Công trình kiến trúc hà nội

Chỉ trong 2 năm từ 2/9/1973 ñến 29/8/1975 lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh ñã hoàn thành và trở thành công trình kiến trúc tiêu biểu cho lòng thành kính của nhân dân VN và bè b n năm châu ñối v

Ban D ự án Hà N ội Tôi Yêu | ® HDINVESTMENT.JSC | Đại Lễ 1000 n ă m Th ă ng Long

Hà Nội luôn là mộ ñịa danh văn hóa, kinh tế, chính trị của cả nước Tìm hiểu các thông tin về kinh tế, văn hóa, giải trí….của Hà Nội luôn là một nhu cầu thiết yếu của nhiều tầng

lớp nhân dân Bên cạnh ñó, năm 2010 là năm quan trọng, với rất nhiều những dịp lễ kỉ

niệm lớn, ñặc biệt là ñại lễ 1000 năm Thăng Long Đây là một cột mốc văn hóa, lịch sửñược quan tâm của cả trong và ngoài nước Đó chính là lí do chúng tôi lựa chọn chủñề

về Hà Nội ñểñịnh hướng nội dung cho dự án chuỗi website Hà Nội

Dự án chuỗi website về Hà Nội mang tên Hà N ộ i Tôi Yêu ñược công ty CP ĐT Hoàng

Đạt triển khai thực hiện từ tháng 2 năm 2010 Với những nỗ ực, tâm huyết và tình yêu dành cho Hà Nội, các thành viên ban dự án ñã cho ra những sản phẩm văn hóa gây

ñược ấn tượng với ñộc giả yêu Hà Nội

Đại Lễ 1000 năm Thăng Long ñang ñến rất gần, dự án cũng ñang ñi vào giai ñ ạn gấp rút hoàn thành ñể hòa chung không khí của ngày Đại Lễ

Dự án là một bức tranh tổng thể ñi từ những sự kiện gắn với Đại Lễ, cũng như những góc sâu trong tâm hồn Hà Nội, những nếp sống, những cảm xúc của người Hà Nội Bên cạnh việc xây dựng và hoàn thiện chuỗi website về Hà Nội, Ban dự án còn cho ra

mắt những ấn phẩm về Hà Nội Chúng tôi ñã dành nhiều tâm huyế ñể xây dựng Tủ sách

Hà Nội với những ấn phẩm ñiện tửñược tặng miễn phí cho quý bạn ñọc Chúng tôi hi

vọng những tâm huyết này sẽ mang lại cho quý bạn ñọc yêu Hà Nội những ñiều thú vị

Tư liệu chúng tôi sử dụng ñể thực hiện những ấn phẩm này hoàn toàn ñược sưu tầm và biên tập từ các nguồn trên Internet nên không tránh ñược những thiếu sót Một số ư liệu

do lấy ở các nguồn thứ cấp, nên chúng tôi không thể trích dẫn nguồn ñầy ñủ Chúng tôi mong nhận ñược sự thông cảm từ các tác giả

Xin chân thành c ả m ơ n và mong nh ậ n ñượ c nh ữ ng góp ý t ừ phía b ạ n ñọ c!

Thư ngỏ 2

Ban dự án 2

Bưu ñiện Bờ Hồ 4

Vọng Lâu Các - Văn Miếu 5

Ga Hàng Cỏ 6

Cầu Long Biên (Paul Doumer) 8

ChợĐồng Xuân 10

Sân Quần Ngựa Hà Nội 12

Hồ Gươm 14

Một không gian kiến trúc văn hóa 14

Phủ Chủ Tịch 18

L ng Chủ Tịch Hồ Chí Minh 20

Nhà Hát Lớn Hà Nội 23

Nhà Thờ Lớn Hà Nội 28

Ngôi Nhà Cổ 87 Mã Mây 30

Chùa Một Cột 33

Phố Hàng Bạc 36

Đại Học Tổng Hợp Hà Nội 40

Phủ Thống Sứ Bắc Kỳ 43

Cột cờ Hà Nội 45

Khám phá kiến trúc Văn Miếu Quốc Tử Giám 47

Tháp Hòa Phong - Vẻñẹp tâm hồn người Hà Nội 56

Ô Quan Chưởng kiến trúc ñẹp ngỡ ngàng 58

Thành Cửa Bắc 62

Công trình kiến trúc thành Cổ Loa 66

Công tình kiến trúc ñền Quán Thánh 70

Vẻñẹp thanh nhã của chùa Trấn Quốc 72

Chùa Quán Sứ kiến trúc khá ñộc ñáo 75

Bưu ñiện Bờ Hồ

Việc xây dựng nhà Bưu ñiện Bờ Hồ hoàn thành vào năm 1901 Nhà bưu ñiện xây trên

n n chùa Báo Ân Năm 1917 Bưu ñiện bắ ñầu tổ chức bưu chính nông thôn Lúc bấy

giờ bưu tá Hà Nội ñi phát thư, chưa có xe ñạp phải dùng xe tay, sau khi nhận thư từ Bưu

ñiện Trung tâm Bờ Hồ, phu xe kéo ñưa bưu tá ñến ñịa chỉ cần chuyển

Năm 1954, thua trận ởĐiện Biên Phủ, Chính phủ Pháp phải ký hiệp ñịnh Geneva và rút quân khỏi Việt Nam Khi bàn giao Bưu ñiện Hà Nội cho Chính phủ Việt Nam Dân chủ

Cộng hòa thì chỉ có một tổng ñài ñiện thoại cộng ñiện 1.500 số và gần 600 thuê bao Sau

n m 1954, hầu như không có nhà dân nào có máy ñiện thoại trừ gia ñình cán bộ trung

và cao cấp Dù cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước còn nhiều gian khổ và hy sinh, song công trình xây dựng “Nhà Bưu ñiện mới” vẫn ñược khởi công vào ngày 8-3-1971

Năm 1976, tòa nhà chính hướng ra hồ Hoàn Kiếm cao năm tầng, mặt tiền dài 51 mét cơ

b n hoàn thành Ngày 2-9-1978, bản nhạc “Ca ngợi Hồ Chủ ịch” vang lên từ chiếc ñồng

h trên nóc nhà Bưu ñiện Bờ Hồ

“Bưu ñiện Bờ Hồ” hiện nay ñược trang bị cơ sở vật chất khá hiện ñại ñểñáp ứng nhu

cầu thông tin, viễn thông cho người dân Nhiều dịch vụ thông tin, viễn thông ñược cung

cấp cho các khách hàng, từ gọi ñiện thoại công cộng, chuyển nhận tiền gửi qua bưu

ñiện, các dịch vụ liên quan ñến ñiện thoại di ñộng, ñiện thoại cốñịnh và nhiều dịch vụ

khác

Khuê Văn Các ở Văn Miếu, nhìn từ ngoài Nhà Thái học sinh ñời Lý - Trần quy mô thế

nào, hiện chưa khảo ñược, vì các tư liệu lịch sửñã bị quân Minh ñốt hoặc ñưa hết về

Yên Kinh, tức Bắc Kinh ngày nay

Khuê Văn Các ở Văn Miếu, nhìn từ ngoàiNhà Thái học sinh ñời Lý - Trần quy mô thế

nào, hiện chưa khảo ñược, vì các tư liệu lịch sửñã bị quân Minh ñốt hoặc ñưa hết về

Yên Kinh, tức Bắc Kinh ngày nay

Tuy nhiên, nhà Thái học sinh thời nhà Lê ñã ñược Lê Quý Đôn miêu tả trong “Kiến văn

tiểu lục” thì : “Nhà Thái học có ba gian, có tường ngang, lợp bằng ngói ñồng Nhà giảng

d y ở phía ñông và tây hai dãy ñều 14 gian Phòng học của học sinh tam xá ñều ba dãy,

mỗi dãy 25 gian, mỗi gian 2 người” Toàn bộ kiến trúc Văn Miếu hiện nay ñều là kiến trúc

thời ñầu nhà Nguyễn Khuôn viên ñược bao bọc bởi bốn bức tường xây bằng gạch Bát Tràng

