Bài 13. Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự

Bài 13. Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án,...

Môn : NGỮ VĂN 9

Giáo viên : Nguyễn Xuân Trường

KIỂM TRA BÀI CŨ

Trong văn bản tự sự, để người đọc (người nghe) phải suy

nghĩ về một vấn đề nào đó, người viết (người kể) và nhân vật

có khi nghị luận bằng cách nêu lên các ý kiến, nhận xét, cùng những lí lẽ và dẫn chứng Nội dung đó thường được diễn đạt bằng hình thức lập luận, làm cho câu chuyện thêm phần triết lí.

Đáp án:

Trong văn bản tự sự, để người đọc (người nghe) phải suy nghĩ về một vấn đề nào đó, người viết (người kể) và nhân vật phải làm gì?

VB TỰ SỰ

NHÂN VẬT

TÌNH HUỐNG LỜI KỂ

NGOẠI HÌNH

HÀNH ĐỘNG

NGÔN NGỮ

Đối thoại

Độcthoại

Độcthoạinộitâm

thoại và độc thoại nội tâm trong

văn bản tự sự.

Đọc đoạn trích sau :

Có người hỏi :

- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà ?

- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế !

Ông Hai trả tiền nước, đứng đậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:

- Hà, nắng gớm , về nào

Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng Tiếng cười nói xôn xao của đám người mới tản cư lên ấy vẫn dõi theo Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của người đàn bà cho con bú:

- Cha mẹ tiên sư nhà chúng nó! Đói khổ ăn cắp ăn trộm bắt được người ta còn thương Cái giống Việt gian bán nước thì cứ cho mỗi đứa một nhát

Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà.

Về đến nhà ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đưa nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau.

Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư ? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên:

- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này

(Làng, Kim Lân )

thoại và độc thoại nội tâm trong

văn bản tự sự.

Có người hỏi: (1)

- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà? (2)

- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy! (3)

Trong 3 câu đầu đoạn trích, ai nói với ai?

Tham gia câu chuyện có ít nhất mấy người?

- Lời của những người tản cư nói với nhau Tham gia câu chuyện có ít nhất 2 người.

Dấu hiệu nào cho biết đó là một cuộc trao đổi qua lại?

Dấu hiệu có 2 lượt lời qua lại

Lượt 1(lời trao) : - Sao bảo làng chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?

Lượt 2(lời đáp): - Ấy thế mà bây giờ đổ đốn

ra thế đấy!

+ Có 2 gạch đầu dòng ở 2 lượt lời

Tiết 63 : ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc

thoại và độc thoại nội tâm trong

thoại ?

1 Đối thoại: Là hình thức đối đáp, trò

chuyện giữa hai hoặc nhiều người

Trong văn bản tự sự, đối thoại được

và thái độ của những người tản cư?

Tạo cho câu chuyện giống như cuộc sống thực, thể hiện thái độ căm giận của những người tản cư đối với dân làng chợ Dầu.

Điều kiện để có đối thoại diễn ra+ Phải có hoàn cảnh giao tiếp.

+ Phải có sự hiện diện của người tham gia giao tiếp (2 người trở lên)

+ Giữa 2 người phải có nhu cầu trao đổi thông tin.

thoại và độc thoại nội tâm trong

văn bản tự sự.

1 Đối thoại: Là hình thức đối đáp, trò

chuyện giữa hai hoặc nhiều người

Trong văn bản tự sự, đối thoại được

Ông Hai nói với chính mình

Đây có phải là một câu đối thoại không ? Vì sao ?

Đây không phải là câu đối thoại vì không hướng tới một người tiếp chuyện cụ thể nào

cả, cũng không liên quan đến chủ đề mà 2 người đàn bà đang trao đổi Sau câu nói của ông lão chẳng có ai đáp lại Đây chỉ là một câu nói bâng quơ, đánh trống lảng để tìm cách thoái lui.

