TÍCH hợp LIÊN môn LỊCH sử, âm NHẠC, mĩ THUẬT, GIÁO dục nếp SỐNG văn MINH THANH LỊCH của NGƯỜI hà nội vào bài GIẢNG môn NGỮ văn 9 đoàn THUYỀN ĐÁNH cá của HUY cận

Kiến thức: Mụn ngữ văn: - Học sinh hiểu sự thống nhất của cảm hứng thiên nhiên vũ trụ và cảm hứng về lao động của tác giả đã tạo nên những hình ảnh đẹp, tráng lệ giàu màu sắc lãng mạn

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN BA VÌ

TRƯỜNG THCS TẢN ĐÀ

CUỘC THI DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP NHIỀU

MÔN HỌC DÀNH CHO GIÁO VIÊN THCS

Thông tin:

Địa chỉ: Trường THCS Tản Đà- Huyện Ba Vì- Hà Nội

Họ và tên giáo viên: Trương Thế Vinh

1

PHIẾU Mễ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC

1 TấN HỒ SƠ DẠY HỌC:

TÍCH HỢP LIấN MễN : LỊCH SỬ, ÂM NHẠC, MĨ THUẬT, GIÁO DỤC NẾP SỐNG VĂN MINH THANH LỊCH CỦA NGƯỜI HÀ NỘI VÀO BÀI GIẢNG MễN NGỮ VĂN 9: “ ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ” CỦA HUY CẬN

2 MỤC TIấU DẠY HỌC:

 Những kiến thức, kĩ năng và thái độ cần đạt trong bài học:

a Kiến thức:

Mụn ngữ văn:

- Học sinh hiểu sự thống nhất của cảm hứng thiên nhiên vũ trụ và cảm hứng về

lao động của tác giả đã tạo nên những hình ảnh đẹp, tráng lệ giàu màu sắc lãng mạn trong bài

Môn Lịch sử:

- Thấy đợc tình hình nớc ta ( hai miền Nam, Bắc sau khi kí Hiệp định Giơ-ne về

Đông Dơng)

- Thấy đợc nhiệm vụ cách mạng của mỗi miền

Môn Địa lí:

Thấy đợc những nét đặc trng của vùng đất Quảng Ninh , đặc biệt thế mạnh về biển đảo, khai thác tiềm năng biển ( Vùng trung du và miền núi phía Bắc – phần kinh tế)

Môn Âm nhạc:

Hiểu thêm về những ca khúc ngợi ca tình yêu lao động, yêu biển cả, yêu quê hơng đất nớc

Môn Mĩ thuật:

Phát huy năng khiếu hội họa, vẽ tranh về biển đảo, về cảnh lao động hăng say của con ngời

Môn: Giáo dục nếp sống thanh lịch văn minh của ngời Hà Nội:

Có cách ứng xử phù hợp với tài nguyên thiên nhiên, biết gìn giữ, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên đất nớc

b Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng đọc, cảm thụ văn bản

- Kĩ năng hợp tác nhóm, kĩ năng giao tiếp

- Kĩ năng quan sát, nhận biết, nhận xét, đánh giá ( lợc đồ, hình ảnh, clip t liệu….)

- Kĩ năng hùng biện, thuyết trình trớc mọi ngời

c Thái độ:

- Giúp học sinh nhận thức sâu sắc hơn, thêm yêu cuộc sống lao động, yêu thiên nhiên, tự hào về vẻ đẹp của biển cả

- Có ý thức sâu sắc về chủ quyền biển đảo, trân trọng lịch sử

- Có thái độ sống tích cực: Biết yêu quý tài nguyên biển cả nói riêng và tài nguyên đất nớc nói chunng

 Những năng lực vận dụng kiến thức liên môn mà học sinh cần có để giải quyết vấn đề

- Học sinh cần vận dụng liên hoạt kiến thức ở các môn: Ngữ văn, lịch sử 9,

Địa lí 9, Nếp sống thanh lịch văn minh 8, Âm nhạc 8-9 thậm chí cả sinh học, giáo dục công dân để giải quyết các vấn đề trong bài giảng