Quần thể kiến trúc Văn Miếu - Quốc Tử Giám ñược bố cục ñăng ñối từng khu, từng lớp theo trục Bắc Nam, mô phỏng tổng thể quy hoạch khu Văn miếu thờ Khổng Tử ở quê

hương ông tại Khúc Phụ, Sơn Đông, Trung Quốc Tuy nhiên, quy mô ở ñây ñơn giản

hơn, kiến trúc ñơn giản hơn và theo phương thức truyền thống nghệ thuật dân tộc Phía trước Văn Miếu có một hồ ớn gọi là hồ Văn Chương, tên cũ xưa gọi là Thái Hồ

Giữa hồ có gò Kim Châu, trước ñây có lầu ñể ngắm cảnh

Ngoài cổng chính có tứ trụ, hai bên tả hữu có bia “Hạ Mã”, xung quanh khu vực xây

tường cao bao quanh Cổng Văn Miếu xây kiểu Tam quan, trên có 3 chữ “Văn Miếu Môn” kiểu chữ Hán cổ xưa

Ga Hàng Cỏ

Năm 1902, ga Hàng Cỏ (năm 1976 ñổi thành ga Hà Nội) ra ñời Từ ñây, các tuyến

ñường sắt lần lượt ñược hình thành, nối thủñô Hà Nội với mọi miền của ñất nước Ban

ñầu là tuyến ñường Hà Nội - Lạng Sơn rồi Hà Nội - Hải Phòng (1903), Hà Nội - Lào Cai (1905) Hơn ba chục năm sau, con ñường sắt xuyên Việ ñược hình thành vào năm

1936

Ga Hàng C ỏ d ự án gây kinh ng ạ c ñầ u th ế k ỷ 20

Năm 1902, ga Hàng Cỏ (năm 1976 ñổi thành ga Hà Nội) ra ñời Từ ñây, các tuyến

ñường sắt lần lượt ñược hình thành, nối thủñô Hà Nội với mọi miền của ñất nước Ban

ñầu là tuyến ñường Hà Nội - Lạng Sơn rồi Hà Nội - Hải Phòng (1903), Hà Nội - Lào Cai (1905) Hơn ba chục năm sau, con ñường sắt xuyên Việ ñược hình thành vào năm

1936

Pháp dành nửa diện tích ñể xây dựng nhà cửa, phần còn lại là sân ga, ñường sắt Ban

ñầu, người Pháp chỉ xây một tòa nhà chính giữa sau ñó mới xây hai tòa phụ hai bên Trong những tháng ngày chiến tranh phá hoại miền Bắc của Mỹ, ga Hà Nội là một trong

những ñiểm bị bắn phá ác liệt nhất Năm 1972, một quả bom rơi trúng tòa chính và phá

h y hoàn toàn tòa nhà này Tòa chính ñã ñược xây lại và hoàn chỉnh năm 1976 Bây giờ,

kiến trúc kiểu Pháp còn xuất hiện ở hai tòa nhà phụ nhưng cũng ñã bị cải tạo ít nhiều

Ga Hàng C ỏ x ư a

Ga Hàng Cỏ nay Ngày nay, lựa chọn ñi tàu hoả ừ ga Hà Nội ñến các tỉnh thành khác vẫn là thói quen của nhiều người dân, mặc dù các phương tiện công cộng như ô tô khách, xe bus khá tiện cho hành khách

Cầu Long Biên (Paul Doumer)

Một thế kỷñã qua, song cây cầu Long Biên vẫn ñược sử dụng và là một hình ảnh quen thuộc trong tâm trí người Hà Nội Những ngày nóng nực một số người dân, học sinh, sinh viên còn rủ nhau ñi qua cầu ñể hóng gió Nhiều ñôi lứa sắp thành vợ chồng cũng

chọn cầu Long Biên làm cảnh nền ảnh làm album cưới ñẹp và lạ mắt

Vào tháng 9/1898, toàn quyền Đông Dương ñã làm lễ khởi công một cây cầu vắt ngang dòng sông Mẹ Cầu ñược ñặt tên là Paul Doumer

C ầ u Long Biên x ư a

Cầu Long Biên ñược thiết kế bởi kiến trúc sư, cha ñẻ của tháp Eiffel, biểu tượng nước Pháp Thay cho những công nhân Trung Quốc ñược tuyển trước ñó, bằng sự khéo léo, tinh nhanh, năng ñộng, chính những người thợ Việt Nam ñã lắp ráp các cấu kiện kim khí, tán ñinh chốt, sử dụng cần cẩu dưới sự hướng dẫn của các kỹ sư người Pháp, cầu xây ñúng vị trí mà chiếc tàu của thực dân Pháp nổ súng bắn vào Ô Quan Chưởng và

của cây cầu là ñường bộ hai bên, ñường sắ ở giữa lối ñi bên trái (Hiện nay, người dân

ñi xe máy xe ñạp từ quận Hoàn Kiếm sang quận Long Biên qua cây cầu này vẫn ñi bên

ñường phía trái cầu, còn ñi từ quận Long Biên sang quận Hoàn Kiếm lại ñi phía phải của

cầu Điều này khác với cách phân ñường ñi thông thường phía bên phải ở Việt Nam, khác ngay với cách chia ñường ñi ở cầu Chương Dương gần ñấy (ñược xây mới về sau này) Khi ñược xây dựng, cầu Long Biên là 1 trong 4 cây cầu lớn nhất thế giới, nổi bậ

nhấ ở Viễn Đông

Một thế kỷñã qua, song cây cầu Long Biên vẫn ñược sử dụng và là một hình ảnh quen thuộc trong tâm trí người Hà Nội Những ngày nóng nực một số người dân, học sinh, sinh viên còn rủ nhau ñi qua cầu ñể hóng gió Nhiều ñôi lứa sắp thành vợ chồng cũng

chọn cầu Long Biên làm cảnh nền ñể chụp những kiểu ảnh kỷ niệm, ảnh làm album cưới

ñẹp và lạ mắt

Chợ Đồng Xuân

Chợ Đồng Xuân nằm trong khu phố cổ, phía tây là phố Đồng Xuân, phía bắc là phố

Hàng Khoai, phía nam là phố Cầu Đông, phía ñông là ngõ chợ Đồng Xuân Cổng chợ

nhìn sang phía tây, phía trước là một khoảng trống nhỏ Phía Bắc có quán Huyền Thiên (sau ñổi thành chùa Huyền Thiên) Ngay sát sau chợ là chợ Bắc Qua ở góc tây bắc của

chợ có ñài Cảm tử, kỉ niệm ngày Toàn quốc kháng chiến

Ch ợ Đồ ng Xuân x ư a

Chợ Đồng Xuân tuy nằm trong khu phố cổ nhưng có tuổi ñời trẻ hơn rất nhiều so với các phố xung quanh Trước kia ñây là khu ñất trống thuộc phường Đồng Xuân, huyện

Thọ Xương nằm trước quán Huyền Thiên Năm 1889, khi những dấu tích cuối của và hồ

Thái Cực bị lấp hoàn toàn, người Pháp quy hoạch lại ñã giải tỏa hai chợ cũ và dồn tất cả

các hàng quán vào khu ñất trống của phường Đồng Xuân, tạo thành chợ Đồng Xuân Trong năm ñầu tiên chợ họp ngoài trời, hoặc có che mái lá giống như hai chợ cũ

Năm 1890 chính quyền Pháp mới bắ ñầu xây dựng chợĐồng Xuân, tạo thành năm vòm

cửa và năm nhà cầu dài 52m, cao 19m Mặt tiền theo kiến trúc Pháp, gồm năm phần hình tam giác có trổ lỗ như t ong, lợp mái tôn

Tại ñây ñã diễn ra các trận chiến ác liệt chống lại lính Lê dương của Pháp, rất nhiều

người ñã hi sinh tại ñây trước khi rút khỏi Hà Nội

lên ba tầng Hai tấm cửa hai bên cũng bị dỡ, nhưng vẫn còn giữ hai cột ngoài cùng

Năm 1994, chợĐồng Xuân ñã bị hỏa hoạn, lửa thiêu trụi gần như toàn bộ các gian hàng trong chợ.Sau ñó chợñược xây dựng lại

