ĐỒ DÙNG TBDH MÔN ĐỊA LÍ Ở THCS

- Hình thức đánh giá: - Các hình thức tổ chức dạy học: - Các phương pháp thường sử dụng: Chủ yếu là thuyết giảng 1.2.2 Quan điểm dạy học lấy học sinh làm trung tâm - Mục tiêu: Hướng vào

HỌC TRÌNH 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ

NỘI DUNG – CHƯƠNG TRÌNH – PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC –

THIẾT BỊ DẠY HỌC CỦA MÔN ĐỊA LÝ Ở THCS

1 Giới thiệu, ND, CT, PPDH địa lý ở THCS.

1.1 Nội dung và chương trình

Tại sao cán bộ thư viện cần phải nắm rõ ND và CT môn địa lý?

MT

ND PP

- Để đáp ứng đúng yêu cầu cho người dạy và người học

• Lớp 6: Địa lý tự nhiên đại cương (Trái đất – môi trường sống

của con người)

- Về kiến thức:

+ Hiểu biết về Trái Đất – môi trường của chúng ta

+ Biết được các thành phần tự nhiên, những cách thức sinh hoạt và sản xuất ở mỗi vùng tự nhiên

+ Thêm yêu thiên nhiên , quê hương đất nước

+ Tinh thần say mê khoa học, có tư duy khoa học

• Lớp 7: Địa lý TN và địa KT - XH đại cương (Thiên nhiên,

con người ở các châu lục)

- Về kỹ năng:

+ Quan sát, nhận xét tranh ảnh, hình vẽ, số liệu để rút ra kiến thức địa lý

Sử dụng tương đối thành thạo bản đồ để nhận biết và trình bày một số

hiện tượng sự vật địa lý trên các lãnh thổ, Tập liên hệ giải thích một số sựvật hiện tượng địa lý ở địa phương.

+ Sơ đồ cấu trúc và sơ đồ mối quan hệ

- Về thái độ, tình cảm:

Tích cực tham gia bảo vệ môi trường Tôn trọng các giá trị văn hóa của nhân dân lao động nước ngoài và trong nước Sẵn sàng bày tỏ tìnhcảm trước các sự kiện xảy ra trên thế giới

• Lớp 8: Địa lý tự nhiên Việt Nam (phần đầu là địa lý khu vực)

- Về kiến thức:

+ Các đặc điểm tự nhiên, dân cư, xã hội, đặc điểm phát triển kinh tế – xã hội của một số khu vực Châu Á

+ Đặc điểm địa lý TN và nguồn tài nguyên thiên nhiên VN

+ Hiểu được tính đa dạng của tự nhiên, các mối quan hệ tương tác giỡa các thành phần tự nhiên với nhau, vai trò của tự nhiên với phát triển KT-

XH và các tác động của cong người đối với môi trường xung quanh

- Về kỹ năng:

*Sử dụng thành thạo các kỹ năng :

+ Bản đồ: Xác định phương hướng,quan sát phân bố hiện tượng, đối tượng đị lý trên bản đồ, nhận xét mối quan hệ giữa TN với TN, giữa TN với sự phát triển KT-XH thông qua sự so sánh, đối chiếu các bản đồ với nhau

+ Biểu đồ: Khí hậu, dân số, phát triển KT-XH

+ Đọc lát cắt:

+ Đọc bảng số liệu, tranh ảnh

*Vận dụng các kiến thức đã học để hiểu và giải thích các hiện tượng tự nhiên và xã hội xảy ra trên thế giới và nước ta

* Hình thành thói quen quan sát, theo dõi, thu thập các thông tin, tài liệu

* Viết và trình bày báo cáo

+ Tham gia bảo vệ môi trường, xây dựng nếp sống văn minh

• Lớp 9: Địa lý KT-XH Việt Nam

- Về kiến thức:

Trang bị những kiến thức cơ bản, cần thiết phổ thông về dân cư, các ngành kinh tế, sự phân hóa lãnh thổ KT-XH nước ta và những hiểu biết cần thiết về địa lý địa phương

1.2 Các quan điểm dạy học và phương pháp dạy học địa lý.

Taị sao cán bộ thư viện cần nắm rõ các quan điểm dạy học và phương pháp ?

