CHỦ THỂ KINH DOANH

CHỦ THỂ KINH DOANH

BÀI GIẢNG

thanhthaodhl@gmail.com

0936135274

THI + KIỂM TRA GIỮA KỲ

 1 BÀI KIỂM TRA GIỮA KỲ: 20 %

 1 BÀI THI VIẾT, ĐỀ MỞ, 90 PHÚT: 80%

 CÓ THAY ĐỔI SẼ THÔNG BÁO SAU

BÀI GiẢNG

PHÁP LUẬT VỀ DOANH NGHIỆP

ThS TỪ THẢO GiẢNG VIÊN LUẬT KINH TẾ

thanhthaodhl@gmail.com

0936135274

NỘI DUNG MÔN HỌC: 8 CHƯƠNG

C1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ DOANH NGHIỆP C2 DNTN

+ Giáo trình Luật KT – ĐH Luật HN, ĐHQGTP.HCM

+ Luật kinh doanh Bùi Thị Khuyên + Ng Thị Khuế

+ Bùi Nguyên Hoàn (1998), Thị trường chứng khoán và công ty

cổ phần, NXB Chính trị quốc gia

+ Lê Minh Toàn (2001), Công ty cổ phần, quyền và nghĩa vụ vủa

cổ đông, NXB CTQG TPHCM.

+ Đoàn Văn Trường (1996), Thành lập, tổ chức và điều hành

hoạt động công ty cổ phần, NXB Khoa học và kỹ thuật.

+ Nguyễn Thiết Sơn (1991), Công ty cổ phần ở các nước phát

triển, quá trình thành lập, tổ chức, quản lý, Nxb Khoa học xã hội.

+ LMHTXVB Một số vấn đề cơ bản về HTX Nxb LĐXH, 2004

VĂN BẢN PHÁP LUẬT CHỦ YẾU

 LUẬT Doanh Nghiệp 2005

CỦA CHÍNH PHỦ HƯỚNG DẪN CHI TIẾT THI

HÀNH MỘT SỐ ĐIỀU CỦA LUẬT DN

 THÔNG TƯ SỐ 03/2006/TT-BKHĐT CỦA BỘ KH &

ĐT NGÀY 19/10/ 2006 HƯỚNG DẪN MỘT SỐ NỘI DUNG VỀ HỒ SƠ, TRÌNH TỰ, THỦ TỤC ĐĂNGKÝ KINH DOANH THEO QUY ĐỊNH TẠI NGHỊ ĐỊNH 88/2006/NĐ-CP

 THÔNG SỐ 01/2009/TT-BKHĐT CỦA BỘ KH & ĐT

NGÀY 13/01/2009 SỬA ĐỔI, BỔ SUNG THÔNG TƯ

SỐ 03/2006/TT-BKH

 THÔNG TƯ LIÊN TỊCH CỦA BỘ KẾ HOẠCH VÀ

ĐẦU TƯ - BỘ TÀI CHÍNH - BỘ CÔNG AN SỐ

05/2008/TTLT-BKH-BTC-BCA NGÀY 29 THÁNG 07 NĂM 2008 HƯỚNG DẪN CƠ CHẾ PHỐI HỢP GIỮA CÁC CƠ QUAN GIẢI QUYẾT ĐĂNG KÝ KINH

DOANH, ĐĂNG KÝ THUẾ VÀ ĐĂNG KÝ CON DẤU ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP THÀNH LẬP, HOẠT

ĐỘNG THEO LUẬT DOANH NGHIỆP

 NGHỊ ĐỊNH 177/2004/NĐ-CP NGÀY 12/10/2004 CỦA

CHÍNH PHỦ QUY ĐịNH CHI TIếT THI HÀNH MộT

Số ĐIềU CủA LUậT HợP TÁC XÃ NĂM 2003

CHƯƠNG 1

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KINH DOANH VÀ CHỦ THỂ KINH DOANH

Nội dung chương 1: (2ca)

1 Khái niệm kinh doanh, chủ thể

kinh doanh

2 Các loại hình chủ thể kinh doanh

3 Khái niệm, đặc điểm, phân loại DN

1 KINH DOANH VÀ CÁC LOẠI HÌNH

CHỦ THỂ KINH DOANH 1.1 Khái niệm kinh doanh: hiểu dưới nhiều

gĩc độ?

