TIỂU LUẬN THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ CÁC HÌNH THỨC ĐẠI LÝ

Giao dịch qua trung gian trong hoạt động thương mại là phương thức giao dịch trong đó mọi việc thiết lập quan hệ giữa người mua và người bán hàng hoá (người cung ứng dịch vụ và người sử dụng dịch vụ) để thỏa thuận về giá cả và các điều kiện thương mại khác phải thông qua trung gian thương mại. Trung gian thương mại sẽ được hưởng một khoản tiền nhất định. Có rất nhiều hình thức trung gian thương mại khác nhau như: đại diện cho thương nhân, môi giới thương mại, uỷ thác mua bán hàng hoá, đại lý thương mại…

Đề tài: Phân tích các loại hình đại lý Nhận xét về thực trạng đại lý tại Việt Nam hiện nay Lấy ví dụ minh họa ?

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

MỞ ĐẦU

Giao dịch qua trung gian trong hoạt động thương mại là phương thức giao dịch trong đó mọi việc thiết lập quan hệ giữa người mua và người bán hàng hoá (người cung ứng dịch vụ và người sử dụng dịch vụ) để thỏa thuận

về giá cả và các điều kiện thương mại khác phải thông qua trung gian thương mại Trung gian thương mại sẽ được hưởng một khoản tiền nhất định Có rất nhiều hình thức trung gian thương mại khác nhau như: đại diện cho thương nhân, môi giới thương mại, uỷ thác mua bán hàng hoá, đại lý thương mại…

Đại lý là một thương nhân tiến hành một hay nhiều hành vi theo sự ủy thác của người giao đại lý trong giao dịch thương mại quốc tế Quan hệ giữa người giao đại lý với đại lý trong quan hệ thương mại quốc tế là quan hệ hợp đồng đại lý thương mại quốc tế (người giao đại lý hoặc đại lý là người nước ngoài)

NỘI DUNG

1 Phân tích các loại hình đại lý

Căn cứ vào phạm vi, quyền hạn được uỷ thác

Đại lý toàn quyền (Universal Agent) là người được phép thay mặt người ủy thác làm mọi công việc mà người ủy thác làm

Tổng đại lý (agent general): có quyền thực hiện toàn bộ việc tiêu thụ hàng hóa theo những kênh phân phối trên khu vực thị trường nhất định Ví dụ: Ký kết những hợp đồng thuộc một nghiệp vụ nhất định, như phụ trách một hệ thống đại lý trực thuộc – Các đại lý thứ cấp

Đại lý đặc biệt (Special Agent) là người được uỷ thác chỉ làm một việc cụ thể, ví dụ như mua một loại máy móc hay thiết bị nào đó, chẳng hạn máy tiện, với một giá nhất định

Căn cứ vào nội dung quan hệ giữa người đại lý với người uỷ thác

và số lượng

Đại lý thụ uỷ (mandatory) là người được chỉ định để hành động thay cho người uỷ thác, với danh nghĩa và chi phí của người uỷ thác Thù lao của người đại lý có thể là một khoản tiền hoặc một mức phần trăm tính trên kim ngạch của công việc

Đại lý hoa hồng (Commision Agent) là hình thức đại lý mà bên đại lý thực hiện việc mua, bán hàng theo giá mua, giá bán do bên giao đại lý ấn định để được hưởng hoa hồng Mức hoa hồng được tính theo tỷ lệ phần trăm

do các bên thỏa thuận trên giá mua, giá bán hàng hóa Lưu ý quan trọng là phải tính đến thuế đã hay chưa bao gồm trên giá hưởng hoa hồng của đại lý

Trên thực tế có nhiều công ty có hàng muốn bán hàng vào một số thị trường nhưng do thủ tục phức tạp nên khó thâm nhập trực tiếp mà phải thông qua một số công ty đại lý ở những thị trường đó Bằng cách này thì việc thâm nhập thị trường đỡ khó khăn hơn, tiết kiệm được chi phí mở chi

nhánh, trường hợp có kiện tụng xảy ra nếu có đại lý là người nước sở tại thì

đỡ tốn chi phí hơn rất nhiều

Đại lý kinh tiêu (Merchant Agent) là người kinh doanh tiêu thụ, hoạt động nhân danh mình với chi phí của mình để bán một loại hàng hoá nào đó

và được nhận thù lao là mức chênh lệch giá cả giữa giá bán và giá mua

Trên thị trường thế giới người ta còn gặp một số loại đại lý như sau: Phắc tơ (Factor) là người đại lý được giao quyền chiếm hữu hàng hoá hoặc chứng từ sở hữu hàng hoá, được phép đứng tên của họ bán hàng hay cầm cố hàng hoá với giá cả mà họ cho là có lợi nhất cho người uỷ thác, được trực tiếp nhận tiền hàng từ người mua hàng

