Trung quốc gia nhập WTO thời cơ và thách thức

Trung Quốc luôn là nước lớn , chiếm một vị trí quan trọng ở châu Á

Người hướng dẫn khoa học:

1 PGS TS Lưu Ngọc Trịnh

2 TS Tô Thị Thanh Toàn

Phản biện 1: PGS TS Trịnh Thị Mai Hoa

Phản biện 2: PGS TS Bùi Tất Thắng

Phản biện 3: TS Nguyễn Kim Bảo

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Nhà nước họp tại Viện Kinh tế và Chính trị thế giới

vào hồi………giờ …… ngày… tháng… năm 2007

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia

- Thư viện Viện Kinh tế và Chính trị thế giới

1 Lê Đăng Minh (2006), Một số tác động của việc Trung Quốc gia nhập WTO đến hàng công nghiệp Việt Nam, Tạp chí Những vấn đề kinh tế thế

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết và ý nghĩa của đề tài

Trong lịch sử nhiều nghìn năm, Trung Quốc luôn là nước lớn, chiếm một vị trí quan trọng ở châu Á Tuy nhiên, Trung Quốc đã không phát triển thành một nước công nghiệp hóa trong giai đoạn hình thành và phát triển của chủ nghĩa tư bản trên phạm vi toàn quốc

Vào giai đoạn xu hướng toàn cầu hóa gia tăng mạnh mẽ từ giữa thập niên 1970, Trung Quốc đã nhanh chóng hội nhập dòng thác này “theo cách riêng” của mình Quyết tâm và mục tiêu canh tân lần này của Trung Quốc định hình với phương châm và phương hướng rõ ràng Trung Quốc không những đã chọn đúng thời điểm, mà còn tìm cách tạo ra thời điểm thuận lợi cho chính sách mở cửa của mình

Ý thức và hiểu rõ tiềm năng và tiềm lực của mình, Trung Quốc đã quyết định đưa đơn gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) ngay từ năm 1985 (lúc đó còn mang tên Hiệp định chung về Thuế quan và Mậu dịch - GATT) và đến cuối năm 2001, Trung Quốc đã trở thành thành viên chính thức của WTO

Việc Trung Quốc gia nhập WTO có ý nghĩa rất quan trọng đối với Việt Nam, vì đây là hai quốc gia láng giềng “núi liền núi, sông liền sông”, có nhiều mối quan hệ, trước hết là quan hệ kinh tế, với thể chế và trình độ phát triển có nhiều nét tương đồng Việc Trung Quốc gia nhập WTO sẽ góp phần thúc đẩy quá trình tự do hóa thương mại và làm nảy

sinh nhiều thách thức và cơ hội trong quan hệ kinh tế giữa hai nước Thứ nhất, sức ép cạnh tranh về thương mại hàng hóa sẽ tăng lên ở cả thị trường nội địa lẫn thị trường xuất khẩu của Việt Nam Thứ hai, cạnh tranh về thu hút vốn đầu tư trực tiếp của nước ngoài sẽ trở nên gay gắt hơn Thứ

ba, là tác động đến việc chuyển đổi và điều chỉnh cơ cấu các ngành công

nghiệp Việt Nam… Trong bối cảnh đó, rất cần có một sự nghiên cứu về những thành tựu kinh tế nói chung, công nghiệp Trung Quốc nói riêng, kể

từ sau khi nước này gia nhập WTO nhằm mục đích nhận diện rõ thách thức và dự báo được khó khăn nảy sinh ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế nói chung cũng như công nghiệp Việt Nam nói riêng Đồng thời, đưa ra những đối sách để biến những thách thức, khó khăn đó thành những cơ hội để công nghiệp Việt Nam đủ sức cạnh tranh trên thị trường trong nước lẫn nước ngoài, sẵn sàng hội nhập quốc tế Hơn nữa, việc nghiên cứu này phần nào giúp chúng ta hiểu sâu hơn và có hệ thống về những vấn đề liên quan đến cải cách kinh tế của Trung Quốc trong quá trình gia nhập WTO, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong tiến trình đổi mới để hội nhập kinh tế quốc tế cũng như để thực thi những cam kết sau khi trở thành thành viên chính thức của WTO