- Gĩc độ lý luận: nền sản xuất hàng hoá hình

thành và phát triển Ở VN: thời bao cấp + thời đổi mới?

- Gĩc độ đời thường: KD được hiểu là hành vi

của các chủ thể thực hiện nhằm mục đích

sinh lời

- Gĩc độ ngữ nghĩa: KD được hiểu là “tổ chức

buôn bán để thu lời lãi”

GÓC ĐỘ PHÁP LÝ

 Luật công ty năm 1990 + Luật DN

1999+ Luật DN 2005: 3 đạo luật = 1 cách hiểu?

 Điều 4.2 Luật DN 2005: “ kinh doanh

là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá

trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên

“KD” có 3 đặc tính cơ bản:

 Nội hàm rộng: một, một số hoặc toàn bộ

quá trình đầu tư: sản xuất, tiêu thụ sản tiêu thụ sản phẩm, cung ứng dịch vụ

 Tính chất: “liên tục”, mang tính “nghề

nghiệp” (GIẤY CNĐKKD…)

 Mục đích: sinh lợi: kinh tế + xã hội (DN

cơng ích…)

2 Chủ thể kinh doanh

 Khái niệm “học thuật”, một mơn khoa học pháp

lý

 Luật DN: Ko cĩ định nghĩa…

 Từ khái niệm “KD” có thể hiểu:

CTKD là các tổ chức, cá nhân kinh doanh đã

làm thủ tục theo quy định và được cấp giấy

chứng nhận đăng ký kinh doanh hay giấy chứng nhận đầu tư”

Quan điểm về CTKD?

 QĐ1: “chủ thể kinh doanh” = “doanh

nghiệp”?

 QĐ2: “chủ thể kinh doanh” = “thương

nhân”? (sẽ nghiên cứu kn “thương nhân” trong TM2, kỳ sau)

CÁC CHỦ THỂ KINH DOANH:

 Các DN theo Luật DN và Luật chuyên ngành

(Luật c.khoán, Luật các TCTD, Luật KDBH, Luật KDBDS, Luật luật sư… )

 Công ty nhà nước Luật DNNN 2003

 Các DN có VĐT nước ngoài được thành lập theo Luật DTNN không thực hiện việc

chuyển đổi theo quy định tại NĐ 101/2006/ NĐ-CP (giữ nguyên hình thức pháp lý)

 Hợp tác xã và Liên hiệp HTX theo Luật HTX.

 Hộ kinh doanh theo NĐ88

2 Khái niệm, các dấu hiệu pháp lý của DN

 Q.điểm lợi nhuận: DN là một tổ chức sản

xuất, thông qua đó, trong khuôn khổ một

tài sản nhất định, người ta kết hợp nhiều

yếu tố sản xuất khác nhau, nhằm tạo ra

những sản phẩm và dịch vụ để bán trên thị trường và thu khoản chênh lệch giữa giá

thành và giá bán sản phẩm.

 Q.điểm lý thuyết hệ thống: DN là một bộ

phận hợp thành trong hệ thống kinh tế, mỗi đơn vị trong hệ thống đó phải chịu sự tác

động tương hỗ lẫn nhau, phải tuân thủ

những điều kiện hoạt động mà nhà nước

đặt ra cho hệ thống kinh tế đó nhằm phục

vụ cho mục đích tiêu dùng của xã hội.

 Q.điểm kết hợp: DN là một đơn vị sản xuất

kinh doanh được tổ chức, nhằm tạo ra sản phẩm và dịch vụ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trên thị trường, thông qua đó để tối đa hóa lợi nhuận trên cơ sở tôn trọng luật pháp của nhà nước và quyền lợi chính đáng của

thảo luận?