1.2.1 Quan điểm dạy học lấy giáo viên làm trung tâm

- Mục tiêu: giáo viên lo truyền đạt hết kiến thức đã quy định trong chương trình và SGK, chú trọng tới lợi ích của người dạy

- Nội dung: Chương trình học tập được thiết kế chủ yếu theo lôgic nội dung khoa học, chú ý tới hệ thống kiến thức lý thuyết, sự phát triển tuần tự các khái niệm, định luật, học thuyết khoa học

- Hình thức đánh giá:

- Các hình thức tổ chức dạy học:

- Các phương pháp thường sử dụng: Chủ yếu là thuyết giảng

1.2.2 Quan điểm dạy học lấy học sinh làm trung tâm

- Mục tiêu: Hướng vào chuẩn bị cho HS sớm thích ứng với đời sống xã hội, hòa nhập vào phát triển cộng đồng, tông trọng nhu cầu, lợi ích, tiềm năng của người học

- Nội dung: Cho rằng hệ thống kiến thức lý thuyết chưa đủ để đáp ứng mục tiêu chuẩn bị cho cuộc sống Cần chú ý kỹ năng thực hành, năng lực phát triển và giải quyết những vấn đề thực tiễn (có thể so sánh SGK cũ với SGK mới)

- Hình thức đánh giá:

- Các hình thức tổ chức dạy học:

- Các phương pháp thường sử dụng:

2 Phương tiện dạy học Địa Lý ở trường phổ thông

2.1 Khái niệm về thiết bị dạy học Địa lý

Là những dụng cụ, máy móc, thiết bị , vật dụng cần thiết cho hoạt độngdạy và học đạt kết quả

2.2 Ý nghĩa của TBDH

- Cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác hơn

- Dễ nhận thức, dễ nhớ

- Có khả năng giáo dục thẩm mỹ

- Cải tiến phương pháp, thay đổi phong cách, tư duy hành động

- Tăng năng xuất, cuốn hút học sinh

- Rèn kỹ năng thực hành

- Có tính trực quan cao trong việc học.

Vai trò của các giác quan trong việc học

*Trong việc thu nhận kiến thức: *Trong việc lưu giữ kiến

thức:

- Nếm : 1% - Nghe : 20%

- Sờ : 1,5% - Nhìn : 30%

- Ngửi : 3,5% - Nghe + Nhìn : 50%

- Nghe : 11% - Tự trình bày : 80%

- Nhìn : 83 % - Tự trình bày và làm : 90% Tôi nghe – Tôi quên Tôi nhìn – Tôi nhớ Tôi làm – Tôi hiểu 2.3 Phân loại TBDH Taị sao cán bộ thư viện cần nắm rõ cách phân loại TBDH địa lý ? Có nhiều cách phân loại : *Dựa vào cách sử dụng: - Các phương tiện nhìn : sách, bản giấy trong, văn bản, bảng

- Các phương tiện nghe : băng, điac, cassette, rađio……

- Các phương tiện kết hợp nghe và nhìn : phim ảnh, ti vi, …

* Dựa theo cấp học, lớp học

* Dựa theo người sử dụng

* Dựa theo mục đích nghiên cứu

*Dựa vào thời gian ra đời:

HỆ THỐNG PHƯƠNG

TIỆN DẠY HỌC ĐỊA LÝ

2.4 Yêu cầu đối với các TBDH

Phạm Thị Sen

Vụ Giáo dục Trung học

Nhiệm vụ của người GV là phải tạo cho HS một vị thế mới và những tiền

đề, những điều kiện thuận lợi để hoạt động Cụ thể là:

