Nước đại Việt thế kỉ XII

• - Chính trị: Cuối thế kỉ XII nhà Lý suy yếu, chính quyền không chăm lo đến đời sống nhân dân, quan lại ăn chơi sa đoạ.. - Nhà Lý dựa vào thế lực họ Trần để chống lại các lực lư

KIỂM TRA BÀI CU

Nêu sự phát triển về giáo dục, văn

Tượng Phật Adiđa Chùa Một Cột

Văn miếu

Nhận xét:

- Nghệ thuật thời Lý phát triển đa dạng đặc biệt là các công trình kiến trúc và điêu khắc thể hiện trình độ tài năng của các nghệ nhân đương thời Ngoài ra các loại hình nghệ thuật ca hát (hát chèo) được phổ biến, nhất là trong những ngày lễ hội…

- Phong cách nghệ thuật đa dạng, độc đáo và linh

hoạt của nhân dân thời Lý đã đánh dấu sự ra đời của một nền văn hoá riêng biệt của dân tộc: Văn

hoá Thăng Long.

CHƯƠNG III: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN

(THẾ KỈ XIII- XIV) BÀI 13 NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỈ XIII

Tiết 22 I/ NHÀ TRẦN THÀNH LẬP

Triều Lý được thành lập từ cuối năm 1009 trải qua 9 đời vua tồn tại trong 215 năm:

- Lý Thái Tổ (1009-1028): 19 năm

- Lý Thái Tông (1028-1054): 27 năm

- Lý Thánh Tông (1054-1072) : 17 năm

- Lý Nhân Tông (1072-1127) : 56 năm

- Lý Thần Tông (1128-1138) : 10 năm

- Lý Anh Tông (1138-1175) : 37 năm

- Lý Cao Tông (1176-1210) : 35 năm

- Lý Huệ Tông (1211-1224): 14 năm

- Lý Chiêu Hoàng (1224-1225): 1 năm

Đền thờ Lý Chiêu Hoang

Bấy giờ nhà vua vẫn cứ tiến hành mọi việc thổ mộc không ngừng, nghe nói ngoài kinh thành

có giặc cướp, cũng giả vờ làm ngơ để bưng bít

đi, chỉ ham thích của cải Các bầy tôi (quan

lại) đều bắt chước, tranh nhau bán quan buôn ngục, ngoài ra không còn nghĩ đến việc gì”.

(Khâm định Việt sử thông giám cương mục)

Nêu tình hình kinh tế, chính

trị, xã hội cuối thời Lý?

Những biểu hiện nào cho thấy nhà Lý bị suy

yếu cuối thế kỉ XII?

 Vua, quan chỉ lo ăn chơi sa đọa, không

chăm lo đến đời sống nhân dân

 Sản xuất mất mùa, đói kém xảy ra

 Dân nghèo nổi dậy khởi nghĩa nhiều nơi

 Xã hội không ổn định, nạn trộm cướp, thế lực địa phương đánh giết lẫn nhau,…

Huệ Tông cuối đời say kh ớt ngủ cả ngày,

không quan tâm đến triều chính, vua không có con trai có hai cô công chúa Chị là Thuận

Thiên công chúa gả cho Trần Liễu Em là:

Chiêu Thánh Tông công chúa lên 7 tuổi đ ợc lập thái tử, sau đó 10/1224 Lý Huệ Tông đi tu

ở chùa chân Giao Lợi dụng tỡnh hỡnh ấy quan lại nổi dậy tranh chấp quyền hành, bóc lột

nhân dân

BÀI 13 NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỈ XIII

Tiết 22: I Nha Trần Thanh Lập

1.Nhà Lý sụp đổ:

* Tình hình chính trị, kinh tế, xã hội cuối thời Lý

• - Chính trị: Cuối thế kỉ XII nhà Lý suy yếu, chính quyền không chăm lo đến đời sống nhân dân, quan lại ăn chơi sa đoạ

- Kinh tế: Khủng hoảng, mất mùa thường xuyên.

- Xã hội: Dân đói khổ nổi dậy đấu tranh, thế lực

phong kiến địa phương nổi loạn nhiều nơi.

- Nhà Lý dựa vào thế lực họ Trần để chống lại các

lực lượng nổi loạn.

? Truớc tình hình đất nước rối loạn như thế nhà Lý

đã làm gì?

? Nhà Trần thành lập trong hoàn cảnh

nào?

Điện triền chỉ huy sứ” đưa cháu mình là Trần Cảnh vào cung, sau đó ép gả cho Lý Chiêu Hoàng, đến năm 1226 buộc Chiêu Hoàng phải nhường ngôi cho Trần Cảnh, Nhà Trần thành lập.

