Giáo án liên môn lịch sử dự thi

- Môn Ngữ văn: Giúp các em biết được: + Những tác phẩm văn học, những câu ca dao tái hiện lại thực trạng đất nước trongchương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp.. +

THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN DỰ THI

- Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội

- Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận Hoàng Mai - Hà Nôi

- Trường THCS Vĩnh Hưng

- Địa chỉ: Ngõ 126 Phố Vĩnh Hưng - Hoàng Mai - Hà Nội

- Điện thoại: 046446232 Email: c2vinhhung-hm@hanoiedu.vn

- Thông tin về giáo viên

+ Họ và tên: Nguyễn Thị Dung

+ Ngày sinh : 18/07/1983

+ Điện thoại: 0976797469 Email: dungnguyengvthcs@gmail.com

PHIẾU MÔ TẢ DỰ ÁN DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN

1 Tên hồ sơ dạy học:

Dạy học chủ đề tích hợp kiến thức các môn học: Lịch sử, Ngữ văn, Địa lý, Giáo dục công dân, Âm nhạc, Tin học

2 Mục tiêu dạy học:

a, Mục tiêu chung:

Kiến thức vốn không đơn lẻ mà luôn luôn có sự gắn kết, bổ sung cho nhau Người xưa đã từng khẳng định “văn- sử-triết bất phân” Vì vậy bản thân trong các môn học đã có sự tích hợp với nhau Khi kiến thức các môn học được tích hợp sử dụng trong một bài thì hiệu quả đạt được là rất lớn Bản thân bộ môn Lịch sử vốn

đã chứa đựng sự khô khan, nhưng nếu giáo viên biết tích hợp với các môn học khác vào bài giảng thì chắc chắn học sinh sẽ hứng thú rất nhiều Kiến thức, kĩ năng, thái độ của các môn học sẽ đạt được trong dự án này là:

- Môn Ngữ văn:

Giúp các em biết được:

+ Những tác phẩm văn học, những câu ca dao tái hiện lại thực trạng đất nước trongchương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp

+ Đặc điểm nền văn học hiện thực phê phán với những đại diện tiêu biểu như: Tắt đèn của Ngô tất Tố, Lão Hạc của Nam Cao, Bước đường cùng của Nguyễn Công

Hoan… Và những câu ca dao than thân, ca dao châm biếm…

- Môn Địa lý:

+ Học sinh nắm bắt được vai trò quan trọng của hai sản phẩm than và cao su thời

kì sau chiến tranh thế giới thứ nhất

+ Học sinh củng cố thêm về kĩ năng đọc lược đồ thông qua các loại khoáng sản, các loại cây, các nghành công nghiệp được phát triển ở một số tỉnh thành, địa phương

+ Học sinh củng cố thêm về kĩ năng vẽ biểu đồ với sự khai thác tài nguyên, dẫn chứng là than ở Việt Nam trong những năm từ 1903 – 1913 đã tăng lên gần

200.000 tấn than ở Việt Nam

+ Học sinh biết được sự ô nhiễm, cạn kiệt tài nguyên do cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp

- Môn Giáo dục công dân

+ Thái độ biết bảo vệ môi trường sống

+ Biết khai thác, sử dụng tài nguyên, tài sản một cách có hiệu quả

+ Học sinh biết thương yêu những con người thuộc các tầng lớp, gai cấp cực khổ tiêu biểu như những người nông dân, công nhân vất vả, khổ cực mà vẫn nghèo khổ

+ Biết lên án, loại bỏ hành vi người bóc lột người

- Môn Âm nhạc:

Bài hát “Tự hào giai cấp công nhân Việt Nam” sáng tác: Trần Cao Vân

- Môn Tin học:

+ Xây dựng các slide hình ảnh theo nội dung bài học (Kênh hình)

+ Băng hình về đời sống của các giai cấp, tầng lớp Việt Nam sau chiến tranh thế giới thứ nhất đặc biệt là giai cấp công nhân và giai cấp nông dân

* Về kĩ năng

- Giúp các em rèn thành thạo khả năng tư duy, nhận nhiệm vụ, thu thập thôngtin, phân tích kênh hình, xử lí thông tin, liên hệ thực tế

- Cảm nhận được nỗi bất hạnh của con người phụ nữ trong xã hội thực dânnửa phong kiến, sẵn lòng giúp đỡ người có hoàn cảnh bất hạnh và trình bày bằngđoạn văn hoặc bài văn phát biểu cảm nghĩ ngắn gọn.

