BÀI 13. ĐỐI THOẠI-ĐỘC THOẠI....

Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của ng ời đàn bà cho con bú: - Cha mẹ tiên s nhà chúng nó!. Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của ng ời đàn bà cho con bú: - Cha mẹ tiên s nhà c

20 -

11

10

Ngữ văn:

Đối thoại, độc thoại

và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự

* Ví dụ: Đoạn trích:

Có ng ời hỏi:

- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?

- ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy !

Ông Hai trả tiền n ớc, đứng dậy, chèm chẹp miệng, c ời nhạt một tiếng, v ơn vai nói to:

- Hà, nắng gớm, về nào…

Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng Tiếng c ời nói xôn xao của đám ng ời mới tản c lên ấy vẫn dõi theo Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của ng ời đàn bà cho con bú:

- Cha mẹ tiên s nhà chúng nó ! Đói khổ ăn cắp, ăn trộm bắt đ ợc ng ời ta còn th

ơng Cái giống Việt gian bán n ớc thì cứ cho mỗi đứa một nhát !

Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà

Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra gi ờng, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đ a nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau

Nhìn lũ con, tủi thân, n ớc mắt ông lão cứ giàn ra Chúng nó là trẻ con làng Việt gian đấy ? Chúng nó cũng bị ng ời ta rẻ rúng hắt hủi đấy ? Khốn nạn

bằng ấy tuổi đầu … ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên :

- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán n ớc để nhục nhã thế này ( Làng, Kim Lân )

* Ví dụ: Đoạn trích

Có ng ời hỏi:

- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?

- ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!

Ông Hai trả tiền n ớc, đứng dậy, chèm chẹp miệng, c ời nhạt một tiếng, v

ơn vai nói to:

- Hà, nắng gớm, về nào…

Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng Tiếng c ời nói xôn xao của đám ng ời mới tản c lên ấy vẫn dõi theo Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của ng ời đàn bà cho con bú:

- Cha mẹ tiên s nhà chúng nó ! Đói khổ ăn cắp ăn trộm bắt đ ợc ng ời ta còn th

ơng Cái giống Việt gian bán n ớc thì cứ cho mỗi đứa một nhát !

Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà

Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra gi ờng, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đ a nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau

Nhìn lũ con, tủi thân, n ớc mắt ông lão cứ giàn ra Chúng nó là trẻ con làng Việt gian đấy ? Chúng nó cũng bị ng ời ta rẻ rúng hắt hủi đấy ? Khốn nạn bằng ấy tuổi đầu … ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên :

- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt

* Ví dụ: Đoạn trích

Có ng ời hỏi:

- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?

- ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!

Ông Hai trả tiền n ớc, đứng dậy, chèm chẹp miệng, c ời nhạt một tiếng, v ơn vai nói to:

- Hà, nắng gớm, về nào…

Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng Tiếng c ời nói xôn xao của đám ng ời mới tản c lên ấy vẫn dõi theo Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của ng ời đàn bà cho con bú:

- Cha mẹ tiên s nhà chúng nó ! Đói khổ ăn cắp ăn trộm bắt đ ợc ng ời ta còn th

ơng Cái giống Việt gian bán n ớc thì cứ cho mỗi đứa một nhát !

Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà

Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra gi ờng, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đ a nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau

Nhìn lũ con, tủi thân, n ớc mắt ông lão cứ giàn ra Chúng nó là trẻ con làng Việt gian đấy ? Chúng nó cũng bị ng ời ta rẻ rúng hắt hủi đấy ? Khốn nạn bằng ấy tuổi đầu … ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên :

- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán n ớc để nhục nhã thế này ( Làng, Kim Lân )

* Ví dụ: Đoạn trích:

Có ng ời hỏi:

- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?

- ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!

Ông Hai trả tiền n ớc, đứng dậy, chèm chẹp miệng, c ời nhạt một tiếng, v ơn vai nói to:

- Hà, nắng gớm, về nào…

Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng Tiếng c ời nói xôn xao của

đám ng ời mới tản c lên ấy vẫn dõi theo ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của ng ời đàn bà cho con bú:

- Cha mẹ tiên s nhà chúng nó ! Đói khổ ăn cắp ăn trộm bắt đ ợc ng ời ta còn th

ơng Cái giống Việt gian bán n ớc thì cứ cho mỗi đứa một nhát !

Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà

Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra gi ờng, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ

khác, len lét đ a nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau.

Nhìn lũ con, tủi thân, n ớc mắt ông lão cứ giàn ra Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ? Chúng nó cũng bị ng ời ta rẻ rúng hắt hủi đấy ? Khốn nạn bằng ấy tuổi đầu…. Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên :

- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt

gian bán n ớc để nhục nhã thế này

( Làng, Kim Lân )

Thảo luận nhóm:

thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự ?