Ch ợ Đồ ng Xuân nay

ChợĐồng Xuân là chợñầu mối dành cho bán buôn là chính Xưa kia chợ bán rất nhiều

loại hàng, nhưng hiện tại chủ yếu bán ñồñiện tử, ñồ gia dụng, vải vóc quần áo Phía sau

chợ có các hàng bán chim thú cảnh Phía Bắc của chợ, là các hàng ăn, phục vụ khách

cả ăn ñêm Xung quanh chợ lúc nào cũng ñông ñúc nhộn nhịp Hàng hóa từñây vận chuyển ñi khắp các tỉnh phía Bắc Hiện nay không chỉ những người mua bán buôn hàng hoá tìm ñến chợ Đồng Xuân ñể giao thương, nhiều khách du lịch trong và ngoài nước khi ñi du lịch ở Hà Nội thường ñến thăm quan và mua sắm ở chợ Đồng Xuân Khu chợ

n m ngay trong khu phố cổ, không xa các phố nổi tiếng bán ñồ lưu niệm, hàng thời trang, như phố Hàng Ngang, Hàng Đào, Hàng Bông, Hàng Gai…Lại gần khu di tích Đền

Ngọc Sơn… rất tiện cho một chuyến thăm quan ở khu trung tâm thành phố

Sân Quần Ngựa Hà Nội

Trường ñua ngựa mà nhiều người hay gọi tắt hơn là Quần ngựa ở Hà Nội có từ rất sớm

Cuốn “Le Vieux Tokin” (Bắc kỳ xưa) cho biết cuộc ñua ngựa ñầu tiên ở Hà Nội diễn ra ngày 15/7/1886 trong khuôn khổ những hoạ ñộng mừng Quốc khánh Mẫu quốc năm ấy

của ñạo quân chiếm ñóng và phải 2 năm sau (1888) Tourane (Đà Nẵng) và Nam Định

mới có nơi ñua ngựa

Hình như cuộc thi ñầu tiên diễn ra dưới chân Cột Cờ Hà Nội và lại có cả thi “ngườ

i-ngựa” tức là kéo xe tay Còn năm 1888 thì có tài liệu viết rằng có một lần còn tổ chức cả

ñua voi nhưng bị ñánh giá là kém hấp dẫn vì sự chậm chạp của 3 con vật khổng lồ

thạm gia dưới sự chỉ huy của những quản tượng bản xứ

ñầu mối ñường sắt và ñấu xảo thì quần ngựa chuyển về thôn Đại Từ và Vĩnh Phúc (nằm

giữa ñường Đội Cấn và Hoàng Hoa Thám hiện tại)

Nhìn kỹ từng tấm hình có thể thấy quần ngựa có những ñổi thay ở khu khán ñài Buổi

ñầu còn có cả khách ñứng trên nóc khán ñài, về sau khán ñài ngày một cầu kỳ và sang

trọng hơn Đương nhiên sốñông khán giả là người Âu (trên khán ñài) nhưng công chúng

người Việt cũng ñã có mặt không ít quanh sân Và ñể phục vụ cho thú chơi này cũng

xuất hiện nhiều “lò” nuôi ngựa ñua nhập từ nước ngoài vào và loại ngựa bản ñịa ñược lai

tạo giống từ Trại Nước Hai trên Cao Bằng

Sau những biến cố xảy ra năm 1945, chiến tranh ñã khiến các cuộc ñua ngựa ở Hà Nội

chấm dứt Cái không gian rộng lớn của Quần ngựa ấy vào thập kỷ 60 của thế kỷ XX ñã

có dự ñịnh sử dụng làm mặt bằng ñể xây nhà Quốc hội Nhưng rồi lại chiến tranh phá

hoại lan tới Thủñô (1966), việc xây nhà Quốc hội bị dừng lại, ñến nay khó ai nhận ra dấu tích của Quần ngựa xưa lọt thỏm trong một khu dân cưñông ñúc thuộc quận Ba Đình

Hồ Gươm

M  t không gian ki  n trúc v ă n hóa

Cái huyền thoại lớn nhất, kỳ thú nhất của Thăng Long là vua ñầu nhà Lý thấy rồng bay lên khi ñậu thuyền ở chân thành Đại La Hồ Trả Gươm là gạch nối xứng ñáng nhấ ñể

tạo thêm nét ñối xứng tuyệt diệu - Dương: Rồng bay Âm: Rùa lặn! Tuyệt vời làm sao!

Bản sắc Thăng Long - Đại Việt là tổng hòa những giá trị hư và thực, thực và hư Huyền

mà thực, thực mà huyền (theo GS Trần Quốc Vượng)

Từ ngày dọn nhà lên ở nhà mới, chót vót tầng cao khu Ngọc Khánh, mỗi lần có dịp về

“thành phố” tôi lại ñạp xe thêm mộ ñ ạn ñường vòng quanh Hồ Gươm, có khi chỉ là mộ

góc hồ Một chiều, sau hội thảo nhỏ tại văn phòng hội Kiến trúc sư Việt Nam về công trình nhà Quốc Hội và Trung tâm Hội Nghị quốc gia, bên Hồ Gươm tôi lại dắt xe thong

thả dạo quanh hồ Và cứ tự nhiên, một hồi niệm quá khứ chợt về với ñôi chút bâng khuâng vui ñó và buồn ñó

Hồ Gươm, những tia nắng cuối cùng còn vương trên ngọn cây, rãi xuống mặt hồ anh ánh xanh Gió nhè nhẹ, gợn nước lăn tăn như không còn rác rưởi, mặt nước như trong

hơn, thoang thoảng mùi tinh khiết Tôi dựa xe vào ghếñá, ngồi tựa lưng vào gốc cây lộc

vừng chín gốc, gió mơn man

Như vọng xuống từ bầu trời ñã ngả màu tím, như vút lên từ tượng vua Lê ñội mũ bình thiên, ñứng trên trụ cao: “Dân tộc ta sẽ không ñúc, rèn vũ khí nữa, chỉ dành công sức tạo nên cuộc sống, nhân danh trăm họ, Trẫm xin hoàn lại thanh gươm chiến thắng” Thần

tư thục” với thần Siêu, thánh Quát và mới hồi ñầu thế kỳ “Đông kinh nghĩa thục” của cụ

cử Lương Văn Can (nay có ñường phố mang tên cụ) Không chỉ dạy chữ mà còn dạy cả

lòng yêu nước, và không gian tâm linh với chùa Bà ñá, chùa Báo Thiên, chùa ông

Thượng, nay còn cây tháp Hoà Phong, ñền Bà Kiệu thờ Mẫu Liễu Hạnh, cụm ñình ñền chùa Vũ Thạch (Bà Triệu)

Chứng kiến những sự kiện văn hóa huy hoàng này, duy nhất có cây ña “ñại, ñại thụ” nay

vẫn tỏa bóng giữa sân tòa báo Nhân Dân mà cố KTS Tạ Mỹ Duật gọi là cây ña “số 1

Đông Dương” Theo bia ñá, khi tiến sĩ Vũ Tông Phan lập trường Hồ Đình năm 1835 thì cây ñã vững chắc

Vậy là qui tụ: chống giặc giữ nước, văn học, triết học và tâm linh

Cái huyền thoại lớn nhất, kỳ thú nhất của Thăng Long là vua ñầu nhà Lý thấy rồng bay lên khi ñậu thuyền ở chân thành Đại La Hồ Trả Gươm là gạch nối xứng ñáng nhấ ñể

tạo thêm nét ñối xứng tuyệt diệu - Dương: Rồng bay Âm: Rùa lặn! Tuyệt vời làm sao!

