Ôn tập tiếng Việt

Nội dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thiếu , không thừa e.. Phương chõm lịch sự - Nói cho Có nội dung, nội dung của lời nói phải đúng yêu cầu của g

NhiÖt liÖt chµo mõng c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c em vÒ

dù tiÕt häc !

C¸c ph ¬ng ch©m héi tho¹i

Ph ¬ng

ch©m vÒ

l îng

Ph ¬ng ch©m vÒ chÊt

Ph ¬ng ch©m quan hÖ

Ph ¬ng ch©m c¸ch thøc

Ph ¬ng ch©m lÞch sù

Nối tên ph ơng châm ở cột A với nội dung thích hợp ở cột B

1 Ph ơng châm về l ợng

2 Ph ơng châm về chất

3. Ph ơng châm quan hệ

4 Ph ơng châm cách thức

5 Ph ơng châm lịch sự

a. Cần chú ý nói ngắn gọn , rành mạch, tránh cách nói mơ hồ

b. Khi nói cần tế nhị và tôn trọng

ng ời khác

c Nội dung của lời nói phải đáp

ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thiếu , không thừa

e. Không nói những điều mà mình không tin là đúng hay không có bằng chứng xác thực

d. Cần nói đúng vào đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề

2.Phương chõm

về chất

3.Phương chõm quan hệ

4.Phương chõm cỏch thức

5 Phương chõm lịch sự

- Nói cho

Có nội dung,

nội dung của

lời nói phải

đúng yêu cầu

của giao tiếp,

không thiếu,

không thừa.

Không núi những điều mà

mỡnh khụng tin là đỳng hay khụng cú bằng chứng xỏc thực.

Cần núi đỳng vào đề tài giao tiếp, trỏnh núi lạc đề.

Cần chỳ ý núi ngắn gọn,rành mạch trỏnh cỏch núi

mơ hồ.

Cần

tế nhị và tụn trọng người khỏc

Các ph ơng châm hội thoại

1 Phương

chõm

về lượng

T×nh huèng 1:

ChÞ: Em cã mang s¸ch vµ bót ®i cho chÞ kh«ng?

Em: Em cã mang bót cho chÞ ®©y.

T×nh huèng 2:

Trong giê VËt lÝ, thÇy gi¸o hái mét häc sinh ®ang m¶i nh×n qua cöa sæ:

- Em cho thÇy biÕt sãng lµ g×?

- Th a thÇy, Sãng lµ bµi th¬ cña Xu©n Quúnh ¹!

T×nh huèng 3:

Lan – Ba ¬i! Tí cã hai vÐ xem phim ë r¹p tèi nay ®©y.

Ba - Tí cßn nhiÒu bµi tËp ch a lµm l¾m, mµ ngµy mai l¹i ph¶i thi TiÕng Anh n÷a.

Ngôi trong giao tiếp Số ít Số nhiều

Ngôi thứ nhất

(Ng ời nói)

Ngôi thứ hai

(Ng ời nghe)

Ngôi thứ ba

(Ng ời đ ợc nói đến)

chúng tớ .

Chúng mày, bọn mi, bọn bay

Chúng nó, bọn nó,

Nó, hắn, y–

1 X ng hô bằng các đại từ X ng hô bằng các đại từ

Cậu, bạn, mày

Hệ thống từ ngữ x ng hô trong Tiếng Việt

C¸c tõ chØ quan hÖ

hä hµng, th©n téc vô, nghÒ nghiÖp C¸c tõ chØ chøc Danh tõ chØ ng êi( tªn riªng)

C«, d×, chó, b¸c, bè,

mÑ, anh, chÞ, em– -Thñ tr ëng, sÕp, tr ëng phßng, líp tr

ëng–

- B¸c sÜ, gi¸o s , thñ

t íng –

- Lan, Hoa, Mai, Tïng, Qu©n–

2 X ng h« b»ng c¸c tõ ng÷ kh¸c X ng h« b»ng c¸c tõ ng÷ kh¸c

HÖ thèng tõ ng÷ x ng h« trong TiÕng ViÖt

Bài tập: Tìm các từ x ng hô trong đoạn thơ sau và xác định xem chúng thuộc đại từ x ng hô hay đại từ thân tộc?

Đất n ớc gọi ta hay lòng ta gọi?

Tình em đang mong tình mẹ đang chờ, Tàu hãy vỗ giùm ta đôi cánh vội

Mắt ta thèm mái ngói đỏ trăm ga.

( Chế Lan Viên- Tiếng hát con tàu)

- Đại từ x ng hô : Ta

- Đại từ thân tộc : Em , Mẹ

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác

Đã thấy trong s ơng hàng tre xanh ngát.

Ôi! hàng tre xanh xanh Việt Nam

Bão táp m a sa đứng thẳng hàng.

( Viếng Lăng Bác - Viễn Ph ơng)

Tìm từ x ng hô trong đoạn thơ sau:

Vì sao trong Tiếng Việt, khi giao tiếp ng ời nói phải hết sức chú ý đến sự lựa chọn từ ngữ x ng hô?

1 Nhà thơ ấn Độ Ta-Go nói rằng: “ Giáo dục một ng ời đàn ông đ

ợc một ng ời đàn ông, giáo dục một ng ời đàn bà đ ợc một gia đình,

giáo dục một ng ời thầy đ ợc cả một xã hội.“

ời đàn ông ta đ ợc một ng ời đàn ông, giáo dục một ng ời đàn bà thì

ta đ ợc một gia đình, còn nếu giáo dục một ng ời thầy thì ta sẽ đ ợc

cả một xã hội.

