bệnh quan liêu

thảo luận về bệnh quan liêu

PHẦN A: MỞ ĐẦU

Trong đời sống xã hội hiện nay vấn đề quan liêu, tham ô, lãng phí một tệ nạn gây nhức nhối và nó gắn liền với nhiều tệ nạn khác như buôn lậu

Quan liêu, tham ô là lợi dụng quyền hành để nhũng nhiễu nhân dân , ăn hối lộ tiền ,của nhân dân và ăn cắp tài sản của nhà nước Hầu hết các đối tượng tham ô đều ở vị trí nắm giữ cơ sở vật chất nhà nước ,người có chức vụ quyền hạn cụ thể là cán bộ, nhân viên cơ quan nhà nước

Các tổ chức xã hội dựa vào chức quyền của mình để làm việc phi pháp Từ nhiều năm qua Đảng và nhà nước ta đã đặc biệt quan tâm đến vấn đề này , nhiều nghị quyết ,chỉ thị , quyết định được ban hành nhằm vận động chấn chỉnh làm trong sạch và nâng cao sức chiến đấu của các tổ chức Đảng Đồng thời xác định những nguy cơ đang tác động lớn đến công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam mà biểu hiện của nó đang diễn ra hằng ngày , hằng giờ đó là bệnh quan liêu, tham ô , lãng phí

Thực tế trong những năm qua công tác đấu tranh chống quan liêu,tham ô , lãng phí đã đạt được những kết qủa nhất định Các vụ vi phạm ngày càng được phát hiện nhiều hơn, thu hồi một phần tài sản không nhỏ của nhà nước và nhân dân, xử lý nghiêm minh những vi phạm đúng với hậu qủa ,tội trạng mà các đối tượng đã gây ra Mặt khác tác động lớn đến sự nhận thức của các cấp ủy , chính quyền , đảng viên ngày một khá hơn

Tuy nhiên cuộc đấu tranh chống quan liêu, tham ô , lãng phí còn nhiều hạn chế , tình hình ngăn chặn phát hiện và xử lý nhiều nơi còn chưa phản ánh đúng thực tế Tham ô ngày càng tinh vi dưới nhiều hình thức ,có tổ chức và được bao che thậm chí nhiều

lúc gây khó khăn không nhỏ trong công tác điều tra xử ly,ù nhiều vụ phát hiện sau nhưng hậu qủa thì lại cao hơn vụ trước Tệ quan liêu , tham ô đã gây hậu qủa lớn đến công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc ,làm suy yếu hệ thống chính trị, làm tha hóa biến chất một bộ phận không nhỏ cán bộ , đảng viên và là một nguy cơ thách thức cho một xã hội và quốc gia trên con đường phát triển

Do đó việc chống quan liêu , tham ô , lãng phí phải dược thực hiện một cách kiên quyết ,triệt để trong toàn bộ máy ở tất cả các cấp ,các ngành từ trung ương đến địa phương cơ sở và xem đây là vấn đề nóng bỏng , bức bách nhất hiện nay

PHẦN B: NỘI DUNG

I/ CƠ SỞ LÝ LUẬN :

Bác Hồ đã chỉ rõ: Bệnh quan liêu hết sức nguy hiểm Những người và những cơ quan nào mắc phải bệnh này thì “có mắt mà không thấy suốt, có tai mà không nghe thấu, có chế độ mà không giữ đúng, có kỷ luật mà không nắm vững”(1) Nguy hiểm hơn, bệnh quan liêu đã ấp ủ, dung túng, che chở cho nạn tham ô, lãng phí Có nạn tham ô, lãng phí là vì có bệnh quan liêu Nơi nào bệnh quan liêu càng nặng thì nơi ấy càng nhiều lãng phí, tham ô Bệnh quan liêu không phải đơn thuần là sai lầm về tác phong, phương pháp công tác mà chính là một căn bệnh nguy hiểm, tác động đến lập trường tư tưởng, đạo đức cách mạng, ảnh hưởng trực tiếp đến tồn vong của Đảng và Nhà nước… Nó làm