Bản sắc Thăng Long - Đại Việt là tổng hòa những giá trị hư và thực, thực và hư Huyền

mà thực, thực mà huyền (theo GS Trần Quốc Vượng)

Chiến tranh mãi mãi qua rồi Chưa bao giờ Hồ Gươm ñẹp thế này Những dốc nhỏ mềm

mại thứ gạch lát mới, những cộ ñèn chiếu sáng xinh xinh, những ghế ñá thanh thoát,

những bồn hoa lắm sắc nhiều màu, ngan ngát hương Chẳng còn những rào cản che khuất tượng Vua Lê Nhà Khai Trí Tiến Đức ñã lấy lại dáng vẻ quen thuộc xưa Nước thi

ñã ñổi dòng chẳng ñổ vào lòng hồ Các cụ Rùa nhiều lần trăm tuổi ñược các nhà khoa học nâng giấc, lo cái ăn, cái ở, mong các “cụ” bình an sinh arn nơi gò Rùa ñược sửa sang theo “ý các cụ”

Không gian hồ Trả Gươm ñược các nhà quy hoạch kiến trúc ñầu thế kỷ nâng niu và trân

trọng Rất thành công khi lấy tháp Rùa làm trục trung tâm qua vườn Chí Linh, hai bên là

ñường Lê Thạch - Lê Lai, kết thúc ở quảng trường Ngân hàng quốc gia bề thế

Từ phố cổ, vốn là các phường thợ thủ công và dịch vụ cho kinh thành, cũng là trung tâm

“trên bến dưới thuyền”, với ñường ngang ngõ dọc, với những mái úp lô xô, lan dần

xuống phương Nam, ñô thị thế kỷ 20 hình thành dần dần

Công thự, nhà cửa quanh hồ kiểu dáng du nhập từ phương Tây, nhưng ñã có ý thức hoà

nhập, không xa lạ, phô trương, tầm vóc vừa phải, hình dáng hoàn chỉnh, tất cả hoà quyện vào nhau một ý thức, một tư duy văn hoá rất hồ Gươm chẳng nơi nào có ñược Góc ñẹp nhất hồ Gươm, chuyển tiếp từ không gian 36 phố phường, nhà Thuỷ Tạ - tác

giả là cố KTS Võ Đức Diên - như một dấu ấn của kỹ thuật phương Tây nâng lên sức

mạnh văn hoá phương Đông

Từ thuởấu thơ gắn với hồ Gươm không chỉ bằng tình cảm, như cả bằng ước mơ dù rấ

trẻ con, rất mong manh do thấm ñậm trí tuệ sáng tạo kiến trúc lớp cha anh Thật sung

sướng, sau kháng chiến chống Pháp lại ñược cầm bút không phải là “viết thơ lên trời cao” mà tạo nên những khối hình cho ñô thị văn hiến, cho khoáng ñạt hồ Gươm

Nhưng lại không thể ngậm ngùi “nghĩ mình công ít tội nhiều”! Có thể viện ñủ thứ lý do ñể

che chắn về pháp luật, về lý trí Nhưng ở chiều sâu tâm hồn, ở lương tâm người cầm bút, sao cứ day dứt, và những lỗi nhịp của “bản nhạc không lời mà âm thanh vang vọng mãi tới những ñời sau”

Nhà Bưu ñiện thô kệch, nhà Hội ñồng nhân dân cứng khô và lạnh lẽo (lối sảnh vào trước

phố, cái vòi phun nước rất không ñúng chỗ trên quảng trường Đông kinh Nghĩa thục

Bến xe ñiện Bờ Hồñược thay thế bằng ñiểm ñỗ xe ô tô Mảnh ñất huyền thoại (mà giá trị

cả vài chục cây vàng cho 1m2 ñất) bậc nhất quốc gia này ñâu phải chỗ cho xe cộ gầm

rú, xả khí mù trời Khối nhà chẳng cao cũng tới hơn 15m ñồ sộ và cổ kính Tây mới xây bên ñường Lê Thái Tổ, cửa hàng Bách hoá Tổng hợp cũ (trước là nhà Gô - ña) ñã bị gỡ

Những gì ñã dỡ bỏ cũng có ñiều ñáng tiếc Bia kỷ niệm linh mục Alexandre de Rhode,

người sáng lập chữ quốc ngữ hiện nay ñang là chữ chính thức của quốc gia ñã bị phá

b Cần thiết tìm nơi dựng lại Có thểở ngay ven hồ cho hài hoà với trung tâm văn hoá

Việt Nam như trên ñã viết Vòi nước rất cổñiển châu Âu ven hồ góc ñường Hàng Khay -

Đinh Tiên Hoàng ñã mất như mấ ñi mộ ñiểm sáng ñẹp của quá khứ Thật may là chính quyền ñã chặn lại những ngỡ ngàng buổi ñầu ñáp ứng ước vọng cả nước Bản ñồ chi

tiết quy hoạch hồ Gươm ñã ñược công bố, cơ sở pháp lý cho kỷ cương văn hoá: “Xây

dựng nhà cửa quanh khu vực hồ Gươm phải ñúng quy hoạch, không xây nhà mới chỉ cải

tạo trên hiện trạng nhà cũ, mậ ñộ xây dựng 50% ñến 60% Tầng cao tối ña là 2,5 - 3

Phủ Chủ Tịch Công trình mang phong cách thời Phục Hưng

Công trình mang phong cách thời Phục Hưng này ñược xây dựng từ những năm ñầu thế

k XX (1900 - 1906), do kiến trúc sư người Pháp gốc Đức Lich-ten Fen-ñơ thiết kế Diện tích sử dụng của toà nhà gần 1300 mét vuông Toàn bộ toà nhà có trên 30 phòng, mỗi phòng ñược trang trí theo một phong cách riêng

Điểm di tích ñầu tiên trong hành trình tham quan Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại

Phủ Chủ tịch là toà nhà Phủ Chủ tịch Đây là toà nhà sang trọng, bề thế, cao bốn tầng nhìn thẳng ra ñường Hùng Vương

Công trình mang phong cách thời Phục Hưng này ñược xây dựng từ những năm ñầu thế

k XX (1900 - 1906), do kiến trúc sư người Pháp gốc Đức Lich-ten Fen-ñơ thiết kế Diện tích sử dụng của toà nhà gần 1300 mét vuông Toàn bộ toà nhà có trên 30 phòng, mỗi phòng ñược trang trí theo một phong cách riêng Trong thời thực dân Pháp cai trị, toà nhà ñược gọi là Phủ Toàn quyền Đông Dương, từ khi nhà ñược hoàn thành ñến ngày cách mạng Tháng Tám 1945 thành công, ñã có 29 ñời Toàn quyền và Quyền Toàn quyền ở và làm việc

Trong năm 1945 ñến năm 1946, hết phát xít Nhậ ñến quân ñội Trung Hoa dân quốc chiếm giữ toà nhà này Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Việt Nam lần thứ hai thì

nơi ñây lại trở thành trụ sở cao nhất của chính quyền thực dân

thực dân Pháp thành cơng, thủđơ Hà Nội được giải phĩng (tháng 10 - 1954), (tồ nhà

được gọi là Phủ Chủ tịch) Tại đây, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường chủ trì các phiên họp

Hội đồng Chính phủ quyế định những vấn đề lớn, quan trọng của đất nước; tiếp đĩn khách quốc tế và gặp gỡđại biểu nhân dân Việt Nam

Với khách quốc tế, Chủ ịch Hồ Chí Minh tiếp đĩn từ các vị nguyên thủ quốc gia, lãnh tụ

Đảng các nước anh em, đại sứ các nước đến trình quốc thư, các đồn nghệ thuật, thể

thao, các nhà văn, nhà báo, nhà khoa học, các tổ chức quần chúng và bạn bè khắp nơi trên thế giới đến với Việt Nam, ủng hộ sự nghiệp cách mạng và giúp đỡ nhân dân Việ

Nam xây dựng cuộc sống mới

Với nhân dân Việt Nam, Người gặp gỡ các đại biểu thuộc mọi thành phần trong xã hội, khơng phân biệt họ thuộc tơn giáo, đảng phái nào, làm ngành nghề gì Trong 15 năm, từ

n m 1945 đến năm 1969, tại Phủ Chủ ịch, Chủ ịch Hồ Chí Minh đã tiếp trên 1000 đồn