SAO?

DN: GÓC ĐỘ KINH TẾ HỌC?

“DN” là thuật ngữ cĩ nguồn gốc từ kinh tế học: DN như một cái áo khoác (phương tiện)

để thực hiện ý tưởng kinh doanh

Muốn kinh doanh, thương nhân phải chọn lấy

cho mình một trong số những loại hình mà nhà làm luật quy định

(Xem thêm Phạm Duy Nghĩa (2004), Chuyên khảo Luật Kinh tế, NXB ĐHQG Hà Nội, tr 249)

Góc độ pháp lý?

Doanh nghiệp là:

- tổ chức kinh tế

- có tên riêng,

- có tài sản,

- có trụ sở giao dịch ổn định,

- được đăng ký kinh doanh

- nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh.

(Xem Điều 4.1 Luật DN)

2.2 Các dấu hiệu pháp lý của DN

2.2.1 DN là tổ chức kinh tế được thành lập theo quy định của pháp luật và tồn tại dưới một hình thức pháp lý nhất định

* DN là tổ chức kinh tế?

* DN được thành lập theo q.định của PL: 3 cơ chế

+ đăng ký KD?

+ Nhà nước ra QĐ thành lập + đăng ký KD?

+ Đăng ký đầu tư: nhà đầu tư NN + L1+ >49% VĐL

* DN phải tồn tại dưới một hình thức pháp lý nhất định: DNTN,

Cty TNHH, Cty cổ phần, Cty hợp danh, cty nhà nước…

-2.2.2 DN có tên riêng, có trụ sở giao dịch ổn định, có tài sản, có sử dụng lao động làm

+ nhận diện được loại hình DN

+ phân biệt DN này với DN khác,

+ có vai trò đặc biệt đối với sự phát triển

của DN, gắn liền với uy tín, “thương hiệu” của DN

….

Các vấn đề pháp lý cần chú ý khi đặt tên DN:

- Thứ 1, Tên của DN phải viết được bằng tiếng Việt?

+ có nghĩa là sử dụng chữ viết theo ngữ hệ latinh –

Tiếng Việt? a b c….

+ tên DN phải có nghĩa tiếng Việt? dễ nhầm lẫn?

vd: HONDA, TONY,…

+ kèm theo chữ số và ký hiệu Vd:ï Cty CP Thế kỷ

21, hoặc Cty TNHH TM & DV Hịa Bình…

+ DN cĩ VĐTNN: có thể sử dụng tên riêng bằng

tiếng nước ngoài đã đăng ký để cấu thành một phần hoặc toàn bộ tên của DN.

Bình luận: DN phải có tên bằng Tiếng Việt?

 Hình thức?

 Lenovo, Haier, Chery (TQ), Lucky Goldstar,

Life’s Good - LG (HQ), Sony (NB), v.v…

 DN có VĐTNN: Công ty Hậu cần quyền lực

(Power Logistics Corporation), Công ty

Chuyên nhân tạo (Artifial Pro Inc.), Công ty Sản xuất phim bạc (Silver Production),…

- Thứ 2, Tên bằng tiếng nước ngoài của DN

+ có thể có

+ được dịch từ tiếng Việt

EX: ASIA COMMERCIAL BANK, BINH TAM

JOINT STOCK COMPANY….

