Coi sóng bi n là sóng ngang.
Trang 1I I C NG SÓNG C H C
1 Ắóng c - nh ngh a - phân lo i
+) Sóng c : là nh ng dao đ ng lan truy n trong môi tr ng
+) Khi sóng c truy n đi ch có pha dao đ ng c a các ph n t v t ch t lan truy n còn các ph n t v t ch t thì dao
đ ng xung quanh v trí cân b ng c đ nh
+) Sóng ngang: là sóng trong đó các ph n t c a môi tr ng dao đ ng theo ph ng vuông góc v i ph ng truy n sóng Ví d : sóng trên m t n c, sóng trên s i dây cao su
+) Sóng d c: là sóng trong đó các ph n t c a môi tr ng dao đ ng theo ph ng trùng v i ph ng truy n sóng
Ví d : sóng âm, sóng trên m t lò xo
2 Các đ c tr ng c a m t sóng hình sin
+) Biên đ c a sóng A: là biên đ dao đ ng c a m t ph n t c a môi tr ng có sóng truy n qua
+) Chu k sóng T: là chu k dao đ ng c a m t ph n t c a môi tr ng sóng truy n qua
+) T n s f: là đ i l ng ngh ch đ o c a chu k sóng : f =
T
1
+) T c đ truy n sóng v : là t c đ lan truy n dao đ ng trong môi tr ng
+) B c sóng : là qu ng đ ng mà sóng truy n đ c trong m t chu k = vT =
f
v +) B c sóng c ng là kho ng cách gi a hai đi m g n nhau nh t trên ph ng truy n sóng dao đ ng cùng pha
+) Kho ng cách gi a hai đi m g n nhau nh t trên ph ng truy n sóng mà dao đ ng ng c pha là
2 +) Kho ng cách gi a hai đi m g n nhau nh t trên ph ng truy n sóng mà dao đ ng vuông pha là
4 +) Kho ng cách gi a hai đi m b t k trên ph ng truy n sóng mà dao đ ng cùng pha là: k
+) Kho ng cách gi a hai đi m b t k trên ph ng truy n sóng mà dao đ ng ng c pha là: (2k+1)
2
Chú ý
Quá trình truy n sóng là m t quá trình truy n pha dao đ ng, khi sóng lan truy n thì các đ nh sóng di chuy n còn
các ph n t v t ch t môi tr ng mà sóng truy n qua thì v n dao đ ng xung quanh v trí cân b ng c a chúng
Khi quan sát đ c n đ nh sóng thì khi đó sóng lan truy n đ c quãng đ ng b ng (n – 1), t ng ng h t quãng
th i gian là t = (n – 1)T
(TÀI LI U BÀI GI NG)
ây là tài li u tóm l c các ki n th c đi kèm theo bài gi ng “M đ u v sóng c , ph ng trình sóng c (p1) “ thu c khóa
h c LT H KIT-1 : Môn V t lí(Th y ng Vi t Hùng) t i website Hocmai.vn có th n m v ng ki n th c ph n “M đ u
v sóng c , ph ng trình sóng c (p1)” B n c n xem k t h p tài li u bài gi ng cùng v i bài gi ng này
Trang 2A
C
B
I
D
G
H
F
E
J
Ph ng truyên song
2
2
2
3
Ví d 1 M t ng i ng i b bi n quan sát th y kho ng cách gi a hai ng n sóng liên ti p b ng 10 m Ngoài ra ng i
đó đ m đ c 20 ng n sóng đi qua tr c m t trong 76 (s)
a) Tính chu k dao đ ng c a n c bi n
b) Tính v n t c truy n c a n c bi n
H ng d n gi i:
a) Khi ng i đó quan sát đ c 20 ng n sóng đi qua thì sóng đã th c hi n đ c quãng đ ng là 19 Th i gian t ng