- Người học phải trở thành chủ thể hoạt động, tích cực, tự giác, chủđộng và sáng tạo trong hoạt động để kiến tạo kiến thức Người học là chủyếu kiến tạo tri thức, rèn luyện kĩ năng, hình thành thái độ,

- Tạo ra và duy trì ở HS những động lực mạnh mẽ Đó chính là động

cơ, hứng thú, niềm lạc quan của HS trong quá trình học tập

- Phát triển ở HS khả năng tự đánh giá kết quả hoạt động của mình đểtrên cơ sở đó bản thân HS có thể điều chỉnh các hoạt động của mình theo cácmục tiêu đã định

Với tư cách là người tổ chức, chỉ đạo, điều khiển quá trình học tập của

HS, người thày cần phải đảm nhiệm và thực hiện tốt các chức năng sau đây:

a) Thiết kế, tức là lập kế hoạch cho qúa trình dạy học cả về mục đích,nội dung, phương pháp, phương tiện và hình thức dạy học Người GV cầnphải xuất phát từ mục đích và nội dung của bài học mà thiết kế ra những tìnhhuống thích hợp để HS chiếm lĩnh nó thông qua hoạt động học tập tích cực,

tự giác, sáng tạo theo hướng độc lập hoặc hợp tác, giao lưu

b) Uỷ thác, tức là thông qua đặt vấn đề nhận thức, tạo động cơ hứngthú người thày biến ý đồ dạy học của mình thành nhiệm vụ học tập tựnguyện, tự giác của trò và chuyển giao cho trò những tình huống để trò hoạtđộng và thích nghi.

c) Điều khiển quá trình học tập của HS trên cơ sở thực hiện một hệthống mệnh lệnh, chỉ dẫn, trợ giúp, đánh giá ( bao gồm cả sự động viên )

d) Thể chế hoá tức là xác nhận, định vị kiến thức mới trong hệ thốngtri thức đã có, đồng nhất hoá kiến thức riêng lẻ của HS thành tri thức khoahọc xã hội, hướng dẫn vận dụng và ghi nhớ

ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI PPDH

MÔN ĐỊA LÍ

I Quan điểm

ĐMPPDH không có nghĩa loại bỏ các PPDH hiện có, thay vào đó các PPDH mới mà là phát huy các mặt tích cực của các PP đang dùng, từng bước vạn dụng các PPDH mới nhằm phát huy cao độ tích tích cực, chủ động, sáng tạo của HS trong học tập

II Định hướng

Định hướng theo quy định trong Luật giáo dục "Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng PP tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vai, hững thú học tập choHS"

III Giải pháp

1 Đổi mới cách thiết kế bài dạy học

2 Đổi mới hoạt động dạy học trên lớp

2.1 Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động cho HS

a Tổ chức hoạt động với các phương tiện học tập địa lí: Bản đồ, biểu

đồ, tranh ảnh

b Tổ chức hoạt động thu thập, xử lí, trình bày thông tin dựa vào SGK

c Đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học

- Dạy học trong lớp: cá nhân, cặp, nhóm, toàn lớp

- Dạy học ngoài lớp

+ Tham quan

+ Khảo sát địa phương,

2.2 Khai thác mặt tích cực của các phương pháp hiện có, từng bước

áp dụng các phương pháp dạy học mới

a Phương pháp hiện có

- PP dùng lời:

+ Dùng các PP: thuyết trình, giảng giải, theo cách mới

+ Chú ý tăng cường vấn đáp tìm tòi

- PP trực quan: Sử dụng bản đồ, biểu đồ, tranh ảnh, băng/đĩa hình

b PP mới: Dạy học giải quyết vấn đề, thảo luận,

3 Đổi mới kiểm tra đánh giá

THIẾT KẾ BÀI DẠY HỌC 1.Thiết kế bài dạy học và soạn giáo án

a Thiết kế bài dạy học

- Tổng hợp của nhiều yếu tố:

+ Nghiên cứu chương trình, SGK, TLTK

+ Xác định mục tiêu, kiến thức kĩ năng cơ bản

+ Dự kiến cách thức tạo nhu cầu kiến thức ở HS

+ Xác định các phương tiện dạy học, PP, hình thức tổ chức

+ Xác định hình thức củng cố, kiểm tra, vận dụng kiến thức

+ Xác định những tình huống SP và cách ứng xử của GV

- Là tòan bộ những suy nghĩ về quá trình dạy học ở trong đầu GV ,gồm cả cảm xúc, tư tưởng, tình cảm là hoạt động đa diện, phức tạp, tốnnhiều công sức, trí tuệ của GV

b Giáo án

- Là sản phẩm vật chất của thiết kế bài dạy học

- Là bản kế hoạch dạy học cụ thể của GV được trình bày bằng những

đề mục, câu chữ ngắn gọn, rõ ràng theo một trình tự nhất định

2 Các bước thiết kế bài dạy học

a Xác định mục tiêu

b Lựa chọn kiến thức cơ bản, trọng tâm, cấu trúc kiến thức cơ bản

c Tạo nhu cầu hứng thú nhận thức

d Lựa chọn phương tiện dạy học

đ Xác định hình thức tổ chức, phương pháp dạy học

e Xác định hình thức củng cố đánh giá và vậm dụng kiến thức

g Thiết kế các hoạt động dạy và học

THIẾT KẾ CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Các bước thiết kế hoạt động

(1) Xác định tên và nội dung hoạt động

Các hoạt động của HS trong một bài học có 3 chức năng: ôn lại kiếnthức cũ để chuẩn bị bài mới, học nội dung mới hay thực hành, ghi nhớ và lên

kế hoạch sắp tới (chuẩn bị cho bài hôm sau)

Khi thiết kế các hoạt động, GV cần trả lời được các câu hỏi sau:

- Để đạt được những mục tiêu của bài thì HS cần phải tiến hành nhữnghoạt động nào ?

- Mỗi hoạt động nhằm thực hiện mục tiêu nào ? Có vai trò gì ?

Mục tiêu hoạt động sẽ chỉ cho GV kết quả (cái đích cần tới) của mỗihoạt động Mục tiêu mỗi hoạt động có thể trùng với một bộ phận của mụctiêu bài học nhưng cũng có thể chỉ là một phần của một mục tiêu bộ phậncủa bài học.

- Cách thức tổ chức các hoạt động ra sao ?

- Những nội dung nào nên để HS làm việc cá nhân, những nội dung nàonên để HS làm việc theo nhóm hay cả lớp ?

GV cũng cần phải suy nghĩ về các câu hỏi: HS có thể làm gì? (gợi nhớ

lại nội dung; diễn đạt lại nội dung theo cách riêng của các em; thu thậpthông tin từ bản đồ, biểu đồ, tranh ảnh; so sánh hay đánh giá; thực hành

những gì đã học; phỏng vấn hay thảo luận với bạn khác ), HS có thể trả lời như thế nào? (suy nghĩ về câu trả lời của mình, đánh dấu vào các danh mục

có sẵn, viết một câu, một ý, một đoạn hay bài, hoàn thành một bảng, vẽ biểu

đồ, đồ thị sơ đồ ) Đâu là câu trả lời đúng? HS có thể mắc những lỗi nào?

(2) Dự tính phân chia thời gian cho mỗi hoạt động

Việc phân chia thời gian cho mỗi hoạt động có ý nghĩa rất lớn Nó tạođiều kiện cho việc lập kế hoạch chi tiết của bài học một cách khoa học, đồngthời nó cũng góp phần xác định trọng tâm, trọng điểm của bài học, từ đógiúp GV thực hiện thành công bài dạy trên lớp

(3) Chuẩn bị các phiếu học tập, phiếu giao việc cho HS (nhóm, cá nhân) khi cần thiết

Một số điểm cần lưu ý khi thiết kế các hoạt động:

- GV phải tìm hiểu kĩ lưỡng chương trình, SGK để thấy được bản chấtnội dung, cơ cấu lôgic nội tại của các kiến thức trong bài, từ đó lựa chọn nộidung cần khắc sâu và con đường tổ chức các hoạt động nhận thức cho HS

GV cũng có thể cấu trúc lại nội dung trong SGK sao cho hợp lí, phù hợp vớiđối tượng học sinh, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình nhận thứccủa HS.

