CHƯƠNG III THỊ TRƯỜNG tài CHÍNH

3.1 Chức năng của thị trường tài chínhCác trung gian tài chính Người cho vay người tiết kiệm Hộ gia đình Nước ngoài Các thị trường tài chính Tài chính trực tiếp Tài chính gián tiếp... 3.

Ch−¬ng III ThÞ tr−êng tµi chÝnh

• Néi dung chÝnh:

– Chøc n¨ng cña thÞ tr−êng tµi chÝnh

– CÊu tróc cña thÞ tr−êng tµi chÝnh

– C¸c c«ng cô cña thÞ tr−êng tµi chÝnh

3.1 Chức năng của thị trường tài chính

Các trung gian tài chính

Người cho vay

(người tiết kiệm)

Hộ gia đình Nước ngoài

Các thị trường tài chính

Tài chính trực tiếp Tài chính gián tiếp

3.1 Chức năng của thị trường tài chính

• Thị trường tài chính đóng vai trò nòng cốt trong quá trình

luân chuyển đồng vốn từ nhà đầu tư (người cho vay) đến

nhà sản xuất (người đi vay) thông qua hai con đường:

– Tài chính trực tiếp

– Tài chính gián tiếp

• Thị trường tài chính cung cấp các công cụ tài chính cho

người đầu tư và người sử dụng vốn

• Thị trường tài chính còn giúp cho dân chúng vay mượn để

đáp ứng nhu cầu chi tiêu

3.1 Chøc n¨ng cña thÞ tr−êng tµi chÝnh

Vai trß cña thÞ tr−êng tµi chÝnh

– Thóc ®Èy viÖc tÝch luü vµ tËp trung tiÒn vèn

– Gióp cho viÖc sö dông vèn cã hiÖu qu¶ h¬n

– T¹o ®iÒu kiÖn cho viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch më

cöa, c¶i c¸ch kinh tÕ cña chÝnh phñ

– Lµm t¨ng tÝnh thanh kho¶n cña c¸c chøng tõ cã gi¸

3.2 Chủ thể của thị trường tài chính

3.2.1 Chủ thể đi vay

• Bao gồm: chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình

– Chính phủ vay trên thị trường tài chính bằng cáchphát hành trái phiếu để bù đắp thiếu hụt NSNN

– Doanh nghiệp huy động vốn phục vụ cho hoạt độngsản xuất kinh doanh

– Các hộ gia đình vay trên thị trường tài chính để đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh và chi tiêu

3.2 Chủ thể của thị trường tài chính

3.2.2 Chủ thể cho vay hay đầu tư

• Các hộ gia đình là người cho vay chủ yếu thông qua mua

trái phiếu và gửi tiền vào ngân hàng

• Công ty bảo hiểm nhận tiền bảo hiểm của dân chúng sau đó

đem cho các ngân hàng, công ty vay hoặc mua trái phiếu

• Các ngân hàng huy động tiền gửi rồi cho khách hàng vay

• Các doanh nghiệp và chính phủ khi có tiền nhàn rỗi đều

mua trái phiếu hoặc gửi tiền vào ngân hàng

3.3 Cấu trúc thị trường tài chính

Dựa vào nhiều tiêu thức phân loại và có thể nhìn thị

trường tài chính theo những cấu trúc khác nhau

3.3.1 Thị trường nợ và thị trường vốn cổ phần (căn cứ theo cách thức huy động)

3.3.1.1 Thị trường nợ

• Là thị trường diễn ra việc mua bán các công cụ nợ

• Công cụ nợ là sự thoả thuận có tính chất hợp đồng, trong đó vay thanh toán cho người nắm giữ công cụ nợ một khoản tiền lTi cố

định và hoàn trả tiền vốn vào cuối kỳ hạn

3.3.1.2 Thị trường vốn cổ phần

• Thị trường giao dịch cổ phiếu

3.3.2 ThÞ tr−êng cÊp 1 vµ thÞ tr−êng cÊp 2 (c¨n

cø theo c¬ cÊu tæ chøc)

3.3.2.1 ThÞ tr−êng cÊp 1(thÞ tr−êng s¬ cÊp)

• ThÞ tr−êng diÔn ra viÖc mua b¸n chøng kho¸n ®ang

ph¸t hµnh hay chøng kho¸n míi

• ViÖc mua b¸n chøng kho¸n trªn thÞ tr−êng cÊp 1

th−êng ®−îc tiÕn hµnh th«ng qua trung gian lµ ng©nhµng

3.3.2.2 Thị trường cấp 2(thị trường thứ cấp)

• Thị trường mua bán lại những chứng khoán đT phát

hành (chứng khoán cũ)

• Thị trường cấp 2 thực hiện 2 chức năng:

– Tăng tính thanh khoản của các chứng khoán

– Xác định giá của chứng khoán mà công ty phát hànhbán ra ở thị trường cấp 1

• Thị trường cấp 2 có thể được tổ chức theo 2 cách:

– Tổ chức các sở giao dịch

– Thị trường phi tập trung hay thị trường trao tay

3.3.3 ThÞ tr−êng tiÒn tÖ vµ thÞ tr−êng vèn (c¨n cø theo

kú h¹n cña c¸c c«ng cô tµi chÝnh)

3.3.3.1 ThÞ tr−êng tiÒn tÖ

• ThÞ tr−êng giao dÞch c¸c c«ng cô chøng kho¸n ng¾n h¹n

(kú h¹n thanh to¸n d−íi 1 n¨m)