ng đ sóng lan truy n đ c quãng đ ng trên là 19T, theo bài ta có 19T = 76 T = 4 (s)
b) Kho ng cách gi a hai ng n sóng liên ti p chính là b c sóng, = 10 m
T c đ truy n sóng đ c tính theo công th c v 10 2,5 m/s
Ví d 2 M t ng i quan sát sóng trên m t h th y kho ng cách gi a hai ng n sóng liên ti p b ng 2 m và có
6 ng n sóng truy n qua tr c m t trong 8 (s) T c đ truy n sóng n c là
m/s
H ng d n gi i:
Kho ng cách gi a 2 ng n sóng liên ti p là nên ta có = 2 m
6 ng n sóng truy n qua t c là sóng đã th c hi n đ c 5 chu k dao đ ng, khi đó 5T = 8 T = 1,6 (s)
T đó, t c đ truy n sóng là v = /T = 1,25 m/s ch n đáp án B
Ví d 3 M t sóng c lan truy n v i t n s f = 500 Hz, biên đ A = 0,25 mm Sóng lan truy n v i b c sóng = 70
cm Tìm
a) t c đ truy n sóng
b) t c đ dao đ ng c c đ i c a các ph n t v t ch t môi tr ng
H ng d n gi i:
a) Ta có v v f 0,7.500 350 m/s
f
b) T c đ c c đ i c a ph n t môi tr ng: vmax = A = 2 f.A = 2 500.0,25.10-3 = 0,25 = 0,785 m/s
BÀI T P TR C NGHI M:
Câu 1: Sóng c
A l à dao đ ng lan truy n trong m t môi tr ng
B là dao đ ng c a m i đi m trong môi tr ng
C l à m t d ng chuy n đ ng đ c bi t c a môi tr ng
D l à s truy n chuy n đ ng c a các ph n t trong môi tr ng
Câu 2: phân lo i sóng ngang và sóng d c ng i ta d a vào
A t c đ truy n sóng và b c sóng B p h ng truy n sóng và t n s sóng
C p h ng dao đ ng và ph ng truy n sóng D p h ng dao đ ng và t c đ truy n sóng
Câu 3: Sóng d c là sóng có ph ng dao đ ng
Trang 3C vuông góc v i ph ng truy n sóng D th ng đ ng
Câu 4: M t sóng c h c lan truy n trên m t s i dây đàn h i B c sóng không ph thu c vào
A t c đ truy n c a sóng B chu kì dao đ ng c a sóng
C th i gian truy n đi c a sóng D t n s dao đ ng c a sóng
Câu 5: Phát bi u nào sau đây v đ i l ng đ c tr ng c a sóng c h c là không đúng?
A Chu k c a sóng chính b ng chu k dao đ ng c a các ph n t dao đ ng
B T n s c a sóng chính b ng t n s dao đ ng c a các ph n t dao đ ng
D B c sóng là quãng đ ng sóng truy n đi đ c trong m t chu k
Câu 6: Chu kì sóng là
A chu k c a các ph n t môi tr ng có sóng truy n qua B đ i l ng ngh ch đ o c a t n s góc c a sóng
C t c đ truy n n ng l ng trong 1 (s) D th i gian sóng truy n đi đ c n a b c sóng
Câu 7: B c sóng là
A quãng đ ng sóng truy n trong 1 (s) B kho ng cách gi a hai đi m có li đ b ng không
C kho ng cách gi a hai b ng sóng D quãng đ ng sóng truy n đi trong m t chu k
Câu 8: Sóng ngang là sóng có ph ng dao đ ng
C vuông góc v i ph ng truy n sóng D th ng đ ng
Câu 9: Khi m t sóng c h c truy n t không khí vào n c thì đ i l ng nào sau đây không thay đ i ?
