽ hiện ra một cửa sổ popup cho phép di chuyển (next, before) và hiện ảnh dưới kích cỡ nguyên thủy

dại từng phần)

viên có thể nhận được phản hồi (feedback) và đáp án

Math Thành phần này cho phép tạo ra các ký hiệu và phương trình Toán

bằng các công thức LaTEX (Xem cách sử dụng LaTEX trong các tài liệu chuyên ngành)

Minh hoạ sử dụng một số công cụ iDevice

Activity (Hoạt động)

Attachment (Tệp gắn)

Case Study (Nghiên cứu trường hợp)

Free Text Area (Văn bản tự do)

Image with Text (Ảnh có ghi chú)

Images Gallery

Image Manyfier

Math

Tạo mới một thành phần iDevice

2 Nhập tên thành phần, tên tác giả và mô tả ngắn cho thành phần

3 Nhập lời hướng dẫn hoặc gợi ý cho người sử dụng công cụ

4 Chọn cách hiển thị nội dung từ menu emphasis

5 Sử dụng các thành phần nguyên tố (Text field, Text Area, ) để đưa vào cấu trúc của thành phần mới

6 Đặt tên cho các phần tử trong iDevice mới, đồng thời ghi rõ hướng dẩn sử dụng

7 Bấm Save Công cụ iDevice mới sẽ xuất hiện trong khung iDevices là làm việc như bất cứ thành phần nào khác

Lưu, Mở và Xuất khẩu dự án bài giảng

1 Lưu dự án

Thực hành :

1 MỞ menu <file> và chọn <save>

2 Nhập tên file cho dự án

3 Bấm <save> Một thông báo yêu cầu khẳng định xuất hiện Bấm OK

Xuất dự án thành các gói bài giảng

Một dự án có thể xuất thành một website bài giảng hoặc một gói bài giảng theochuẩn SCORM, từ đó có thể đưa vào trong một hệ thống quản lý học tập

Thực hành

1 Menu <file>  Export

2 Chọn kiểu xuất tương ứng

3 Bấm <export> Dự án sẽ được xuất vào thư mục My Documents

4 Để xem các trang Web tạo ra, tìm thư mục có tên trùng với tên dự án trong thưmục My Documents Vào đó và bấm đúp file index.html

5 Để xem gói bài giảng SCORM cần import file zip vào một trong các LMS có hỗtrợ chuẩn này

B Phần mềm MICROSOFT POWERPOINT

Phần 1 ĐẶC ĐIỂM PHẦN MỀM TRÌNH DIỄN MICROSOFT POWERPOINT

1 Khái quát về phần mềm trình diễn Microsoft Powerpoint

Microsoft Powerpoint (MSP) là phần mềm trình diễn thuộc Microsoft Office được đínhkèm trong hệ điều hành Windows nhằm tạo ra một hệ thống công cụ trình diễn có minh họa, liênkết và có tính trực quan cao MSP không những thích ứng trong việc thực hiện các báo cáochuyên đề, bài giảng, thuyết minh đề tài mà còn là một công cụ tiện ích cho việc thiết kế các bàigiảng điện tử với các trang tiêu đề, biểu đồ, hình họa, văn bản, hình ảnh, âm thanh và phimvideo… Với những khả năng đó, hiện nay MSP đã được sử dụng một cách phổ biến trong dạyhọc, nhất là các môn học tự nhiên, còn đối với các môn khoa học xã hội cũng đang được sử dụngphổ biến thay thế các hình thức giáo án cũ

Trong thiết kế bài dạy học có sử dụng phần mềm MSP sẽ tạo ra một hệ thống các slidetheo một cấu trúc nhất định và có mối quan hệ liên kết với nhau theo nội dung bài học hoặc theotừng đơn vị kiến thức Mỗi một đơn vị nhỏ của MSP là một slide thành phần thường chứa đựngmột hoặc nhiều đơn vị kiến thức cần truyền đạt Các slide được nối kết với nhau trong một tậptin và được xuất hiện theo trình tự ứng dụng đã được thiết định

Phần mềm MSP có nhiều ưu điểm hơn so với các phần mềm hỗ trợ dạy học và thiết kếbài giảng điện tử Đặc điểm nổi bật của trình ứng dụng này là phát huy sức mạnh đồ họa của máytính (như: màu chữ, hiệu ứng, kích cỡ hình ảnh, slide, phim video ), khả năng liên kết các phầnmềm dạy học khác cũng như kết nối với các chương trình hỗ trợ dạy học trên mạng Internet vàcũng là phần mềm thông dụng và rất dễ sử dụng Chính nhờ sự phong phú và đa dạng của MSP

sẽ làm tăng sự chú ý, kích thích hứng thú học tập và khả năng tìm tòi của học sinh, tránh được sựbuồn chán, mỏi mệt khi tiếp xúc với việc dạy và học theo phương pháp truyền thống