3.3.3.2 ThÞ tr−êng vèn

• ThÞ tr−êng diÔn ra viÖc mua b¸n c¸c c«ng cô vay nî dµi

h¹n nh− cæ phiÕu tr¸i phiÕu

• ThÞ tr−êng vèn ®−îc chia ra thµnh 3 bé phËn:

– ThÞ tr−êng cæ phiÕu

– C¸c kho¶n cho vay thÕ chÊp

3.4 C¸c c«ng cô cña thÞ tr−êng tµi chÝnh

• C«ng cô tµi chÝnh lµ c¸c tµi s¶n tµi chÝnh ®−îc giao dÞch trªn thÞ tr−êng, bao gåm:

– C«ng cô trªn thÞ tr−êng tiÒn tÖ

– C«ng cô trªn thÞ tr−êng vèn

– C«ng cô thÞ tr−êng tµi chÝnh ph¸i sinh

3.4 Các công cụ của thị trường tài chính

• ý nghĩa của việc phát triển các công cụ tài chính:

– Tạo ra cung hàng hoá cho thị trường

– Đa dạng hoá công cụ đầu tư nhằm thoả mTn nhu

cầu đầu tư đa dạng của nhà đầu tư

– Hỗ trợ cho việc thực hiện các quyết định chủ yếu

của tài chính công ty

– Thúc đẩy phát triển hệ thống và phát triển nền

kinh tế

3.4 C¸c c«ng cô cña thÞ tr−êng tµi chÝnh

3.4.1 C¸c c«ng cô cña thÞ tr−êng tiÒn tÖ

3.4 C¸c c«ng cô cña thÞ tr−êng tµi chÝnh

3.4 Các công cụ của thị trường tài chính

3.4.3 Các công cụ tài chính phái sinh

• Là công cụ mà việc giao dịch và giá trị của nó phụ thuộc

vào giao dịch và giá của tài sản cơ sở (vàng, cà phê, chứng khoán…)

3.4.3.1 Hợp đồng kỳ hạn và hợp đồng tương lai

Về cơ bản đây là hợp đồng mua hay bán:

• Một số lượng xác định các đơn vị tài sản cơ sở

• Tại một thời điểm xác định trong tương lai

• Với mức giá xác định ngay tại thời điểm thoả thuận hợp

đồng

3.4.3.1 Hợp đồng kỳ hạn và hợp đồng tương lai

• Thời điểm xác định: ngày đáo hạn

• Thời gian từ khi ký kết hợp đồng đến ngày thanh

toán: kỳ hạn hợp đồng

• Giá xác định: giá kỳ hạn (nếu là hợp đồng kỳ hạn)

hay giá tương lai (nếu là hợp đồng tương lai)

-C¸c ®iÒu kiÖn cña H§

3.4.3.2 Hợp đồng quyền chọn

• Trong hợp đồng quyền chọn, người mua quyền chọn có

quyền (nhưng không có nghĩa vụ) mua (hay bán)

– Một số lượng xác định các đơn vị tài sản cơ ở

– Tại hay trước một thời điểm xác định trong tương lai

– Với mức giá xác định ngay tại thời điểm thoả thuận hợp đồng

• Tại thời điểm xác định trong tương lai, người mua có thể

thực hiện hoặc không thực hiện quyền mua (hay bán) tài sản cơ sở

• Nếu người mua thực hiện quyền mua (hay bán) thì người bán quyền buộc phải bán (hay mua) tài sản cơ sở

3.4.3.2 Hợp đồng quyền chọn

• Thời điểm xác định trong tương lai gọi là ngày đáo

hạn

• Thời gian khi ký hợp đồng quyền chọn đến ngày

thanh toán gọi là kỳ hạn của quyền chọn

• Mức giá xác định áp dụng trong ngày đáo hạn gọi làgiá thực hiện

3.5 Điều hành thị trường tài chính

3.5.1 Ban hành các quy định buộc các công ty phải cung cấp

đầy đủ thông tin cho các nhà đầu tư

3.5.2 Đảm bảo sự lành mạnh của các trung gian tài chính: các nguyên tác mà các trung gian tài chính phải tuân theo

• Các điều kiện cho việc thành lập

• Báo cáo các hoạt động và thường xuyên kiểm tra , giám sát các hoạt

động của các trung gian tài chính

• Quy định quy mô và phạm vi hoạt động của các tổ chức tài chính

• Quy định về việc thực hiện bảo hiểm cho người gửi tiền tài các trung

gian tài chính

3.6 ThÞ tr−êng tµi chÝnh ViÖt Nam

3.6.1 Sù h×nh thµnh thÞ tr−êng tµi chÝnh ViÖt Nam 3.6.2 C¸c c«ng cô cña thÞ tr−êng tµi chÝnh ViÖt Nam

• Tr¸i phiÕu kho b¹c (tÝn phiÕu kho b¹c)

3.6.3 Điều kiện để phát triển thị trường

tài chính ở Việt Nam

• Phải có cơ chế lTi suất linh hoạt và chịu sự điều tiết của thị trường

• Phải có các công cụ tài chính phong phú, đa dạng

• Xây dựng và đa dạng hoá các tổ chức tài chính

• Xây dựng và phát triển mạng lưới thông tin

• Kinh tế-xT hội phải ổn định