Năm 1930, người ta thấy các sinh vật nhiễm siêu vi đề kháng với một tình trạng cùng nhiễm bệnh với siêu vi thứ 2: hiện tượng này gọi là giao thoa siêu vi.. CƠ CHẾ LÂY TRUYỀN Nếu không đư
Trang 1VIÊM GAN SIÊU VI B
1 SỰ PHÁT HIỆN BỆNH
Viêm gan siêu vi B trước đây được gọi là viêm gan huyết thanh vì khi đó ta tưởng là bệnh chỉ truyền khi nhận máu, khi dùng cùng kim chích nhiễm độc, khi xâm da, xỏ lỗ tai Ngày nay khoa học đã chứng minh là siêu vi trùng bệnh viêm này có trong nước miếng, nước mắt, tinh dịch người bệnh và có thể truyền từ người này qua người khác do hành động ái ân Bệnh gây những triệu chứng giống như bị cảm gây ung thư thứ hai, sau thuốc lá, nó dễ lây hơn bệnh HIV Mỗi năm riêng tại Hoa Kỳ có cả trên 200.000 người mắc bệnh và có tới trên 4.000 người chết vì các bệnh liên hệ tới viêm gan B
Năm 1930, người ta thấy các sinh vật nhiễm siêu vi đề kháng với một tình trạng cùng nhiễm bệnh với siêu vi thứ 2: hiện tượng này gọi là giao thoa siêu vi Đến năm 1957, Isaacs và Lindermann chứng tỏ hiện tượng đó là do một chất hòa tan mà họ gọi là Interferon, có khả năng giúp sinh vật chống lại siêu vi
2 LOẠI VI RÚT VI KHUẨN
Viêm gan siêu vi B (gây ra bởi Hepatitis B virus-HBV), là bệnh khá phổ biến ở nước ta Nếu mắc nhẹ thì khỏi hẳn, nhưng nếu nặng sẽ dẫn đến teo gan cấp, viêm gan mạn, xơ gan và ung thư (K) gan GS Phạm Hoàng Phiệt (năm 2005) khảo sát trên 9.087 bệnh nhân trong cả nước từ 1-60 tuổi cho thấy, nhóm tuổi mang mầm bệnh HBV cao nhất là 6-14 tuổi Yếu tố lây truyền
từ mẹ sang con chiếm 4% Trong số mắc K gan, 60-80% có nguyên nhân từ HBV;tỷ lệ mắc HBV ở Việt Nam là 15-20% Hàng năm, trên thế giới có khoảng 1,1 triệu người tử vong vì viêm gan mạn, xơ gan, K gan, phần lớn là do hậu quả của HBV
Virus gây viêm gan B thuộc chi Orthohepadna virus họ Hepadnaviridae là virus ADN Hiện nay người ta đã biết có 7 loại virus gây viêm gan là: A, B, C, D, E, G, TT Virus gây viêm gan B có các kháng nguyên: HBsAg, HbeAg, HBcAg và protein HBX Với 3 kháng thể: Anti-HBs, anti-HBe, anti-HBc Virus bị diệt trong nước sôi 10 phút, hấp khô 1600C trong 2 giờ, các chất sát trùng (Formaline, hơi ethylene oxide…)
hình virus viêm gan B
3 CƠ CHẾ LÂY TRUYỀN
Nếu không được bảo vệ tốt ngay khi chào đời, nguy cơ trẻ bị nhiễm viêm gan siêu vi B từ mẹ sẽ lên tới 90% Khi trưởng thành, các em dễ bị xơ gan hoặc viêm gan mãn tính
Nguy cơ truyền viêm gan siêu vi B từ mẹ sang thai nhi phụ thuộc vào thời điểm mắc bệnh Nếu mẹ bị bệnh vào quý I của thai
kỳ thì tỷ lệ truyền bệnh là 1%, vào quý II là 10% và quý III là 60-70% Ngoài ra, nguy cơ truyền bệnh còn phụ thuộc vào kết quả xét nghiệm huyết thanh
Đến nay, cơ chế lây truyền viêm gan siêu vi B lúc sinh và sau sinh vẫn chưa được xác định, song người ta cho rằng nó có thể xảy ra qua nhau thai khi chuyển dạ Vì thế, việc can thiệp bằng phẫu thuật không ngăn chặn được sự lây lan Hiện tượng truyền bệnh trong tử cung là một trường hợp ngoại lệ Trong quá trình mang thai, siêu vi B không gây ảnh hưởng xấu tới bào thai, thai nhi phát triển tốt và không có nguy cơ dị dạng Chỉ khi mẹ bị viêm gan siêu vi B nặng vào quý III của thai kỳ thì mới có nguy cơ sinh non
