NUOC DAI VIET THE KI 13

Vua, quan chỉ lo ăn chơi sa đọa, không chăm lo đến đời sống nhân dân Sản xuất mất mùa, đói kém xảy ra Dân nghèo nổi dậy khởi nghĩa nhiều nơi Xã hội không ổn định, nạn trộm cướp, thế lực

- Nêu những nét nổi bật về văn hóa - giáo dục thời Lý?

- Kể tên một số công trình kiến trúc, điêu khắc thời Lý?

Chương II

Nước Đại Việt Thời Trần

Bài 13: NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KĨ XIII

I NHÀ TRẦN THÀNH LẬP

1 Nhà Lý sụp đổ

Những biểu hiện nào cho thấy nhà Lý bị suy yếu cuối thế kỉ XII?

Vua, quan chỉ lo ăn chơi sa đọa, không chăm lo đến đời sống nhân dân

Sản xuất mất mùa, đói kém xảy ra Dân nghèo nổi dậy khởi nghĩa nhiều nơi

Xã hội không ổn định, nạn trộm cướp, thế lực địa phương đánh giết lẫn nhau,…

Trước tình hình các thế lực nổi

Nhà Lý dựa vào thế lực của họ Trần để chống lại các thế lực nổi loạn

Tháng 12 năm Ất Dậu ( đầu năm 1226), Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh

1 Nhà Lý sụp đổ

- Từ cuối thế kỉ XII, nhà Lý

suy yếu, Kinh tế khủng

hoảng, mất mùa, dân li tán,

nhiều nơi nổi dậy đấu

tranh,…

- Một số thế lực phong kiến

địa phương nổi dậy, Nhà

Lý buộc phải dựa vào thế

lực nhà Trần để chống lại

các thế lực nổi loạn

- Tháng 12 năm Ất Dậu ( đầu

năm 1226), Lý Chiêu

Hoàng nhường ngôi cho

Trần Cảnh => Nhà Trần

thành lập

Những nguyên nhân nào khiến nhà

Lý suy yếu?

Nhà Lý phải dựa vào thế lực nào

để chống đỡ các thế lực?

Vào khoảng thời gian nào thì nhà Lý nhường ngôi? Và đã nhường ngôi cho ai?

Theo em, việc nhà Trần thay nhà Lý có cần thiết không?

hoàn cảnh suy sụp của nhà Lý

(cuối thế kỉ XII) nhà Trần thành lập, thay nhà Lý quản Lý đất nước là việc làm cần thiết để ổn định tình hình chính trị, xã hội, cải thiện đời sống cho nhân dân, xây dựng và bảo vệ đất nước Củng

Trong cố chế độ quân chủ trung ương tập quyền thêm vững mạnh

THẢO LUẬN

( 4N- 4 phút )

như thế nào? Vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước thời Trần?

- Cơ cấu tổ chức bộ máy quan lại của Cơ cấu tổ chức bộ máy quan lại của thời Trần có những điểm giống và khác nhau như thế nào so với thời

Lý?

VUA (THÁI THƯỢNG HOÀNG )

12 LỘ

PHỦ

CHÂU, HUYỆN

HƯƠNG, XÃ

Sơ đồ bộ máy nhà nước thời Trần

Vua Đại Thần

24 Lộ

Phủ

Huyện

Hương, Xã

Sơ đồ bộ máy nhà nước thời Lý

Giống nhau Khác nhau

-Nhà nước được tổ chức

theo chế độ quân chủ tập

quyền ( mọi quyền hành

nằm trong tay vua)

-Giúp việc cho Vua có

các quan đại thần, quan

văn, võ

-Thời Trần:

+ có chức Thái Thượng Hoàng + Đặt thêm một số chức quan;

( Hà đê sứ, khuyến nông sư, Đồn điền sứ) cơ quan như (quốc sử viện, Thái y viện, Tôn nhân phủ,

…)

- Thời Lý chưa có các chức quan đó

Đền thờ vua Trần ở Tức Mặc Nam Định

Vì sao thời Trần thực hiện chế độ Thái

thượng hoàng?

- Để đảm bảo vững chắc vị trí và khả năng nắm chính quyền trong tay, tránh những

vụ tranh ngôi trong nội bộ hoàng tộc và

để cho vua trẻ điều khiển chính quyền

vững vàng

con, còn bản thân mình lui về Tức Mặc

(thuộc Nam Định) giữ tư cách như là cố vấn

2 NHÀ TRẦN CŨNG CỐ CHẾ ĐỘ

PHONG KIẾN TẬP QUYỀN

- Thực hiện chế độ Thái Thượng

Hồng

- Cả nước chia lại thành 12 lộ

- Đặt thêm một số cơ quan như: Quốc sử

viện, Thái y viện, Hà đê sứ, khuyến nơng sứ

Các quý tộc Trần được phong vương hầu

và ban thái ấp

- Bộ máy nhà nước được tổ chức

theo chế độ quân chủ trung ng ươ

tập quyền, được phân làm 3 cấp

Bộ máy nhà nước thời Trần được tổ chức như thế nào?

Nhà Trần đã đặt thêm các chức quan gì?

Nhà Trần nhường ngơi sớm cho con được xưng là gì?

Dưới thời Trần cả nước chia làm bao nhiêu lộ?

Quý tộc nhà Trần được vua ban cho những gì?

3/ Luật pháp thời Trần

mới?

Ban hành bộ luật mới có tên là

“ Quốc triều hình luật”

Em có nhận xét gì về “ Quốc triều

hình luật ” thời Trần so với “Hình

Thư” thời Lý?

- “ Quốc triều hình luật”, nội dung giống như

bộ luật thời Lý nhưng được bổ sung thêm

Luật xác nhận và bảo vệ quyền tư hữu tài sản

- Cơ quan pháp luật được tăng cường

và hoàn thiện Thẩm hình viện là cơ

3/ Luật pháp thời Trần

- Ban hành bộ luật mới có tên là

“ Quốc triều hình luật”

- Cơ quan pháp luật được tăng cường và hoàn thiện Thẩm hình viện là cơ quan chuyên xét xử kiện cáo

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM :

Đánh dấu Đ ( đúng) vào câu trả lời đúng nhất

1/ Ai là vị vua đầu tiên của triều đại nhà Trần?

a Trần Kinh

b Trần Cảnh

c Trần Thừa

d Trần Thuyên

Đ

2/ Việc nhà Trần lên thay nhà Lý có

ý nghĩa gì?

a Tạo điều kiện cho sự tồn tại của một nền

quân chủ

b Làm cho chế độ phong kiến suy yếu

c Chứng tỏ nhà Trần mạnh hơn nhà Lý

d Củng cố chế độ quân chủ trung ương tập

quyền thêm vững mạnh

Đ

3/ Một chế độ đặc biệt chỉ xuất hiện trong

triều đại nhà Trần, đó là?

a Chế độ nhiếp chính vương

b Chế độ lập Thái tử sớm

c Chế độ Thái thượng hoàng

d Chế độ nhiều Hoàng hậu

Đ

Dặn dò:

- Sưu tầm tranh ảnh tư liệu liên quan đến nội dung bài học

Học bài cũ, trả lời câu hỏi trong sgk

- Đọc và chuẩn bị nội dung cho bài hôm sau