2 Tình hình nghiên cứu

Có thể nói tự do hóa thương mại, sự phát triển “thần kỳ” của Trung Quốc và năng lực cạnh tranh của công nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế là những đề tài thu hút sự chú ý của nhiều nhà nghiên cứu trong nước, khu vực cũng như trên thế giới

- Việc Trung Quốc gia nhập WTO đã được rất nhiều tài liệu nghiên cứu, tiêu biểu nhất là “Trung Quốc gia nhập WTO, thời cơ và thách thức” của PGS TS Võ Đại Lược cùng tập thể, “Trung Quốc gia nhập WTO, kinh nghiệm với Việt Nam” của TS Đỗ Tiến Sâm cùng tập thể, “Trung Quốc gia nhập WTO và tác động tới Đông Nam Á” của TS Đỗ Tiến Sâm và PGS TS Lê Văn Sang (chủ biên) Tuy nhiên, phần lớn, các tài liệu này mới tập trung vào việc nêu và phân tích (i) những tác động, tích cực lẫn tiêu cực, đến các vấn đề về chính trị, xã hội, chính sách kinh tế vĩ mô của những ngành kinh tế chủ chốt của Trung Quốc; (ii) quá trình và nội dung đàm phán gia nhập WTO của Trung Quốc; (iii) một số bài viết được các nhà nghiên cứu, dù là trong nước hoặc ngoài nước, viết vào thời điểm Trung Quốc chưa gia nhập WTO nên nội dung còn mang tính dự báo hoặc

“tiên liệu” nhưng thực tế sau khi Trung Quốc đã trở thành thành viên

chính thức thì những dự báo hoặc “tiên liệu” này không hoàn toàn diễn ra

theo nhận định ban đầu của các tác giả; (iv) tiếp cận chưa đầy đủ một số tác động của việc Trung Quốc gia nhập WTO đến công nghiệp Việt Nam, đặc biệt là những tác động ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của sản phẩm công nghiệp; và (iv) số liệu của một số tài liệu đã dẫn không còn mang tính thời sự

- Cũng có rất nhiều công trình tiến hành nghiên cứu và đánh giá về năng lực cạnh tranh của công nghiệp Việt Nam Chẳng hạn, Bộ Công nghiệp có nghiên cứu đánh giá năng lực cạnh tranh của các sản phẩm công nghiệp, Bộ Thương mại phối hợp với Cộng đồng châu Âu tiến hành điều tra đánh giá về năng lực cạnh tranh một số ngành công nghiệp Việt Nam Một số cơ quan như Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, Viện nghiên cứu chiến lược, chính sách Công nghiệp (Bộ Công nghiệp), Viện Kinh tế Việt Nam, Trường đại học Ngoại thương Hà Nội, Trường đại học Kinh tế quốc dân, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đã có nhiều báo cáo khoa học, sách và tạp chí đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của công nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, như “Hoàn

thiện chiến lược phát triển công nghiệp Việt Nam” của GS.TS Kenichi

Ohno và GS.TS Nguyễn Văn Thường, “Nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia” của Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương và UNDP,

“Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa: Phát huy lợi thế so sánh Kinh nghiệm của các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á” của TS Đỗ Đức Định Nhìn chung, các công trình nghiên cứu này đã đề cập đến nhiều khía cạnh quan trọng, làm thế nào để công nghiệp Việt Nam có thể “đứng vững” trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế Tuy nhiên, các tài liệu trên (i) chưa đưa ra được một cách cụ thể những lợi thế so sánh tĩnh cũng như lợi thế so sánh động của một số ngành công nghiệp tiêu biểu của Việt Nam

so với Trung Quốc; (ii) đặc biệt, chưa làm rõ những tác động của việc Trung Quốc gia nhập WTO đối với năng lực cạnh tranh của một số ngành công nghiệp Trung Quốc và Việt Nam; (iii) mới tập trung phân tích chính

sách vĩ mô mà chưa đi sâu vào từng ngành nghề, từng sản phẩm công nghiệp cụ thể; và (iv) giải pháp đưa ra còn mang tính “định hướng” chung mà chưa chi tiết đến từng cấp, ngành, doanh nghiệp

Tuy vậy, những công trình nghiên cứu trên đây rất hữu ích cho chúng

tôi trong việc nghiên cứu đề tài: Trung Quốc sau gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO): Tác động và những giải pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh một số ngành công nghiệp Việt Nam Điều

quan trọng khi nghiên cứu sâu về đề tài này là ngoài việc kế thừa các

nghiên cứu trước đây, với kinh nghiệm thực tiễn của bản thân hơn mười

lăm năm trực tiếp làm việc trong ngành công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng; có điều kiện tiếp cận với các nước, khu vực kinh tế có nền công nghiệp phát triển như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và gần đây là

Trung Quốc, chúng tôi muốn nhấn mạnh sự cần thiết phải cải cách toàn diện và liên tục các chính sách vĩ mô và vi mô có liên quan nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm, doanh nghiệp và công nghiệp Việt Nam

3 Mục đích nghiên cứu

a Hệ thống hóa lại những vấn đề lý luận cơ bản về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh các cấp, trong đó nhấn mạnh các yếu tố, tiêu chí, mô hình mà người ta thường sử dụng để phân tích, đánh giá năng lực cạnh tranh ngành và xây dựng chiến lược cạnh tranh ngành

b Nghiên cứu sự ảnh hưởng của việc Trung Quốc gia nhập WTO đến kinh tế Trung Quốc, chủ yếu đến công nghiệp nước này cũng như đến công nghiệp Việt Nam để từ đó rút ra những vấn đề chủ yếu nảy sinh

c Phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh một số ngành công nghiệp tiêu biểu của Việt Nam, đối chiếu với các ngành công nghiệp tương ứng của Trung Quốc, để đưa ra những đối sách nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho công nghiệp Việt Nam

4 Đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Phân tích những tác động của việc

Trung Quốc gia nhập WTO đến công nghiệp Việt Nam và thực trạng năng lực cạnh tranh của một số ngành công nghiệp tiêu biểu của Việt Nam Qua đó, đưa ra một số giải pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển công nghiệp Việt Nam

b Phạm vi nghiên cứu của đề tài: Nghiên cứu những tác động trực tiếp đến một số ngành công nghiệp Việt Nam kể từ sau năm 2001, thời điểm Trung Quốc trở thành thành viên chính thức của WTO Những tác động khác, ngoài công nghiệp, chỉ mang tính tham khảo hoặc liên hệ khi cần thiết

c Phương pháp nghiên cứu: Những phương pháp chính được sử dụng trong quá trình nghiên cứu là phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử; phương pháp thống kê, phân tích và tổng hợp dựa trên số liệu sơ cấp và thứ cấp; phương pháp chuyên gia; phương pháp so sánh và có tính đến các giai đoạn phát triển cụ thể của mỗi quốc gia

5 Đóng góp của luận án

a Hệ thống hóa lại một số vấn đề lý luận cơ bản về vai trò của cạnh tranh, tác dụng của năng lực cạnh tranh quốc gia, ngành, doanh nghiệp, sản phẩm trong nền kinh tế thị trường, đặc biệt khi quốc gia hội nhập kinh tế quốc tế

b Phân tích những tác động của việc Trung Quốc gia nhập WTO đến các các ngành kinh tế chủ chốt của Trung Quốc mà tập trung là các ngành công nghiệp có ảnh hưởng đến một số ngành công nghiệp Việt Nam như dệt may, da giày, điện tử

c Đưa ra một số chính sách ở tầm vĩ mô lẫn giải pháp ở cấp vi mô nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của công nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực, đặc biệt từ sau khi Trung Quốc gia nhập WTO