3 Đối tợng dạy học:

- Bài giảng đợc thực hiện ở khối lớp 9( 9B- 9C)

- Số lợng học sinh: Mỗi lớp 35 em

- Các học sinh đều có ý thức học, ý thức chuẩn bị bài chu đáo

4 ý nghĩa của bài học:

- Đây là bài học có ý nghĩa cao đối với thực tiễn dạy học hiện nay Bởi lẽ qua thực tế giảng dạy nhiêu năm chúng tôi thấy việc vận dụng kiến thức liên môn vào để giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học là việc làm hết sức cần thiết Điều đó đòi hỏi mỗi ngời giáo viên chúng tôi không chỉ nắm chắc kiến thức môn mình dạy mà còn phải không ngừng trau dồi kiến thức các môn học khác để tổ chức, hớng dẫn các em giảI quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất Đồng thời, chúng tôi thấy rằng “tích hợp” là một khái niệm đợc sử dụng trong nhiều lĩnh vực Dạy học tích hợp liên môn ở bài học này sẽ giúp học sinh tiếp cận bài học một cách thoải mái,đầy phấn khởi từ đó hiểu sâu sắc hơn, rộng hơn về vấn đề đợc đặt ra trong bài học đó…

- Với thực tiễn đời sống xã hội: Tác động trực tiếp đến tinh thần tự hào dân tộc, có ý thức bảo vệ biễn đảo hơn, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên hơn

5 Thiết bị dạy học, học liệu:

3

a Thiết bị dạy:

 Giáo viên:

- Bài giảng điện tử:( Sử dụng phần mềm Microsoft Office PowerPoint 2007)

- Máy tính xách tay kết nối internet, máy chiếu, máy ảnh

- Một số phần mềm chỉnh sửa, cắt video : ZC Video Converter

- Phần mềm hỗ trợ doawload: Internet Doawload Magager

b Học liệu:

- Chuẩn kiến thức kĩ năng: Ngữ văn 9, sử 9, Địa 9

- Tài liệu hớng dẫn nếp sống thanh lịch văn minh

- Một số hình ảnh về biển, về cảnh đánh bắt cá trên biển; hình ảnh về nhà thơ Huy Cận, về Tác phẩm

- Phần lịch sử hai miền Nam- Bắc sau khi kí Hiệp định Giơ-ne về Đông

D-ơng

- Kiến thức địa lí 9 : Bài “ Vùng trung du và miền núi phía Bắc” – Tập trung thế mạnh kinh tế biển vùng Đông- Bắc ( Quảng Ninh)

- Clip ca nhạc “ Tình ta biển bạc đồng xanh”

- Clip giới thiệu về Quảng Ninh

- Clip về Việt Nam sau khi kí hiệp định Giơ- ne về Đông Dơng

- Clip ngâm thơ : Đoàn thuyền dánh cá

……

6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học

(Huy Cận)

A Mục tiêu cần đạt

- Hs hiểu sự thống nhất của cảm hứng thiên nhiên vũ trụ và cảm hứng về lao

động của tác giả đã tạo nên những hình ảnh đẹp, tráng lệ giàu màu sắc lãng mạn trong bài

- Rèn kỹ năng cảm thụ và phân tích các yếu tố nghệ thuật trong thơ Huy Cận

B Chuẩn bị

 Giáo viên:

- Bài giảng điện tử:( Sử dụng phần mềm Microsoft Office PowerPoint 2007)

- Máy tính xách tay kết nối internet, máy chiếu, máy ảnh

- Một số phần mềm chỉnh sửa, cắt video

 Học sinh:

- Chuẩn bị t liệu về nhà thơ Huy Cận

- Soạn bài, vẽ tranh, viết bài nghị luận về biển đảo ( sau khi học xong tác phẩm)