Tiết 63 : ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc

thoại và độc thoại nội tâm trong

văn bản tự sự.

1 Đối thoại: Là hình thức đối đáp, trò

chuyện giữa hai hoặc nhiều người

Trong văn bản tự sự, đối thoại được

để bây giờ nhục nhã thế này.

Nói với ai đó (bọn Việt gian) trong tưởng tượng

Câu này, ông Hai nói với ai?

Dấu hiệu nhận biết của 2 câu trên?

- Có gạch đầu dòng trước lời nói.

- Hà, nắng gớm, về nào…

thoại và độc thoại nội tâm trong

văn bản tự sự.

1 Đối thoại: Là hình thức đối đáp, trò

chuyện giữa hai hoặc nhiều người

Trong văn bản tự sự, đối thoại được

2 Độc thoại: Lời của một người nào

đó nói với chính mình hoặc nói với ai

đó trong tưởng tượng, nói thành lời,

phía trước câu nói có gạch đầu dòng.

Thảo luận: Theo em, đối thoại và độc thoại giống và khác nhau như thế nào?

Giống: - Đều là lời nói của nhân vật

- Đều có dấu gạch đầu dòng Khác:

- Là hình thức đối đáp trò chuyện giữa hai hoặc nhiều người.

- Nhu cầu trao đổi thông tin

- Lời nói với chính mình hoặc với ai đó trong tưởng tượng.

- Nhu cầu bộc lộ nội tâm

Tiết 63 : ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc

thoại và độc thoại nội tâm trong

văn bản tự sự.

1 Đối thoại: Là hình thức đối đáp, trò

chuyện giữa hai hoặc nhiều người

Trong văn bản tự sự, đối thoại được

thể hiện bằng các gạch đầu dòng ở

đầu lời trao và lời đáp (mỗi lượt lời là

một lần gạch đầu dòng)

2 Độc thoại: Lời của một người nào

đó nói với chính mình hoặc nói với ai

đó trong tưởng tượng, nói thành lời,

phía trước câu nói có gạch đầu dòng.

Những câu như: “ Chúng nó cũng là trẻ con

làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người

ta hắt hủi rẻ rúng đấy ư? Khốn nạn bằng ấy tuổi đầu ” là những câu ai hỏi ai?

Nhận xét gì về hình thức của các câu hỏi này,

có gì khác so với lời đối thoại và độc thoại trước đó?

Đây là những câu ông Hai tự hỏi chính mình diễn ra trong suy nghĩ và tình cảm của ông Hai Thể hiện tâm trạng xót xa của ông khi nghĩ về những đứa con nhỏ bé, vô tội của mình sẽ bị mọi người xa lánh, hắt hủi…

Không có gạch đầu dòng, những câu hỏi này không phát ra thành tiếng mà chỉ âm thầm diễn ra trong suy nghĩ, tình cảm của ông Hai

thoại và độc thoại nội tâm trong

văn bản tự sự.

1 Đối thoại: Là hình thức đối đáp, trò

chuyện giữa hai hoặc nhiều người

Trong văn bản tự sự, đối thoại được

thể hiện bằng các gạch đầu dòng ở

đầu lời trao và lời đáp (mỗi lượt lời là

một lần gạch đầu dòng)

2 Độc thoại: Lời của một người nào

đó nói với chính mình hoặc nói với ai

đó trong tưởng tượng, nói thành lời,

phía trước câu nói có gạch đầu dòng.

Những câu đó là những câu độc thoại nội tâm

Vậy, độc thoại nội tâm

là gì?

3 Độc thoại nội tâm: Suy nghĩ của

một người nào đó nói với chính mình

hoặc là nói với một ai đó trong tưởng

tượng song không nói thành lời,

không có gạch đầu dòng.

Vậy trong đoạn trích trên, ngôn ngữ nhân vật có những hình thức diễn đạt nào ? Tác dụng của chúng?