6 Kết cấu của luận án

Ngoài các trang bìa, mục lục, phụ lục, danh mục các từ viết tắt, danh mục tài liệu tham khảo , luận án bao gồm các phần: mở đầu, ba chương

và kết luận

Mở đầu:Trình bày tính cấp thiết, ý nghĩa của đề tài nghiên cứu, mục đích, đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Chương 1: Một số vấn đề cơ bản về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh Chương 2: Tác động của việc Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương

mại thế giới (WTO) đến công nghiệp Trung Quốc và Việt Nam

Chương 3: Nâng cao năng lực cạnh tranh của công nghiệp Việt Nam

trước việc Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO)

Kết luận: Tóm lược lại những kết quả rút ra từ nghiên cứu

CHƯƠNG 1

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CẠNH TRANH

VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH 1.1 Khái niệm về cạnh tranh

Xét theo quan điểm tổng hợp, cạnh tranh là quá trình kinh tế mà trong đó các chủ thể kinh tế ganh đua nhau, tìm mọi biện pháp (cả nghệ thuật kinh doanh lẫn thủ đoạn) để đạt mục tiêu kinh tế chủ yếu của mình như chiếm lĩnh thị trường, giành lấy khách hàng cũng như đảm bảo tiêu thụ có lợi nhất nhằm nâng cao vị thế của mình

1.2 Năng lực cạnh tranh quốc gia

1.2.1 Khái niệm năng lực cạnh tranh quốc gia

Một cách khái quát, khả năng cạnh tranh quốc gia là năng lực của một nền kinh tế đạt được sự tăng trưởng bền vững, bảo đảm ổn định kinh tế và nâng cao đời sống của dân cư Đó là việc xây dựng một môi trường kinh tế chung đảm bảo phân bổ và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực, thúc đẩy quá trình tự điều chỉnh, lựa chọn của các chủ thể kinh tế theo các tín hiệu thị trường

1.2.2 Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh quốc gia

Các chỉ số đánh giá năng lực cạnh tranh quốc gia là khác nhau và thay đổi theo thời gian và như vậy cách tính chỉ số cũng có sự khác nhau Để

đánh giá năng lực cạnh tranh quốc gia, các nước đã áp dụng các chỉ số theo cách tiếp cận của Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF) được sử dụng từ năm 1997 đến năm 1999; Chỉ số năng lực cạnh tranh tăng trưởng (Growth Competitiveness Index – Growth CI) và Chỉ số năng lực cạnh tranh hiện tại (Current Competitiveness Index - CCI) được sử dụng từ năm 2000 đến năm 2003 Từ năm 2004, Chỉ số năng lực cạnh tranh tổng hợp (Global Competitiveness index - GCI) lần đầu tiên được công bố trong Báo cáo năng lực cạnh tranh toàn cầu và hiện nay được Diễn đàn kinh tế thế giới sử dụng làm chỉ số chính đo lường năng lực cạnh tranh quốc gia cùng với Chỉ số năng lực cạnh tranh tăng trưởng

1.3 Năng lực cạnh tranh của ngành

1.3.1 Các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh của ngành

Năm yếu tố cạnh tranh: (i) những công ty mới có khả năng gia nhập thị trường; (ii) mối đe dọa bị thay thế; (iii) sức mạnh mặc cả của người mua; (iv) sức mạnh mặc cả của nhà cung ứng; và (v) sự cạnh tranh giữa những công ty cùng ngành nghề với nhau