ời biết một vấn đề nào đó không bằng ng ời thích nó, ng ời yêu thích không bằng ng ời say mê nó.“

nhấn mạnh rằng ng ời biết một vấn đề nào đó cũng không bằng ng

ời thích nó, ng ời yêu thích không bằng ng ời say mê nó.

Dẫn gián tiếp

Dẫn trực tiếp

Dẫn gián tiếp

Dẫn gián tiếp

Dẫn trực tiếp Dẫn trực tiếp

Dẫn trực tiếp Dẫn gián tiếp

1.Đối t ợng Lời nói hoặc ý nghĩ của một ng ời, một nhân vật

2 N i dung ộ Nhắc lại nguyên văn - Thuật lại có sự điều chỉnh

nh ng phải đảm bảo đúng ý

3.Hình thức - Lời thoại đặt trong

dấu ngoặc kép

- Lời thoại đặt sau dấu gạch ngang

- Không đặt trong dấu ngoặc kép

- Có thể dùng từ “ rằng, là”

tr ớc lời dẫn

Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, cả thuỷ lẫn

bộ cùng ra đi Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời ng ời cống sĩ ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh

và hỏi:

- Quân Thanh sang đánh, tôi sắp đem binh ra chống cự

M u đánh và giữ, cơ đ ợc hay thua, tiên sinh nghĩ nh thế nào? Thiếp nói:

- Bây giờ trong n ớc trống không, lòng ng ời tan rã Quân Thanh ở xa tới đây, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao Chúa

công đi ra chuyến này, không quá m ời ngày, quân Thanh sẽ

bị dẹp tan.

( Ngô Gia Văn Phái, Hoàng Lê nhất thống chí)

- Vua Quang Trung hỏi Nguyễn Thiếp là quân Thanh sang

đánh, nếu nhà vua đem binh ra chống cự thì khả năng thắng hay thua nh thế nào?

- Nguyễn Thiếp trả lời rằng bây giờ trong n ớc trống không , lòng ng ời tan rã , quân Thanh ở xa tới, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao, vua Quang Trung ra Bắc không quá 10 ngày quân Thanh

sẽ bị dẹp tan.

Trong lời đối thoại Trong lời dẫn gián tiếp

Từ x ng hô

Từ chỉ địa điểm

Từ chỉ thời gian

Tôi (ngôi thứ nhất)

Chúa công (ngôi thứ hai)

Đây

Bây giờ

Nhà vua (ngôi thứ ba)

Vua Quang Trung (ngôi

thứ ba)

Bấy giờ

Luyện tập

Cột A

a, Lắm mồm lắm miệng

b, ăn ngay nói thật

c, Ông nói gà bà nói vịt

d, Nói có đầu có đũa

e, Nói băm nói bổ

Cột B

1 Ph ơng châm về chất

2 Ph ơng châm quan hệ

3 Ph ơng châm về l ợng

4 Ph ơng châm lịch sự

5 Ph ơng châm cách thức

Nối mỗi câu thành ngữ ở cột A với tên một ph ơng châm hội

thoại ở cột B sao cho phù hợp

Một lão chủ dặn anh đầy tớ :

- Mày ăn nói cộc lốc, người ta cười cả tao Từ rày về sau, hễ nói gì thì phải nói có đầu có đuôi, nghe chưa !

Một hôm, lão ăn mặc chỉnh tề ngồi hút thuốc Anh đầy tớ chợt chắp tay, thưa:

- Bẩm ông

- Cái gì? – Lão chủ hỏi.

- Bẩm ông, con tằm nó ăn lá dâu

- Nghĩa là làm sao?

- Bẩm ông con tằm nó ăn lá dâu, nó nhả ra tơ Người ta mang ra chợ bán Người Trung Quốc mua tơ đem về kéo sợi, dệt thành the, rồi mang the sang bán cho ta.Ông mua the về may áo Hôm nay, ông mặc áo vào, rồi ông ngồi hút thuốc

- Thế thì sao?

- Vâng, con xin nói ngay đây ạ: Tàn thuốc rơi vào áo ông Áo ông đang cháy đấy ạ!

Lão chủ giật mình nhìn xuống thì áo đã cháy một miếng to bằng bàn tay rồi.

Nãi cã ®Çu cã ®u«i

Trong những câu văn sau, câu nào sử dụng lời dẫn trực tiếp? Câu nào sử dụng lời dẫn gián tiếp?

A Còn nhà hoạ sĩ và cô gái cũng nín bặt, vì cảnh tr ớc mắt bỗng hiện lên một cách đẹp kì lạ.

B Hoạ sĩ nghĩ thầm: “ Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu ch a kịp quét t ớc dọn dẹp, ch a kịp gấp chăn chẳng hạn.“

C Ng ời con trai mừng quýnh cầm cuốn sách còn đang c ời c ời nhìn khắp khách đi xe bây giờ đã xuống tất cả.

D Sao ng ời ta bảo anh là ng ời cô độc nhất thế gian?

Dẫn gián tiếp

Dẫn trực tiếp

Dẫn gián tiếp

Dẫn trực tiếp