BÀI 13 NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỈ XIII

Tiết 22: I Nha Trần Thanh Lập

1.Nhà Lý sụp đổ:

* Tình hình chính trị, kinh tế, xã hội cuối thời Lý

• - Chính trị: Cuối thế kỉ XII nhà Lý suy yếu, chính

quyền không chăm lo đến đời sống nhân dân, quan lại ăn chơi sa đoạ

- Kinh tế: Khủng hoảng, mất mùa thường xuyên.

- Xã hội: Dân đói khổ nổi dậy đấu tranh, thế lực

phong kiến địa phương nổi loạn nhiều nơi.

- Nhà Lý dựa vào thế lực họ Trần để chống lại các lực lượng nổi loạn.

* Nhà Trần thành lập:

- Tháng 12 năm Ất dậu (1226) Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh  Nhà Trần thành lập.

? Theo em việc nhà Trần lên thay thế nhà Lý có cần thiết không? Vì sao?

Trong hoàn cảnh suy sụp của nhà Lý

(cuối thế kỉ XII) nhà Trần thành lập,

thay nhà Lý quản lí đất nước là việc làm cần thiết để ổn định tình hình chính trị,

xã hội, cải thiện đời sống nhân dân, xây dựng và bảo vệ tổ quốc Củng cố chế độ quân chủ trung ương tập quyền thêm

Triều Lý tồn tại sau 215, trải qua 9 đời vua thỡ tan rã Việc nhà Trần thay nhà Lý có thể nói là một sự kiện lịch sử đặc biệt Trong lịch sử, việc thay thế một triều đại đều phải qua các cuộc đấu tranh Nh ng ở thời Trần, việc thay đổi triều đại không xảy ra đổ máu Mọi việc đều diễn ra d ới sự sắp đặt khôn khéo của Trần Thủ ẹộ nên rất êm thấm, nhẹ nhàng, hợp lý ẹiều đó chứng tỏ Trần Thủ ẹộ là một nhà chính trị sáng suốt, tài ba và khôn ngoan.

BÀI 13 NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỈ XIII

Tiết 22: I Nha Trần Thanh Lập

1.Nhà Lý sụp đổ:

2 Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền.

- Bộ máy quan lại theo chế độ quân chủ Trung ương tập quyền, gồm 3 cấp: (sgk/51)

? Sau khi lên nắm quyền, nhà Trần đã

làm gì?

? Bộ máy quan lại nhà Trần được tổ chức như thế nào? Có gì khác so với thời Lý?

SƠ ẹồ Bộ MáY NHà NƯớC THờI TRầN

Cấp triều đỡnh

Các đơn vị hành chính trung gian

Tôn nhân phủ

Các chửực quan

Hà

đê sứ

Khuyờ́n nụng sư

ồn

Đ

điền sứ

12 lộ

( Chánh, phó An phủ sứ)

Phủ ( Tri phủ) Châu, huyện

Tôn nhân phủ

Hà đê sứ

Khuyến nông sứ

ẹồn

điền sứ

12 lộ (Chánh, phó an phủ sứ)

Phủ (Tri phủ)

Châu, huyện (Tri chậu tri huyện)

Huyện

H ơng, Xã

THẢO LUẬN NHÓM (2Phút)

CĐ : So sánh điểm giống và khác bộ máy Nhà Nước ở thời Trần so với thời Lý?

* Giống: Bộ máy quan lại.

Bộ máy nhà Trần hoàn chỉnh, chặt chẽ hơn nhà Lý

Điều này chứng tỏ nhà Trần quan tâm tới nhiều mặt của đất nước Năng lực quản lý của nhà Trần được nâng

cao.

BÀI 13 NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỈ XIII

Tiết 22: I Nha Trần Thanh Lập

1.Nhà Lý sụp đổ:

2 Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền.

- Bộ máy quan lại theo chế độ quân chủ Trung ưng tập quyền, gồm 3 cấp: (sgk/51)

? Nhà Trần đã đặt thêm một số các cơ

quan để trông coi việc nước Chức năng của các cơ quan đó là gì?

Một số cơ quan trong coi việc nước.

Quốc sử viện Đảm nhận việc viết sử

Thái y viện Coi việc chữa bệnh trong cung vua

Tôn nhân phủ Nắm sự vụ của họ hàng tôn thất

Hà đê sứ Trông coi việc đê điều

Khuyến nông sứ Trông coi việc sản xuất nông nghiệp

Đồn điền sứ Đảm nhiệm theo dõi các đồn điền

BÀI 13 NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỈ XIII

Tiết 22: I Nha Trần Thanh Lập

1.Nhà Lý sụp đổ:

2 Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền.

