Sieu âm hệ tiêu hóa

-Thể đIển hình: khối tăng âm đồng nhất, giới hạn rõ, không có viền giảm âm xung quanh u, th ờng tăng âm phía sau.. -Thể không đIển hình: khối giảm âm, đồng âm, âm không đều.. Chẩn đoán

Siªu ©m hÖ tiªu ho ¸

1-C¸c ph ¬ng ph¸p th¨m kh¸m h×nh ¶nh gan vµ ® êng mËt

2-Siªu ©m gan vµ ® êng mËt

giun chui èng mËt

Giun èng mËt chñ

giun èng mËt chñ

giun èng mËt chñ

giun èng mËt chñ

viªm tói mËt

sái tói mËt

sái cholesterone T.m

giun èng mËt chñ – huyÕt khèi tmc huyÕt khèi tmc

sái èng mËt chñ

giun ¤mc- bïn tói mËt

sái ¤MC

x¬ gan

k gan

u gan

u gan

u gan

u gan

giun «mc

giun ® êng mËt trong gan

sái ® êng mËt trong gan

sái ® êng mËt trong gan

sái èng gan chung

sái ® êng mËt trong gan

sái èng gan chung

sái tói mËt

sái «mc

GC¤M- bïn tói mËt

sái tói mËt

sái bïn tói mËt

sái «mc

sái tói mËt

sái «mc

u gan

sái tói mËt

gc«m

u gan

- Chôp tói mËt víi thuèc c¶n quang ® êng uèng.

- Chôp ® êng mËt tiªm tÜnh m¹ch

- Chôp ® êng mËt qua da, qua nhu m« gan,

- Chôp ® êng mËt ng îc dßng qua néi soi

- Chôp ® êng mËt sau mæ

Siªu ©m gan vµ ® êng mËt

I – huyÕt khèi tmcNh¾c l¹i gi¶i phÉu gan vµ ® êng mËt:

1- H×nh thÓ ngoµi cña gan:

Gan cã 3 mÆt: Trªn, d íi, sau

2- C¸c khe cña gan: Khe gi÷a, khe rèn, khe bªn

ph¶I, khe bªn tr¸i

3- C¸c m¹ch m¸u cña gan: TMC, §MG,TMG

4- Gi¶i phÉu ® êng mËt:§ êng mËt trong gan vµ ® êng mËt ngoµi gan

5- Sù ph©n chia gan: Cã 8 h¹ ph©n thuú:

- Gan tr¸i cã 4 : I , II, III, IV

- gan ph¶i cã 4: V, VI, VII, VIII

-C¾t qua cuèng gan.

-C¾t quÆt ng îc tõ d íi bê s ên: I, II, III.

H×nh ¶nh gan vµ ® êng mËt b×nh th êng

1-CÊu tróc ® êng viÒn cña gan;

2- CÊu tróc nhu m« gan:

3- CÊu tróc h×nh èng trong gan:

+ C¸c m¹ch m¸u: HÖ thèng TMC, TMG, §MG + § êng mËt trong gan

4 CÊu tróc cuèng gan: TMC,¤MC,§MG vµ Tói mËt5- Mét sè cÊu tróc kh¸c: D©y ch»ng liÒm, d©y ch»ng trßn

Biến chứng: Nhiễm trùng, chảy máu.

Phân biệt:- U đặc hoại tử, áp xe gan

- U đặc ít âm: hạch (lymphome)

- Nang ký sinh trùng ( Kyste hydratique)

- Giãn đ ờng mật bẩm sinh trong bệnh

Caroli

-Thể đIển hình: khối tăng âm đồng nhất, giới hạn rõ,

không có viền giảm âm xung quanh u, th ờng tăng âm phía sau

-Thể không đIển hình: khối giảm âm, đồng âm, âm

không đều

Siêu âm doppler màu không có giá trị chẩn đoán

Các ph ơng pháp chẩn đoán khác: CT, MI, Xạ hình

U tÕ bµo gan lµnh tÝnh

1- T¨ng s¶n thÓ nèt khu tró:

Ýt gÆp, nhiÒu ë TE, n÷>nam.Cã 1- nhiÒu U,

KT 1-10cm, trßn hoÆc nhiÒu thuú, giíi h¹n râ, kh«ng

Các khối u lành tính khác

1- U loạn sản phôi trung mô( Hamartome

mésenchymateux): Hay gặp ở TE, kT lớn tới 30cm

SÂ là 1 khối giới hạn rõ, có thuỳ gồm 1 phần nang, có vách và 1 phần tổ chức đặc

2- Các khối U tổ chức liên kết(Tumeur conjonctives):

-U mỡ: Khối u tròn, tăng âm # U máu.