1.3.2 Một số tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của ngành

(1) Sự chuyên biệt hóa; (2) Sự công nhận thương hiệu; (3) Đẩy và kéo; (4) Tuyển chọn kênh phân phối; (5) Chất lượng sản phẩm; (6) Sự dẫn đầu về công nghệ; (7) Sự tích hợp dọc; (8) Vị thế chi phí; (9) Dịch vụ; (10) Chính sách giá cả; (11) Khả năng tài chính; và (12) Mối liên hệ với chính quyền sở tại

1.3.3 Các phương pháp phân tích khả năng cạnh tranh ngành

(1) Phân tích theo cấu trúc của ngành kinh doanh; (2) Phân tích lợi thế cạnh tranh trên cơ sở đánh giá lợi thế so sánh về chi phí hay khả năng sinh lợi trên một đơn vị sản phẩm; và (3) Phân tích theo quan điểm tổng thể

1.3.4 Cơ sở xây dựng chiến lược cạnh tranh ngành

Xây dựng chiến lược cạnh tranh trong một ngành chính là việc xây

dựng một mô hình tổng thể bao gồm chọn lựa các nhóm chiến lược để

tham gia cạnh tranh hoặc hình thành một nhóm chiến lược hoàn toàn mới,

và phân tích cấu trúc ngành sẽ chỉ ra được những nhân tố quyết định sự thành bại của công ty ở một vị thế chiến lược nào đó, giúp thấy rõ những thế mạnh, điểm yếu, cơ hội và mối đe dọa của các công ty trong ngành

Đồng thời, chỉ ra công ty phải cạnh tranh như thế nào, mục tiêu của công

ty nên làm gì và cần có những chính sách nào để thực hiện những mục tiêu đó

1.4 Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

1.4.1 Các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

(1) Cách tiếp cận của M Porter về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Theo M Porter, doanh nghiệp có thể được xem như một chuỗi các hoạt động chuyển hóa các yếu tố đầu vào thành đầu ra (chuỗi giá trị - value chain) Các sản phẩm (đầu ra) của doanh nghiệp sẽ được khách hàng nhìn nhận, đánh giá giá trị theo quan điểm của họ M Porter gọi đó

là các hoạt động tạo ra giá trị và khái quát thành chín nhóm hoạt động và

phân thành hai loại: các hoạt động chính và các hoạt động hỗ trợ

(2) Cách tiếp cận dựa trên nguồn lực về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp:

Những người theo quan điểm này cho rằng, năng lực cạnh tranh xuất

phát từ việc doanh nghiệp sở hữu những nguồn lực (hữu hình hoặc vô

hình) mang tính độc đáo, khó bị sao chép và có giá trị, đồng thời doanh

nghiệp có khả năng khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực đó

1.4.2 Một số tiêu chí xác định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là phạm trù thể hiện sức mạnh và ưu thế tương đối của doanh nghiệp so với đối thủ cạnh tranh Do đó, phân tích năng lực cạnh tranh đòi hỏi phải có quan điểm toàn diện, đánh giá dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau: (1) Khả năng duy trì và mở rộng thị phần; (2) Tính hiệu quả trong hoạt động; (3) Chất lượng của sản phẩm và các quá trình sản xuất; (4) Khả năng đổi mới của doanh nghiệp; (5) Khả

năng đáp ứng nhu cầu của khách hàng; (6) Khả năng tiếp cận và khai thác có hiệu quả các nguồn lực phục vụ quá trình kinh doanh; (7) Khả năng liên kết và hợp tác với các doanh nghiệp khác và hội nhập kinh tế quốc tế; và (8) Uy tín, danh tiếng của doanh nghiệp và của sản phẩm

1.5 Năng lực canh tranh của sản phẩm

Nhìn chung, các yếu tố ảnh hưởng tới sức cạnh tranh sản phẩm trong thương mại quốc tế có thể được tập hợp thành bốn nhóm cơ bản sau: (1) Các yếu tố thuộc về lợi thế so sánh; (2) Các yếu tố thuộc về khả năng tăng trưởng kinh tế đất nước; (3) Các yếu tố thuộc về môi trường hoạt động của doanh nghiệp; và (4) Các yếu tố thuộc về hoạt động doanh nghiệp