- Xử lí tình huống trong tác phẩm gắn với thực tế đời sống bản thân và địaphương Từ đó rút ra được cách xử lí tình huống theo chiều hướng tích cực nhất

* Về thái độ:

- Giáo dục ý thức bảo vệ cuộc sống

- Khơi gợi lòng đồng cảm với những số phận bất hạnh

3 Đối tượng dạy học của dự án:

* Đối tượng dạy học của dự án là học sinh

- Học sinh khối 9

- Số lượng học sinh: 156

- Khối lớp: 9

4 Ý nghĩa của bài học:

Nâng cao chất lượng giờ dạy của giáo viên, giúp học sinh tích cực chủ độngtrong giờ học Thông qua đó làm phong phú phương pháp giảng dạy, kết hợp đượcnhiều phương pháp đặc trưng bộ môn cũng như kết hợp với các bộ môn khác.Học sinh phát hiện sử dụng kiến thức vào tình huống cụ thể, biết vận dụngkiến thức đã học của các môn để áp dụng vào quá trình tìm hiểu nội dung bài học

và liên hệ với thực tiễn đời sống Qua đó nâng cao chất lượng học tập của học sinh,học sinh có phương pháp học tập tốt phù hợp với yêu cầu hiện nay

Trong thực tế chúng tôi nhận thấy khi soạn bài có sự tích hợp kiến thức củacác môn học khác sẽ giúp giáo viên tiếp cận tốt hơn, hiểu rõ hơn, sâu hơn nhữngvấn đề đặt ra Từ đó tổ chức hướng dẫn học sinh sẽ linh hoạt hơn, sinh động hơn.Học sinh có hứng thú, tìm tòi, khám phá nhiều kiến thức và được suy nghĩ, sángtạo nhiều hơn Từ đó vận dụng kiến thức vào thực tế tốt hơn

5 Thiết bị dạy học, học liệu:

- Kiến thức liên quan

- Máy tính, máy chiếu: Được sử dụng vào việc hỗ trợ giảng dạy bài học nhằmgóp phần giải quyết nhanh, gọn các câu hỏi đặt ra và hỗ trợ hình ảnh làm bài giảngsinh động, hấp dẫn với người học

- Lược đồ Việt Nam: dùng để giúp học sinh xác định được vị trí địa lí , nguồn

lợi của Pháp ở một số nơi trên đất nước ta

- Phiếu bài tập, bảng nhóm

6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học

Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học của dự án này được mô tả thong qua giáo

án bài: “Việt Nam sau chiến tranh thế giới thứ nhất” Một số câu hỏi trong sáchgiáo khoa được thay đổi lại đôi chút để phù hợp với tiến trình nhận thức và học tậpcủa học sinh Vì vậy hệ thống câu hỏi được điều chỉnh lại và ghi rõ trong giáo án,phiếu học tập của học sinh và bài giảng điện tử của giáo viên

Giúp HS nắm được những kiến thức cơ bản sau:

- Nguyên nhân, mục đích, đặc điểm, nội dung của chương trình khai thác thuộcđịa lần thứ hai của thực dân Pháp

- Những thủ đoạn thâm độc về chính trị, văn hóa, giáo dục của thực dân Phápphục vụ cho công cuộc khai thác

- Tình hình phân hóa XHVN sau chiến tranh thế giới thứ nhất, cuộc khai thácthuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp và trình độ chính trị, khả năng cách mạngcủa các giai cấp

2 Về tư tưởng:

Giáo dục cho HS lòng căm thù đối với những chính sách bóc lột thâm độc, xảoquyệt của thực dân Pháp và sự đồng cảm với những vất vả, cơ cực của người laođộng dưới chế độ thực dân phong kiến

3 Về kỹ năng:

- Bước đầu làm quen với phương pháp tư duy, phân tích, suy luận và tổng hợp

- Rèn kĩ năng quan sát lược đồ, hình ảnh, tập phân tích, đánh giá và nhận xét hìnhảnh, sự kiện lịch sử

+ Tranh ảnh về đời sống các giai cấp, tầng lớp của xã hội Việt Nam sau chiếntranh thế giới thứ nhất.