- Thứ 3, Tên viết tắt của DN

 từ tên tiếng Việt hoặc tiếng nước ngoài

 Ví dụ:

+ Tên Tiếng Việt: Ngân hàng TMCP Á Châu;

Tên Tiếng Anh: ASIA COMMERCIAL

BANK; Tên Viết tắt: ACB

- Thứ 4, về cấu trúc tên DN

Hai thành tố: (tối thiểu)

+ Loại hình DN: DNTN, công ty TNHH, công

ty cổ phần, công ty hợp danh

+ Tên riêng của DN (cĩ thể bao gồm cả yếu tố

phụ trợ)

Vd: Á Châu; SX, TM & DV Sao vàng, công

ty cp sữa Việt Nam, Cơng ty Luật TNHH

Âu Mỹ, Công ty cổ phần thép miền nam…

- Thứ 5, Những điều cấm trong đặt tên DN

1 Tên “trùng” hoặc tên “gây nhầm lẫn”

* “trùng”: viết và đọc bằng tiếng Việt hồn

tồn giống

vd: Cty CP Sao đỏ và Cty CP Sao đỏ ?

Cty TNHH TM & DV Hoa Hồng

Cty TNHH TM và DV Hoa Hồng ?

+ Trùng tên riêng (khác loại hình),

(trùng loại hình, khác tên riêng?)

…Học viên tự nghiên cứu thêm

Lưu ý: Phạm vi cấm: 1 tỉnh, TP trực

thuộc TW?

HP cĩ cty Hasico, ở HN cũng có cty Hasico… Tên thương mại: pvi bảo hộ tồn quốc…

- Thứ 5, Những điều cấm trong đặt tên DN (tt)

2 tên cơ quan nhà nước, đơn vị LLVTND…

3 từ ngữ, ký hiệu vi phạm truyền thống lịch sử, văn

hoá, đạo đức và thuần phong mỹ tục, tên danh

nhân?

4 Sử dụng tên thương mại ?

 “Tên thương mại”: Tên thương mại là tên gọi

của tổ chức, cá nhân dùng trong hoạt động kinh doanh để phân biệt chủ thể kinh doanh mang tên gọi đó với chủ thể kinh doanh khác trong cùng

lĩnh vực và khu vực kinh doanh {nơi chủ thể kinh doanh có bạn hàng, khách hàng hoặc có danh

tiếng.}

Quyền SHCN : thực tiễn sử dụng hợp pháp tên

thương mại đó tương ứng với khu vực (lãnh thổ)

và lĩnh vực kinh doanh mà không cần thực hiện thủ tục đăng ký

b Doanh nghiệp phải có trụ sở giao

Thảo luận: SO SÁNH CN,VPĐD, ĐĐKD?

 Giống?

- Ko bắt buộc phải có

- Ko hạn chế

- Đều là Đơn vị phụ thuộc của DN (PN?)

- Đặt trong, ngoài nước

 Khác?

- Chức năng KD?

- Đại diện pháp lý?

c Doanh nghiệp có tài sản

* DN cĩ tài sản? DN sở hữu tài sản?

*Nguồn Tài sản của doanh nghiệp?

+ chủ sở hữu đầu tư

được hưởng thừa kế , được tặng cho

* Mức độ tài sản đầu tư vào DN: Bao nhiêu?

vào khả năng của chủ đầu tư: ko giới hạn mức

* Sở hữu trong DN:

 SH chung theo phần

- Phần quyền sở hữu của mỗi chủ sở hữu được

xác định đối với TS chung.

- Quyền, nghĩa vụ đối với TS thuộc sở hữu

chung tương ứng với phần quyền sở hữu,…

 SH Tỷ lệ vốn góp (% vốn góp/VĐL): chi phối

quyền – nghĩa vụ: tài chính; quản lý….

2.2.3.Mục đích chủ yếu của DN là mục đích kinh doanh, vì mục tiêu lợi nhuận.

 Lợi ích kinh tế (vật chất): tối đa

hĩa lợi nhuận?

 Lợi ích xã hội – cộng đồng (DN

cơng ích)

3 Phân loại doanh nghiệp

Lưu ý:

thành các mô hình cty TNHH hay cty

cổ phần theo Luật DN 2005 trước

01/07/2010

* Vậy: Sau 1/7/2010, ko còn Công ty nhà

nước nhưng vẫn còn các DN nhà nước khác?