“biến dạng” các tổ chức đảng và cơ quan nhà nước dẫn đến cửa quyền, coi thường quần chúng, làm khó cho họ Do tác hại to lớn mà Bác Hồ đã lên án tham ô, lãng phí và bệnh quan liêu là kẻ thù của nhân dân, là “giặc ở trong lòng”, “giặc nội xâm”, là tội ác

Bác chỉ rõ: Những cán bộ và cơ quan mắc bệnh quan liêu thường không đi sâu, đi sát phong trào, không nắm được tình hình cụ thể của đơn vị, địa phương mình, không gần gũi học hỏi quần chúng… Họ ngại đi xuống cơ sở để hiểu đúng thực tế Bác bảo: Biểu hiện bệnh quan liêu rất nhiều, nhưng bộc lộ rõ nhất là xa rời quần chúng và xa rời thực tế Bác chỉ rõ một số nguyên nhân cơ bản dẫn đến bệnh quan liêu: Do cái tâm người cán bộ, đảng viên, công chức nhà nước không trong sáng, động cơ vào Đảng không rõ ràng, giác ngộ Đảng thấp, quan điểm quần chúng lệch lạc…

Nghị quyết Trung ương 9 (khóa IX) đã nhấn mạnh: “Bức xúc nhất hiện nay là tình trạng quan liêu, tham nhũng, lãng phí, suy thoái về tư tưởng, chính trị và phẩm chất đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên…” Mới đây, Kết luận số 04/TƯ của Ban chỉ đạo TƯ 6 (2) đã nêu: Trong 2 năm qua, cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng, đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí đã tạo ra những chuyển biến tích cực, nhưng vẫn chưa đạt yêu cầu, chưa tạo được những chuyển biến cơ bản, chưa chặn đứng và đẩy lùi được tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí Trong thực tế hiện tượng quan liêu, tham nhũng, lãng phí đã, đang diễn ra hết sức phức tạp

Theo ông Trần Bạch Đằng thì “ quan liêu là sản phẩm của một

cơ chế lấy đẳng cấp làm chuẩn , lấy quyền lực làm phương châm hành xử , lấy hư danh làm xúc cảm Người ta thường đổ cho chế độ phong kiến vỗ béo bệnh quan liêu Quả vua chúa đã gây ra tai nạn này nhưng không phải chỉ có vua chúa , chế độ tư sản cũng quan liêu không kém Ngay ở những nước mà vua chúa, tư bản cuốn gói đi từ lâu , bệnh quan liêu vẫn ở lại Không chỉ “muôn tâu bệ hạ ” , “ khép nép kính trình ông chủ ” mà ngay gọi nhau bằng đồng chí ở nơi này nơi khác với “ báo cáo với anh ” vẫn chứa vi trùng quan liêu Có quan liêu thời bao cấp và có luôn quan liêu thời kinh tế thị trường Những thủ tục , những lề lối nào phê duyệt, nào thông qua , nào xét đơn , nào duyệt dự án này , dự án kia v v như một số sơ đồ của mọi hành trình quan liêu Đôi khi quan liêu không đồng nghĩa với tham nhũng , song một cái hấp hàm , một cái quắc mắt , trịch thượng trị giá không kém hơn một vụ ăn hội lộ Đồng bào ta tham phiền khi có việc đến cửa công Những cán bộ trẽ tiếp dân lạnh hơn “ gió mùa đông

bắc ” Những người ấy không cần biết những nhu cầu bức xúc của dân còn nói gì đến nổi khổ của dân Guồng máy của Đảng và Nhà nước tắc nghẽn từ những nhân vật : người gác cổng , người thư kí riêng của thủ trưởng ” (2)

Tệ quan liêu biểu hiện ra bằng những mệnh lệnh , hách dịch , cửa quyền , ức hiếp , và đàn áp quần chúng , độc đoán chuyên nghề , đặc quyền , đặc lợi ; sợ dân chủ và công khai Ngoài ra quan liêu còn phô trương , hình thức , thích tăng quan tiến chức , thích địa vị , thích chức vụ , muốn một bộ máy tổ chức cồng kềnh nhiều tầng nấc , nhiều biên chế, nhưng là một bộ máy không có hiệu lực, một bộ máy ăn bám