- Bộ máy quan lại theo chế độ quân chủ Trung ưng tập quyền, gồm 3 cấp: (sgk/51)

- Đặt thêm một số cơ quan: Quốc sử viện, Thái y

viện……(sgk/51)

- Sơ đồ bộ máy nhà nước thời Trần: Về nhà vẽ vào vở

* Sơ đụ̀ bộ mỏy nhà nước thời Trõ̀n

Thái

y viên

Tôn nhân phủ

Hà đê sứ

Khuyến nông sứ

ẹồn

điền sứ

12 lộ (Chánh, phó an phủ sứ)

Phủ (Tri phủ)

Châu, huyện (Tri chậu tri huyện)

Xã

(Xã quan)

Vì sao thời Trần thực hiện chế độ Thái

thượng hoàng?

Để đảm bảo vững chắc vị trí và khả năng nắm chính quyền trong tay, tránh những vụ tranh ngôi trong nội bộ hoàng tộc và để cho vua trẻ điều khiển chính quyền vững vàng

Các vua thường nhường ngôi sớm cho con, còn bản thân mình lui về Tức Mặc (thuộc Nam Định) giữ tư cách như là cố vấn

BÀI 13 NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỈ XIII

Tiết 22: I Nha Trần Thanh Lập

1.Nhà Lý sụp đổ:

2 Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền

3 Pháp luật thời Trần

* Nhà Trần rất quan tâm đến pháp luật

- Ban hành bộ luật: Quốc triều hình luật

.? Em hãy trình bày những nét chính về pháp luật thời Trần?

BÀI 13 NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỈ XIII Tiết 22: I Nha Trần Thanh Lập

1.Nhà Lý sụp đổ:

2 Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền.

3 Pháp luật thời Trần.

* Nhà trần rất quan tâm đến pháp luật

- Ban hành bộ luật: Quốc triều hình luật

- Pháp luật được tăng cường và hoàn thiện Thẩm hình viện

là cơ quan chuyên việc xét xử kiện cáo

? So với thời Lý, pháp luật thời Trần như thế nào?

CHƯƠNG III: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN

(THẾ KỈ XIII- XIV)

BÀI 13 NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỈ XIII

Tiết: 22 I/ NHÀ TRẦN THÀNH LẬP

1/ Nha Lý sụp đổ.

1.Nhà Lý sụp đổ:

* Tình hình chính trị, kinh tế, xã hội cuối thời Lý

- Chính trị: Cuối thế kỉ XII nhà Lý suy yếu, chính quyền không chăm lo đến đời sống nhân dân, quan lại ăn chơi sa đoạ

- Kinh tế: Khủng hoảng, mất mùa thường xuyên.

- Xã hội: Dân đói khổ nổi dậy đấu tranh, thế lực phong kiến địa phương nổi loạn nhiều nơi.

- Nhà Lý dựa vào thế lực họ Trần để chống lại các lực lượng nổi loạn.

* Nhà Trần thành lập:

- Tháng 12 năm Ất dậu (1226) Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho



BÀI 13 NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỈ XIII

1/ Nhà Lý sụp đổ.

- Bộ máy quan lại theo chế độ quân chủ Trung ưng tập quyền, gồm 3 cấp: (sgk/51)

- Đặt thêm một số cơ quan: Quốc sử viện, Thái y viện…… (sgk/51)

- Sơ đồ bộ máy nhà nước thời Trần: Về nhà vẽ vào vở

3 Pháp luật thời Trần.

* Nhà trần rất quan tâm đến pháp luật

- Ban hành bộ luật: Quốc triều hình luật

- Cơ quan pháp luật được tăng cường và hoàn thiện Thẩm hình viện là cơ quan chuyên việc xét xử kiện cáo

Bài tập trắc nghiệm:

Khoanh tròn vào chữ cái em cho là đúng:

Câu 1: Đời vua cuối cùng của nhà Lý là:

A Lý Huệ Tông B Lý Cao Tông

C Lý Anh Tông D Lý Chiêu Hoàng

Câu 2: Một chế độ đặc biệt chỉ có trong triều đình nhà

Trần, đó là chế độ gì?

A Chế độ nhiếp chính vương

B Chế độ lập Thái tử sớm

C Chế độ Thái Thượng Hoàng

D Chế độ nhiều Hoàng Hậu.

Bài tập trắc nghiệm:

Khoanh tròn vào chữ cái em cho là đúng:

Câu 3: Bộ luật mới của nhà Trần là:

A Luật Hình

B Luật Hồng Đức

C Luật hình thư

D Quốc triều hình luật

Câu 4: Bộ máy nhà nước thời Trần được tổ chức theo chế độ nào?

A Trung ương tập quyền

B Phong kiến phân quyền

C Vừa trung ương tập quyền vừa phong kiến

DẶN DÒ

- Học bài Làm bài tập

- Xem bài mới: Phần II/ Nhà Trần

xây dựng quân đội và phát triển kinh tế ( SGK/ 52)