“DN cĩ vốn đầu tư nước ngoài”

 Đăng ký lại (được cấp Giấy CNĐT mới)

(giữ nguyên loại hình DN)

 Chuyển đổi hình thức pháp lý (được

cấp Giấy CNĐT mới) thành các DN theo Luật DN 2005 (thay đổi hình thức pháp lý)

 Không đăng ký lại, chuyển đổi tiếp tục hoạt động theo giấy phép đầu tư đã

được cấp

của nhà đầu tư NN gọi là gì?

3.2 Căn cứ vào tư cách pháp nhân

* DN có tư cách pháp nhân

+ Cty TNHH, Cty Cổ phần, cty Hợp danh + Cty Nhà nước

+ DN có vốn đầu tư nước ngoài (ko

chuyển đổi)

* DN không có tư cách pháp nhân :

Doanh nghiệp tư nhân (duy nhất)

3.3 Căn cứ vào chế độ trách nhiệm

* DN có chế độ “ trách nhiệm hữu hạn”

+ Cty TNHH, Cty cổ phần + Cty nhà nước

+ DN có vốn ĐTNN (ko chuyển đổi)

* DN có chế độ “ trách nhiệm vô hạn”

+ DNTN

- CHẤM DỨT?

David N Hyman trong tác phẩm Microeconomics (KTVM) , đã viết:

phần, bạn có thể chỉ mất 100$

Còn trong loại hình DNTN và công ty

hợp danh, ngay khi bạn đầu tư 100$ bạn

khoản nợ của doanh nghiệp phải được thanh toán bằng tài sản cá nhân của các

 DN chịu TN Vơ Hạn:

- Điểm mạnh : ít rủi ro cho đối tác

- Điểm yếu: bị đe doạ: “được ăn cả, ngã

về không”, không mạnh dạn đầu tư

vào các lĩnh vực kinh tế có mức độ rủi

ro cao…hầu hết các DN chịu TNVH khĩ trở thành những DN lớn.

- Điểm mạnh : dễ dàng tồn tại, có thể trở

thành những DN lớn.

- Điểm yếu: dễ gây rủi ro cho đối tác, bị

đối tác “thẩm định” rất cẩn thận, nhất

III Thành lập, quản lý và góp vốn vào

DN theo Luật DN 2005

1 Quyền thành lập, quản lý DN:

* “Người thành lập DN”:

- DN nhiều chủ : : TV sáng lập + CĐ sáng

lập

- DN 1 chủ: chủ sở hữu DN.

* “Người quản lý DN” (Đ4.13) là: Chủ SH,

GĐ DNTN; TNHD; Chủ tịch HĐTV; Chủ tịch cty; TV HĐQT; GĐ/TGĐ và + Điều lệ cty…

Quyền thành lập, quản lý DN(tt)

TC, CN Việt Nam, TC,CN nước ngoài có quyền

thành lập và quản lý DN tại VN, trừ các đối

tượng bị cấm:

+ CQNN, ĐVLLVTND sử dụng TS nhà nước để

thành lập DN kinh doanh thu lợi riêng

+ Cán bộ, công chức?

+ Sĩ quan, hạ sĩ quan…

+ Cán bộ lãnh đạo, quản lý nghiệp vụ trong các

DN 100% vốn nhà nước …

+ Chưa tn, người bị hạn chế, mất…

+ Đang chấp hành hp tù, bị TA cấm hành nghề KD + Trường hợp khác theo quy định của pl về phá sản

Lưu ý: Các trường hợp hạn chế quyền thành

lập, quản lý DN

 Hạn chế quyền thành lập DN :

Tại 1 thời điểm: 1CN chỉ được đăng ký thành lập 1 DNTN, hoặc làm TVHD của

1 cty hợp danh, …

 Hạn chế quyền quản lý DN: GĐ/TGĐ

công ty cổ phần không được đồng thời GĐ/TGĐ của doanh nghiệp khác

2 Góp vốn vào DN

2.1 Quyền góp vốn:

CP hoặc đưa vào cty TNHH, cty HD để trở

thành chủ sở hữu hoặc chủ sở hữu chung

đều có quyền trừ trường hợp bị cấm:

để gv kinh doanh thu lợi riêng

quy định của pháp luật về cán bộ, công chức

b Đối tượng có quyền góp vốn: (tt)

 Điều 37.2 Luật PCTN: Cấm góp vốn

- Về đối tượng bị cấm: CBCC: người đứng

- Về phạm vi các DN: DN mà người đó

trực tiếp thực hiện việc quản lý nhà

nước?