Với yêu cầu của đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, việc thiết kế bài dạy học bằngphần mềm MSP không chỉ cho phép tạo ra những bài giảng điện tử có hệ thống, linh hoạt theotừng môn học, từng năm học, mà còn cho phép cập nhật thông tin, dữ liệu để nâng cao chấtlượng bài giảng đáp ứng một cách kịp thời cho việc đổi mới phương pháp dạy học cũng như bổsung các thông tin, kiến thức liên quan đến bài học một cách kịp thời

Với những tiện ích (đồ họa, chèn dữ liệu, khả năng liên kết, thiết đặt hiệu ứng…), MSP làmột công cụ hữu ích cho việc thiết kế bài dạy học góp phần quan trọng trong việc đổi mớiphương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực và chủ động của học sinh cũng như khả năng

làm việc tập thể, theo tổ, nhóm (mô hình dạy học cho tương lai – Intel teach to the Future)

2 Một số đặc điểm của phần mềm trình diễn Microsoft Powerpoint

Như đã nói ở trên, MSP là một trình ứng dụng có nhiều ưu điểm hỗ trợ đắc lực cho việcthiết kế các bài dạy học:

- Thứ nhất, tính phổ quát và tiện dụng

- Thứ hai, tính tích hợp đa phương tiện

- Thứ ba, tính linh hoạt trong ứng dụng

- Ba là, do đặc thù tri thức môn học, môn GDCD là một môn khoa học xã hội (KHXH)bao gồm tri thức của nhiều môn khoa học chuyên ngành

- Bốn là, do tính bảo thủ, bằng lòng với vốn kinh nghiệm, phương pháp, phương tiện đã

và đang sử dụng hoặc chỉ quan niệm với lối dạy theo phương pháp cũ cũng hoàn thành tốt mụctiêu của bài học, nhiệm vụ của người giáo viên bộ môn nên việc khai thác tin học trở thành mộtnhiệm vụ bất khả thi nhất là đối với những giáo viên lớn tuổi

- Năm là, do sự khai thác và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học còn chậm vàthiếu đồng bộ Đội ngũ giáo viên dạy môn GDCD ít tiếp xúc với môi trường công nghệ, khảnăng ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học gặp khó khăn Và cũng xuất phát từ tâm lý tự ti,bảo thủ, chậm đổi mới nên vẫn trung thành với lối tư duy cũ, “dạy chay”, “học chay” và “lệchhướng”

- Sáu là, do trình độ cơ sở vật chất về công nghệ thông tin của các trường phổ thông hiệnnay còn yếu nhất là ở các trường nông thôn, vùng sâu vùng xa Hệ thống trang thiết bị của một

phòng chuyên dùng rất phức tạp và tốn kém nên các trường, cơ sở giáo dục chưa quan tâm đầu tưđúng mức.

- Bảy là, thiết kế bài dạy học trên phần mềm MSP không phải là một việc làm có thểthực hiện trong một thời điểm nhất định mà cần có sự đầu tư thời gian để nghiên cứu, nắm vững

về kiến thức chuyên môn cũng như thao tác trên máy mới có thể dễ dàng và thuận tiện cho việcthiết kế bài dạy học

* Thuận lợi

- Một là, chương trình và sách giáo khoa hiện nay đã có sự đổi mới cơ bản

- Thứ hai, một bộ phận giáo viên đã có sự đầu tư và vận dụng linh hoạt các phươngpháp và hình thức dạy học cũng như đã tích cực khai thác, sử dụng các phương tiện, thiết bị kĩthuật hiện đại vào quá trình dạy học

- Thứ ba, cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ cho dạy và học ở trường đang được chú ýtăng cường

- Thứ tư, do tính phổ quát, đa dụng, tiện lợi và hiệu quả cao của phần mềm này manglại, người giáo viên có thể chủ động thiết kế tùy theo yêu cầu, mục tiêu của bài học và tiết học

- Thứ năm, do cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật - công nghệ tiếp tục phát triển nhảyvọt, kỷ nguyên thông tin bùng nổ tạo ra một khối lượng kiến thức, tư liệu khổng lồ

