GIỚI THIỆU VỀ ĐẠO ĐỨC TRONG THỰC HÀNH Y TẾ CÔNG CỘNG

MỤC TIÊU HỌC TẬPTrình bày được khái niệm đạo đức; Trình bày được những nguyên lý cơ bản của đạo đức y tế nói chung và YTCC nói riêng; Thảo luận những vấn đề, những tình huống khó x

Bộ môn Chính sách y tế Trường ĐH Y tế Công cộng

Một vài suy nghĩ

về Đạo đức trong

thực hành Y tế

công cộng

MỤC TIÊU HỌC TẬP

Trình bày được khái niệm đạo đức;

Trình bày được những nguyên lý cơ

bản của đạo đức y tế nói chung và

YTCC nói riêng;

Thảo luận những vấn đề, những tình

huống khó xử về đạo đức trong YTCC

nhân với tập thể, với xã hội” (Đại từ điển Việt Nam,

1998)

 Những tiêu chuẩn, nguyên tắc được dư luận xã hội thừa

nhận quy định hành vi, quan hệ của con người đối với

nhau và đối với xã hội“(Từ điển tiếng Việt, 1998)

 Toàn bộ những quy tắc, chuẩn mực nhằm điều chỉnh và

đánh giá cách ứng xử của con người với nhau trong

quan hệ xã hội và quan hệ với tự nhiên“(Đạo đức học,

Bộ GD – ĐT, 2001)

LUẬT PHÁP LÀ GÌ?

Tổng thể các quy tắc xử sự có tính bắt

buộc chung , do Nhà nước đặt ra hoặc

thừa nhận , thể hiện ý chí của giai cấp

cầm quyền , được Nhà nước đảm bảo

thực hiện bằng các biện pháp giáo dục,

thuyết phục, và cưỡng chế.

 “Làm điều tốt” và “Không làm điều có hại”

 Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác:

 9 điều răn dạy trong “Y huấn cách ngôn”

 Ngày nay khi nói đến y đức có 2 chuẩn mực sau thường được đề cập:

 Tôn trọng người bệnh/khách hàng

 Bảo vệ cuộc sống và sức khỏe của cá nhân và cộng đồng bất luận trong điều kiện nào

Y huấn cách ngôn (trích)

2- Được mời đi thăm bệnh : nên tùy bệnh cần kíp hay không mà sắp đặt đi

thăm trước hay sau Chớ nên vì giàu sang hoặc nghèo hèn mà nơi đến trước chỗ

tới sau hoặc bốc thuốc lại phân biệt hơn kém khi lòng mình có chỗ không thành thật, thì khó mong thu được kết quả

5- Phàm gặp phải chứng bệnh nguy cấp, muốn hết sức mình để cứu chữa, tuy

đó là lòng tốt, nhưng phải nói rõ cho gia đình người bệnh biết trước rồi mới cho thuốc Lại có khi phải cho không cả thuốc, như thế thì người ta sẽ biết cảm

phục mình Nếu không khỏi bệnh cũng không có sự oán trách và tự mình cũng

họ nữa Vì có thuốc mà không có ăn thì cũng vẫn đi đến chỗ chết Cần phải cho họ được sống toàn diện mới đáng gọi là nhân thuật Còn những kẻ vì chơi bời phóng đãng mà nghèo và mắc bệnh thì không đáng thương tiếc lắm

• Tôn trọng người bệnh/khách hàng

• Làm việc có lợi/việc thiện

• Công bằng

ĐẠO ĐỨC Y TẾ (3)

 Bảo đảm tính tự chủ của cá nhân

 Tính tự chủ: khả năng của một người suy nghĩ về mục đích

của bản thân họ và hành động theo định hướng để đạt các mục đích đó.

 Bảo vệ người ít tính tự chủ: trẻ em, người già yếu, người

chậm phát triển trí tuệ…

 Tôn trọng ý kiến cá nhân và không ngăn cản các

hành động của họ, trừ phi chúng có hại cho những

người khác

 Làm điều tốt

 Không làm điều có hại

ĐẠO ĐỨC Y TẾ (5)

 Ai sẽ là người được hưởng lợi của các chương

trình YTCC và ai sẽ phải chịu một số gánh

nặng/thiệt thòi?

 Đảm bảo cho mọi người dân được tiếp cận với

những dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản có

chât lượng, dựa trên nhu cầu chăm sóc sức

khỏe

SO SÁNH GIỮA YTCC VÀ Y HỌC LÂM SÀNG (2)

Y TẾ CÔNG CỘNG

Y HỌC LÂM SÀNG NHIỆM VỤ  Xác định và đo

lường mối đe dọa đến sức khỏe của quần thể dân cư

 Phát triển chính sách của nhà nước liên quan đến vấn

CÔNG CỘNG LÂM SÀNG TRỌNG TÂM

CÔNG TÁC

Phòng ngừa sớm bệnh tật và chấn thương

Giải quyết những bệnh tật đang

tồn tại.

SO SÁNH GIỮA YTCC VÀ Y HỌC LÂM SÀNG (4)

Y TẾ CÔNG CỘNG

Y HỌC LÂM SÀNG

CÁCH TIẾP CẬN “Y tế công cộng

hướng tới người dân”

“ Người dân đến với dịch vụ y tế”

+

Những vấn đề khó xử trong thực hành YTCC

Phân bổ các nguồn lực y tế

 Liệu chúng ta nên chi tiêu một khoản tiền lớn cho hoạt động cấy ghép nội tạng hay cho chăm sóc sức khỏe bà

mẹ và trẻ em?

 Liệu chúng ta nên dành nguồn lực cho mua các máy

móc chẩn đoán đắt tiền hay cho việc làm giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng trong cộng đồng?

 Chúng ta nên đầu tư nguồn lực và chăm sóc người trẻ tuổi hay chăm sóc người già?

(ví dụ: HIV/AIDS) của một trong những học sinh

trong trường học không?

 Chúng ta có nên thông báo cho phụ huynh về tình

trang bệnh tật của một trong những bạn học cùng

lớp với con cái họ không?

Nghiên cứu

Nghiên cứu Tuskegee

 Một nghiên cứu của Mỹ

trên những người đàn ông da đen về căn bệnh

giang mai bắt đầu từ năm 1932

trung của Đức quốc xã

 Gây bệnh (sốt rét, thương

hàn) cho tù nhân với mục

đích thử nghiệm vắc xin

 Thử nghiệm ghép xương,

ghép chi trên các tù nhân

 Tiêm “xanh methylen”

cho trẻ em để thử nghiệm

làm thay đổi màu mắt của

trẻ

năm thế chiến thứ 2

Đánh dấu 70 năm kỷ niệm ngày

nổ ra những cuộc chiến tranh kinh hoàng nhất Chúng ta đang

ở Westerplatte – biểu tượng của

sự kháng cự anh hùng trước kẻ thù mạnh hơn” (Ba Lan)

bệnh/khách hàng; Làm việc có lợi/việc

thiện; Công bằng bị xâm phạm như thế nào

trong:

 Nghiên cứu Tuskegee

 Thử nghiệm ở trại tập trung của Đức quốc xã