Đề thi ngữ văn 9

---HƯỚNG DẪN CHẤM HSG MÔN: NGỮ VĂN 9 1 - Xác định được biện pháp tu từ so sánh: Đối tượng so sánh : con gặp lại nhân dân Hình ảnh so sánh : nai về suối cũ, cỏ đón giêng hai, chim ém g

ĐỀ THI ĐỀ XUẤT

Kỳ thi Học sinh giỏi – Môn Ngữ văn 9- Thời gian làm bài 150 phút

Họ và tên : Nguyễn Thị Thu Hiền - giáo viên

Đơn vị : Trường THCS Chuyên Ngoại

NỘI DUNG ĐỀ THI:

Câu 1: (2 0 điểm)

Con gặp lại nhân dân như nai về suối cũ

Cỏ đón giêng hai, chim én gặp mùa Như đứa trẻ thơ đói lòng gặp sữa Chiếc nôi ngừng bỗng gặp cánh tay đưa.

(Tiếng hát con tàu - Chế Lan Viên)

Xác định và phân tích giá trị của biện pháp tu từ được nhà thơ Chế Lan Viên

sử dụng trong đoạn thơ trên

Câu 2: ( 3 điểm)

“Tôi nghĩ bụng: đã gọi là hi vọng thì không thể nói đâu là thực, đâu là hư

Cũng giống như những con đường trên mặt đất, kì thực trên mặt đất vốn làm gì có đường Người ta đi mãi cũng thành đường thôi”

(Cố Hương- Lỗ Tấn)

Viết một bài văn ngắn nêu suy nghĩ về hình ảnh con đường ở cuối đoạn trích trên

Câu 3: ( 5 điểm)

Viết bài văn ngắn khoảng một trang giấy thi trình bày suy nghĩ về câu nói

sau:

Con người sinh ra không phải để tan biến như một hạt cát vô danh Họ sinh

ra để in dấu lại trên mặt đất, in dấu trong tim người khác.

Câu 4: ( 10 điểm)

"Một trong những thành công xuất sắc của truyện ngắn "Chiếc lược ngà" là việc sáng tạo tình huống truyện bất ngờ mà tự nhiên, hợp lí đã thể hiện một cách cảm động tình cảm cha con sâu nặng và cao đẹp trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh".

Bằng hiểu biết của em về văn bản "Chiếc lược ngà" của nhà văn Nguyễn Quang Sáng, hãy làm sáng tỏ ý kiến trên

HẾT

-HƯỚNG DẪN CHẤM HSG MÔN: NGỮ VĂN 9

1

- Xác định được biện pháp tu từ so sánh:

Đối tượng so sánh : con gặp lại nhân dân

Hình ảnh so sánh : nai về suối cũ, cỏ đón giêng hai, chim

ém gặp mùa, đứa trẻ thơ đói lòng gặp sữa, chiếc nôi

ngừng bỗng gặp cánh tay đưa

(Một đối tượng được so sánh với rất nhiều hình ảnh)

- Phân tích được giá trị của biện pháp tu từ so sánh được sử

dụng: Với các hình ảnh so sánh cụ thể đã gợi được không

gian, thời gian của sự gặp gỡ và còn khẳng định được sự

gặp lại nầy là hợp với qui luật tự nhiên, xã hội; là cần thiết,

đúng lúc, đúng thời cơ

* Học sinh phải biết phân tích các hình ảnh so sánh để thấy

được hiệu quả thẩm mỹ được tạo ra bởi biện pháp tu từ nầy

Tuỳ theo mức độ phân tích mà định điểm sao cho phù hợp

0,5 đ

1,5 đ

2 1 Mở bài:

- Giới thiệu về tác giả Lỗ Tấn và tác phẩm Cố hương

- Hình ảnh con đường là hình ảnh biểu tượng mang tính triết

lí và suy ngẫm sâu sắc của tác giả

2 Thân bài: Cần làm rõ các ý:

- Hình ảnh con đường theo nghĩa đen là con đường thực,

con đường ra đi của gia đình và nhân vật tôi

- Theo nghĩa bóng là con đường tương lai của cả dân tộc,

của thế hệ trẻ Con đường đó kì thực không có nhưng người

ta đi mãi cũng thành đường thôi Nghĩa là để thành con

đường ấy trước hết phải có niềm tin, niềm hi vọng vào

tương lai phía trước Sau đó phải có nhiều người cùng đi,

cùng kiên trì một hướng mới có thể hình thành một con

đường mới

- Phải chăng Lỗ Tấn đang ngầm muốn nói đến những phong

trào dân chủ tiến bộ không ngăn cách giữa người và người

sẽ được thế hệ trẻ đi theo để cứu cả dân tộc

- Liên hệ thực tế cuộc sống về những tấm gương đã tạo nên

những con đường thành công cho dân tộc ( Hồ Chí Minh…)

0,5đ

0,5đ

0,5đ

0,5đ

0,5đ

3 Kết bài:

- Khẳng định lại ý nghĩa biểu tượng mang tính triết lí của

hình ảnh con đường mà Lỗ Tấn đã đưa ra

Hình thức: - Đúng hình thức của một đoạn văn.

- Có bố cục mạch lạc, rõ ràng

0,5đ

3

1 Yêu cầu cụ thể:

* Hình thức:

- Học sinh biết vận dụng kiến thức và kĩ năng nghị luận để

suy nghĩ về một vấn đề của đời sống xã hội Đó là quan

niệm, cách sống có mục đích

- Tuy viết một trang giấy thi nhưng bài viết phải có bố cục 3

phần rõ ràng Văn viết mạch lạc, trong sáng; không mắc các

lỗi

* Về nội dung kiến thức:

1 MB:Giới thiệu vấn đề nghị luận

2 TB

- Giải thích ý nghĩa câu nói: Bằng cách nói hình ảnh so

sánh, ẩn dụ, câu nói khẳng định con người sinh ra không chỉ

để sống một cuộc đời tầm thường, vô vị Đã sinh ra trong

cuộc đời, con người phải khẳng định vai trò tích cực của

mình với xã hội, những người xung quanh, phải sống có ích,

tốt đẹp

- Vận dụng lí lẽ để khẳng định vấn đề:

+ Con người sinh ra nếu không có lí tưởng sống, cuộc sống sẽ trở nên nhàm chán, vô vị, sống buông xuôi, thậm

chí buông thả, bất cần đời

+ Sống phải có công danh, sự nghiệp, giúp ích cho đời Vì khi sinh ra trong trời đất là ta đã mang món nợ với

cuộc đời Mỗi người cần trả sòng phẳng món nợ sâu nặng

đó

+ Khi có quan niệm sống có ích, sống tốt đẹp ta sẽ thấy cuộc đời đẹp, đáng sống

+ Có cống hiến cho đời bằng những việc làm cụ thể, con người mới có thể in dấu của mình trong xã hội Và biết

sống cho người khác, vì người khác là yêu tố quan trọng có

ý nghĩa quyết định để con người in dấu trong tim người

khác

- Nêu dẫn chứng minh họa:

+ Cha mẹ in dấu trong tim con cái bằng sự chăm sóc, nuôi dưỡng, tình yêu thương, dạy dỗ chu đáo

+ Có những anh hùng dân tộc in dấu trên mặt đất và trong tim chúng ta bằng những hành động chiến đấu phi

0,5 đ

1 đ

1 đ

1đ

thường và sự hy sinh anh dũng

+ Các bậc vĩ nhân in dấu trên mặt đất và trong tim chúng ta bằng sự nghiệp lừng lẫy, sự đóng góp lớn lao cho

cuộc đời bằng tấm gương đạo đức sáng ngời: Bác Hồ,

Lê-nin,………

+ Những kẻ sống chủ nghĩa cá nhân, những tên bạo chúa, những tên sống với tham vọng điện cuồng Những

người sống mà như chết hay sống lay lắt trong cuộc đời, ăn

bám gia đình và xã hội không bao giờ in dấu lại trên mặt

đất, in dấu trong tim người khác

- Nhận thức hành động đúng can có:

Mỗi người sinh ra cần có quan niệm sống tốt đẹp, tích cực, để lại danh thơm, tiếng tốt; biết sống vì người

khác, biết đóng góp công sức cho cuộc đời chung (Như học

tập, lao động tốt, giúp đỡ người khác, lên tiếng với hành

động xấu chắc chắn sẽ được in dấu lại trên mặt đất, in

dấu trong tim người khác

3 KB: bản thân rút ra bài học

1đ

0.5 đ

4

*Yêu cầu về kĩ năng:

- HS biết cách làm một bài văn nghị luận văn học dựa

trên một tác phẩm truyện, có năng lực cảm thụ, giải thích,

phân tích, chứng minh và đánh giá khái quát làm rõ ý kiến

văn học

- Trình bày mạch lạc, rõ ràng, lập luận chặt chẽ, có cảm

xúc

* Yêu cầu về kiến thức:

*MB.Giới thiệu khái quát tác giả, tác phẩm và nội dung

cần làm sáng tỏ

1 Tình huống truyện

- Hai cha con gặp nhau sau tám năm xa cách, nhưng

thật bất ngờ bé Thu lại không nhận cha Đến lúc em nhận ra

và biểu lộ tình cảm mãnh liệt thì ông Sáu lại phải đi chiến

đấu

- Ở khu căn cứ ông Sáu tận tâm, tận lực làm cây lược

ngà để tặng con nhưng ông đã hi sinh khi chưa kịp trao món

quà ấy cho con

Nhận xét: Tình huống truyện mang tính bất ngờ mà tự

nhiên, hợp lí nhằm khắc họa hoàn cảnh éo le trong chiến

tranh đồng thời giúp nhân vật bộc lộ được thế giới tình cảm

phong phú, đặc biệt là tình cha- con

2.Tình cảm cha con

a) Tình con đối với cha

- Khi bé Thu chưa nhận cha: nhìn cha với cặp mắt xa

lạ, ngờ vực, thái độ lạnh nhạt, xa lánh thậm chí còn gay gắt

1đ

2đ

2 đ

- Khi bé Thu nhận ra cha: nghe lời bà ngoại giải thích

em ân hận, biểu lộ tình yêu cha cuống quít, mãnh liệt và hết sức tội nghiệp thì cũng là lúc ông sáu phải lên đường

Nhận xét: Thái độ và hành động củaThu trong hai thời

điểm không đáng trách mà đáng thương chứng tỏ tình yêu

thương sâu sắc, mãnh liệt mà cũng rất hồn nhiên, trong sáng trong em

b) Tình cha đối với con

- Khi về thăm nhà: nóng vội, khao khát được gặp con,

dành hết tình thương yêu cho con mà không được đền đáp

nên ông đau khổ và bất lực

- Khi trở lại chiến trường:day dứt, ân hận, dồn hết nỗi nhớ và tình yêu thương để làm chiếc lược ngà cho con nhưng chưa kịp trao thì ông lại hi sinh trước khi nhắm mắt, ông cố sức lấy chiếc lược, nhờ đồng đội trao lại cho con gái

(“Trong giờ phút cuối cùng, không còn đủ sức trăng trối lại điều gì, hình như chỉ có tình cha con là không thể chết được, anh đưa tay vào túi, móc cây lược, đưa cho tôi và nhìn tôi một hồi lâu”) Đến phút cuối của cuộc đời, người

cha ấy vẫn chỉ nghĩ đến con, dành trọn vẹn tình cảm cho con

⇒ Như vậy thường trực, đau đáu trong cảm xúc, suy nghĩ,

tâm trạng, hành động, cử chỉ của ông Sáu từ khi được gặp

con đến khi vĩnh biệt cuộc đời là hình ảnh đứa con yêu dấu

3 Đánh giá chung:

- Khẳng định giá trị đặc sắc của tình huống truyện góp

phần làm nổi bật tình phụ tử thiêng liêng, thắm thiết

-Từ đó gợi lên ở người đọc nỗi xúc động thấm thía về

những đau thương mất mát, những cảnh ngộ éo le mà con

người phải gánh chịu do chiến tranh

* KB: khẳng định tình huống truyện bất ngờ mà tự nhiên, hợp lí đã thể hiện một cách cảm động tình cảm cha con sâu nặng và cao đẹp trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh"

2đ

2đ

1đ

ĐỀ THI ĐỀ XUẤT

Kỳ thi tuyển sinh vào 10 chuyên – Môn Ngữ văn - Thời gian làm bài 150 phút

Họ và tên : Nguyễn Thị Thu Hiền - giáo viên

Đơn vị : Trường THCS Chuyên Ngoại

NỘI DUNG ĐỀ THI:

Câu 1 ( 3đ )

Kết thúc truyện “ Chuyện người con gái Nam Xương ‘ Nguyễn Dữ viết :

“ Vũ Nương ngồi trên một chiếc kiệu hoa đứng giữa dòng, theo sau đến năm mươi chiếc xe cờ tán, võng lọng, rực rỡ đầy sông, lúc ẩn, lúc hiện.

Chàng vội gọi, nàng vẫn ở giữa dòng mà nói vọng vào:

- Thiếp cảm ơn đức của Linh Phi, đã thề sống chết cũng không bỏ Đa tạ tình chàng, thiếp chẳng thể trở về nhân gian được nữa.

Rồi trong chốc lát, bóng nàng loang loáng mờ dần rồi biến mất.”

Nêu cảm nhận của em về cách kết thúc câu chuyện trên

Câu 2 (2điểm):

ĐỪNG SỢ VẤP NGÃ

Đã bao lần bạn vấp ngã mà không hề nhớ Lần đầu tiên chậpchững bước đi, bạn

đã bị ngã Lần đầu tiên tập bơi, bạn uống nước và suýt chết đuối phải không ? Lần đầu tiên chơi bóng bàn, bạn có đánhtrúng bóng không ? Không sao đâu vì …

(Ngữ văn 7, tập 2, trang 41)

Hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 01 trang giấy thi) để trình bày lí do vì sao

chúng ta không nên sợ vấp ngã.

Câu 3: (6 điểm)

Suy nghĩ về hình ảnh ba nữ thanh niên xung phong trong truyện Những ngôi sao xa xôi của tác giả Lê Minh Khuê.Qua truyện ngắn này và những tác phẩm

khác đã học cũng viết về cuộc kháng chiến chống Mỹ, em hình dung và hiểu biết được gì về thế hệ trẻ Việt Nam trong thời kỳ ấy ?

HẾT

Híng dÉn chÊm

câ

u

1

- Hình ảnh Vũ Nương trở về trong một không gian rực rỡ và tràn

đầy ánh sáng như một sự đền bù xứng đáng cho người phụ nữ có

phẩm chất tốt đẹp nhưng cuộc đời bất hạnh Nỗi oan của Vũ

Nương đã được giải Đây là một kết thúc có hậu ta vẫn thường gặp

trong truyện dân gian : Ở hiền gặp lành

0,75đ

- Cách kết thúc ấy đã làm hoàn thiện thêm vẻ đẹp ở nhân vật Vũ

Nương :