-U cơ- mỡ- mạch( Angiomyolipome): hay gặp ở TE

nam> nữ SÂ gan to, âm không đều, có nhiều nốt lan toả, giàu mạch máu

Các khối u gan ác tính

1.1 Ung th tế bào gan (CHC):

Chiếm 95% u gan ác tính, 70% CHC trên nền xơ gan Hình khối và hình lan toả

-Khối tròn tăng âm( 25% giảm âm)đều, quanh khối có

viền giảm âm U lớn âm không đều, giữa có thể giảm

âm, KT từ vài cm đến >10cm

-Thể thâm nhiễm lan toả: Khoảng 10-20% Nhiều nốt

nhỏ tăng âm rảI rác khắp nhu mô gan, gan to nhu mô

đều hoặc không đều

-Sự lan rộng của CHC: Huyết khối

TMC,TMG,TMCD.Hạch rốn gan, di căn tuyến th ợng thận

k gan

u gan

Chẩn đoán phân biệt:

-Khối tái tạo trong xơ gan

-Tăng sản thể nốt khu trú, U tuyến gan.

( hai loại này đ ợc cấp máu bởi hệ thống cửa)

-Ung th tế bào gan biệt hoá và CHC đ ớc cấp máu từ

ĐM gan

-- Thể thâm nhiễm lan toả trong nhu mô gan.

- Thể khối đồng âm với nhu mô gan.

- Tổn th ơng nông ở bờ gan

1.2 Ung th tÕ bµo gan x¬ dÑt:

HiÕm gÆp, trÎ tuæi,trªn nÒn gan BT, nam > n÷, XN BT 90%

S¢ thÊy khèi hçn hîp, bê râ nÐt, cã v«I hoas trung t©m

vµ c¸c d¶I t¨ng ©m t ¬ng øng víi c¸c d¶i x¬

( Carcinome cholangiocellulaie ØntahÐptique)

S¢ thÊy khèi giíi h¹n râ, ® êng viÒn cã nhiÒu vßng cung,

Ýt ©m vµ gi·n ® êng mËt trong gan

2-Các khối u trung mô ác tính (ít gặp, có umáu ác tính và u máu nội mô)

2.1 U máu ác tính( Angiosarcome)

Khối KT lớn đặc hoặc hỗn hợp âm, không có vỏ bọc2.2 U nội mô mạch máu dạng biểu mô:

Khối KT 2-10 cm, hoặc nhiều khối nhỏ, th ờng có vôi hoá

2.3 U tuyến dạng nang: Rất hiếm, nhiều vách ngăn

giàu mạch máu, thành dày, các nụ sùi tổ chức

3 Di căn gan:Thể nốt và lan toả

Khối tăng âm 60%,ít âm 20%, phối hợp 20% Có viền giảm âm rõ nét

Bệnh lý nhiễm trùng gan

1 áP xe gan:

1.1 áp xe gan do amíp:

-GĐ viêm nhiễm nhu mô gan khu trú: Gan to, giới

hạn không rõ.Gần hoá mủ giới hạn rõ dần và giảm âm

-GĐ đã hoá mủ: Khối rỗng âm , giới hạn rõ, không có

vỏ, 1-vài ổ , dịch đồng nhất

- Chẩn đoán phân biệt:

GĐ ch a hoá mủ dễ nhầm với tổn th ơng # gan

GĐ đã hoá mủ cần phân biệt với u gan hoại tử

1.2 áp xe gan vi khuẩn:

GĐ sớm có hình các bè âm không đều, hình tròn, bầu dục

GĐ đã hoá mủ: nhiều ổ rỗng âm nhỏ bờ không đều, gần nhau,có thể có xác giun, sỏi và th ờng ở ngoại vi, phảI nhiều hơn trái Có khi có 1 ổ lớn

Chẩn đoán phân biệt : Nang gan, u máu thể hang,

giãn đ ờng mật trong gan

1.3 áp xe gan trên b/ n giảm miễn dịch;

Nhiều ổ áp xe nhỏ nằm rải rác trong gan Nấm lách có hình mắt bò( ổ ít âm, giữa tăng âm)

gan-1.4 Ký sinh trùng gan:

SÂ sán lá gan lớn:GĐ nhu mô: gan to, co svùng cấu trúc âm thay đổi nằm d ới bao gan

GĐ sán nằm trong đ ờng mật:Thấy nhiều khối dạng nang

nhỏ, xung quanh tăng âm, giữa ít âm nh chùm nho, có thể thấy sán trong túi mật hình vòng chồng lên nhau

Sán lá gan bé: giãn nhẹ đ ờng mật không đều, thành dày, có thể thấy hình tăng âm không bóng cản trong đ ờng mật, túi mật thành dày

đồng nhất; màng ấu trùng trôi nổi trong khối dịch; đầu sán dạng nang nhỏ ở ngoại vi hay nh tổ ong; khối đặc chất đầy

đầu sán và nhiều vôi hoá; khối có vỏ vôi hoá

Xơ gan

I- Nguyên nhân:

-Các n/n gây viêm gan mỡ: nghiện r ợu, bệnh Wilson.

-Viêm gan mãn tính thể hoạt động: Viêm gan B,C.

- Các nguyên nhân do tim mạch.

-Nguyên nhân do tắc mật.

- Nguyên nhân do chuyển hoá.

- nguyên nhân khác.