- Tất cả các hoạt động đều phải nhằm vào việc giúp HS có kĩ năng thuthập, xử lí, trình bày thông tin trên cơ sở bản đồ, biểu đồ, tranh ảnh và cácnguồn khác

- Cần đặc biệt chú ý tới đặc điểm tâm lí nhận thức của HS THPT Để tạođiều kiện thuận lợi cho quá trình học tập của HS, GV nên tổ chức cho các

em nhận thức kiến thức theo con đường quy nạp

- Cần phải đa dạng hoá các loại hình câu hỏi, bài tập và các hình thức tổchức hoạt động học tập để tránh sự đơn điệu, gò ép, nhàm chán, nặng

nề trong quá trình học tập của HS

SỬ DỤNG CÁC THIẾT BỊ DẠY HỌC TỐI THIỂU MÔN ĐỊA LÍ

THEO TINH THẦN DẠY HỌC TÍCH CỰC

1 Giới thiệu danh mục thiết bị dạy học tối thiểu môn Địa lí THCS

1.1 Danh mục thiết bị tối thiểu lớp 6

tính

Dùng cho bài

II Bản đồ

2 Việt Nam - Địa lí tự nhiên 1 13,14,15,23

3 Tự nhiên thế giới (Đông và Tây bán cầu) 1 11,13,14

III Mô hình

Quả địa cầu

1 1 đến 11, bài

24,25

1.2 Danh mục thiết bị tối thiểu lớp 7

tính

Dùng cho bài

1 Bản đồ dân cư và đô thị thế giới 1 2,3,4

2 Bản đồ các môi trường địa lí 1 5 đến 24

3 Bản đồ châu Phi - Địa lí tự nhiên 1 26,27,28

4 Bản đồ châu Mĩ - Địa lí tự nhiên 1 35,36,41,42,46

5 Bản đồ châu Nam Cực - Địa lí tự nhiên 1 47

6 Bản đồ châu Đại Dương - Địa lí tự nhiên 1 47,50

7 Bản đồ châu Âu - Địa lí tự nhiên 1 51,52,53

10 Bản đồ các nước châu Đại Dương 1 49,50

12 Bản đồ châu Phi- Kinh tế chung 1 30,31,32,33

13 Bản đồ châu Mĩ - Kinh tế chung 1 38,39,40,44,45

14 Bản đồ châu Đại Dương - Kinh tế chung 1 49,50

15 Bản đồ châu Âu - Kinh tế chung 1 55 đến 61

16 Bản đồ châu Phi - Mật độ dân số và các

đô thị lớn

19 Tập bản đồ thế giới và các châu lục 1 Nhiều bài

1.3 Danh mục thiết bị tối thiểu lớp 8

Cảnh quan rừng và cây bụi lá cứng kiểu

địa trung hải

Cảnh quan sa van

Cảnh quan hoang mạc nhiệt đới

Cảnh quan rừng nhiệt đới

Cảnh quan núi cao

Cảnh quan thảo nguyên

1 7,13,14,16,18,23

Đồng bằng sông Cửu Long

Vùng đồi núi trung du

Cảnh quan đảo Trường Sa

4 Bản đồ tự nhiên Đông Nam á 1 14,16,18

5 Bản đồ kinh tế - xã hội Đông Nam á 1 15,16,17, 18

châu á

7 Bản đồ dân cư và đô thị châu á 1 5,9,11,13,15

8 Bản đồ kinh tế chung châu á 1 7, 9,11,13,15

9 Bản đồ tự nhiên, kinh tế - xã hội Đông á 1 12,13

10 Bản đồ tự nhiên, kinh tế - xã hội khu

12 Việt Nam - Địa lí tự nhiên 1 25,26,41,28

14 Bản đồ sông ngòi Việt Nam 1 35,36,37

16 Bản đồ động thực vật Việt Nam 1 39,40

18 Bản đồ các miền tự nhiên Việt Nam

- Bản đồ tự nhiên khu vực phía Bắc

- Bản đồ tự nhiên khu vực phía Nam

Bộ 41,41,43

19 Bản đồ biển và đảo Việt Nam 1 23,24

20 Atlát địa lí Việt Nam Nhiều bài

1.4 Danh mục thiết bị tối thiểu lớp 9

tính

Dùng chobài