- Thứ sáu, đặc điểm tâm sinh lý và nhận thức của học sinh hiện nay có nhiều thay đổi

4 Một số định hướng trong việc ứng dụng phần mềm trình diễn Microsoft Powerpoint vào dạy học GDCD

- Một là, phải xây dựng ý tưởng sư phạm cho mỗi bài học, tiết học Điều này quyết định

đến chất lượng của bài thiết kế cũng như chất lượng của tiết học Người thiết kế phải lựa chọncác đơn vị kiến thức trọng tâm, kiến thức cơ bản những hình ảnh, đoạn phim cần thiết, sơ đồ,biểu đồ có tính khái quát cao… Quá trình xây dựng ý tưởng sư phạm tiến hành chu đáo, hoànchỉnh, có đầu tư sẽ là nhân tố quyết định thành công cho một tiết học, bài học

- Hai là, phải xây dựng hệ thống các thư viện tư liệu có liên quan đến nội dung bài học, gắn với từng đơn vị kiến thức, đề mục cụ thể Mục đích của thư viện là dẫn học sinh đến khái

niệm, đến nội dung cơ bản, trọng tâm của bài học hoặc để làm rõ, nhấn mạnh các đơn vị kiếnthức nhanh và hiệu quả hơn Thư viện tư liệu càng đa dạng, phong phú (hình ảnh, số liệu, bản đồ,câu hỏi trắc nghiệm, đoạn phim, nhạc ) sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho người giáo viên có thểnhanh chóng thi công bài thiết kế

- Ba là, trong dạy học các môn khoa học nói chung và các môn KHXH nói riêng,

không phải bất cứ một đơn vị kiến thức, một tiết học cũng đều có thể ứng dụng phần mềm MSP

vào thiết kế bài dạy học Như đã biết, các môn KHXH ở nhà trường phổ thông là các môn học có

các đơn vị kiến thức mang tính khái quát hóa, trừu tượng hóa cao, khó truyền đạt kiến thức, dữliệu ít… Chính vì điều này mà người thiết kế gặp khó khăn khi đưa những kiến thức này lênMSP và khó có thể tìm kiếm những hình ảnh, đoạn phim, mô hình, bản đồ, biểu đồ, bảng sốliệu… phù hợp với các đơn vị kiến thức Vì vậy, khi thiết kế bài dạy học, người thiết kế nên lựachọn những bài nào, tiết nào có nhiều tư liệu, các đơn vị kiến thức hợp lý để thiết kế bài dạy học.Còn đối với nhũng bài học tiết học có sự cân bằng về các đơn vị kiến thức, kiến thức khó, mangtính bao quát hoặc nội dung các đơn vị kiến thức có liên quan đến thực tế xã hội, giáo viên có thể

sử dụng phương pháp dự án, đề án để học sinh tự tìm hiểu, tự thiết kế và thuyết trình, về công

trình của tổ, nhóm mình thực hiện Giáo viên lúc này là người “trọng tài” hướng dẫn và đưa ra

kết luận cuối cùng

- Bốn là, không sử dụng quá nhiều kĩ thuật trình diễn và thiết đặt các hiệu ứng Việc quá

lạm dụng kĩ thuật soạn thảo, trình chiếu sẽ gây ra hiện tượng “trình diễn” nhiều hơn là “thiết kế

bài dạy học”, học sinh chỉ chăm chú vào những hình ảnh, đoạn phim, những chi tiết đồ họa hơn

nội dung và ý nghĩa của các đơn vị kiến thức Bài dạy học muốn thành công phải được thiết kếmột cách có hệ thống, đơn giản nhưng có nội dung chiều sâu; có trọng tâm, trọng điểm; có cácđiểm nhấn cần thiết; có các ghi chú, chú thích rõ ràng cũng như đảm bảo tính thẩm mỹ cao

- Năm là, phải có sự kết hợp nhịp nhàng giữa phương pháp dạy học truyền thống với

phương pháp dạy học hiện đại Không quá thiên về việc đổi mới phương pháp theo hướng phát

huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh mà làm mất đi vai trò, vị thế của người giáoviên trên bục giảng Vì vậy, để tiết dạy thành công, người giáo viên phải có sự nhuần nhuyễn cácphương pháp, sáng tạo trong việc ứng dụng, đổi mới phương pháp dạy học