đại biểu trong nước và ngồi nước Phủ Chủ ịch cịn là nơi Chủ ịch Hồ Chí Minh nhiều

lần đọc thơ chúc Tế đầu xuân nhân dịp năm mới

Sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời (ngày 2 tháng 9 năm 1969), Phủ Chủ tịch trở

thành một trong những di tích lưu niệm về Người được Nhà nước xếp hạng là di tích đặc

biệt quan trọng trong tổng thể Khu di tích Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ ịch Song từđĩ đến nay tồ nhà này vẫn là nơi làm việc của Chủ tịch nước; những hoạ động cĩ ý nghĩa quan trọng của Đảng và Nhà nước ta vẫn được tiến hành trọng thểởđây

Lăng Chủ Tịch Hồ Chí Minh Kiến trúc ñẹp nhất của thế giới

Công trình lăng là một khối thống nhất giữa việc góp sức của bạn bè quốc tế ñến tấm lòng người dân ở mọi miền ñất nước VN Bản thiết kế xây lăng và bảo quản thi hài do các chuyên gia Liên Xô ñảm nhiệm, cát ñược lấy từ suối Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình do

người dân tộc Mường ñem về Đá cuội ñược chuyển từ các con suối vùng Sơn Dương, Chiêm Hoá, Ngòi Thìa, Tuyên Quang

Là một công trình quy tụ ất cả ấm lòng của nhân dân Việt Nam và bạn bè thế giới, lăng

chủ ịch Hồ Chí Minh không chỉ mang ý nghĩa ñơn thuần là nơi lưu giữ di hài của người lãnh tụ nổi tiếng, mà còn là một công trình kiến trúc với vẻñẹp và giá trị lịch sử vượt ra ngoài thế giới

Dựa theo nguyên bản lăng Lê-nin, lăng chủ tịch Hồ Chí Minh có hình vuông, mỗi cạnh 30m, cửa quay sang phía Đông, bao gồm 3 lớp với chiều cao 21,6 mét

Lớp trên cùng là mái lăng hình tam cấp, lớp giữa là kết cấu trung tâm của lăng gồm phòng thi hài và những hành lang, những cầu thang lên xuống, lớp dưới tạo dáng bậc

thềm tam cấp

Quanh bốn mặt là những hàng cột vuông bằng ñá hoa cương, hai phía Nam và Bắc có hai lễ ñài dài 65 m dành cho khách trong những dịp lễ ớn Ở mặt chính có dòng chữ:

Thi ế t k ế d ự a theo nguyên b ả n l ă ng Lê-nin

Công trình lăng là một khối thống nhất giữa việc góp sức của bạn bè quốc tế ñến tấm lòng người dân ở mọi miền ñất nước VN Bản thiết kế xây lăng và bảo quản thi hài do các chuyên gia Liên Xô ñảm nhiệm, cát ñược lấy từ suối Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình do

người dân tộc Mường ñem về Đá cuội ñược chuyển từ các con suối vùng Sơn Dương, Chiêm Hoá, Ngòi Thìa, Tuyên Quang

Đá chọn xây lăng từ khắp các nơi: ñá Nhồi ở Thanh Hoá, ñá Hoa (Chùa Thầy), ñá ñỏ núi Non Nước Nhân dân dọc dãy Trường Sơn còn gửi ra 16 loại gỗ quí Các loài cây từ

khắp các miền ñược mang vềñây như: cây chò nâu ởĐền Hùng, hoa ban ởĐiện Lai Châu, tre từ Cao Bằng

Biên-Công trình nh ư m ộ t hòn ng ọ c t ỏ a sáng trong ñ êm

Cửa lăng làm từ các cây gỗ quý từ Tây Nguyên Tiền sảnh có dòng chữ "Không có gì quý hơn Độc lập Tự do" và chữ ký của Hồ Chí Minh ñược dát bằng vàng Hai bên cửa là hai cây hoa ñại Phía trước và phía sau lăng trồng 79 cây vạn tuế tượng trưng cho 79

n m trong cuộc ñời của Hồ Chủ ịch

Hai bên phía nam và bắc của lăng là hai rặng tre, loại cây biểu tượng cho nước Việ

Nam Trước lăng là quảng trường Ba Đình với mộ ñường dành cho lễ diễu binh, duyệ

binh, và một thảm cỏ dài 380 m chia thành 240 ô vuông cỏ xanh tươi suốt bốn mùa

Bên phía tây của quảng trường là khu lưu niệm Hồ Chí Minh Tại ñây có Viện bảo tàng

Hồ Chí Minh, ngôi nhà sàn Hồ Chí Minh Thanh thiếu niên còn tổ chức các buổi tham gia lao ñộng trong việc mài ñá, nhổ cỏ, trồng cây góp sức xây dựng công trình

Nhà sàn H ồ Chí Minh m ộ c m ạ c và thanh bình

Chỉ trong 2 năm (từ 2/9/1973 ñến 29/8/1975) lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh ñã hoàn thành

và trở thành công trình kiến trúc tiêu biểu cho lòng thành kính của nhân dân VN và bè

b n năm châu ñối với vị lãnh tụ ỗi lạc cũng như ñi vào danh sách những kiến trúc ñẹp

nhất của thế giới

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, công trình Nhà hát Lớn Hà Nội tồn tại như một biểu

tượng về không gian kiến trúc, văn hoá và cả chính trị của Thủñô 1.000 năm tuổi Nhà hát Lớn Hà Nội là một công trình lớn mà chính quyền thực dân Pháp ñã xây dựng

tại Việt Nam trong những năm ñầu thế kỷ 20 Xưa kia nơi ñây là một vùng ñầm lầy thuộc

ñất của 2 làng Thạch Tần và Tây Luông giáp gianh với làng Cựu Lâu, thuộc Tổng Phúc Lân, huyện Thọ Xương

Vào năm 1899, hội ñồng thành phố họp dưới quyền chủ toạ của Richard - Công sứ Hà

Nội, ñề nghị lên Toàn quyền Fourer cho xây Nhà hát Bản ñồ thiết kế do hai kiến trúc sư

là Broyer và Harvy ñược xét duyệt với kinh phí xây dựng là 2 triệu franc

Nhà hát L ớ n Hà N ộ i nh ữ ng n ă m ñầ u th ế k ỷ 20

Công trình ñược khởi công vào ngày 7/6/1901 Việc san lấp mặt bằng ñược tiến hành khá vất vả 35.000 cọc tre ñược ñóng với khối bê tông cốt sắt dày 0m90 Hàng ngày có

300 công nhân làm việc

Những người thiết kế công trình ñã tìm tòi tham khảo kiến trúc cổ Hy Lạp Cô-ranh-tơ kế

hợp với kiểu lâu dài Tuy-lơ-ri và Nhà hát Opera de Paris ñể tạo nên một khối kiến trúc riêng biệt

Năm 1911, cơng trình được hồn thành Chiều dài Nhà hát mặt ngồi là 87m, rộng trung bình 30m, diện tích 26.000m2, điểm cao nhất là 24m Mặt trước của Nhà hát rất bề thế

khang trang, cĩ nhiều bậc trơng ra quảng trường rộng (nay gọi là quảng trường Cách

mạng tháng 8) - chỗđầu mối tập trung của 6, 7 đường phố lớn

Bên trong Nhà hát cĩ sân khấu rộng và một phịng khán giả chính cĩ diện tích 24x24m,

chứa được 870 chỗ ngồi, tầng giữa cĩ nhiều phịng nhỏ giành cho khán giả cĩ vé riêng

So với dân số Hà Nội năm 1945 khoảng 20 vạn dân, thì quy mơ kiến trúc Nhà hát thời

điểm ấy là rất lớn

Cầu thang chính lên tầng 2 là sảnh chính rộng Cầu thang phụ và hành lang ở phía 2 bên Phía sau Nhà hát là phịng quản trị, 18 buồng cho diễn viên hố trang, 2 phịng tập hát, phịng gương, thư viện, phịng họp