4 CÁC CON ĐƯỜNG LÂY TRUYỀN
Các bác sĩ nhấn mạnh, viêm gan siêu vi B do siêu vi trùng gây ra và chỉ lây truyền qua đường máu, quan hệ tình dục Bởi siêu vi trùng gây viêm gan chủ yếu lưu hành trong máu Ngoài khả năng lây truyền từ mẹ sang con, qua đường tình dục, qua việc truyền máu hoặc chế phẩm máu nhiễm siêu vi B, dùng chung kim tiêm, người ta còn có thể bị nhiễm siêu vi B vì xăm mình, châm cứu, xỏ lỗ tai với vật dụng không được vô trùng
Lây nhiễm do dùng chung kim tiêm HBV dễ dàng lây truyền qua kim và ống tiêm có máu người bị nhiễm Vì vậy nên hạn chế tối đa dùng các loại thuốc chích và tốt nhất nên dùng kim và ống tiêm loại dùng một lần duy nhất
Do tai nạn Bạn bị kim hoặc các dụng cụ lấy máu và các sản phẩm từ máu những người bị nhiễm đâm chích Để phòng ngừa những tai nạn như vậy, bạn cần chủng ngừa vaccine trước
Lây truyền từ mẹ qua con Mẹ có thai bị nhiễm HBV có thể truyển nhiễm cho con của họ Nếu bạn đã bị nhiễm HBV, hãy chích một liều huyết thanh chứa kháng thể kháng HBV (H-BIG: Hepatitis B immune globulin) cho em bé ngay sau khi nó vừa được sinh ra, theo sau đó là một mũi đầu trong loạt 3 mũi vaccin chủng ngừa VGSV B, như vậy có thể giảm rất nhiều khả năng trẻ bị nhiễm HBV
Quan hệ tình dục Bạn có thể bị nhiễm HBV từ người phối ngẫu đã bị nhiễm nếu quan hệ tình dục bằng đường bình thường
Trang 2hoặc qua hậu môn hay bằng miệng nếu không có biện pháp bảo vệ Máu và các chất dịch của cơ thể như nước bọt, tinh dịch hoặc dịch âm đạo đều chứa virus HBV còn hiện diện trong nước mắt của người bị nhiễm và có thể lây cho bạn khi quan hệ tình dục
Bạn chỉ bị nhiễm một khi máu và các dịch chất bị nhiễm HBV như tinh dịch, dịch tiết âm đạo hoặc nước bọt đi vào trong cơ thể bạn Bạn không thể bị nhiễm từ những tiếp xúc thông thường như vuốt ve âu yếm, nhảy chung hay bắt tay nhau Bạn cũng không thể bị nhiễm theo bất kỳ đường nào sau đây:
• Tiếp xúc với mồ hôi hay nước mắt của người bị nhiễm bệnh
• Dùng chung bồn tắm, điện thoại, toalet bàn cầu ngồi với người bị nhiễm virus
• Hiến máu nhân đạo
Yếu tố nguy cơ
Bất cứ người nào, độ tuổi, chủng tộc hay giới tính nào cũng có khả năng bị nhiễm HBV Nhưng bạn sẽ có nguy cơ rất cao bị nhiễm nếu:
• Dùng chung kim chích (thuốc điều trị, xì-ke,…)
• Quan hệ tình dục không an toàn, cả quan hệ khác giới và đồng giới
• Quan hệ tình dục không an toàn với nhiều người
• Dược chẩn đoán có mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác, nhất là lậu và Chlamydia
• Làm những công việc thường tiếp xúc với máu hoặc các sản phẩm của máu (nhân viên các phòng xét nghiệm máu, …)
• Được truyền máu hoặc các sản phẩm của máu (huyết thanh, huyết tương, hồng cầu, tiểu cầu,…) mà chưa được xét nghiệm siêu vi B hiện nay, với nhiều phương pháp xét nghiệm hiện đại và chính xác, khả năng lây truyền của HBV qua con đường này ngày càng giảm đi
• Chung sống cùng nhà với người bị nhiễm HBV mạn tính
• Chạy thận nhân tạo (những bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối)