- Sáu là, hình ảnh, âm thanh, mô hình được sử dụng để minh họa các đơn vị kiến thức

không quá cầu kì, khó hiểu và phải đảm bảo tính thẩm mỹ cao Lưu ý, không sử dụng nhiều

những thông tin, hình ảnh, đoạn phim mang tính phản diện, phản cảm Hình ảnh, đoạn phimđăng tải phải mang tính thông tin, giáo dục và góp phần hình thành ý thức, tình cảm, thái độ chohọc sinh

- Bảy là, MSP là một phần mềm đa dụng, linh hoạt nên việc kết hợp với các phương tiện dạy học rất hiệu quả Nguời thiết kế không chỉ dụng thành thạo máy tính, cách soạn thảo, thiết kế

mà còn biết kết hợp nhuần nhuyễn với nhiều phương tiện khác như: máy chiếu projector, đầu máy

overhead, đầu máy video Việc nắm rõ cách thao tác và sử dụng các phương tiện dạy học liênquan sẽ giúp cho người giáo viên chủ động, linh hoạt hơn trong quá trình thiết kế và giảng dạy

- Tám là, MSP là một phần mềm đơn giản nhưng không phải bất cứ một người nào cũng

có thể sử dụng thành thạo Để đảm bảo hiệu quả cho bài thiết kế, người thiết kế phải nắm vữngkiến thức cơ bản về thiết kế bài dạy học, kiến thức tin học phổ thông cũng như nắm vững cácnguyên tắc, phương pháp dạy học

Phần 2 QUY TRÌNH THIẾT KẾ BÀI DẠY HỌC TRÊN

và thái độ

Việc xác định mục tiêu bài học phải được hiểu là “mục tiêu học tập” chứ không phải là

mục tiêu giảng dạy, nghĩa là những kiến thức, kỹ năng, thái độ mà mỗi học sinh có được sau tiếthọc, bài học

1.2 Xác định nội dung trọng tâm và lựa chọn những kiến thức cơ bản

Do đặc thù tri thức của môn học, những nội dung đưa vào chương trình được chọn lọc từkhối lượng lớn tri thức trong hệ thống lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, hệ thống chủ trương,đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam; chính sách, pháp luật của Nhà nước được sắp xếp mộtcách logic, khoa học, đảm bảo tính sư phạm và thực tiễn cao Do vậy, để xác định nội dung trọngtâm và lựa chọn những kiến thức cơ bản của bài học, người giáo viên phải bám sát nội dungchương trình sách giáo khoa môn GDCD

Việc xác định nội dung trọng tâm và các kiến thức cơ bản là một yêu cầu bắt buộc vìtrước hết, sách giáo khoa, phân phối chương trình là tài liệu giảng dạy và học tập chủ yếu và làpháp lệnh cần phải tuân theo Trên cơ sở phân phối chương trình và các đơn vị kiến thức củasách giáo khoa, giáo viên trước hết phải xác định được các nội dung trọng tâm của từng bài học,sau đó, tiếp tục xác định những kiến thức cơ bản cần làm rõ

1.3 Multimedia hóa kiến thức

Multimedia hóa kiến thức nghĩa là đa phương tiện hóa các kiến thức của bài học Đây làbước quan trong trọng trong quá trình thiết kế bài dạy học trên MSP và là đặc trưng cơ bản đểphân biệt nó với các loại bài giảng truyền thống Quá trình multimedia hóa kiến thức được thựchiện qua các bước:

- Dữ liệu hóa thông tin kiến thức

- Phân loại kiến thức được khai thác dưới dạng văn bản, bản đồ, sơ đồ, biểu đồ, hình ảnh,

âm thanh, phim video…

- Xây dựng hoặc sưu tập nguồn tư liệu để sử dụng cho bài dạy học Tư liệu này được lấy

từ nhiều nguồn khác nhau có thể từ các Niên giám thống kê; các phần mềm dạy học chuyêndùng, phim tư liệu, hình ảnh từ đĩa CD – ROM; từ Internet, Encarta… hoặc tự xây dựng mớibằng cách đồ họa, bằng ảnh chụp, quay phim hoặc các phần mềm tự thiết kế

- Lựa chọn các phần mềm dạy học có sẵn cần dùng đến trong bài học để đặt liên kết như:phần mềm trắc nghiệm Word, Exemgen, Flash, Violet, Exe, LCD, Hot Potatoes

- Xử lý các tư liệu thu được để nâng cao chất lượng về hình ảnh, âm thanh Tư liệu đượcđưa vào bài giảng phải bảo đảm các yêu cầu về mặt nội dung, phương pháp, thẩm mỹ và ý đồ sưphạm