C Tổ chức các hoạt động dạy học

1 Tổ chức lớp

2 Kiểm tra bài cũ (Trắc nghiệm trên màn hình)

1 Hai bài thơ Đồng chí và Bài thơ về tiểu đội xe không kính nằm trong giai đoạn

văn học nào ?

a Từ thế kỉ X – XIV b Từ thế kỉ XV- đầu XIX

c Từ 1930 – 1945 d Từ 1945-1975

2 Hai bài thơ trên đều viết về đề tài gì ?

a Ngời lính

b Viết về chủ tịch Hồ Chí Minh

c Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc với con ngời mới

? Từ hình tợng về ngời lính trong kháng chiến chống Mĩ cứu nớc, em có suy nghĩ gì

về thế hệ trẻ ngày hôm nay?

( Học sinh tự bộc lộ)

3 Bài mới:GV giới thiệu bài

Trong những năm kháng chiến ác liệt ấy,

Đó là tinh thần của những ngời lính trong kháng chiến chống Mỹ – Những chàng trai của thập kỷ 60 Họ sẵn sàng ra trận – chiến đấu và hy sinh cho tổ quốc Cũng trong thời kì đó, khi mà cuộc kháng chiến chống Mỹ đang ở giai đoạn cam go nhất, tòan Miền Bắc dồn sức lao động để chi viện sức ngời và của cải cho miền Nam 5

ruột thịt Bài thơ “Đòan thuyền đánh cá ” chính là một minh chứng cho tinh thần lao

động đó

(GV bật màn hình đầu bài và ghi bảng)

Hoạt động của thầy- trò Nội dung cần đạt

? Nêu những hiểu biết của em về Huy

Cận

( GV giới thiệu nhà thơ HC qua ảnh- Màn

hình)

- Huy Cận tên thật là Cù Huy Cận sinh

năm 1919 trong một gia đình nhà Nho

nghèo gốc nông dân, tại một làng quê có

“ Hàng cau mở ngọn đón ngày vào- xóm

nhỏ nép bên trên triền núi cao- Gà lại gáy

dồn thêm đợt nữa- Nắng lên xèo quạt đỏ

nh mào” và “ Đất bãi tơi làm da thịt mát

– Gió sông nh những mảng hông bay ”-

đó là ngôi làng Ân Phú- huyện Đức Thọ

– Hà Tĩnh

- Thuở nhỏ ông học ở quê, rồi ở Quốc học

Huế và học trờng cao đẳng Canh nông –

Hà nội

- Tham gia phong trào sinh viên yêu nớc

và mặt trận Việt Minh từ năm 1942, tham

dự quốc dân đại hội Tân Trào ( 8-1945) và

đợc bầu vào uỷ ban dân tộc giải phóng

- Sau CM T8 ông là Thứ trởng, Bộ trởng

trong chính phủ VN dân chủ cộng hoà và

CHXHCNVN

- Từ năm 1984, ông là chủ tịch, phó chủ

tịch Uỷ ban Trung ơng Liên hiệp văn học

I.Đọc - Tìm hiểu chung

1 Tác giả: ( 1919 - 2005)

- Tên thật là Cù Huy Cận Quê ở Hà Tĩnh

- Sinh trởng trong một gia đình nhà Nho nghèo gốc nông dân

- Từng giữ nhiều chức vụ cao của

Đảng và Nhà nớc

- Là nhà thơ nổi tiếng của thơ ca hiện

đại VN

nghệ thuật VN

- HC đợc nhà nớc trao tặng giải thởng

HCM về văn học nghệ thuật đợt 1 năm

1996 Tháng 6-2001 ông đợc bầu là Viện

sĩ Viện Hàn lâm thơ thế giới Ông mất

ngày 19/ 2/2005

Ngày 23 th á ng 2 năm 2005 , ông được

Nhà nước truy tặng Hu â n ch ươ ng Sao

V

à ng

* Sự nghiệp văn học:

Giáo viên vừa gợi dẫn giới thiệu về

phong cách thơ theo hai chặng đờng

thơ Huy Cận( Trớc và sau cách mạng)