• Đi đến những vùng có tỷ lệ nhiễm HBV cao (Đông Nam Á, lưu vực sông Amazon, Trung Đông,…)
• Trẻ sơ sinh cũng có nguy cơ cao nếu mẹ đã bị nhiễm, hoặc được sinh ra tại những vùng dịch tễ
• Bạn cũng có thể bị nhiễm ngay cả trong trường hợp không có yếu tố nguy cơ nào của bệnh
Những người có nguy cơ cao gồm: Người nghiện ma túy dùng chung kim, truyền máu không sàng lọc kỹ (ngoài virus viêm gan
B còn có virus Delta, virus C…), chạy thận nhân tạo, thẩm phân phúc mạc, đồng tính luyến ái, xăm mình v.v… Những người có nguy cơ: Nhân viên y tế và nhân viên phòng xét nghiệm, người trong gia đình bệnh nhân HBV, quan hệ tình dục với người có HBV dương tính (+), qua nhau thai hay lúc sinh… Trong bụng mẹ, nguy cơ nhiễm HBV rất thấp (5-10%), lây nhiễm nhiều lúc sinh Tất cả các thành viên trong gia đình có người HBsAg (+) đều có nguy cơ bị nhiễm HBV không lây qua ăn uống, đường hô hấp hay cách tiếp xúc thông thường Theo BS Bùi Hữu Hoàng thì HBV lây cao hơn HCV 10 lần, hơn HIV 10 lần Virus gây viêm gan B nhân lên trong tế bào gan và phá hủy chúng, hoặc làm tăng sinh tế bào xơ, hoặc làm thay đổi thông tin di truyền tế bào Ngoài ra, còn gây thương tổn một số bộ phận khác như viêm khớp và thận, ban đỏ, mề đay…
Trang 3Thông tin về bệnh viêm gan siêu vi A, B & C
Viêm gan siêu vi A Viêm gan siêu vi B Viêm gan siêu vi C Định nghĩa Siêu vi khuẩn viêm gan A là một
loại siêu vi khuẩn làm viêm lá gan Loại siêu vi khuẩn này không đưa đến bệnh mãn tính.
Siêu vi khuẩn viêm gan B là một loại siêu
vi khuẩn gây viêm lá gan Loại siêu vi khuẩn này có thể gây hư hại các tế bào gan, dẫn đến tình trạng bị chai (xơ cứng) gan và ung thư.
Siêu vi khuẩn viêm gan C là một loại siêu
vi khuẩn gây viêm lá gan Loại siêu vi khuẩn này có thể gây hư hại các tế bào gan, dẫn đến tình trạng bị chai (xơ cứng) gan và ung thư.
Thời gian từ lúc bị
nhiễm siêu vi khuẩn
cho đến khi phát ra
triệu chứng.
2 đến 7 tuần Trung bình 4 tuần 6 đến 23 tuần Trung bình 17 tuần 2 đến 25 tuần Trung bình từ 7 đến 9 tuần.
Lây bằng cáchnào?
Lây lan qua đường hậu môn hoặc đường miệng (quan hệ tình dục qua đường miệng/hậu môn)
♦ lây lan qua việc tiếp xúc gần gũi giữa người với người.
♦ lây lan qua việc ăn thức ăn và uống nước uống bị nhiễm siêu
vi khuẩn viêm gan A.
♦ Để tay lên miệng sau khi bàn tay đó tiếp xúc với phân như khi thay tả.
♦ Lây lan bằng cách:
♦ tiếp xúc với máu, tinh dịch, hoặc chất dịch tiết ra từ âm đạo bị nhiễm siêu vi khuẩn viêm gan B.
♦ dùng những kim tiêm bị nhiễm siêu vi khuẩn bao gồm những dụng cụ dùng để xăm hình hay xỏ cơ thể.
♦ người mẹ bị nhiễm siêu vi khuẩn viêm gan B lây sang cho con mới sanh của mình.
♦ bị người ta cắn.
♦ sinh hoạt tình dục.
Lây lan bằng cách:
♦ tiếp xúc với máu bị nhiễm siêu vi khuẩn viêm gan C.
♦ dùng những kim tiêm qua tĩnh mạch, dao cạo, và những dụng cụ dùng để xăm hình hay những dụng cụ dùng để xỏ cơ thể bị nhiễm siêu vi khuẩn.
♦ người mẹ bị nhiễm siêu vi khuẩn viêm gan C lây sang cho con mới sanh của mình.
♦ KHÔNG dễ dàng lây lan qua việc quan
hệ tình dục.
Triệu chứng ♦ Có thể không có triệu chứng
nào cả.