3 Giao thông và Du lịch Việt Nam 1 14,15

4 Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ, vùng

Đồng bằng sông Hồng - Địa lí tự nhiên

5 Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ, vùng

Đồng bằng sông Hồng - Địa lí kinh tế

6 Vùng Bắc Trung Bộ - Địa lí tự nhiên 1 23

7 Vùng Bắc Trung Bộ - Địa lí kinh tế 1 24,27

8 Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, vùng

Tây Nguyên - Địa lí tự nhiên

9 Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, vùng 1 26, 27,29,30

Tây Nguyên - Địa lí kinh tế

15 Việt Nam - Địa lí tự nhiên 1 7,11,38,39,40

III Băng, đĩa hình

1 Đại gia đình các dân tộc Việt Nam 1 1

2 Sử dụng thiết bị dạy học địa lí theo tinh thần dạy học tích cực

2.1 Mục đích của việc sử dụng TBDH trong dạy học Địa lí

- Hỗ trợ việc cung cấp kiến thức, giảm tính trừu tượng của kiến thức

- Tạo điều kiện cần thiết cho học sinh (HS) thực hành để hình thành

2.2 Yêu cầu của việc sử dụng TBDH

Các thiết bị dạy học địa lí chủ yếu ở trường THCS gồm có các môhình (quả địa cầu, mô hình Trái Đất, Mặt Trăng, Mặt Trời), các bản đồ, lược

đồ, biểu đồ, sơ đồ, tranh ảnh Khi sử dụng các thiết bị, GV cần chú ý:

(1) Thực hiện quy chế thiết bị giáo dục, ban hành theo quyết định số41/2000/QĐ/BGD&ĐT, ngày 24 tháng 3 năm 2000 của Bộ Giáo dục và Đàotạo: "Thiết bị giáo dục phải được sử dụng có hiệu quả cao nhất, đáp ứng cácyêu cầu về nội dung và phương pháp được quy định trong chương trình giáodục." (Điều 10.2)

(2) Thực hiện đầy đủ những thí nghiệm, những bài thực hành quy địnhtrong chương trình và sách giáo khoa

(3) Sử dụng thành thạo thiết bị giáo dục theo tài liệu hướng dẫn sửdụng của nhà sản xuất, cung ứng

(4) Mua vật liệu tiêu hao, tự sưu tầm, tự làm thiết bị cần thiết

5 Làm thử thuần thục thí nghiệm, thực hành trước giờ lên lớp.(6) Tập trung vào việc sử dụng các thiết bị dạy học như một nguồnkiến thức, hạn chế dùng các thiết bị dạy học theo cách minh họa cho kiếnthức

(7) Để có thể sử dụng tốt các thiết bị dạy học, khi lên lớp GV cần:

- Có kế hoạch chuẩn bị trước thiết bị giáo dục theo Danh mục thiết bịtối thiểu các lớp của Bộ Giáo dục và Đào tạo Nghiên cứu kĩ các thiết bị đểhiểu rõ nội dung, tính năng tác dụng của thiết bị, tránh tình trạng khi lên lớpmới cùng HS tiếp xúc với thiết bị

- Cần chọn lựa các nội dung mang tính thiết thực đối với nội dung bàihọc, đồng thời sử dụng tối đa các nội dung đã được thể hiện trên mỗi bản đồ

- Khi soạn bài cũng như khi lên lớp, GV cần phải xây dựng được hệ

thống câu hỏi, bài tập tương đối chuẩn xác, rõ ràng để HS làm việc với cácthiết bị nhằm lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kĩ năng.