+ Bảng biểu về cuộc khai thác lần thứ hai của thực dân Pháp

C Tiến trình lên lớp:

1 Tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ:

GV hệ thống lại lịch sử Việt Nam qua các giai đoạn lớn và hỏi học sinh ở một vài

sự kiện tiêu biểu để chuyển tiếp sang lịch sử Việt Nam lớp 9

3 Bài mới:

* GV giới thiệu bài mới: Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc, Pháp rút khỏi

chiến tranh với tư thế oai hùng của kẻ thắng trận, song nền kinh tế Pháp cũng bịthiệt hại nặng nề, để bù đắp những thiệt hại đó, thực dân Pháp đã tăng cường khaithác các thuộc địa trong đó có Đông Dương và Việt Nam Để nắm và hiểu đượcnguyên nhân, nội dung và những tác động của cuộc khai thác lần thứ hai của Pháp

ở Việt Nam như thế nào, chúng ta cùng tìm hiểu bài học để lí giải những vấn đềtrên

* Bài mới

động của HS

Nội dung cần đạt

Hoạt động 1: GV hướng dẫn tìm hiểu

chương trình khai thác thuộc địa lần

thứ hai.

GV gọi HS đọc

?Em hãy cho biết tình hình nước Pháp

ngay sau chiến tranh thế giới thứ nhất?

- Thực dân Pháp bị thiệt hại nặng nề sau

chiến tranh Đẩy mạnh chương trình

khai thác thuộc đại lần thứ hai tại Việt

Nam

? Như vậy thực dân Pháp tiến hành khai

thác thuộc địa lần thứ hai tại Việt Nam

với mục đích gì ?

GV tích hợp với môn GDCD để giáo dục

HS đọcTrả lời

Trả lời

I Chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai.

1 Mục đích

- Mục đích: Bù đắp thiệt hại

tinh thần hòa bình không gây chiến tranh.

Dù thắng hay thua nhưng tất cả các nước

tham gia chiến tranh đều chịu tổn thất

nặng nề về mọi mặt

? Theo em có nên để chiến tranh xảy ra

với nhau không ? Vì sao ?

?Tại sao thực dân Pháp lại đẩy mạnh

chương trình khai thác Việt Nam ngay

sau chiến tranh?

-Việt Nam là vùng đất đông dân, tài

nguyên phong phú, trình độ dân trí thấp

?Thực dân Pháp đã tiến hành khai thác

thuộc địa trong những lĩnh vực nào về

+ Giao thông vận tải, thuế…

? Trong nông nghiệp thực dân Pháp đã

làm gì để bóc lột nhân dân ta?

GV trình chiếu hình ảnh khai thác cao su

GV tích hợp với môn Ngữ văn

Câu hỏi thảo luận nhóm đôi:

? Sưu tầm những câu ca dao, những tác

phẩm văn học phản ánh số phận người

dân Việt Nam trong những năm thực dân

HS phát biểu cảmnghĩTrả lời

Trả lời

Trả lờiQuan sát

Thảo luận nhóm đôiNghe, cảm nhận

2 Nội dung

- Nông nghiệp: Tăng cường

đầu tư vốn, chủ yếu vào đồnđiền cao su

Pháp đẩy mạnh tăng cường khai thác cao

su ?

GV mở rộng: Ở lớp 8 các em đã được học

về truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao

Vì nhà quá nghèo không đủ tiền cưới vợ

nên con trai lão Hạc đã bỏ đi vào làm cho

đồn điền cao su với hi vọng có tiền trở về

để cưới vợ nhưng lại bặt vô âm tín Vì lợi

nhuận mà số phận những người công

nhân chăm sóc cao su thật bất hạnh như

ca dao đã từng viết:

- Cao su xanh tốt lạ thường

Mỗi cây bón một xác người công nhân.

Nếu ai đó may mắn hơn thì cũng:

- Cao su đi dễ khó về

Khi đi trai tráng khi về bủng beo.

GV: Ngoài ra Pháp còn phát triển cà phê,

cao su, lúa gạo…

? Trong công nghiệp Pháp dùng chính

sách nào?