1.6 Mối quan hệ giữa các cấp độ cạnh tranh

Sức cạnh tranh của sản phẩm trong thương mại quốc tế là kết quả tổng hòa của sức cạnh tranh của doanh nghiệp, ngành và quốc gia Các yếu tố ảnh hưởng đến sức cạnh tranh sản phẩm trong thương mại quốc tế bao hàm các yếu tố từ phạm vi doanh nghiệp, ngành công nghiệp đến phạm vi

Hình 1.1: Mối liên kết giữa các nhân tố quyết định lợi thế cạnh tranh

2.1.1 Những tác động chung

Việc Trung Quốc gia nhập WTO sẽ có những tác động nhiều chiều đến nền kinh tế của nước này Đánh giá những tác động tiêu cực đối với Trung Quốc sau khi gia nhập WTO, các chuyên gia kinh tế đều nhấn mạnh đến những hệ lụy mang lại từ yếu tố cạnh tranh quốc tế trong quá trình thực hiện các cam kết của WTO Tuy nhiên, các nhà kinh tế cũng dự báo rằng, những tác động tích cực của việc gia nhập WTO đối với Trung Quốc còn lớn hơn nhiều

2.1.2 Tác động tới nông nghiệp, dịch vụ và ngọai thương

(1) Tác động đến nông nghiệp

Chiến lược công

ty, cơ cấu và đối thủ cạnh tranh

Điều kiện/tình trạng

về nhân tố sản xuất Tình trạng về cầu trong nước

Thực trạng các ngành phụ trợ và liên quan

Yếu tố

bất thường

Chính phủ

Do mức độ bảo hộ của các sản phẩm nông nghiệp Trung Quốc sau

WTO vẫn giữ nguyên nên mức độ tác động của việc thực hiện các cam kết với WTO đối với nông nghiệp của Trung Quốc trong ngắn hạn và trung hạn là không mạnh, mặc dù việc thực hiện những cam kết này khiến cho sản xuất nông nghiệp sụt giảm (so với trường hợp không gia nhập) và thất nghiệp gia tăng

Trong dài hạn, việc thực hiện những cam kết với WTO sẽ tạo điều kiện cho nông nghiệp cải tiến được kỹ thuật, nâng cao chất lượng quản lý, kinh doanh và thay đổi cơ cấu ngành theo hướng phát huy lợi thế so sánh

(2) Tác động tới dịch vụ

Cùng với quá trình cải cách và mở cửa nền kinh tế, ngành dịch vụ của Trung Quốc đã phát triển mạnh

Tuy nhiên, Trung Quốc đã duy trì chính sách hạn chế và điều tiết mạnh đối với việc cung cấp dịch vụ, và điều đó khiến cho ngành này không đáp ứng được nhu cầu về dịch vụ đang ngày càng tăng cùng với sự phát triển của nền kinh tế

(3) Tác động đến ngoại thương

Ngoại thương Trung Quốc đã được phát triển ổn định trong tiến trình mở cửa với bên ngoài Đến năm 2004, vị trí của Trung Quốc trong thương mại thế giới đã nhảy vọt từ thứ 32 năm 1978 lên đứng hàng thứ ba trên thế giới, chỉ sau Mỹ và Nhật Bản

2.1.3 Tác động đến một số ngành công nghiệp

(1) Những tác động chính

Trong 20 năm cải cách và mở cửa, tỷ trọng của công nghiệp trong nền kinh tế luôn có xu hướng tăng và chiếm tới trên 50% GDP và 23% toàn bộ lực lượng lao động cả nước

(2) Tác động đến ngành ô tô

Với việc mất đi lá chắn bảo hộ cao về thuế quan, phi thuế quan và đầu tư sẽ khiến cho việc gia nhập WTO tác động mạnh tới ngành ô tô của Trung Quốc