♦ Một số người khác có thể bị phân lỏng, nước tiểu đậm màu, mệt mỏi, bị sốt, buồn nôn, ói mửa, đau vùng bụng và vàng da.
♦ Có thể không có triệu chứng nào cả.
♦ Một vài người có triệu chứng giống như cúm nhẹ, phân lỏng, nước tiểu đậm màu, mệt mỏi, bị sốt và vàng da.
Giống các triệu chứng của viêm gan siêu
vi B.
Trang 4VIÊM GAN A
Viêm gan A là một loại viêm gan - một loại bệnh gan - gây ra bởi virus/virut viêm gan A (HAV) Bệnh lây lan chủ yếu qua thức ăn hoặc nước bị ô nhiễm từ phân người bị nhiễm bệnh Bạn có thể bị viêm gan A (HAV) từ :
• Ăn thực phẩm do một người bị bệnh viêm gan A
• (HAV) mà họ không rửa tay sau khi đi nhà vệ sinh (đi tiêu tiểu).
• Quan hệ tình dục qua đường hậu môn hay đường miệng với người mắc bệnh viêm gan A (HAV)
• Không rửa tay sau khi thay tã lót Uống nước bị ô nhiễm
viêm gan A (HAV)gây nên sự sưng gan, nhưng hiếm khi gây tổn hại lâu dài Bạn có thể có cảm thấy giống như bạn từng bị cảm cúm, hoặc bạn có thể không có triệu chứng nào cả Tình trạng sức khỏe thường tự trở nên tốt hơn sau vài tuần.
Thuốc chủng ngừa viêm gan A có thể phòng chống bệnh viêm gan A (HAV) Những thói quen lành mạnh cũng tạo nên sự khác biệt Rửa tay kỹ càng trước khi chuẩn bị thức ăn, sau khi sử dụng nhà vệ sinh hoặc sau khi thay tã lót Những du khách quốc tế / du khách nước ngoài nên cẩn thận khi uống nước máy.
VIÊM GAN B
Viêm gan B là một loại viêm gan - một loại bệnh gan - gây ra bởi virus/virut viêm gan B (HBV) Viêm gan B lây lan qua tiếp xúc với máu, tinh dịch của người bị nhiễm bệnh hoặc chất dung dịch / chất lỏng của cơ thể khác Một phụ nữ bị nhiễm bệnh viêm gan B có thể truyền cho em bé của cô ta lúc sinh.
Nếu bạn mắc bệnh viêm gan B (HBV), bạn có thể cảm thấy giống như là bạn từng bị cảm cúm, hoặc bạn có thể không có triệu chứng nào cả Một xét nghiệm máu có thể cho biết nếu bạn có bị bệnh viêm gan B hay không Viêm gan B (HBV) thường sẽ tự trở nên tốt hơn sau một vài tháng Nếu căn bệnh không trở nên tốt hơn, nó được gọi là viên gan B mạn tính (chronic HBV) , căn bệnh mà kéo dài suốt cả cuộc đời viên gan B mạn tính (chronic HBV) có thể dẫn đến tạo ra vết sẹo trong gan, gan bị hư hỏng hoặc ung thư gan.
Có thuốc chủng ngừa viêm gan B Đòi hỏi ba mũi chích ngừa Tất cả các em bé nên chủng ngừa, nhưng trẻ lớn và người lớn có thể chích ngừa luôn Nếu bạn đi du lịch đến các nước nơi mà bệnh viêm gan B là phổ biến, bạn nên chính ngừa.
VIÊM GAN C
Viêm gan C là một loại viêm gan - một loại bệnh gan - gây ra bởi virus / virut viêm gan C (HCV) Nó thường lây lan qua tiếp xúc với máu nhiễm bệnh Nó cũng có thể lan truyền qua quan hệ tình dục với người mắc bệnh và từ
mẹ truyền sang con trong khi sinh.
Hầu hết những người bị nhiễm viêm gan C không có bất kỳ triệu chứng trong nhiều năm Một xét nghiệm máu có thể cho biết nếu bạn có nó Thông thường, viêm gan C không tự trở nên tốt hơn / không tự thuyên giảm Nhiễm trùng có thể kéo dài suốt đời và có thể dẫn đến việc tạo ra sẹo của gan hoặc bệnh ung thư gan Thuốc men đôi khi trợ giúp, nhưng tác dụng phụ có thể là một vấn đề trường hợp nghiêm trọng có thể cần phải cấy ghép gan.
Không có thuốc chủng ngừa cho viêm gan C