Mang ki ế n trúc ki ể u Pháp, Nhà hát L ớ n Hà N ộ i đượ c ví nh ư Nhà hát Opera de Paris

Sau 10 năm xây dựng, Nhà hát Lớn được đưa vào sử dụng Trong thời gian đầu, Nhà hát được dành cho những gánh hát từ phương Tây hằng năm sang diễn cho giới chức quan lại Pháp xem Những người thượng lưu Việt Nam cũng được tham dự, song muốn vào Nhà hát phải mặc lễ phục và trả giá vé đắt

Về sau, Nhà hát Lớn cũng cĩ những tối cơng diễn do người Việt Nam tổ chức để làm

việc nghĩa (cứu nạn nhân các tỉnh bị lụt, làm nhà tế bần…) Tuy nhiên, trong lịch sử hoạ

động của mình, Nhà hát phải đình lại nhiều lần do chủ trương khác nhau của nhà cầm quyền Từ năm 1940, nhiều đồn kịch nĩi của ta cĩ thể thuê được “Nhà hát tây” để diễn

Nhận xét về cơng trình Nhà hát Lớn, Nhà sử học Dương Trung Quốc cho rằng, tuy ra đời

muộn hơn so với nhà hát ở thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phịng, song xét về quy mơ kiến trúc, Nhà hát Lớn Hà Nội là mộ điển hình khác biệt Và quan trọng hơn nĩ cịn là mộ

chúng ta cũng phải nhìn thấy mặt văn hóa của công trình này

Thời kỳ này là thời kỳ giao thoa giữa nền văn hoá Âu và Á Đây rõ ràng là văn hóa người Pháp xác lập ở nước ta Và nó như một sự bổ sung cho văn hóa dân tộc bước vào thế

k hiện ñại”, ông Dương Trung Quốc nói

Sân kh ấ u bên trong Nhà hát

Không chỉ là một không gian văn hoá, Nhà hát Lớn Hà Nội còn là nơi diễn ra nhiều sự

Trước khi cĩ Hội trường Ba Đình, Nhà hát Lớn Hà Nội là nơi Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hồ tiến hành các kỳ họp quan trọng Ngày 5/3/1946, Quốc hội nước Việ

Nam Dân chủ Cộng hồ họp khố đầu tiên ở Nhà hát Lớn Cũng trong năm 1946, ngày 28/10, Quốc hội khố 2 họp thơng qua Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ

Cộng hồ tại đây…

Nhà hát Lớn là nơi đã chứng kiến những giây phút hồ bình đầu tiên trên đất nước, là

một nhân chứng cách mạng của Thủđơ Hà Nội nghìn năm văn hiến Kể từđĩ đến nay, Nhà hát Lớn luơn là trung tâm của các cuộc hội nghị, mít tinh quan trọng và các buổi biểu

diễn nghệ thuật của các đồn nghệ thuật trong và ngồi nước

M ặ t bên nhà hát L ớ n

Để đáp ứng với nhu cầu phát triển của thủđơ, từ giữa năm 1955, Nhà hát Lớn Hà Nội

bước vào đợt trùng tu lớn nhất với ngân sách cho phép là 156 tỷđồng (khoảng 14 triệu USD)

Kể ừ khi hồn thành đưa vào sử dụng, Nhà hát Lớn Hà Nội trở thành nơi diễn ra thường xuyên các hoạ động văn hĩa, biểu diễn nghệ thuật của các đồn nghệ thuật trong và ngồi nước

Ơng Hồng Xuân Nam – Giám đốc Nhà hát Lớn cho biết, kể từ khi được Bộ Văn Thơng tin giao trách nhiệm tổ chức các đồn nghệ thuật chất lượng cao, từ việc tổ chức

hố-chỉ 17 buổi vào năm 2000, đến nay Nhà hát thực hiện trung bình 400 buổi/năm, đĩn trên

140 đồn nghệ thuật quốc tế Hàng năm, doanh thu từ các buổi biểu diễn đem về cho Nhà hát luơn đạt cao Các buổi biểu diễn nghệ thuậ đã đem đến cho cơng chúng Thủđơ

những mĩn ăn tinh thần đầy ý nghĩa

L i vào c ử a chính Nhà hát

Trải qua các biến chứng thăng trầm của lịch sử, cũng như nhiều công trình kiến trúc khác và cả những loại hình văn hoá phi vật thể, Nhà hát Lớn Hà Nội ñã trở thành một di

sản mà chúng ta tiếp nhận và phát huy nó như một chứng cớ cho một thời kỳ mà các

n n văn hoá giao thoa nhau, giúp Việt Nam hội nhập với thế giới Chính vì thế, việc bảo

tồn, gìn giữ di sản này, làm cho ý nghĩa công trình có giá trị sâu sắc hơn, phong phú hơn

là những gì mà cả nước và nhân dân Thủñô luôn hướng tới

Nhà Thờ Lớn Hà Nội Công trình kiến trúc cao nhất thế kỉ 19

Nếu chọn một công trình kiến trúc nào xưa nhất, lại ít thay ñổi nhất của Hà Nội còn lại cho ñến nay thì ñó chính là Nhà Thờ Lớn Hà Nội Vào thời ñó, ngoài Cột Cờñược xây từ

ñầu thế kỷ XIX, thì ñây là kiến trúc cao nhất lừng lững gần Hồ Hoàn Kiếm và tạo mộ

không gian tôn giáo xung quanh một vùng ñất vốn là một ngôi chùa Phật giáo nổi tiếng Nhà Thờ Lớn ñược khởi công vào năm 1884 và khánh thành kịp vào dịp Lễ Thiên Chúa giáng sinh năm 1887 Kể từñó cho ñến nay, kiến trúc dường như không thay ñổi Xem các tấm hình cách ñây ñã trên dưới một thế kỷ thì thấy rõ ñiều ấy Có chăng là sự thay

ñổi cảnh quan và con người mà thôi

Nhà Th ờ L ớ n Hà N ộ i khánh thành vào n ă m 1887

Trung tâm Thiên Chúa giáo của khu vực xưa kia không ở Hà Nội mà ở Kẻ Sở Còn ở

khu vực cận kề Nhà Thờ Lớn trước ñó chỉ có một nhà nguyện nhỏ xây gạch lợp lá, thầy

giảng phải từ Kẻ Sở cách ñó 20km lên Hà Nội chăn dắt con chiên

Tháng 5/1883, quân Cờ Đen ñánh vào Hà Nội ñốt cháy ngôi nhà ấy Năm 1887, cốñạo Puginier dùng ảnh hưởng của mình ñược Tuần phủ Hà Nội hợp thức hoá khu ñất vốn là

n n tháp và ngôi chùa Báo Thiên rất nổi tiếng ñược xây từ thời Lý - Trần nay ñã ñổ nát thành phế tích, ñể xây nhà thờñạo Thiên Chúa

V ẫ n còn nguyên v ẹ n cho t ớ i t ậ n ngày hôm nay

Nhờ cuộc xổ số năm 1884 thu ñ ợc 10 vạn ñồng, Nhà thờ Thánh Joseph ñã ñược khởi công ngay trong năm ñó và ñược xây dựng như diện mạo ngày nay và ñược khánh thành ngày 23/12/1887, một ngày trước dịp Thiên Chúa giáng sinh