GV: Pháp tăng cường khai thác thiếc, chì,

kẽm, vonphơram, than, vàng nhưng đặc

biệt là than

Liên hệ đến giáo dục bảo vệ môi trường

GV trình chiếu hình ảnh công ty khai thác

xét gì về tác động của việc khai thác than

đến môi trường ?

- Không quy hoạch làm cạn kiệt tài

nguyên, ô nhiễm môi trường

Tích hợp với môn Địa lý:

- Vơ vét cạn kiệt nguồn tài nguyên

? Tại sao Pháp lại chú ý đầu tư khai thác

cao su và than?

- Đó là hai mặt hàng thị trường Pháp và

thế giới có nhu cầu lớn Vì vậy thực dân

Pháp đã tăng cường vốn, diện tích và cho

ra đời nhiều công ti cao su, công ty khai

thác than…SGK trang 55-56

?Ngoài khai thác, pháp còn đầu tư lĩnh

vực nào trong công nghiệp?

GV trình chiếu trên lược đồ

và đánh thuế nặng vào hànghóa nhập vào nước ta

?Nguồn lợi không thể thiếu của thực dân

Pháp là gì?

-Thuế là nguồn lợi nhuận vô tận của thực

dân Pháp

GV trình chiếu hình ảnh thẻ thuế thân và

trụ sở cơ quan thuế Sài Gòn

?Em hãy giải thích thuật ngữ thuế thân ?

GV chốt: Thuế thân (thuế đinh): thế đánh

vào đầu người dưới chế độ phong kiến

thực dân Theo quy định, mỗi người đàn

ông từ 18 tuổi đến 60 tuổi được chia

ruộng khẩu phần và hàng năm phải nộp

một số tiền cho nhà nước với mức khá

nặng

Tích hợp với môn Ngữ văn:

?Tác phẩm nào nói rõ nỗi khổ của nhân

dân về thứ thuế thân vô lí này?

GV trình chiếu hình ảnh về cảnh chị Dậu

và tác giả Ngô Tất Tố GV bình luận

?Trong giao thông vận tải, thực dân

- Giao thông vận tải: Xâydựng thêm đường sắt

- Ngân hàng: Nắm độcquyền chỉ huy nền kinh tếĐông Dương

-HS xác định

?Trong lĩnh vực ngân hàng, Pháp đã làm

gì?

?Quan sát hình 27 SGK /57, xác định các

nguồn lợi của tư bản Pháp ở Việt Nam

trong cuộc khai thác lần thứ hai trên

lược đồ?

Hình 27 Nguồn lợi của tư bản Pháp ở

Việt Nam trong cuộc khai thác thuộc địa

lần thứ hai

GV yêu cầu HS quan sát lược đồ và yêu

cầu HS thào luận nhóm đôi (thời gian 2

phút)

- Hãy cho biết những địa điểm và những

nguồn lợi mà tư bản Pháp tiến hành khai

=> Quy mô rộng lớn, nền kinh tế nước ta bị phụ thuộcvào nền kinh tế của thực dân Pháp

II.Các chính sách chính trị, văn hóa, giáo dục.

- Về chính trị:Thực hiện chính sách “Chia để trị”, thâu tóm mọi quyền hành, cấm đoán mọi quyền tự do dân chủ, thẳng tay đàn áp

- Về văn hóa, giáo dục: Khuyến khích các hoạt động mê tín dị đoan, các tệ nạn xã hội, hạn chế mở trường học

=> Củng cố bộ máy cai trị,

- Nhận xét về nội dung chương trình khai

thác lần thứ hai của thực dân Pháp

- Tác động của cuộc khai thác lần thứ hai

đối với tình hình kinh tế, xã hội Việt

Nam

Sau khi HS trao đổi, trả lời, GV phân

tích, chốt lại theo nôi dung đã tìm hiểu

Hoạt động 2: GV hướng dẫn tìm hiểu

các chính sách chính trị, văn hóa, giáo

- Giai cấp tư sản:Tư sản mại

Hoạt động 3: GV hướng dẫn tìm hiểu

về sự phân hóa của xã hội Việt Nam

GV nêu câu hỏi để HS thảo luận nhóm

Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, xã hội

Việt Nam phân hóa như thế nào ?