1.4 Xây dựng các thư viện tư liệu

Sau khi xác định mục tiêu bài học, kiến thức trọng tâm, kiến thức cơ bản và các tư liệucần thiết cho bài dạy học, người thiết kế phải tiến hành sắp xếp các tư liệu thành hệ thống thưviện tư liệu, tức là tạo ra cây thư mục hợp lý gồm nhiều dạng tư liệu khác nhau như: hình ảnh,

âm thanh, sơ đồ, biểu đồ, phim video… Thư viện tư liệu càng phong phú, đa dạng và có sự đầu

tư sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc tìm kiếm thống tin nhanh chóng, làm rõ các đơn vị kiếnthức dễ dàng, tạo được sự liên kết và logic trong nội dung bài học Ngoài ra, thư viện tư liệu sẽgiúp cho học sinh hiểu bài dễ hơn, giáo viên có thể đạt được mục tiêu bài dạy nhanh hơn

1.5 Lựa chọn ngôn ngữ hoặc các phần mềm trình diễn để xây dựng tiến trình dạy học thông qua các hoạt động cụ thể

Sau khi xây dựng các thư viện tư liệu, người giáo viên cần phải lựa chọn ngôn ngữ hoặccác phần mềm trình diễn để tiến hành xây dựng các bài dạy học

Trước hết, giáo viên cần chia quá trình lên lớp thành nhiều hoạt động nhận thức cụ thể,căn cứ vào các hoạt động đó để định ra các slide Tùy theo nội dung của các đơn vị kiến thức,người giáo viên có thể lựa chọn từ thư viện tư liệu các hình ảnh, âm thanh, sơ đồ, biểu đồ, phimvideo, văn bản… để đưa lên các slide

Việc lựa chọn ngôn ngữ hoặc các phần mềm trình diễn để xây dựng tiến trình dạy họccần chú ý:

- Văn bản phải ngắn gọn, cô đọng, súc tích, chủ yếu là các tiêu đề, dàn ý cơ bản hoặc sơ

đồ khối biểu thị nội dung văn bản để học sinh có thể nhận thấy được cấu trúc logic của nội dung

cần trình bày Nên dùng loại font chữ phổ biến (Times New Roman hoặc Arial), cỡ chữ phù hợp

(size 20 - 40)

- Người thiết kế cần thiết phải chú ý đến tâm sinh lý, lứa tuổi của học sinh để có thể lựachọn và xây dựng bài dạy học phù hợp Nên lựa chọn những hình nền, màu nền thống nhất trongtất cả các slide (ví dụ: màu của tiêu đề khác với màu của nội dung văn bản; khung nền của các sơ

đồ khối phải khác nhau để có thể phân ý…) Tuy nhiên, việc lựa chọn khung nền, màu nềnkhông quá cầu kỳ, gây được sự chú ý của học sinh nhưng không gây phản cảm

- Thực hiện các liên kết hợp lý, logic giữa các đối tượng trong bài giảng Trong thiết kế,cần khai thác tối đa khả năng liên kết này nhằm tổ chức bài dạy học sinh động, linh hoạt hơngiúp học sinh dễ dàng tiếp thu tri thức Tuy nhiên, cần đặc biệt lưu ý: không lạm dụng các hiệuứng trình diễn để thu hút sự chú ý, tò mò không cần thiết của học sinh, gây nên sự phân tán chú ýcủa học sinh

1.6 Xây dựng ý tưởng sư phạm cho bài dạy

Xây dựng ý tưởng sư phạm cho bài dạy thực chất là xây dựng “kịch bản” cho bài dạy

học Trên cơ sở xác định mục tiêu bài học, nội dung trọng tâm và kiến thức cơ bản, giáo viên

hình thành “kịch bản” cho bài dạy.

Để xây dựng “kịch bản”, giáo viên tiến hành soạn bài trên giấy và lập đề cương cho bài dạy với: các hoạt động, các đơn vị kiến thức, hình ảnh, âm thanh, sơ đồ, phim video… trên các slide và dự kiến các hiệu ứng phù hợp “Kịch bản” của bài dạy phải đảm bảo các yêu cầu sư

phạm, tính logic của bài học, đảm bảo truyền thụ đúng và đầy đử kiến thức trọng tâm, tuân thủđầy đủ các bước lên lớp