Quan liêu vô trách nhiệm , bảo thủ , trì trệ , sợ trách nhiệm và lẫn tránh những vấn đề do thực tiễn đặt ra Như chúng ta đã biết Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất mà còn phải phát biểu rằng các bộ trưởng cần nghiêm túc hơn trong vấn đề chất vấn , bộ trưởng đi công tác đúng lúc chất vấn thế này như đi du ngoạn Bộ trưởng khác thì nhận kiến nghị của nhân dân mấy tháng sau mới trả lời , khi trả lời thì sai nặng nề (3) Ấy chính vì quan liêu vô trách nhiệm mà các bộ trưởng lẩn tránh những vấn đề do Quốc hội chất vấn , vậy là đi ngược lại dân chủ , xem thường kiến nghị của nhân dân

Chính Thủ Tướng Phan Văn Khải trong kì họp Quốc Hội cuối năm 1999 có nêu vấn đề chính sách đúng đắn của Chính phủ đôi khi bị méo mó biến dạng qua những tầng lớp qua liêu Và cũng chính vì quan liêu mà niềm tin của nhân dân vào Đảng suy giảm “ hình ảnh “Đảng là đạo đức ” đang có sự suy giảm trong lòng nhân dân , do một bộ phận cán bộ , đảng viên mắc vào quan liêu, tham nhũng Họ là số ít nhưng họ lại ở trong số những

người có chức , có quyền nên tác hại không nhỏ ”(4) Đó cũng là trăn trở day dứt đối với một bộ phận trong nội bộ Đảng và Chính quyền hư hỏng , thoái hoá làm ảnh hưởng đến uy tín của Đảng và nhà nước Bệnh quan liêu trong bộ máy hành chính đã gây trắc trở về thông tin giữa người lãnh đạo với cơ sở , với dân vẫn còn tồn tại trong bộ máy của Đảng và nhà nước ta hiện nay (5)

Chúng ta thấy tệ quan liêu tai hại biết chừng nào , phải tìm

ra những biện pháp để chống chủ nghĩa quan liêu Vấn đề cơ bản nhất , quyết định nhất là thực hiện chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa ; hoàn thiện các hình thức dân chủ đại diện

Thí dụ Quốc hội phải là cơ quan quyền lực cao nhất đúng nghĩa do dân bầu ra và có quyền bãi nhiệm những thành viên trong Chính phủ làm việc kém năng lực Thu hút nhân dân lao động vào việc tham gia quản lý nhà nước , quản lý kinh tế , phát triển những hình thức dân chu,û nhân dân trực tiếp quản lý

Kế đến là vấn đề cải cách bộ máy tổ chức nhà nước , cơ cấu tổ chức và cơ chế quản lý của nhà nước ; định rõ chức năng lãnh đạo của Đảng và quản lý của nhà nước ; định rõ chức năng lãnh đạo của Đảng và quản lý của nhà nước Tinh giảm bộ máy nhà nước cho gọn nhe bớt cồng kềnh

Chúng ta thấy hai vấn đề trên , thực hiện chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa và cải cách bộ máy tổ chức là hai phạm trù độc lập nhưng gắn bó mật thiết với nhau

Theo chủ tịch Trần Đức Lương thì cải cách hành chính phải được tập trung vào ba tuyến chủ yếu : một là phải thực hiện cho bằng được quyền dân chủ của nhân dân , nhất là dân chủ cơ sở Gắn các phong trào thi đua yêu nước với thực hiện quyền dân chủ

là để xoá quan liêu , khắc phục sự xa cách giữa hệ thống chính quyền , công chức Nhà nước với nhân dân Chúng ta đã có quy chế , đã có nhiều kinh nghiệm quý báu , cần được triển khai một cách sâu rộng Hai là phải tập trung chống tham nhũng , chống tiêu cực , chống sự sách nhiễu của cán bộ , công chức đối với dân

Tất cả những Nghị quyết trung ương 6 lần 2, pháp lệnh chống tham nhũng , pháp lệnh thực hành tiết kiệm chống lãng phí cần được tổ chức thực hiện một cách có hiệu qủa ba là phải tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách ,hoàn thiện hệ thống luật pháp , như quốc hội chúng ta đang làm, khắc phục cho được những bất hợp lý , tránh sự chồng chéo và hướng dẫn thi hành cho sát với cơ sơ,û sát với người dân, để mọi công dân ,mọi tổ chức trong xã hội

ta đều am hiểu pháp luật , chủ động chấp hành pháp luật Đó là những điều rất cơ bản trong qúa trình thúc đẩy cải cách hành chính ở nước ta