Vài nhận xét?

* Những người có quyền thành lập, quản lý

DN và những người có quyền góp vốn vào

DN là hai đối tượng khác nhau, (Đ13.2 và Đ13.4) Hệ quả gì?

* Tổ chức không có tư cách pháp nhân?

Luật DN khơng cấm, NĐ 139 cấm?

* Giới hạn gĩp vốn?

mức trần…

SV tìm? Lách luật? (Nhờ, cty con, nn =<

2.2 Tài sản góp vốn vào DN

a Loại tài sản gĩp vốn: Tiền VN, ngoại tệ tự do

chuyển đổi, vàng, giá trị quyền SDĐ, giá trị

quyền SHTT, công nghệ, bí quyết kỹ thuật, các tài sản khác ghi trong điều lệ công ty

b Chuyển quyền SH:

chuyển…(DNTN ko có TS riêng)

CTY TNHH CÓ 3 TV: A,B,C

 A = 200tr: chuyển cho cty

 B= Xe ôtô = 300tr: chuyển cho cty

 C= Nhà = 500tr: chuyển cho cty

VĐL = 1 TỶ (thuộc SH cty)

A= 20%

B=30% QUẢN LÝ, TÀI CHÍNH, LỢI NHUẬN

C= 50%

2.2 Tài sản góp vốn vào DN (tt)

c Định giá tài sản gĩp vốn:

* Loại tài sản định giá:

- TS ko định giá: tiền VN, ngoại tệ tự do chuyển đổi,

vàng?

- TS phải định giá: giá trị QSĐ, giá trị quyền SHTT,

công nghệ, bí quyết kỹ thuật, các tài sản khác …Vì

sao?

* Các trường hợp định giá:

- Khi thành lập DN:

TV, CĐSL: ng.tắc “đồng thuận tuyệt đối”? Vì sao

khơng phải là >1/2; 2/3; ¾…cơ chế tự kiểm soát +

mối quan hệ chặt chẽ về quyền lợi + trách nhiệm

- Trong quá trình hoạt động: do Cty và người gĩp vốn

thoả thuận định giá hoặc do một TC định giá chuyên nghiệp (phải được người gĩp vốn và Cty chấp thuận)

Định giá sai (cao hơn so với g.trị thực tế )?

* Khi thành lập:

- Ai chịu: các TV,CĐ sáng lập liên đới

- Mức độ: bằng số chênh lệch giữa giá trị được

định và giá trị thực tế của TS tại thời điểm kết thúc đ.giá.

* Đang hoạt động: TC chuyên nghiệp định giá

- Ai chịu: người góp vốn hoặc tổ chức định giá và

người đại diện theo pháp luật liên đới…

- Mức độ: tương tự…

3 Về lĩnh vực, ngành nghề kinh doanh

* Quyền tư do KD? Hiểu thế nào?

- Lựa chọn hình thức, thời điểm kd

3.1 Các ngành nghề cấm kinh doanh

a. Khái niệm: là những ngành nghề hoạt động

gây phương hại đến lợi ích QP,AN, …truyền thống lịch sử, văn hoá, đạo đức,…sức khoẻ của nhân dân, …huỷ hoại tài nguyên, phá

huỷ môi trường.

Luật ĐT + NĐ 108…

 vũ khí quân dụng, ma túy các loại

 văn hóa phản động, đồi trụy,…

 buôn bán phụ nữ, trẻ em…

 môi giới kết hôn có yếu tố nước ngoài ….