Đại lý gửi bán ( Consignee or Agent Carrying Stock) là người đại lý được uỷ thác bán ra, với danh nghĩa của họ và chi phí do người uỷ thác chịu, những hàng hoá do người uỷ thác giao cho để bán ra từ kho của người đại lý

Đại lý bảo đảm thanh toán là người đại lý đứng ra bảo đảm sẽ bồi thường cho người uỷ thác nếu người mua hàng (người thứ ba) ký kết hợp đồng với mình không thanh toán tiền hàng

Đại lý độc quyền (Sole Agent, Exclusive Agent) là người đại lý duy nhất cho một người uỷ thác để thực hiện một hành vi nào đó như bán hàng, mua hàng, thuê tầu v.v.tại một khu vực và trong một thời gian do hợp đồng quy định Nếu trên thị trường đã ký một hợp đồng đại lý độc quyền thì bên

uỷ thác mất quyền bán trực tiếp cho người khác, nếu đã bán thì phải trả phần chênh lệch đã quy định cho đại lý độc quyền

2 Đánh giá về thực trạng đại lý ở Việt Nam hiện nay

Sau 5 năm gia nhập Tổ chức thương mại thế giới WTO, Việt Nam đã

có nhiều chuyển biến mạnh mẽ về phát triển kinh tế, xã hội, chính trị ổn định

và bền vững Với tốc độ phát triển kinh tế nhanh, dân số đông với cơ cấu độ tuổi trẻ, Việt Nam có sức hấp dẫn mạnh mẽ đối với các nhà đầu tư trong

nước và nước ngoài, đặc biệt là trong lĩnh vực phân phối nói chung và lĩnh vực đại lý thương mại nói riêng

Trong những năm gần đây, hoạt động đại lý trở nên rất sôi động và phát triển ở nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau như xăng dầu, khí dầu mỏ hóa lỏng, thuốc lá, rượu bia, nước giải khát… Hiện tại, Việt Nam chưa có một số liệu điều tra chính thức về số lượng các đại lý nói chung cũng như số lượng các đại lý trong các lĩnh vực cụ thể Nếu chỉ xét trong lĩnh vực xăng dầu, 11 doanh nghiệp đầu mối của Việt Nam đã có khoảng 3.800 đại lý trực thuộc và 240 tổng đại lý, trong đó các tổng đại lý lại có rất nhiều đại lý trực thuộc khác… Đại lý thương mại ngày càng có vai trò quan trọng trong hoạt động kinh doanh hàng hóa và dịch vụ trên thị trường Tuy nhiên, cho đến nay, việc quản lý hoạt động của các đại lý thương mại còn khá lỏng lẻo, bất cập Tình trạng lãi làm, lỗ bỏ, mua đi bán lại giữa các đại lý, đẩy giá bán lẻ thị trường tăng lên gây bất ổn về giá, thị trường thương mại bị xáo động đang là những vấn đề khiến các nhà quản lý chính sách Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn

Tuy nhiên, không thể phủ nhận được vai trò của cái đại lý thương mại trong thị trường hiện nay Để quản lý được đại lý thương mại đồng nghĩa quản lý được thị trường, phát huy vai trò tích cực ổn định cuộc sống của người dân, ổn định thị trường Xây dựng khung pháp lý hoàn chỉnh cho hoạt động đại lý thương mại

Mặc dù hoạt động đại lý thương mại đang rất phát triển nhưng pháp luật quy định về hoạt động đại lý vẫn còn chưa đáp ứng được những yêu cầu phát triển trên thực tế Đại lý thương mại mới chỉ được quy định tại một số điều của Luật Thương mại năm 2005 và một số văn bản quy phạm pháp luật quy định về đại lý đối với một số mặt hàng (xăng dầu, LPG ), tuy nhiên số

lượng các mặt hàng được quản lý còn rất ít so với số lượng các mặt hàng đang được các đại lý thương mại kinh doanh

3 Thực trạng của các đại lý xăng, dầu ở Việt Nam

Theo thống kê, cả nước hiện có khoảng 290 tổng đại lý và 9.000 cửa hàng kinh doanh xăng dầu Có tới hơn nửa trong số này có biểu hiện kinh doanh không lành mạnh, gây rối loạn thị trường