Vào thời ñó, ngoài Cột Cờ ñược xây từñầu thế kỷ XIX, thì ñây là kiến trúc cao nhất lừng

lững gần Hồ Hoàn Kiếm và tạo một không gian tôn giáo xung quanh một vùng ñất vốn là

một ngôi chùa Phật giáo nổi tiếng cùng Phủ Chúa ñã hoàn toàn bị triệt hạ khi vị Chúa

cuối cùng của nhà Trịnh bị nhà Tây Sơn tiêu diệt vào cuối thế kỷ XVIII

Những tấm ảnh Nhà Thờ Lớn ñ ợc chụp vào những thời ñiểm khác nhau càng cho thấy cái nhận xét ở trên là ñúng Ta có thể thấy những thành phần xã hội khác nhau từ kẻ

giàu ñến người nghèo, người Tây hoặc người Ta, những chiếc xe kéo và ôtô

Và ta còn hình dung ñược trên thinh không của Hà Nội, kể từ ñó không chỉ có tiếng chuông chùa gióng giả mà lại có cả tiếng chuông nhà thờ từ trên tháp cao ñổ hồi vào

những giờ nguyện của người theo Đạo

Và xung quanh kiến trúc này còn có cả một cộng ñồng tín ñồ Thiên Chúa giáo xum vầy

d c 2 con phố Nhà Thờ và Nhà Chung Vào những ngày lễ trọng, ñặc biệt là trong ñêm Thiên Chúa Giáng sinh, ñó là nơi hội tụ không chỉ của giáo dân Không gian tôn nghiêm

dưới bóng những tháp chuông và cảnh quan gần kề Hồ Gươm ñã biến nơi ñây thành

mộ ñịa chỉ du lịch của Thủñô, nhất là với khách nước ngoài

Ngôi Nhà Cổ 87 Mã Mây Nét kiến trúc ñặc trưng phố cổ

Nằm trên con phố nhỏ yên bình gần Hàng Bạc, nhà 87 Mã Mây quyến rũ du khách bởi nét cổ kính, giản dị và tinh tế của ngôi nhà phố thị thủa xưa Xây dựng từ cuối thế kỷ 19,

căn nhà làm hoàn toàn bằng gỗñược gìn giữ gần như nguyên vẹn, với nét kiến trúc ñặc

trưng nhà phố cổ: không gian sống kết hợp với buôn bán

Một ngày lang thang phố cổ Hà Nội, tôi ghé thăm ngôi nhà số 87 phố Mã Mây Đối với

những ai mến yêu và muốn tìm hiểu về hồn phố xưa Hà Nội thì chắc hẳn ngôi nhà cổ

này không phải là mộ ñịa chỉ xa lạ

Ngôi nhà này ñược xây dựng từ thế kỷ 19 và cho tới nay vẫn còn lưu giữ, bảo tồn nguyên vẹn những nét kiến trúc ñặc trưng của nhà phố cổ Hà Nội Đó là kiểu không gian

sống kết hợp với buôn bán, nhà dạng ống có mặt tiền hẹp và khoảng không ñón nắng gió ở phía giữa gọi là “giếng trời”

Nhà số 87 Mã Mây hiện nay là mộ ñiểm du lịch ñộc ñáo dành cho du khách trong và ngoài nước mỗi khi có dịp tới thăm phố cổ Hà Nội Đến ngôi nhà này, du khách không

chỉñược hòa mình vào không gian và nếp sinh hoạt thị dân xưa kia mà còn ñược tìm

hiểu về nhiều ngành nghề thủ công truyền thống

d ng gia ñình…ñược làm bằng gỗ cùng tường vôi và mái ngói rêu phong Khi bước chân qua cửa, bạn sẽ thấy xúc cảm thư thái, thanh tĩnh ùa vào tâm hồn Những xô bồ, tấp nập phía ngoài phố phường kia như bị bỏñi ở nơi nào ñó xa lắm

Ki ế n trúc gi ả n d ị mang dáng v ẻ thâm tr ầ m

Đây là một công trình kiến trúc sáng tạo kết hợp không gian kiến trúc có nhịp ñiệu cao

thấp gồm ñiêu khắc ñá, hội hoạ, chạm vẽ hành lang, mặt nước là biểu tượng văn hoá, nghệ thuật cao, tính dân tộc ñậm nét Chùa ñã bị huỷ hoại, xây dựng lại nhỏ hơn so với nguyên mẫu, nhắc lại ởñây một thời ñã có một cụm kiến trúc ñộc ñáo

Chùa Một Cột nằm trong quần thể chùa Diên Hựu trên ñất thôn Thanh Bảo, huyện

Quảng Đức, phía Tây hoàng thành Thǎng Long thời Lý, nay thuộc phố chùa Một Cột,

quận Ba Đình - Hà Nội

N ổ i ti ế ng v ề s ự linh thiêng…

Chùa Một Cột có tên chữ là Diên Hựu (phúc lành dài lâu), theo sử sách, chùa ñược xây

dựng vào năm 1049 thời vua Lý Thái Tông: "Mùa ñông tháng 10 dựng chùa Diên Hựu

Trước ñây vua chiêm bao thấy Phật Quan Âm ngồi trên toà sen, dắt vua lên toà Khi tỉnh

d y vua nói với bề tôi, có người cho là ñiềm không lành Sư Thiền Tuệ khuyên vua làm chùa, dựng cộ ñá ở giữa ñất, làm toà sen của Phật Quan Âm nhưñã thấy ở trong mộng Khi chùa khánh thành, các Sư chay ñàn, tụng kinh cầu nhà vua sống lâu Vì thế gọi là chùa Diên Hựu”

Hàng năm cứñến ngày mùng 8 tháng tư âm lịch, nhà vua lại ñến chùa làm lễ ắm Phật Các nhà sư và nhân dân kinh thành Thăng Long cùng dự lễ Sau lễ ắm Phật là lễ phóng sinh, vua ñứng trên mộ ñài cao trước chùa thả một con chim bay ñi, rồi nhân dân cùng tung chim bay theo trong tiếng reo vui của một ngày hội

Đời Lý Nhân Tông, nǎm Anh Vũ Chiêu Thánh 5 (1080) vua cho ñúc chuông lớn ñể treo ở

chùa gọi là "Giác Thế chung" (chuông thức tỉnh người ñời) và một toà phương ñình bằng

ñá xanh cao 8 trượng, nhưng vì chuông quá nặng không sao treo lên ñược, phải ñể dưới

ñất nên ñánh không kêu Chỗ ruộng ñể chuông thấp, có nhiều rùa ñến ở, ñược gọi là

ruộng Quy Điền và quả chuông cũng ñược gọi là chuông Quy Điền Khi quân Minh bị bao vây ởĐông Quan, hết quân khí, Vương Thông ñã cho phá quả chuông này ñểñúc súng

ñạn Sau khi Lê Lợi ñem nghĩa quân Lam Sơn ñánh tan quân Minh, ñất nước ñược

hưởng nề thái bình thịnh trị, chuông Quy Điền cũng không còn nữa

Với lịch sử gần 1000 năm chùa Một Cộ ñược coi là Quốc tự và là một nơi rất linh thiêng Tương truyền rằng khi Lý Thánh Tông chưa có Hoàng tử, thường ñến ñó cầu nguyện Mộ ñêm, Vua nằm mộng thấy Phật Quan Âm mời lên lầu ngồi, ôm mộ ñứa bé

ñặt vào lòng vua Tháng ñó Hoàng hậu có mang hoàng tử Đến nay vào những dịp lễ Tế

hay ngày Rằm, mùng Một chùa vẫn ñón nhiều khách thập phương ñến cầu nguyện và

thăm quan

và kiến trúc ñộc ñáo

Nói ñến chùa Một Cột ngoài ý nghĩa tâm linh ta thì ta không thể không nói ñến kiến trúc

ñộc ñáo của quần thể khu di tích này

nghệ thuật cao, tính dân tộc ñậm nét Chùa ñã bị huỷ hoại, xây dựng lại nhỏ hơn so với nguyên mẫu, nhắc lại ởñây một thời ñã có một cụm kiến trúc ñộc ñáo

Chùa xây chỉ có một gian gọi là Liên Hoa Đài (ñài hoa sen), ta quen gọi là chùa Một Cộ

có hình vuông mỗi chiều 3m, mái cong dựng trên cộ ñá hình trụ cao 4m (chưa kể phần chìm dưới ñất) có ñường kính là 1,2m Trụñá gồm 2 khối, gắn rất khéo, thoạt nhìn như

một khối ñá liền Sựñộc ñáo của kiến trúc chùa Một Cột là toàn bộ ngôi chùa ñược ñặt trên một cộ ñá