Ngoài ra , để cải cách nền hành chánh vừa cồng kềnh , nặng nề vừa kém hiệu qủa này chúng ta phải xem xét thêm ba mặt : một là hệ thống tổ chức ,hai là chế độ trách nhiệm và ba là cơ chế vận hành của tổ chức này Chỉ xem xét và giải quyết riêng vấn đề bộ máy cồng kềnh không thì chưa đủ ,còn chế độ trách nhiệm là yếu tố rất quan trọng, vì hiện nay nhiều chủ trương chính sách thực hiện không tốt nhưng trách nhiệm không rõ Vì vậy chúng ta vừa phải giải quyết hệ thống tổ chức bộ máy ,làm sao cho nó bớt chồng chéo ,bớt xa cách với dân , vừa phải tăng cường và xác định rõ ràng chế độ trách nhiệm của mỗi cán bộ,công chức Về cơ chế vận hành ,hiện nay không phải chỉ có cấp trên quan liêu mà tệ quan liêu ,xa cách dân cũng khá nặng nề

ở nhiều cơ sở ,nên phải tiến hành cải cách , đổi mới từ cấp cơ sở trở đi (6)

II/ THỰC TRẠNG :

Hiện nay trong Đảng, trong đội ngũ cán bộ đương giữ các trọng trách lãnh đạo và quản lý còn có một bộ phận không thực hiện như lời Bác Hồ dạy "Cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư", còn tệ tham nhũng, lợi dụng chức quyền để làm giàu bất chính Hậu quả là làm giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng, bản chất và sức chiến đấu của Đảng bị tổn thương, nội bộ Đảng mất đoàn kết, nhất là giữa những đảng viên chân chính, trung thực với đảng viên cơ hội, làm giàu bất chính; giữa đảng viên có chức có quyền không trong sạch với những đảng viên thường, đảng viên đã nghỉ hưu Vì vậy, chống tham nhũng không chỉ là nhiệm vụ vừa thường xuyên, vừa bức xúc còn là việc làm cụ thể, thiết thực để bảo vệ Đảng, bảo vệ sự đoàn kết thống nhất trong Đảng

Từ khi nước ta thực hiện nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tế, cùng với những thành tựu to lớn đã đạt được thì tham nhũng cũng diễn biến phức tạp Trong đó, tập trung nhiều ở lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản, quản lý sử dụng đất, quản lý doanh nghiệp nhà nước, thu, chi ngân sách nhà nước và sử dụng tài sản công ở lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản, tình trạng “chạy”, “xin” dự án, gian lận trong đấu thầu, mua bán thầu, chỉ định thầu, mua đi bán lại quyền thi công, khai khống vật tư, thiết bị, khối lượng đào, đắp, dùng vật liệu kém chất lượng, bớt xén vật tư, nguyên liệu so với thiết kế xảy ra ở nhiều dự án Theo kết quả điều tra của nhiều đoàn thanh tra thì tỉ lệ thất thoát trong xây dựng cơ bản thường lên tới trên