II- Chẩn đoán siêu âm:

1- Giai đoạn sớm: Gan to toàn bộ, tăng âm và giảm âm vùng sâu

2- giai đoạn muộn: Nhu mô gan không đều,có nhiều nốt giảm âm xen các giải tăng âm Bờ gan mấp mô

Xơ gan (tiếp)

Phì đại phân thuỳ I:

-Theo Seitz tỷ lệ phân thuỳ I/ gan trái trên lớp cắt

dọc qua TMCD là <0,35

- Theo GS Hoàng Kỷ tỷ lệ phân thuỳ I/ IV là <1/3

trên lớp cắt quặt ng ợc ( II) qua nhánh tráI TMC

- Teo nhỏ thuỳ phải.

-Tăng áp lực TMC.

- Thành túi mật dày do giảm protein máu, giãn TM

thành Túi mật

x¬ gan

Gan nhiễm mỡ

-Nguyên nhân: R ợu, béo phì, đáI đ ờng, nuôI d ỡng ngoàI đ

ờng tiêu hoá, đêều trị corticoite, hoá chất…

ờng tiêu hoá, đêều trị corticoite, hoá chất…

-gan nhiễm mỡ lan toả đồng nhất: Tăng âm so với thận.

-Gan nhiễm mỡ khu trú thành khối: khối tăng âm tròn,

giới hạn rõ, không có vỏ dẽ nhầm với U máu cần chụp

CT để chẩn đoán phân biệt

-Gan nhiễm mỡ lan toả không đồng nhất ( từng vùng):

các bè tăng âm xen với các vùng giảm âm (gan BT)

Sái mËt

1- Sái ® êng mËt chÝnh:

-DÊu hiÖu trùc tiÕp: H×nh ®Ëm ©m kÌm bãng c¶n phÝa sau Gi¸n tiÕp: ® êng mËt phÝa trªn gi·n

-Sái bïn biÓu hiÖn b»ng h×nh ®Ëm ©m kh«ng bãng c¶n

•ChÈn ®o¸n ph©n biÖt: U ® êng mËt ngoµi gan, U tuþ,

sái ®Çu tuþ

2- Sái ® êng mËt trong gan: CÇn chÈn do¸n cô thÓ vÞ trÝ cña sái ë thuú, h¹ ph©n thuú

C§PB víi: H¬i trong ® êng mËt H¬i th êng cã h×nh

b¨ng dÑt, s¸ng h¬n, loÐ s¸ng phÝa sau vµ ë trªn cao

Dịch không trong,đôi khi thấy cục máu đông hoặc sợi máu đông trong đ ờng mật.

Sỏi cổ hoặc ống Tm, giãn đ ờng mật trong gan và vùng rốn gan, ÔMC không giãn, kèm các dấu hiệu viêm Tm mãn

sái ¤MC

sái èng mËt chñ

giun ¤mc- sái tói mËt

sái cholesterone T.m

sái tói mËt

viªm tói mËt

-Ch¶y m¸u ® êng mËt, sîi mñ ® êng mËt.

- §éng m¹ch gan chång vµo ® êng mËt.

4 ChÈn ®o¸n biÕn chøng:

Apxe gan, viªm ® êng mËt, Tm, viªm tuþ cÊp do giun

giun chui èng mËt

Các khối u đ ờng mật

I – huyết khối tmc các khối U lành tính:

1- polype túi mật:Hình đậm âm có cuống bám vào thành, không bóng cản, không thây đổi vị trí, có 1-nhiều polype, th ờng <1cm

2- Nhiễm cholesterol túi mật( Cholestorolose hay polype cholesterolique) do lắng đọng triglyceride ở thành túi mật tạo nên các nốt nhỏ vài mm nhô vào lòng Tm, không bóng cản

3- U tyuến cơ

4 U lành tính đ ờng mật chính

U ác tính

1 – huyết khối tmc Ung th túi mật: nữ> nam 80% có sỏi Tm

SÂ thành Tm dày không đều, nụ sùi vào trong, có thể lan vào gan, hạch rốn gan, có thể giãn nhẹ Đm tr gan.2- Ung th đ ờng mật ( cholangiocarcinome) Nam>nữ, 95% là K tuyến, 75-85% ở rốn gan

SÂ khối ít âm, đ ờng mật trên giãn, cần phân biệt với sỏi bùn đ ờng mật, H/C mirizzi, hạch hoặc U ở cuống gan, U đầu tuỵ , U bóng Water

Ung th TB đ ờng mật( K các đ ờng mật nhỏ tr gan

Các tổn th ơng khác của đ ờng mật

1- Viêm xơ đ ờng mật: đ ờng mật thành dày, giãn khu trú

2 – huyết khối tmc Dị dạng bẩm sinh đ ờng mật

- - Thay đổi giải phâu.

- Dị dạng nang đ ờng mật:

-+ Nang ống mật chủ: Thể hình thoi và hình túi

+ Bệnh Caroli: Di dạng dạng nang của đ ờng mẩt

tong gan toàn bộ hoặc khu trú nh chùm nho dọc đ ờng

đi của đ ờng mật.đôi khi có sỏi và tập trung nhiều ở rốn gan.Cần phân biệt với sỏi đ ờng mật