Trước khi HS trả lời, GV có thể gợi ý:

- Những giai cấp nào là giai cấp cũ vốn

có của xã hội ?

- Địa chủ >< Nông dân

Gv: Khi thực dân Pháp tiến hành khai

thác thuộc địa lần thứ hai ở Việt nam còn

xuất hiện thêm những giai cấp tầng lớp

mới đó là giai cấp tư sản, tầng lớp tiểu tư

sản và giai cấp công nhân

- Các giai cấp được phân hóa như thế nào

? Nêu thái độ chính trị và khả năng cách

lớp mới (Giai cấp tư sản, tầng lớp tiểu tư

sản và giai cấp công nhân)

HS dựa vào nội dung SGK và vốn kiến

thức của mình để trình bày kết quả thảo

luận

GV cho HS nhận xét, bổ sung cho nhau

và cuối cùng GV kết luận qua các câu

hỏi, các đoạn tư liệu, hình ảnh minh họa

GV giảng: Giai cấp địa chủ phong kiến

trong phong trào Cần Vương hăng hái

nhưng sau đó đã dần đầu hang và làm tay

sai cho thực dân Pháp

Trả lời

bản: làm tay sai cho Pháp,

tư sản dân tộc ít nhiều có tinh thần dân tộc

Gv tổ chức cho HS diễn lại đoạn trích

Tức nước vỡ bờ của Ngô Tất Tố trong 3

phút

GV giải thích 2 thuật ngữ

-Tư sản mại bản: một bộ phận trong giai

cấp tư sản ở các nước thuộc địa, phụ

thuộc làm đại lí cho công ty tư bản độc

quyền hoặc tham gia bỏ vốn vào công ty

của đế quốc Họ có quyền lợi gắn chặt

với đế quốc

- Tư sản dân tộc: một bộ phận trong giai

cấp tư sản ở các nước thuộc địa, phụ

thuộc, bị đế quốc chèn ép về kinh tế, hạn

chế về chính trị Trong một chừng mực

nhất định, họ có tinh thần cách mạng

nhưng không triệt để

Gv trình chiếu hình ảnh

Bạch Thái Bưởi (1874-1932) – Doanh

nhân người Việt nổi tiếng Một trong bốn

người giàu nhất Việt Nam vào đầu những

năm đầu của thế kỷ XX

GV tích hợp với môn Triết học (Giáo dục

công dân) để lí giải cho tầng lớp tiểu tư

sản thành thị:

? Theo em giai cấp khác với tầng lớp ở

PBCN

Lắng nghe

- Giai cấp công nhân: là lực

lượng tiên phong và lãnh đạo cách mạng

điểm nào ?

- Giai cấp đại diện cho một QHSX, một

PTSX Họ có đủ điều kiện để vươn lên

nắm lấy TLSX và áp đặt QHSX của mình

lên toàn xã hội, tức là họ có ảnh hưởng

lớn về kinh tế đối với xã hội, họ tự mình

có thể tạo ra QHSX mới, PTSX mới

- Còn tầng lớp tuy họ cũng có khả năng

nắm lấy TLSX nhất định nhưng không đủ

khả năng đại diện cho một PTSX mới,

một QHSX mới như giai cấp mà họ chỉ

góp phần vào sự phát triển chung của

kinh tế - xã hội

GV cung cấp tư liệu lịch sử về giai cấp

nông dân:

“ Trong một miếng đất rộng rào kín bốn

bề, có 3.000, 4.000 người mặc quần áo

nâu rách rưới: họ chen chúc chật ních đến

nỗi nhìn chung chỉ thấy một đống gì rung

rinh,có những cánh tay giơ lên gầy như

que sậy, khúc khuỷu, khô queo Trong

mỗi người bệnh gì cũng có: mặt phù ra

hay không còn chút thịt, răng rụng, mắt

mờ hay lem nhem, mình đầy ghẻ chốc

Đàn ông chăng? Đàn bà chăng? Hai mươi

tuổi? Hay sáu mươi tuổi? Không phân

biệt được! Không còn phân biệt được trai,

gái,già trẻ nữa, chỉ thấy một cái tình cảnh