Ởñây có sự kết hợp táo bạo của trí tưởng tượng lãng mạn ñầy thi vị qua hình tượng hoa sen và những giải pháp hoàn hảo về kết cấu kiến trúc gỗ bằng hệ thống móng giằng, ñặc

ñá ñược phù trợ bởi cảnh quan, có ao, có cây cối ñã tạo nên sự gần gũi, tinh khiết mà

vẫn thanh lịch Cảm giác thanh cao của kiến trúc như chia xẻ, hoà ñồng với trời nước, và màu xanh của cây lá khiến con người rũ sạch ưu phiền, ñạt tới sự trong sáng của tâm

h n

Vào ngày 4 tháng 5 năm 2006 chùa Một Cột ñược ghi vào sách kỷ lục Ghiness Việ

Nam với danh hiệu “Ngôi chùa có kiến trúc ñộc ñáo nhất Việt Nam” Theo nhiều khách

thập phương ñến cầu phúc và thăm quan, nhất là những du khách nước ngoài họ rấ ấn

tượng với kiến trúc của quần thể di tích có một không hai này

Chùa Một Cột gắn liền với lịch sử của thủñô Hà Nội, và từ lâu chùa Một Cột cũng là biểu

tượng của ñất Thăng Long ngàn năm văn vật Quần thể di tích chùa Diên Hựu nằm trong khu di tích Lăng chủ ịch Hồ Chí Minh – nơi thu hút rất nhiều du khách gần xa ñến tham quan, ñây cũng là mộ ñiều kiện thuận lợi ñể thêm nhiều người biế ñến ngôi chùa ñặc

biệt này Thế hệ mai sau cần gìn giữ những di tích văn hóa mang ý nghĩa lịch sử bởi ñây không chỉñơn thuần là lưu giữ những kiến trúc cổ mà còn liên quan ñến vấn ñề tâm linh tôn giáo của cả một dân tộc

Phố Hàng Bạc Nét quyến rũ của Phố cổ

Những ngôi nhà hình ống và những mái nhà chồng diêm, với mái ngói cong, lô xô và

mềm mại ñã tạo cho Hàng Bạc một nét duyên riêng giữa rất nhiều những con phố cổ của

Hà Nội

Cộng với những di tích lịch sửñược dựng lên ở con phố này làm cho Hàng Bạc vừa cổ

kính vừa tâm linh Điều này khác hẳn với bất cứ một con phố nào ở Châu á Thế mới

biết tại sao khách du lịch quốc tế khi ñến Hà Nội bao giờ họ cũng chọn Hàng Bạc làm

ñiểm dừng chân lâu nhất

Cho ñến nay người ta vẫn chưa thấy cuốn sách nào nghiên cứu của các chuyên gia sử

h c ghi chép niên ñại ra ñời của phố hàng bạc Nhưng theo tấm bia ghi ởñình Dũng Hãn (số 42 Hàng Bạc) thì phố Hàng Bạc ra ñời vào thời nhà Lê

Thời Pháp thuộc - Phố Hàng Bạc còn có tên tiếng Pháp là Rue de changeurs (tức là phố

Đổi Bạc hay phố của những người nhiều tiền) Những ngày ấy phố Hàng Bạc là nơi tập trung những người thợ tinh xảo trong kỹ thuật chế tác ñồ vàng bạc của ñất kinh kỳ

Những người làm nghề này ngoài một số người dân Hà Nội gốc còn phần lớn là những

cư dân cuả 3 làng khác di cư ñến: dân làng Châu Khê (huyện Hưng Yên, chuyên ñúc

b c ñổi tiền), dân làng Định Công Thượng (huyện Thanh Trì - Hà Nội, chuyên Đồ Đậu)

và dân làng Đồng Xâm (nổi tiếng với nghề chạm bạc)

Lê giao cho việc lập xưởng ñúc bạc nén tại kinh thành Thăng Long (tức Hà Nội ngày nay), lúc bấy giờ bạc nén ñược dùng làm ñơn vị tiền tệ ñể trao ñổi ông ñã ñưa thợ ở

Châu Khê tới kinh thành lập xưởng ñúc bạc

Dần dần cùng với nghềñúc Bạc, thợ Châu Khê làm cả nghề thợ trang trí vàng bạc Đến

ñầu thế kỷ 19, dưới triều Nguyễn, xưởng ñúc bạc nén chuyển vào Huế, nhưng phần lớn

thợ Châu Khê vẫn ở l i Thăng Long làm nghề kim hoàn Họ ập thành phường thợ tại

phố Hàng Bạc ngày nay Lúc này do việc phải tuyển gấp người ñể chuyên phục vụ nhu

cầu ñúc bạc cho vua quan, nho sỹ và xây dựng nhà cửa nên những người thợ vàng bạc

ởĐịnh Công và Đồng Xâm cũng tới ñây lập nghiệp Người ta chuyên sản xuất, buôn bán

kể cảñổi bạc nén lấy bạc vụn

Đây cũng là sự giải thích vì sao phố Hàng Bạc còn có tên là phốĐổi Bạc

Dân các làng ñến Hàng Bạc theo họ hàng, làng xóm với nhau, và họ sống quần cư tại

mộ ñiểm, một phường ở mỗi làng lại chuyên một nghề, vì thế mới có chuyện ở con phố

dài ấy có người thì chuyên sản xuất, người thì chuyên mua bán làm cho con phố này lúc nào cũng tấp nập

Điều thật thú vịở Phố hàng Bạc là bên cạnh sự vương giảấy, còn có một cái gì ñó sâu

lắng lạ thường: Những ngôi nhà hình ống và những mái nhà chồng diêm, với mái ngói cong, lô xô và mềm mại ñã tạo cho Hàng Bạc một nét duyên riêng giữa rất nhiều những con phố cổ của Hà Nội

Cộng với những di tích lịch sửñược dựng lên ở con phố này làm cho Hàng Bạc vừa cổ

kính vừa tâm linh Điều này khác hẳn với bất cứ một con phố nào ở Châu á Thế mới

biết tại sao khách du lịch quốc tế khi ñến Hà Nội bao giờ họ cũng chọn Hàng Bạc làm

ñiểm dừng chân lâu nhất

Chẳng thế mà Jacques - một kiến trúc sư người Pháp khi ñến Hàng Bạc ñã mê tít lối

kiến trúc của những ngôi nhà cổởñây Những ngôi nhà hình ống với bề dài, rộng tuy có

h n, nhưng lại vẫn tạo ñược khoảng không gian, ởñó có nơi ñể thờ cúng, có nơi ñể nghỉ

ngơi, sản xuất và buôn bán, nhưng vẫn rất thông thoáng có ñủ lượng ánh sáng chiếu vào

Nhà chồng diêm thì khác hẳn: là loại nhà hai tầng không hoàn toàn với gác xép có cửa

giả hay cửa cỡ nhỏ hoặc cửa tròn mở ra phố Loại nhà này ngoài mái ngói nghiêng

xuống mặt phố còn có mái tranh vẩy thêm ra hè Hai ñầu hồi xây vài ba bậc, có ñường

chỉ hay ñường triện ñơn giản Bờ nóc hai mái hơi cong lên ở hai ñầu và gờ trang trí Kế

thúc ở hai ñầu góc mái là cái ñầu xây trang trí gạch bằng chỉ Với lối kiến trúc này làm cho phố Hàng Bạc khác hẳn với những con phố khác của Hà Nội

Những di tích lịch sửở phố Hàng Bạc cũng ñược thống kê là nhiều nhất trong các phố

cổ của Hà Nội, nổi tiếng là ñình Dũng Hãn, ñình Trương Thị, ñình Kim Ngân ông cụ

trông coi ñình Dũng Hãn cho biết: Đình Dũng Hãn có niên hiệu Cảnh Hưng thứ 44, ñược xây dựng vào cuối thế kỷ 18 Đây là ngôi ñình rộng nhấ ở phố cổ Hà Nội, ở chính giữa dùng ñể thờ Linh Lang Vương, bên ngoài có miếu thờ thần nữ Mỗi ngôi ñình ở phố

Hàng Bạc ñược gắn với một dòng họ riêng