- HC là một nhà thơ lớn, làm thơ từ năm

17 tuổi và nổi tiếng từ năm ông 20 tuổi

với tập thơ “Lửa thiêng” Bao trùm L ửa

Thiêng là một nỗi buồn mênh mang da

diết Thiên nhiên trong tập thơ thường

bao la, hiu quạnh, đẹp nhưng thường

buồn Nỗi buồn đó dường như vôcớ,

siêu hình nhưng xét đến cùng, chủ yếu là

buồn thương về cuộc đời, kiếp người,

về quê hương đất nước Hồn thơ "ảo

não", bơ vơ đó vẫn cố tìm được sự hài

hòa và mạch sống âm thầm trong tạo

vật và cuộc đời.

( GV kể câu chuyện về tập thơ Lửa

thiêng)

- HC có nhiều đóng góp cho sự cách tân

và pháp triển của thơ ca hiện đạiVN

Tâm hồn Huy Cận luụn mang không

gian, luôn khắc khoải với không gian

Thơ đối với Huy Cận là một phương tiện

mầu nhiệm để giao hoà, giao cảm với

đất trời, với lòng người.là chiếc võng

tâm tìnhgiữa tâm hồn mình với bao tâm

hồn khác đ ó l à m ộ t đ ặ c đ i ể m phong

c á ch v à đ ồ ng th ờ i c ũ ng l à quan ni ệ m

( màn hình)

7

ngh ệ thu ậ t c ủ a nh à th ơ

? Kể tên những tác phẩm tiêu biểu?

- Lửa thiêng, 1940.

- Trời mỗi ngày một sáng, 1958.

- Đất nở hoa, 1960.

- Hai bàn tay em, 1967.

- Bài ca cuộc đời, 1963.

- Gieo hạt, 1984.

- Ngày hằng sống ngày thơ, 197

? Bài thơ đợc ra đời khi nào? Em hiểu

gỡ về hoàn cảnh lịch sử nước ta lúc

bấy giờ?

( Cho hs xem clip về lịch sử nớc ta )

Cho học sinh lên chỉ trên bản đồ Việt

Nam sự phân chia hai miền Nam – Bắc

- GV: Khắc sâu thêm

- Bài thơ là kết qủa của đợt đi thực tế dài

ngày của Huy Cận tại vùng mỏ Quảng

Ninh,Viết ngày 4/10/58 in trong tập Trời

mỗi ngày lại sáng- Trong không khí lao

động sôi nổi của nhân dân Miền Bắc hăng

hái xây dựng lại đất nớc và cuộc sống mới

sau chiến tranh đồng thời chi viện cho

Miền Nam và chính sản phẩm này đã làm

đổi mới và chín lại hồn thơ tácgiả Lửa

thiêng

? Em hiểu gì về vùng đất Quảng Ninh?

- HS trả lời

- GV: Cho xem clip về Quảng Ninh

GV giới thiệu lời tâm sự của Huy Cận

“Sau CMT8 tôi có dịp viết nhiều về vẻ

đẹp của sông biển khi ở vùng biển Hạ

Long của đất nớc Bài thơ Đoàn thuyền

đánh cá đợc viết trong những tháng năm

đất nớc bắt đầu xây dựng chủ nghĩa xã

hội Không khí vui tơi, phấn khởi của

(clip sử)

( clip Địa)

2 Tác phẩm:

* Hoàn cảnh sáng tác:

Sáng tác : 4/10/1958, in trong tập thơ “Trời mỗi ngày lại sáng” Đây là

kết quả của chuyến đi thực tế của HC

cuộc đời, của vùng than, vùng biển đang

hăng say lao động từ bình minh cho đến

hoàng hôn và cả từ hoàng hôn cho đến

bình minh

ở đây tôi đã miêu tả khung cảnh tạo vật

với cảm hứng vũ trụ Nếu trớc CM vũ trụ

ca rất buồn thì bây giờ lại rất vui, trớc

tách biệt với cuộc đời thì nay lại rất gần

gũi với con ngời

? Em còn biết tác phẩm nào đã đợc học

viết về vùng biển Quảng Ninh?