A T c đ truy n sóng B T n s dao đ ng sóng
Câu 10: T c đ truy n sóng là t c đ
Câu 11: T c đ truy n sóng c h c gi m d n trong các môi tr ng
A r n, khí, l ng B k hí, l ng, r n C r n, l ng, khí D l ng, khí, r n
Câu 12: T c đ truy n sóng c h c t ng d n trong các môi tr ng
A r n, khí, l ng B khí, l ng, r n C r n, l ng, khí D l ng, khí, r n
Câu 13: T c đ truy n sóng c h c ph thu c vào
Câu 14: M t sóng c h c lan truy n trong m t môi tr ng t c đ v B c sóng c a sóng này trong môi tr ng đó là
Chu k dao đ ng c a sóng có bi u th c là
Câu 15: M t sóng c h c lan truy n trong m t môi tr ng t c đ v B c sóng c a sóng này trong môi tr ng đó là
T n s dao đ ng c a sóng th a mãn h th c
Câu 16: M t sóng c h c có t n s f lan truy n trong m t môi tr ng t c đ v B c sóng c a sóng này trong môi
tr ng đó đ c tính theo công th c
Câu 17: Sóng c lan truy n trong môi tr ng đàn h i v i t c đ v không đ i, khi t ng t n s sóng lên 2 l n thì b c sóng s
A t ng 2 l n B t ng 1,5 l n C không đ i D gi m 2 l n
Câu 18: M t sóng lan truy n v i t c đ v = 200 m/s có b c sóng = 4 m Chu k dao đ ng c a sóng là
A T = 0,02 (s) B T = 50 (s) C T = 1,25 (s) D T = 0,2 (s) Câu 19: M t sóng c h c lan truy n v i t c đ 320 m/s, b c sóng 3,2 m Chu k c a sóng đó là
A T = 0,01 (s) B T = 0,1 (s) C T = 50 (s) D T = 100 (s) Câu 20: M t sóng c có t n s 200 Hz lan truy n trong m t môi tr ng v i t c đ 1500 m/s B c sóng c a sóng này trong môi tr ng đó là
Trang 4A = 75 m B = 7,5 m C = 3 m D = 30,5 m
Câu 21: Sóng truy n d c theo tr c Ox có b c sóng 40 cm và t n s 8 Hz Chu k và t c đ truy n sóng có giá tr là
A T = 0,125 (s) ; v = 320 cm/s B T = 0,25 (s) ; v = 330 cm/s
C T = 0,3 (s) ; v = 350 cm/s D T = 0,35 (s) ; v = 365 cm/s
Câu 22: Ph ng trình dao đ ng sóng t i hai ngu n A, B trên m t n c là u = 2cos(4 t + /3) cm T c đ truy n sóng trên m t n c là v = 0,4 m/s và xem biên đ sóng không đ i khi truy n đi Chu k T và b c sóng có giá tr :
A T = 4 (s), = 1,6 m B T = 0,5 (s), = 0,8 m
C T = 0,5 (s), = 0,2 m D T = 2 (s), = 0,2 m
Câu 23: Ph ng trình dao đ ng sóng t i đi m O có d ng u = 5cos(200 t) mm Chu k dao đ ng t i đi m O là
A T = 100 (s) B T = 100 (s) C T = 0,01 (s) D T = 0,01 (s)
Câu 24: Khi m t sóng truy n t không khí vào n c thì
Câu 25: M t ng i quan sát trên m t bi n th y chi c phao nhô lên cao 10 l n trong 36 (s) và đo đ c kho ng cách hai
đ nh lân c n là 10 m Tính t c đ truy n sóng trên m t bi n
Câu 26: M t ng i quan sát m t bi n th y có 5 ng n sóng đi qua tr c m t mình trong kho ng th i gian 10 (s) và đo
đ c kho ng cách gi a 2 ng n sóng liên ti p b ng 5 m Coi sóng bi n là sóng ngang T c đ c a sóng bi n là
Câu 27: M t ng i quan sát sóng trên m t h th y kho ng cách gi a hai ng n sóng liên ti p b ng 2 m và có
6 ng n sóng truy n qua tr c m t trong 8 (s) T c đ truy n sóng n c là