+ Đối với chồng con: nàng là người phụ nữ độ lượng, vị tha, ân

tình, nhân hậu

+ Đối với Linh Phi: ngàng là người trọng tình, trọng nghĩa giữ trọn

lời hứa

0.75đ

- Câu truyện kết thúc có hậu song vẫn tiềm tàng tính bi kịch, Vũ

Nương mãi mãi không thể trở về trần gian, cuộc sống giàu sang mà

nàng có nơi làn mây cung nước chỉ là ảo ảnh, hạnh phúc thực sự sẽ

không bao giờ đến với Vũ Nương Chọn cách kết thúc ấy làm giá

trị tố cáo của truyện càng trở nên sâu sắc Chế độ nam quyền độc

đoán đã không cho người phụ nữ quyền hưởng hạnh phúc Phải

chăng với những người phụ nữ phong kiến hạnh phúc đối với họ là

quá mong manh, hư không

0.75đ

- Hình ảnh Vũ Nương trở về trên kiệu hoa rực rỡ là hình ảnh đặc

sắc nhất thể hiện đặc trưng của thể loại truyền kì làm truyện thêm

sâu sắc, hấp dẫn

Hình ảnh cuối truyện Vũ Nương hiện lên mờ ảo lúc ẩn lúc hiện

nói với chồng vài lời rồi biến mất Nàng không thể trở lại nhân gian

được nữa dù rất thương nhớ chồng con, dù Trương Sinh rất hối hận

đau lòng đã nói lên một bài học : Phải có niềm tin với những người

thân yêu, bởi nếu thiếu nó thì sẽ rất khó đắp xây hạnh phúc gia

đinh, phải biết trân trọng nâng niu những gì mình đang có

0,5đ

Hình ảnh cuối truyện Vũ Nương hiện lên mờ ảo lúc ẩn lúc hiện nói

với chồng vài lời rồi biến mất Nàng không thể trở lại nhân gian

được nữa dù rất thương nhớ chồng con, dù Trương Sinh rất hối hận

đau lòng đã nói lên một bài học : Phải có niềm tin với những người

thân yêu, bởi nếu thiếu nó thì sẽ rất khó đắp xây hạnh phúc gia

đinh, phải biết trân trọng nâng niu những gì mình đang có

0.25đ

u

a.Yêu cầu về kĩ năng

- Nắm phương pháp làm bài nghị luận xã hội

- Bố cục và hệ thống ý sáng rõ

- Biết vận dụng phối hợp nhiều thao tác nghị luận (giải thích, chứng

minh, bình luận… )

- Văn trôi chảy, lập luận chặt chẽ, dẫn chứng thuyết phục Không

mắc lỗi diễn đạt; không sai lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp; trình bày

bài rõ ràng

b Yêu cầu về kiến thức

2.TB

- Vấp ngã được hiểu là không đạt được điều mình muốn, không được

như ý, thất bại

- Cuộc sống luôn có những gian truân, trở ngại mà khả năng con

người có hạn nên chúng ta thường gặp phải những việc không như ý

Tuy nhiên, thất bại có thể là môi trường rèn luyện ý chí để trưởng

thành

- Với bản lĩnh, ý chí, ta có thể biến thất bại thành kinh nghiệm, sự

trải nghiệm để thành công sau này

- Không nên lo sợ khi vấp ngã vì “thất bại là mẹ thành công” Với sự

nỗ lực, bản lĩnh, ý chí, kiên trì, chúng ta sẽ vượt qua khó khăn và đạt

được kết quả tốt đẹp

- Lưu ý: học sinh cần có dẫn chứng để làm sáng tỏ

- Phê phán những người nhụt chí khi thất bại, không dám đối đầu với

thử thách …

- Rèn ý chí, thái độ sống đúng đắn

1.5đ

3

a/ Kỹ năng:

Biết cách làm bài văn nghị luận văn học; kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả, dùng từ và ngữ pháp

b/ Kiến thức:

HS có thể có những cách trình bày khác nhau nhưng cần đảm bảo các ý chính sau

1 MB:Giới thiệu khái quát tác giả, tác phẩm và nội dung cần làm sáng tỏ (0.5đ)

2 TB -Hoàn cảnh sống và chiến đấu rất gian khổ, hiểm nguy của các nhân vật nữ thanh niên xung phong (0.5đ)

-Mặc dú thế , họ vẫn có tinh thần tự nguyện đón nhận trách nhiệm đối với cuộc chiến khốc liệt.Đó cũng chính là tinh thần và ý

chí của các thề hệ trẻ trong thời kháng chiến chống Mỹ( 0.5đ)