Qua kiểm tra tổng thể các đại lý kinh doanh xăng dầu gần đây, có tới 57% cửa hàng xăng dầu vi phạm các quy định hiện hành Trong đó các thủ đoạn phổ biến vẫn là dùng mức thù lao cao để giành giật hệ thống bán hàng, hay các hành vi đong thừa bán thiếu, pha màu xăng còn tiếp diễn khắp nơi

Hiện chỉ có 2 đơn vị gồm Tổng công ty Xăng dầu VN (Petrolimex) và Công ty Dầu khí Sài Gòn (Saigon Petro) là có hệ thống đại lý trực tiếp, các đơn vị còn lại chỉ bán hàng thông qua các tổng đại lý Do vậy, tình trạng các tổng đại lý chậm thanh toán và cố tình chiếm dụng vốn của các công ty xăng

dầu đầu mối đang diễn ra tràn lan Phổ biến nhất phải kể đến “chiêu thức”

nhận hàng của đơn vị này nhưng lại chào bán vào hệ thống đại lý của đơn vị khác bằng cách sử dụng mức thù lao (tính theo giá bán) hấp dẫn hơn, nhằm chèo kéo khách hàng, làm rối loạn hệ thống phân phối

Quyết định 0676 ngày 31/5/2004 của Bộ Thương mại và công văn

814 số ra ngày 11/5/2004 của Petrolimex quy định, giá bán cho các đại lý được hình thành trên nguyên tắc:

Giá giao = Giá bán lẻ (vùng 1, vùng 2) - Thù lao - Chi phí vận chuyển

và chi phí khác

Nhưng các đơn vị cạnh tranh “lách luật” và nhằm vào kênh bán trực tiếp Nếu đơn vị nào chào giá cao hơn đối thủ khoảng 10-30 đồng/lít là bị

“chia sẻ” khách hàng và thị phần ngay Năm 2004, xí nghiệp bán lẻ của

Công ty Xăng dầu Khu vực 2 đã mất 4 đại lý, khách hàng Hualon, Fujitsu của công ty bị Petechim và Petec cạnh tranh với mức giá thấp hơn

Cuộc chiến của các tổng đại lý biến tướng dưới nhiều hình thức khiến các đầu mối xăng dầu không thể kiểm soát được Các đầu mối chỉ quan tâm đến lượng hàng mà tổng đại lý nhận khỏi kho và thanh toán, chứ không kiểm soát lượng hàng này được đưa về khu vực, thị trường nào và tiêu thụ ra sao

Do vậy đã xuất hiện tình trạng, nhiều tổng đại lý không có đủ điều kiện (như thiếu số lượng đại lý, thiếu kho, thiếu nhân sự ) nhưng khai gian, ký hợp đồng với nhiều đầu mối để đầu cơ, gây sốt ảo cho thị trường

Không ít tổng đại lý của một số công ty thành viên thuộc Petrolimex treo biển hiệu Petrolimex nhưng chính sách bán hàng (thù lao, thời hạn, định mức nợ ) của tổng đại lý và công ty thành viên cùng địa bàn ở một số thời điểm lại khác nhau, làm ảnh hưởng đến hệ thống đại lý của một số công ty trong ngành

Tổng đại lý Thành Lễ của Công ty Xăng dầu khu vực 2 nhiều lúc cho đại lý mức thù lao cao hơn 20-30 đồng/lít so với mức mà Công ty Sông Bé giao cho các đại lý (mặc dù cả hai cùng treo biển hiệu Petrolimex) Có đại lý treo biển Petrolimex nhưng bán xăng A83 (doanh nghiệp tư nhân Thanh Xuân ở Đắk Nông) Nhiều cửa hàng xăng dầu và đại lý của Công ty TNHH Hoàng Phương, tỉnh Vĩnh Long không treo biển hiệu của Petrolimex nhưng lại nhận hàng từ nguồn của Petrolimex

Do sợ mất khách hàng, các công ty bán hàng qua tổng đại lý chưa kiên quyết yêu cầu các đại lý kinh doanh nghiêm túc

KẾT LUẬN

Từ khi chuyển sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Nước ta đã mở rộng hợp tác quan hệ với nhiều nước trên thế giới

Sự phát triển của các đại lý thương mại đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế thị trường Đây là kênh phân phối tương đối lớn để đưa hàng hoá, dịch vụ của người sản xuất, người cung ứng đến với người tiêu dùng, người

sử dụng Vì vậy, luật thương mại cần có các quy định chặt chẽ và cụ thể hơn

để các bên tham gia có cơ chế pháp lý hoạt động tránh những tranh chấp không đáng có, bảo vệ quyền và lợi ích của các chủ thể trong quan hệ