- HS: Cô Tô- Nguyễn Tuân

? Theo em bài thơ này nên đọc với

giọng ntn?

- GV hớng dẫn HS đọc bài thơ với giọng

phấn chấn, hào hứng, chú ý các nhịp thơ

4/3/- 2/3, các vần trắc nối tiếp xen với

những vần bằng tạo nên âm hởng vừa

chắc khoẻ vừa vang xa

- Gv: Đọc hai khổ ( sau đó học sinh nghe

đoạn ca khúc “ Tình ta biển bạc đồng

xanh”

- HS đọc tiếp

? Bài thơ có từ nào em khó hiểu?

- Chú thích một số loài cá

( ảnh trên màn hình, cùng chú thích)

3 Đọc – chú thích

- Đọc:

Chú thích: SGK + Chú thích (1): cần bổ xung: có thể

đó là cái nhìn từ một hòn đảo trên vịnh Hạ Long, thậm chí có thể hiểu

đó là câu thơ thuần tởng tợng và mang tính khái quát nghệ thuật, không hẳn từ vùng biển Hạ Long cụ thể

+ Kéo xoăn tay: kéo nhanh mạnh,

liền tay

9

? Bài thơ có sự kết hợp những phơng

thức biểu đạt nào?

- Biểu cảm - miêu tả

? Theo em yếu tố miêu tả có vai trò gì

trong thơ trữ tình?

- Miêu tả để biểu cảm, biểu cảm qua miêu

tả

? Theo em bố cục bài thơ này theo theo

trình tự nào?

? Hãy sắp xếp trình tự ấy theo cấu trúc

các khổ thơ và cho biết nội dung của

nó?

Theo mạch cảm xúc của bài thơ thì ta nên

chia đoạn nh sau:

- Hai khổ thơ đầu

- Những khổ thơ tiếp

- Khổ thơ cuối

HS đọc toàn bộ bài thơ

? Theo em cảm hứng bao trùm toàn bộ

bài thơ này ?

-Bài thơ là một khúc ca - Một trỏng khỳc

về lao động và về thiên nhiên đất nước

giàu đẹp.Khúc ca ấy vừa phơi phới, hào

hứng vừa khoẻ khoắn, mạnh mẽ kết

hợp cả âm thanh, nhịp điệu và cả những

động tác nhịp nhàng của con người với

sự vận động, tuần hoàn của thiên nhiên,

vũ trụ

4 Bố cục: 3 phần

- Hai khổ thơ đầu

- Bốn khổ thơ tiếp

- Khổ thơ cuối

II Đọc - hiểu văn bản

* Cảm hứng bao trùm

- Bài thơ là sự kết hợp hai cảm hứng của tác giả : Cảm hứng lãng mạn tràn đầy niềm vui hào hứng về cuộc sống mới trong thời kỳ miền Bắc bước vào xây

HS đọc hai khổ thơ đầu

? Thời điểm ra khơi của đoàn thuyền

đánh cá đợc nói tới trong lời thơ nào?

Mặt trời xuống biển nh hòn lửa

Sóng đã cài then đêm sập cửa

? Trong thời gian này không gian và

thời gian đợc hình tợng hoá nh thế nào?

nghệ thuật gì đợc sử dụng?

- Mặt trời đợc ví nh hòn lửa đang dần

chìm xuống biển Những con sóng là

những then cài

-> Nghệ thuật so sánh, nhân hoá ẩn dụ

? Theo em nhờ đâu mà tác giả có đợc

những hình ảnh thơ độc đáo nh vậy?

- Tởng tợng và liên tởng thật thú vị

? Với sự tởng tợng và những nghệ thuật

đó giúp em hình dung ra cảnh biển Hạ

Long khi chiều về màn đêm buông xuống

nh thế nào?