*Các hình thức diễn đạt: Đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm

Tạo cho câu chuyện có không khí như cuộc sống thật, thể hiện thái độ căm giận của ông Hai Qua đó khắc họa sâu sắc tâm trạng dằn vặt, đau đớn của ông Hai khi nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc … góp phần khắc họa thành công tính cách nhân vật: giàu lòng tự trọng, nhạy cảm, dễ xúc động…

Tiết 63 : ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc

thoại và độc thoại nội tâm trong

văn bản tự sự.

1 Đối thoại: Là hình thức đối đáp, trò

chuyện giữa hai hoặc nhiều người

Trong văn bản tự sự, đối thoại được

thể hiện bằng các gạch đầu dòng ở

đầu lời trao và lời đáp (mỗi lượt lời là

một lần gạch đầu dòng)

2 Độc thoại: Lời của một người nào

đó nói với chính mình hoặc nói với ai

đó trong tưởng tượng, nói thành lời,

phía trước câu nói có gạch đầu dòng.

3 Độc thoại nội tâm: Suy nghĩ của

một người nào đó nói với chính mình

hoặc là nói với một ai đó trong tưởng

tượng song không nói thành lời,

không có gạch đầu dòng.

Vậy, em hãy cho biết trong văn bản

tự sự yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm có vai trò như thế nào trong việc thể hiện nhân vật, cũng như trong việc thể hiện không khí của câu chuyện?

- Làm cho câu chuyện có không khí như cuộc sống thật

- Thể hiện nhân vật, đi sâu vào nội tâm, góp phần giúp chúng ta hiểu rõ tính cách nhân vật.

- Câu chuyện sinh động.

thoại và độc thoại nội tâm trong

văn bản tự sự.

1 Đối thoại: Là hình thức đối đáp, trò

chuyện giữa hai hoặc nhiều người Trong

văn bản tự sự, đối thoại được thể hiện bằng

các gạch đầu dòng ở đầu lời trao và lời đáp

(mỗi lượt lời là một lần gạch đầu dòng)

2 Độc thoại: Lời của một người nào đó nói

với chính mình hoặc nói với ai đó trong

tưởng tượng, nói thành lời, phía trước câu

nói có gạch đầu dòng.

3 Độc thoại nội tâm: Suy nghĩ của một

người nào đó nói với chính mình hoặc là

nói với một ai đó trong tưởng tượng song

không nói thành lời, không có gạch đầu

dòng.

Vậy, em hãy cho biết trong văn bản

tự sự yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm có vai trò như thế nào trong việc thể hiện nhân vật, cũng như trong việc thể hiện không khí của câu chuyện?

- Làm cho câu chuyện có không khí như cuộc sống thật

- Thể hiện nhân vật, đi sâu vào nội tâm, góp phần giúp chúng ta hiểu rõ tính cách nhân vật.

- Câu chuyện sinh động.

* Đối thoại, độc thoại, độc thoại

nội tâm là những hình thức quan

trọng để thể hiện nhân vật trong

văn bản tự sự.

Tiết 63 : ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc

thoại và độc thoại nội tâm trong

văn bản tự sự.

1 Đối thoại: Là hình thức đối đáp, trò

chuyện giữa hai hoặc nhiều người Trong

văn bản tự sự, đối thoại được thể hiện bằng

các gạch đầu dòng ở đầu lời trao và lời đáp

(mỗi lượt lời là một lần gạch đầu dòng)

2 Độc thoại: Lời của một người nào đó nói

với chính mình hoặc nói với ai đó trong

tưởng tượng, nói thành lời, phía trước câu

nói có gạch đầu dòng.

3 Độc thoại nội tâm: Suy nghĩ của một

người nào đó nói với chính mình hoặc là

nói với một ai đó trong tưởng tượng song

không nói thành lời, không có gạch đầu

dòng.

* Đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm là

những hình thức quan trọng để thể hiện

nhân vật trong văn bản tự sự.

Đối thoại Độc thoại Độc thoại nội

tâm

- Là cuộc trò chuyện giữa hai hoặc nhiều người

- Nói với chính mình hoặc với ai đó trong tưởng tượng, thành lời

- Nói với chính mình hoặc với ai đó trong tưởng tượng, không thành lời

-Có gạch đầu dòng giữa lời trao và lời đáp

- Có gạch đầu dòng

- Không có gạch đầu dòng

Bảng tổng hợp

thoại và độc thoại nội tâm trong

Mãi khuya, bà Hai mới chống gối đứng dậy

Bà lẳng lặng xuống bếp châm lửa ngồi tính tiền hàng Vẫn những tiền cua, tiền bún, tiền đỗ, tiền kẹo… Vẫn cái giọng rì rầm, rì rầm thường ngày

- Này thầy nó ạ

Ông Hai nằm rũ ra ở trên giường không nói gì

- Thầy nó ngủ rồi à?

- Gì?

Ông lão khẽ nhúc nhích

- Tôi thấy người ta đồn…

Ông lão gắt lên:

Tiết 63 : ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc

thoại và độc thoại nội tâm trong

đỗ, tiền kẹo… Vẫn cái giọng rì rầm, rì rầm thường ngày

- Này thầy nó ạ

Ông Hai nằm rũ ra ở trên giường không nói gì

- Thầy nó ngủ rồi à?

- Gì?

Ông lão khẽ nhúc nhích.

- Tôi thấy người ta đồn…

Ông lão gắt lên:

Bà Hai (3 lượt lời) Ông Hai (2 lượt lời)

- Này, thầy nó ạ

thoại và độc thoại nội tâm trong

đỗ, tiền kẹo… Vẫn cái giọng rì rầm, rì rầm thường ngày

- Này thầy nó ạ.

Ông Hai nằm rũ ra ở trên giường không nói gì

- Gì?

Ông lão khẽ nhúc nhích.

- Tôi thấy người ta đồn…

Ông lão gắt lên:

Tiết 63 : ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc

thoại và độc thoại nội tâm trong

đỗ, tiền kẹo… Vẫn cái giọng rì rầm, rì rầm thường ngày

- Này thầy nó ạ.

Ông Hai nằm rũ ra ở trên giường không nói gì

- Gì?

Ông lão khẽ nhúc nhích.

- Tôi thấy người ta đồn…

Ông lão gắt lên:

Ông Hai buồn chán tâm trạng của ông từ chỗ không muốn trả lời, đến gắt gỏng vô cớ nhằm bày tỏ tâm trạng bực bội, đau khổ của ông Hai khi nói đến chuyện làng Chợ Dầu theo Tây  yêu làng tha thiết

thoại và độc thoại nội tâm trong

theo đề tài tự chọn, trong đó sử

dụng cả hình thức đối thoại, độc

thoại và độc thoại nội tâm

Các em học sinh tự viết một đoạn văn

kể chuyện theo yêu cầu của bài tập

Em nào viết xong thì trình bày cho cả lớp nghe

Tiết 63 : ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

1 Đối thoại: Là hình thức đối đáp, trò

chuyện giữa hai hoặc nhiều người

Trong văn bản tự sự, đối thoại được thể

hiện bằng các gạch đầu dòng ở đầu lời

trao và lời đáp (mỗi lượt lời là một lần

* Đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm là những hình thức quan trọng để thể hiện nhân vật trong văn bản tự sự.

CỦNG CỐ

Em hãy nhắc lại thế nào là đối thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự?

Vai trò của các yếu tố

đó?

•Biết đưa các yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại

nội tâm trong quá trình tạo lập văn bản tự sự phù hợp.

•Soạn bài: Luyện nói Tự sự kết hợp với nghị luận và

miêu tả nội tâm