- Vị trí đặt các TBDH ở trên lớp phải đảm bảo điều kiện thuận lợi cho

HS cả lớp cùng quan sát được (khi tổ chức hoạt động cả lớp) hoặc các thànhviên trong nhóm đều làm việc với TBDH (khi tổ chức hoạt động nhóm)

- GV cần giúp HS nắm được trình tự các bước làm việc với các thiết

bị dạy học để tìm kiến thức, rèn luyện kĩ năng, phát triển tư duy

3 Hướng dẫn sử dụng một số loại TBDH

3.1 Bản đồ

Khi sử dụng bản đồ trong dạy học, GV cần chú ý những điểm sau:

a Chú trọng rèn luyện cho HS các kĩ năng sử dụng bản đồ

Các kĩ năng sử dụng bản đồ gồm:

- Kĩ năng xác định phương hướng, đo tính khoảng cách dựa vào tỉ lệ

bản đồ

- Kĩ năng quan sát, so sánh

- Kĩ năng xác định vị trí và mô tả các đối tượng địa lí dựa vào bản đồ

- Kĩ năng xác lập mối quan hệ giữa các thành phần tự nhiên với tựnhiên, giữa tự nhiên với sự phát triển kinh tế - xã hội, giữa các yếu tố kinh tế

- xã hội với nhau thông qua sự so sánh, đối chiếu các bản đồ

- Kĩ năng chồng xếp, đối chiếu các bản đồ

- Kĩ năng đọc, phân tích, nhận xét các biểu đồ địa lí như: biểu đồ cácyếu tố nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm; biểu đồ sự phát triển dân số, phát triểnkinh tế - xã hội

- Kĩ năng đọc, phân tích, nhận xét các lát cắt về địa hình

b Giúp HS nắm được các bước sử dụng với bản đồ

Khi tổ chức cho HS làm việc với bản đồ, GV cần lưu ý hướng dẫn HSkhai thác kiến thức trên bản đồ theo các bước sau :

(1) Nắm được mục đích làm việc với bản đồ

(2) Đọc tên bản đồ để biết nội dung địa lí được thể hiện trên bản đồ là

gì Ví dụ: bản đồ nông nghiệp Việt Nam có nội dung thể hiện sự phân bố củacác cây trồng vật nuôi trên đất nước ta

(3) Đọc bản chú giải để biết cách người ta thể hiện đối tượng đó trênbản đồ như thế nào? Bằng các kí hiệu gì ? Bằng các màu sắc gì ?

(4) Dựa vào các kí hiệu, màu sắc trên bản đồ để xác định vị trí của cácđối tượng địa lí

(5) Liên kết, đối chiếu, so sánh các kí hiệu với nhau để tìm ra đặcđiểm của đối tượng được thể hiện trực tiếp trên bản đồ

(6) Dựa vào bản đồ, kết hợp với kiến thức địa lí đã học, vận dụng cácthao tác tư duy (so sánh, phân tích, tổng hợp ) để phát hiện các đặc điểmhoặc mối quan hệ địa lí không thể hiện trực tiếp trên bản đồ (đó là mối quan

hệ giữa các yếu tố tự nhiên, các yếu tố kinh tế với nhau, giữa các yếu tố tựnhiên và kinh tế) nhằm giải thích sự phân bố hay đặc điểm của các đốitượng, hiện tượng địa lí

Ví dụ : Muốn biết được sự đặc điểm phân bố của các trung tâm côngnghiệp và các ngành công nghiệp ở nước ta dựa vào bản đồ công nghiệpViệt Nam HS cần phải đi theo các bước sau:

- Xác định mục đích làm việc với bản đồ: Phân tích, nhận xét về sựphân bố công nghiệp để rút ra đặc điểm phân bố các trung tâm, các ngành