Bình : Trước đây nửa thế kỷ khi mới

cầm bút nhà thơ Huy Cận đó viết :

Súng gợn tràng giang buồn điệp điệp

Con thuyền xuôi mái nước song song

Thuyền về nước lại sầu trăm ngả

Củi một cành khô lạc mấy dòng

=> Hình tượng thơ "Vũ trụ" và "con

người " trở thành một nột riờng trong thi

phỏp thơ Huy Cận

Đọc thơ Huy Cận sau CMT8 ta thấy một

vũ trụ hoàn toàn khác, chỉ cần qua hai câu

thơ đầu ->Biển cả kỳ vĩ tráng lệ

Khi mặt trời lặn, màn đêm buông xuống

Đây là những câu thơ miêu tả cảnh hoàng

hôn thật độc đáo, thú vị bởi nếu căn cứ

vào thực tế đơn thuần, sẽ thấy câu thơ thật

dựng CNXH và cảm hứng thiên nhiên, vũ trụ vốn là một nột nổi bật của hồn thơ Huy Cận

1 Cảnh đoàn thuyền ra khơi

a Cảnh thiên nhiên.

Mặt trời xuống biện nh hòn lửa Sóng đã cài then đêm sập cửa

- Mặt trời lặn, đêm tối bắt đầu-> Vạn vật nghỉ ngơi Nghệ thuật so sánh, nhân hoá đợc sử dụng

- Mặt trời: nh hòn lửa -> cảnh biển lúc hoàng hôn rực rỡ ấm áp

- Sóng cài then, đêm sập cửa-> vũ trụ

nh ngôi nhà lớn còn màn đêm là tấm cửa khổng lồ, sóng biển là then cài

-> biển cả kì vĩ, tráng lệ, rộng lớn mà gần gũi với con ngời

11

vô lí, bởi trên vịnh Hạ Long ( hớng đông)

không thể thấy cảnh mặt trời xuống biển

Nhng ở đây có thể nhà thơ đặt điểm nhìn

trên con thuyền đang ra khơi, nhìn về

h-ớng tây phía bờ, cũng có thể điểm nhìn từ

một hòn đảo ngoài khơi hoặc có thể là do

tởng tợng

- Cảm hứng vũ trụ quen thuộc của thơ

Huy Cận với những so sánh liên tởng bất

ngờ, kì vĩ: mặt trời nh một hòn lửa đỏ rực

khổng lồ Những lợn sóng dài nh những

then cửa đang cài và đêm tối bao trùm trời

đất nh hai cánh cửa vĩ đại đang sập lại

Hai vần trắc lửa, cửa liền nhau, nối nhau

làm cho ấn tợng đột ngột nhanh chóng

của đêm tối bao trùm, hòn lửa mặt trời lặn

khuất phía chân trời, chìm xuống lòng

biển thật hùng vĩ Vũ trụ thiên nhiên nh

một ngôi nhà vĩ đại mà mẹ tạo hoá đã ban

tặng cho con ngời

( Chiếu hai câu:

“ Mặt trời xuống biển nh hòn lửa…

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi?”

? Theo em, nhờ đâu mà câu hát có đủ

sức mạnh làm căng cánh buồm ?

a Thời đại mới với những con

ngời làm chủ đất nớc.

b Ngời lao động trong lòng phơi

phới niềm vui.

c Sức mạnh vĩ đại của một tập thể

lao động đã tạo ra những điều kì diệu

d Cả a, b,c.

? Từ lại trong câu thơ “ Đoàn thuyền

đánh cá lại ra khơi” có hàm ý gì?

- Từ lại cho ta hiểu đây là hoạt động

là công việc hằng ngày thờng

xuyên của những ngời dân làng

chài nơi đây Và đây chỉ là một

* Hoạt động của con ng ời

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi

Câu hát căng buồm cùng gió khơi

- Con ngời không xuất hiện trực tiếp

mà hiện lên qua tiếng hát căng lên cùng cánh buồm-> Tiếng hát có sức mạnh cùng gió biển thổi căng cánh buồm đẩy thuyền ra khơi

-> Thái độ hào hứng, hăm hở, tin t-ởng, khoẻ khoắn của lòng ngời