Sau khi đã có được “kịch bản”, đề cương trình bày và giáo án được soạn trên giấy, giáo

viên tiến hành giai đoạn thứ hai là thiết kế bài dạy học trên MSP

Dưới đây là một ví dụ về xây dựng ý tưởng sư phạm cho một tiết dạy của Bài 13: Công

dân với cộng đồng trong sách GDCD lớp 10, Phần B – Công dân với đạo đức Ý tưởng sư phạm

cho tiết 1 của bài học này chỉ mang tính chất tham khảo nhằm làm cơ sở cho việc thiết kế nộidung hỗ trợ một tiết lên lớp môn GDCD ở trường THPT bằng MSP (ở đây không nêu toàn bộnội dung và những hoạt động chi tiết trên lớp mà giáo viên đã soạn trong giáo án)

1’ Lời vài bài

Slide giới thiệu bài

Bài 13:

Công dân với cộng đồng

Trình chiếu Slidegiới thiệu bài trênmáy trong lúc họcsinh, lớp học ổnđịnh tổ chức

Thu hút sự chú ý

và giúp HS chuẩn

bị tâm thế vàobài học

3’ Câu hỏi

Kiểm tra bài cũ

Slide kiểm tra bài cũ vàsilde đáp án

- Yêu cầu HS trả lờingắn gọn

- GV cho chiếu câuhỏi và đáp án

- Kiểm tra kiếnthức bài cũ

- GV nhận xét, bổ sung

và chiếu slide kết luậnnội dung thứ nhất

→ GV kết nối với cáchình ảnh cộng đồngdân cư, cộng đồng 54dân tộc anh em; cộngđồng các nước APEC,cộng đồng nhân loại

- GV chuyển sang kếtluận về nội dung thứhai

- GV chia lớp thảoluận và liên kếttrình chiếu nộidung vấn đề thảoluận

- HS thảo luận vàtrả lời theo nộidung thứ nhất

- HS đọc sách vàsuy nghĩ trả lờimột cách độclập

- Giúp HS nắmđược khái niệm,điểm giống nhaucủa cộng đồng vàlấy được ví dụ vềcộng đồng

+ Ảnh lớp học để minh

họa cho ý: cộng đồng

chăm lo cuộc sống cá nhân (GV có thể kết

hợp kể chuyện)

+ Ảnh SV tham gia

“Rung chuông vàng”

để minh họa cho ý:

phát triển toàn diện…

+ Ảnh khởi nghĩa Xô ViếtNghệ Tĩnh, 21 thành viênAPEC… để minh họa cho

ý: giải quyết hài hòa, hợp

lý mối quan hệ giữa quyền và lợi ích…

* Nêu vấn đề: Chiếu

slide chứa nội dung câunói của AnbertEinstein Và trả lời câu

hỏi: Công dân có trách

nhiệm gì đối với cộng đồng?

→ GV kết nối sơ đồkhối đáp án về tráchnhiệm của công dânHS

- HS thảo luận vàtrả lời theo nộidung thứ hai

- GV cho HS liên hệgiữa vai trò củacộng đồng đối với

cá nhân và ngượclại

- Giúp HS hiểuđược vai trò củacộng đồng đốivới cuộc sốngcủa con người,lấy được ví dụchứng minh

- Trách nhiệm

của công dân học

nhiệm bản thânđối với tập thể lớp,gia đình, xã hội,nhân loại

- GV kết hợp chiếuđáp án về tráchnhiệm của côngdân HS

- Giúp HS xácđịnh được tráchnhiệm của mìnhđối với cộngđồng

giá con người có

nhân nghĩa hay

+ Gặp một cụ già điqua đường

+ Gặp một anh côngnhân đang bê vật nặng

+ Gặp một em bé bị lạcđường

+ Gặp một tên trộmđang móc túi khách

+ Gặp một người bị tainạn giao thông…

xử của mình khigặp những tìnhhuống đó

- GV hướng HS giảiquyết các vấn đề

Từ cách giải quyếtthể hiện được nhânnghĩa của bản thân

- GV kết luận cáchgiải quyết của HSthể hiện sự nhânnghĩa GV kết nối

và khẳng định kháiniệm nhân nghĩa

* Nêu vấn đề: Các

em có suy nghĩ gì khi xem đoạn phim

- Giúp HS nhận

những việc làmđúng, sai, nhữngthái độ cần tuyêndượng, phê phán

để từ đó các em

có thể hành độngtheo lẽ phải

- Giúp HS tiếpcận với khái niệmnhân nghĩa thôngqua cách giảiquyết của mình

- Giúp HS thấyđược những việc