Đáp án

* Hình thức đối thoại:

+ Tạo cho câu chuyện có không khí gần gũi nh trong cuộc sống, làm cho

ng ời đọc nh đang chứng kiến câu chuyện của những ng ời đàn bà tản c + Thể hiện thái độ căm tức của những ng ời tản c với làng chợ Dầu.

+ Là xuất phát điểm để nhân vật chính tự bộc lộ tâm trạng

* Hình thức độc thoại, độc thoại nội tâm:

+ Giúp cho nhà văn khắc họa đ ợc sâu sắc tâm trạng dằn vặt, đau đớn khi nghe tin làng chợ Dầu - cái làng mà ông luôn lấy làm tự hào và

hãnh diện, làm cho câu chuyện sinh động, hấp dẫn hơn.

*Ghi nhớ

• Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm là những hình thức quan trọng để thể hiện nhân vật trong văn bản tự sự.

• Đối thoại là hình thức đối đáp trò chuyện giữa hai hoặc nhiều ng ời Trong văn bản tự sự, đối thoại đ ợc thể hiện bằng các gạch đầu dòng ở

đầu lời trao và lời đáp ( Mỗi l ợt lời là một gạch đầu dòng )

• Độc thoại là lời của một ng ời nào đó nói với chính mình hoặc nói với một ai đó trong t ởng t ợng Trong văn bản tự sự, khi ng ời độc

thoại nói thành lời thì phía tr ớc câu nói có gạch đầu dòng; còn khi không thành lời thì không có gạch đầu dòng Tr ờng hợp sau còn gọi

là độc thoại nội tâm.

Đối thoại Độc thoại Độc thoại nội tâm

- Là cuộc trò chuyện

giữa hai hoặc nhiều

ng ời

- Nói một mình, với chính mình (chỉ cần một ng ời) thành lời

- Nói một mình không thành lời

- Có gạch đầu dòng

giữa lời trao và lời

đáp

đầu dòng

Bảng so sánh

Bài tập nhanh:

Xác định yếu tố đối thoại, độc thoại nội tâm và trình bày tác dụng của

nó trong các đoan trích sau:

…“Gần miền có một mụ nào

Đ a ng ời viễn khách tìm vào vấn danh

Hỏi tên, rằng: “Mã Giám Sinh”

Hỏi quê, rằng : “Huyện Lâm Thanh cũng gần”

… “T ởng ng ời d ới nguyệt chén đồng

Tin s ơng luống những rày trông mai chờ

Bên trời góc bể bơ vơ

Tấm son gột rửa bao giờ cho phai”…

Bài tập 1: Phân tích tác dụng của hình thức đối thoại trong đoạn trích sau đây : Mãi khuya, bà Hai mới chống gối đứng dậy Bà lẳng lặng xuống bếp châm lửa ngồi tính tiền hàng Vẫn những tiền cua, tiền bún, tiền đỗ, tiền kẹo… Vẫn

cái giọng rì rầm, rì rầm th ờng ngày

- Này, thầy nó ạ

Ông Hai nằm rũ ra ở trên gi ờng không nói gì

- Thầy nó ngủ rồi à?

- Gì?

Ông lão khẽ nhúc nhích

- Tôi thấy ng ời ta đồn…

Ông lão gắt lên :

- Biết rồi!

Bà Hai nín bặt Gian nhà lặng đi, hiu hắt

- Lời bà Hai - Lời ông Hai

- Này thầy nó ạ.

- Thầy nó ngủ rồi à ?

- Tôi thấy ng ời ta

đồn

- Gì ?

- Biết rồi !

tâm trạng buồn bã, đau khổ và thất vọng của ông Hai trong cái

đêm nghe tin làng mình theo giặc.

L u ý: Đoạn văn này cho ta thấy cuộc đối thoại diễn ra không bình th ờng:

- Bà Hai có 3 l ợt lời, mà ông Hai chỉ có 2 l ợt lời( 2 lời đáp).

- Thái độ của bà Hai còn rụt rè khi muốn chia sẻ cùng chồng nh ng ông Hai thì buồn chán, tâm trạng của ông từ chỗ không muốn trả lời rồi gắt lên và thể hiện sự bức xúc.

Bài tập 2:

Viết một đoạn văn kể chuyện theo đề tài tự chọn, trong đó sử dụng cả hình thức đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm.

Gợi ý: có thể lựa chọn một trong các đề tài sau :

+ Tình bạn + Mẹ

+ Học tập + Thầy cô

+ ….

Bài tập v ề nhà :

Dựa vào nội dung phần đầu tác phẩm : … Chuyện

ng ời con gái Nam X ơng … của Nguyễn Dữ, hãy đóng vai Tr ơng Sinh để kể lại câu chuyện và bày tỏ niềm

ân hận

* L u ý : Sử dụng yếu tố nghị luận, miêu tả nội tâm

và các hình thức đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm

Chân thành cảm ơn các thầy cô giáo và các em học sinh

đã giúp tôi hoàn thành bài

giảng hôm nay!