A v = 3,2 m/s B v = 1,25 m/s C v = 2,5 m/s D v = 3 m/s Câu 28: M t đi m A trên m t n c dao đ ng v i t n s 100 Hz Trên m t n c ng i ta đo đ c kho ng cách gi a 7 g n l i liên ti p là 3 cm Khi đó t c đ truy n sóng trên m t n c là
A v = 50 cm/s B v = 50 m/s C v = 5 cm/s D v = 0,5 cm/s. Câu 29: M t ng i quan sát th y m t cánh hoa trên h n c nhô lên 10 l n trong kho ng th i gian 36 (s) Kho ng cách gi a hai đ nh sóng k ti p là 12 m Tính t c đ truy n sóng trên m t h
Câu 30: M t sóng ngang truy n trên m t s i dây r t dài có li đ u 6cos t d cm
2
, d đo b ng cm Li đ c a sóng t i d = 1 cm và t = 1 (s) là
Câu 31: M t ng i quan sát trên m t bi n th y kho ng cách gi a 5 ng n sóng liên ti p b ng 12 m và có 9 ng n sóng truy n qua tr c m t trong 5 (s) T c đ truy n sóng trên m t bi n là
Câu 32: M t m i nh n S đ c g n vào đ u A c a m t lá thép n m ngang và ch m vào m t n c Khi đó lá thép dao
đ ng v i t n s f = 120 Hz Ngu n S t o ra trên m t n c m t dao đ ng sóng, bi t r ng kho ng cách gi a 9 g n l i liên
ti p là 4 cm T c đ truy n sóng trên m t n c có giá tr b ng
A v = 120 cm/s B v = 100 cm/s C v = 30 cm/s D v = 60 cm/s Câu 33: Trên m t n c có m t ngu n dao đ ng t o ra t i đi m O m t dao đ ng đi u hoà có t n s f = 50 Hz Trên
m t n c xu t hi n nh ng sóng tròn đ ng tâm O cách đ u, m i vòng cách nhau 3 cm T c đ truy n sóng ngang trên
m t n c có giá tr b ng
Câu 34: T i m t đi m O trên m t thoáng c a m t ch t l ng yên l ng ta t o ra m t dao đ ng đi u hoà vuông góc v i
m t thoáng có chu kì T = 0,5 (s) T O có các vòng sóng tròn lan truy n ra xung quanh, kho ng cách hai vòng liên
ti p là 0,5 m Xem nh biên đ sóng không đ i T c đ truy n sóng có giá tr
Trang 5Câu 35: M t sóng c lan truy n trong m t môi tr ng v i t c đ 1 m/s và t n s 10 Hz, biên đ sóng không đ i là 4
cm Khi ph n t môi tr ng đi đ c quãng đ ng S cm thì sóng truy n thêm đ c quãng đ ng 25 cm Tính S
Câu 36: u A c a m t s i dây cao su c ng th ng n m ngang đ c làm cho dao đ ng đi u hòa theo ph ng th ng
đ ng v i t n s f = 0,5 Hz Trong th i gian 8 (s) sóng đã đi đ c 4 cm d c theo dây T c đ truy n sóng v và b c sóng có giá tr là
A v = 0,2 cm/s và = 0,1 cm B v = 0,2 cm/s và =0,4 cm
C v = 2 cm/s và =0,4 cm D v = 0,5 cm/s và =1 cm
Câu 37: Lúc t = 0 đ u O c a s i dây cao su n m ngang b t đ u dao đ ng đi lên v i chu k 2 s, t o thành sóng lan truy n trên dây v i t c đ 2 m/s i m M trên dây cách O m t kho ng b ng 1,4 m Th i đi m đ u tiên đ M đ n đi m cao nh t là
Câu 38: Ng i ta gây m t dao đ ng đ u O m t dây cao su c ng th ng làm t o nên m t dao đ ng theo ph ng vuông góc v i v trí bình th ng c a dây, v i biên đ a = 3 cm và chu k T = 1,8 (s) Sau 3 giây chuy n đ ng truy n đ c 15 m
d c theo dây T c đ truy n sóng trên dây là:
Câu 39: Ng i ta nh nh ng gi t n c đ u đ n xu ng m t đi m O trên m t n c ph ng l ng v i t c đ 80 gi t trong
m t phút, khi đó trên m t n c xu t hi n nh ng g n sóng hình tròn tâm O cách đ u nhau Kho ng cách gi a 4 g n sóng liên ti p là 13,5 cm T c đ truy n sóng trên m t n c là :
A v = 6 cm/s B v = 45 cm/s C v = 350 cm/s D v = 60 cm/s Câu 40: Lúc t = 0 đ u O c a s i dây cao s n m ngang b t đ u dao đ ng đi lên v i chu k 2 s biên đ 5 cm, t o thành sóng lan truy n trên dây v i t c đ 2 m/s i m M trên dây cách O m t kho ng b ng 1,4 cm Th i đi m đ u tiên đ M
đ n đi n N th p h n v trí cân b ng 2 cm là
Câu 41: M i nh n c a âm thoa dao đ ng v i t n s f = 440 Hz đ c đ ch m nh vào m t n c yên l ng Trên m t
n c ta quan sát kho ng cách gi a hai nh n sóng liên ti p là 2 mm T c đ truy n sóng là
A v = 0,88 m/s B v = 880 cm/s C v = 22 m/s D v = 220 cm/s Câu 42: Ng i ta gây m t dao đ ng đ u O m t dây cao su c ng th ng làm t o nên m t dao đ ng theo ph ng vuông góc v i v trí bình th ng c a dây, v i biên đ a = 3 cm và chu k T = 1,8 (s) Sau 3 giây chuy n đ ng truy n đ c 15 m
d c theo dây Tìm b c sóng c a sóng t o thành truy n trên dây
Câu 43: T i đi m O trên m t n c yên t nh, có m t ngu n sóng dao đ ng đi u hoà theo ph ng th ng đ ng v i t n
s f = 2Hz T O có nh ng g n sóng tròn lan r ng ra xung quanh Kho ng cách gi a 2 g n sóng liên ti p là 20cm
T c đ truy n sóng trên m t n c là :
Câu 44: Ngu n phát sóng S trên m t n c t o dao đ ng v i t n s f = 100 Hz gây ra các sóng tròn lan r ng trên m t
n c Bi t kho ng cách gi a 7 g n l i liên ti p là 3 cm V n t c truy n sóng trên m t n c b ng bao nhiêu?
A 25 cm/s B 50 cm/s C 100 cm/s D 150 cm/s Câu 45: M t sóng c lan truy n trong m t môi tr ng v i t c đ 1 m/s và t n s 10 Hz, biên đ sóng không đ i là 4
cm Khi ph n t môi tr ng đi đ c quãng đ ng 8 cm thì sóng truy n thêm đ c quãng đ ng b ng
Câu 46: M t sóng c khi truy n trong môi tr ng 1 có b c sóng và v n t c là 1 và v1 Khi truy n trong môi tr ng
2 có
b c sóng và v n t c là 2 và v2 Bi u th c nào sau đây là đúng?
Trang 6Câu 47: Lúc t = 0 đ u O c a s i dây cao su n m ngang b t đ u dao đ ng đi lên v i chu k 4 s, t o thành sóng lan truy n trên dây v i t c đ 50 cm/s i m M trên dây cách O m t kho ng b ng 24 cm Th i đi m đ u tiên đ M xu ng
v trí th p nh t là
Câu 48: M t sóng c lan truy n trong m t môi tr ng v i t c đ 40 cm/s và t n s 10 Hz, biên đ sóng không đ i là
2 cm Khi ph n t môi tr ng đi đ c quãng đ ng S cm thì sóng truy n thêm đ c quãng đ ng 30 cm Tính S
Câu 49: M t sóng c lan truy n trong m t môi tr ng v i t c đ 100 cm/s và t n s 20 Hz, biên đ sóng không đ i là
4 cm Khi ph n t môi tr ng đi đ c quãng đ ng 72 cm thì sóng truy n thêm đ c quãng đ ng b ng
ÁP ÁN TR C NGHI M
Giáo viên: ng Vi t Hùng Ngu n : Hocmai.vn