10%, cá biệt có công trình đến 30 - 40% tổng giá trị công trình Mỗi năm, Nhà nước đầu tư cho xây dựng cơ bản lên tới hàng trăm nghìn tỉ đồng thì số tiền tham nhũng là bao nhiêu? Trong lĩnh vực quản lý sử dụng đất, tham nhũng xảy ra khi giao, cấp, chuyển đổi mục đích sử dụng, sai thẩm quyền, sai quy hoạch Đất là tài sản lớn của quốc gia, nhưng ở nhiều địa phương, cơ quan, đơn vị coi đất như “vô chủ”, để những cán bộ có chức, quyền lấn chiếm, cấp không, bán rẻ cho nhau hoặc bán cho người khác với giá thấp để nhận hối lộ Trong khu vực doanh nghiệp nhà nước, tham nhũng xảy ra khi ký kết các hợp đồng kinh tế, đấu thầu các dự án, mua, bán thiết bị máy, nguyên, vật liệu hoặc trong đánh giá tài sản doanh nghiệp khi cổ phần hoá, khi cán bộ ngân hàng móc nối với các doanh nghiệp cho vay sai nguyên tắc, sai quy trình với những khoản vốn lớn, khi phân phối hạn ngạch xuất khẩu, kiểm tra hàng hoá xuất nhập khẩu, hoàn thuế giá trị gia tăng Trong khu vực sử dụng ngân sách nhà nước, sử dụng tài sản công, tham nhũng xảy ra khi xây dựng, sửa chữa trụ sở làm việc, mua sắm, sử dụng ô tô, trang thiết bị phục vụ công tác, tổ chức lễ kỷ niệm, hội nghị v.v Ngoài ra, tham nhũng còn xuất hiện ở cả những lĩnh vực nhạy cảm như thực hiện chính sách xã hội Đã có không ít vụ, việc cán bộ, công chức nhận hối lộ để làm hồ sơ thương binh giả hoặc chiếm đoạt tiền của chương trình xoá đói, giảm nghèo, tiền cứu trợ, ủng hộ đồng bào bão lụt Thậm chí, hoạt động của cơ quan bảo vệ luật pháp cũng xuất hiện hối lộ, tống tiền trong các khâu điều tra, truy tố, xét xử Tham nhũng đang trở thành vấn đề xã hội bức xúc, giặc nội xâm nguy hiểm cần được loại trừ khỏi xã hội ta

Ngày xưa vào thời phong kiến ,tệ quan liêu tham nhũng đè nặng trên đầu người dân ,nhưng cũng có những vi vua có lòng

thương dân đôi khi cải trang thành dân thường để tìm hiểu dân tình Chuyện kể rằng vua Lê Thánh Tông rất thích vi hành để được tai nghe mắt thấy mọi chuyện vui , buồn sướng khổ của dân,ngõ hầu điều chỉnh chủ trương ,chính sách làm cho quốc thái dân an (7)

Ấy là ngày xưa thông tin liên lạc còn kém ,vua phải tự vi hành để tìm hiểu trực tiếp dân tình, để bớt xa cách dân Nếu cứ võng lọng ,tiền hô hậu ủng thì chẳng bao giờ biết được nổi khổ của dân Và cũng cái thời phong kiến ấy ,người dân bị điều oan ức có thể gióng trống kêu oan ở sân chầu nhà vua Trong khi đó thời đại chúng ta hiện nay là thời đại dân chu,û thông tin liên lạc hiện đại ,không cần cải trang vi hành mà vẫn biết được những gì xảy ra khắp đất nước Thế nhưng cũng vẫn có những người dân bị ức hiếp như ở tỉnh Thái Bình ,như ở tỉnh Kiên Giang một ông nông dân theo đuổi kiện cáo 15 năm để đòi đất bị chiếm

Hay xung quanh vụ tham ô của ông Nguyễn văn Toản, nguyên là giám đốc doanh nghiệp nhà nước OSC Việt Nam, tọa lạc tại số

2 đường Lê Lợi thành phố Vũng Tàu Thời điểm này OSC Việt Nam sở hữu khá nhiều tài sản mà trong đó có một số khách sạn được coi như sang trọng nhất ở Vũng Tàu như :Grand, Thái Bình Dương , Rex Trong suốt qúa trình ông Toản làm giám đốc đã xảy ra một số sai phạm về quản lý và chi tiêu mà cụ thể là ký hợp đồng khống ,nâng giá cao hơn giá trị thật để rút tiền chia nhau Bên cạnh đó ông còn sử dụng danh nghĩa của OSC Việt Nam để mua thẻ hội viên ,loại VIP giá 12.000 USD của sân golt Vũng Tàu Paradise,nhưng thẻ lại mang tên cá nhân ông , mua một chiếc ô tô hiệu Toyota của công ty đông Sài Gòn bỏ túi 131 triệu đồng là 10% trên tổng chiếc xe mà công ty khuyến mãi .Chưa hết sai phạm tiếp sai phạm ông ký hợp đồng vẽ biển quảng