-Những nữ thanh niên xung phong trong truyện mang trong

u

3

mình những phẩm chất , tính cách cao đẹp và đáng yêu đầy nữ

tính Họ sẵn sàng “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước ; Mà lòng phơi

phới dậy tương lai.”(o.75đ)

-Ở những nhân vật nữ thanh niên xung phong còn hấp dẫn người đọc với sự cống hiến, hy sinh, của cách sống đẹp và hết sức

trong sáng, hồn nhiên.đó cũng là nét tính cách tiêu biểu của thế hệ trẻ

trong thời ký kháng chiến chống Mỹ.(0.75đ)

-Truyện sử dụng vai kể là nhận vật chính , có cách kể chuyện

tự nhiên, ngôn ngữ sinh động, trẻ trung và đặc biệt thành công về

nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật (0.5đ)

*HS cần mở rộng ra các nhân vật trong những tác phẩm cũng viết về đề tài chống Mỹ cứu nước để làm rõ những phẩm chất tốt đẹp

của thế hệ trẻ trong một thời oanh liệt đấy máu và nước mắt Thông

qua một số tác phẩm tiêu biểu cũng viết về đề tài chống Mỹ cứu

nước như :Bài thơ về tiểu đội xe không kính; Chiếc lược ngà; Lặng

… cần làm sáng tỏ những phẩm chất tốt đẹp của thế hệ trẻ thời

chống Mỹ cứu nước như: Yêu nước, căm thù giặc, chiến đấu dũng

cảm, tinh thần lạc quan cao độ.(1đ)

3 KB :Như vậy, truyện Những ngôi sao xa xôi làm nổi bật

tâm hồn trong sáng , giàu mơ mộng, tinh thần dũng cảm, cuộc sống

chiến đấu đầy gian khổ, hy sinh mất mát nhưng rất hồn nhiên, lạc

quan của những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến đường

Trường Sơn.Đó là hình ảnh đẹp, tiêu biểu về thế hệ trẻ Việt Nam

trong thời kháng chiến chống Mỹ.(0.5đ)

5đ

Lưu ý: Trên đây chỉ là những định hướng, khi chấm giáo viên cần khuyến khích

những bài văn có cảm xúc và bài làm sáng tạo của học sinh

ĐỀ THI ĐỀ XUẤT

Kỳ thi tuyển sinh vào 10 – Môn Ngữ văn - Thời gian làm bài 120 phút

Họ và tên : Nguyễn Thị Thu Hiền - giáo viên

Đơn vị : Trường THCS Chuyên Ngoại

Câu 1 (1 điểm):

Giải thích ý nghĩa của các thành ngữ sau và cho biết mỗi thành ngữ có liên quan đến phương châm hội thoại nào:

a Ông nói gà, bà nói vịt

b Nói như đấm vào tai

Câu 2 (2.5 điểm)

a) Bằng trí nhớ, em hãy ghi lại nguyên văn khổ thơ cuối trong bài

“ Viếng lăng Bác” của Viễn Phương Và nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ?

b) Chỉ ra biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong khổ thơ em vừa chép và

nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật ấy? Hình ảnh “hàng tre”ở khổ thơ đầu và hình ảnh “cây tre” khổ thơ cuối có ý nghĩa gì?

Câu 3.(2.5 điểm)

Anh / chị nghĩ như thế nào về câu nói:

"Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố"

( Trích Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm )

C©u 4.( 4 ®iÓm)

C¶m nhËn cña em vÒ t×nh c¶m cña nh©n vËt «ng S¸u dµnh cho con trong

®o¹n trÝch ChiÕc lîc ngµ cña nhµ v¨n NguyÔn Quang S¸ng.

— Hết —