Bài 13. Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự

Bài 13. Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án,...

KIỂM TRA KIẾN THỨC CŨ:

Câu hỏi 1: Thế nào là nghị luận trong văn bản tự sư??

Trong văn bản tự sự, để người đọc ( người nghe) phải suy

nghĩ về một vấn đề nào đó, người viết ( người kể) và nhân vật có khi nghị luận bằng cách nêu ý kiến, nhận xét, cùng những lí lẽ và dẫn chứng Nội dung đó thường được diễn đạt bằng hình thức lập luận, làm cho câu chuyện thêm phần triết lí.

Câu hỏi 2: Miêu tả nội tâm của nhân vật trong văn tự sự bằng

những cách nào?

- Miêu tả trực tiếp: Diễn tả những ý nghĩ, cảm xúc, tình cảm của nhân vật

- Miêu tả gián tiếp: Miêu tả cảnh vật, nét mặt, cử chỉ, trang phục, ngôn ngữ,…của nhân vật

Tiết : 65, Tập Làm Văn

I/ TÌM HIỂU YẾU TỐ ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ.

Có người hỏi:

- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?

- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy !

Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:

- Hà, nắng gớm, về nào…

Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng Tiếng cười nói xôn xao của đám

người mới tản cư lên ấy vẫn dõi theo Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của người đàn bà cho con bú :

- Cha mẹ tiên sư nhà chúng nó! Đói khổ ăn cắp ăn trộm bắt được người ta còn thương Cái giống Việt gian bán nước thì cứ cho mỗi đứa một nhát!

Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà.

Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đưa nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau.

Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu… Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên:

-Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán

nước để nhục nhã thế này ( Làng, Kim Lân)

Có người hỏi:

- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?

- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy !

Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:

- Hà, nắng gớm, về nào…

Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng Tiếng cười nói xôn xao của đám người mới tản cư lên ấy vẫn dõi theo Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của người đàn bà cho con bú :

- Cha mẹ tiên sư nhà chúng nó! Đói khổ ăn cắp ăn trộm bắt được người ta còn thương Cái giống Việt gian bán nước thì cứ cho mỗi đứa một nhát!

Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà.

Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đưa nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau.

Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu… Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên:

-Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán

nước để nhục nhã thế này ( Làng, Kim Lân)

Ví dụ:

Hôm nay, vào tiết học Ngữ Văn,vừa bước vào lớp cô giáo hỏi Hùng:

-Em học bài chưa?

- Dạ, em học bài rồi ạ!

Có người hỏi:

- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?

- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy !

Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:

- Hà, nắng gớm, về nào…

Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng Tiếng cười nói xôn xao của đám

người mới tản cư lên ấy vẫn dõi theo Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của người đàn bà cho con bú :

- Cha mẹ tiên sư nhà chúng nó! Đói khổ ăn cắp ăn trộm bắt được người ta còn thương Cái giống Việt gian bán nước thì cứ cho mỗi đứa một nhát!

Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà.

Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đưa nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau.

Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu… Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên:

-Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán

nước để nhục nhã thế này ( Làng, Kim Lân)

Có người hỏi:

- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?

- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy !

Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:

- Hà, nắng gớm, về nào…

Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng Tiếng cười nói xôn xao của đám

người mới tản cư lên ấy vẫn dõi theo Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của người đàn bà cho con bú :

- Cha mẹ tiên sư nhà chúng nó! Đói khổ ăn cắp ăn trộm bắt được người ta còn thương Cái giống Việt gian bán nước thì cứ cho mỗi đứa một nhát!

Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà.

Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đưa nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau.

Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu… Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên:

-Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán

nước để nhục nhã thế này ( Làng, Kim Lân)

Có người hỏi:

- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?

- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy !

Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:

- Hà, nắng gớm, về nào…

Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng Tiếng cười nói xôn xao của đám

người mới tản cư lên ấy vẫn dõi theo Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của người đàn bà cho con bú :

- Cha mẹ tiên sư nhà chúng nó! Đói khổ ăn cắp ăn trộm bắt được người ta còn thương Cái giống Việt gian bán nước thì cứ cho mỗi đứa một nhát!

Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà.

Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đưa nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau.

Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu… Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên:

-Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán

nước để nhục nhã thế này ( Làng, Kim Lân)

Ví dụ:

… Hai người lững thững đi về phía chiếc xe đỗ,

im lặng rất lâu Bỗng bác già nhìn đồng hồ nói một mình:

- Thanh niên bây giờ lạ thật! Các anh chị cứ như con bướm Mà đã 11 giờ, đến giờ “ốp” đâu? Tại sao anh ta không tiễn mình đến tận xe nhỉ?

( Lặng lẽ Sa Pa, Nguyễn Thành Long)

Vậy giữa đối thoại và độc thoại giống và khác nhau như thế nào ?

-Giống nhau :

-Đều là lời nói của nhân vật

- Có dấu gạch đầu dòng.

- Khác nhau :

Đối thoại

Là hình thức đối đáp, trò

chuyện giữa 2 hoặc nhiều

người.

Độc thoại

Là lời của 1 người nào đó nói với chính mình hoặc nói với một ai đó trong tưởng tượng

Có người hỏi:

- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?

- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy !

Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:

- Hà, nắng gớm, về nào…

Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng Tiếng cười nói xôn xao của đám người mới tản cư lên ấy vẫn dõi theo Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của người đàn bà cho con bú :

- Cha mẹ tiên sư nhà chúng nó! Đói khổ ăn cắp ăn trộm bắt được người ta còn thương Cái giống Việt gian bán nước thì cứ cho mỗi đứa một nhát!

Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà.

Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đưa nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau.

Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi

đầu… Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên:

-Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước

để nhục nhã thế này ( Làng, Kim Lân)

Ví dụ:

Tuần trước lớp có tiết kiểm tra chung

phần Văn thơ Trung Đại, tôi tự cảm thấy mình làm bài không được tốt Tôi rất buồn và tự nhủ: Mình cần cố gắng nhiều hơn

nữa để có kết quả cao trong học tập

Độc thoại và độc thoại nội tâm giống và khác nhau như thế nào?

  Giống : Đều là lời của một người nào đó nói với chính mình hoặc

ai đó trong tưởng tượng Thường dùng để bộc lộ nội tâm .

 Khác nhau :

Độc thoại Độc thoại nội tâm

- Nói thành lời

- Câu nói có gạch đầu dòng

- Không thành lời ( suy nghĩ ).

- Không có gạch đầu dòng

THẢO LUẬN NHÓM: Thời gian 1 phút

Cỏc hỡnh thức đối thoại, độc thoại , độc thoại nội tõm cú tỏc

dụng như thế nào trong việc thể hiện diễn biến của cõu chuyện

và thỏi độ của những người tản cư trong buổi trưa ụng Hai gặp

thành cụng diễn biến tõm lớ nhõn vật ụng Hai như thế nào ?

- Tác dụng của các hình thức đối thoại trong đoạn trích: + Tạo cho câu chuyện có không khí gần gũi, thật như cuộc sống đang diễn ra trong thực tế, tạo tình huống

để tác giả khai thác nội tâm nhõn vọ̃t

+ Thể hiện thái độ yêu- ghét phân minh của những người phụ nữ tản cư

- Tác dụng của các câu độc thoại và độc thoại nội tâm:

+ Giúp người đọc cảm nhận được chiều sâu tâm lí rất tinh tế, nhạy cảm của nhân vật ông Hai

( Tõm trạng buồn bó, đau đớn, tủi hụ̉ khi nghe tin làng theo giặc)

+ Góp phần khắc hoạ thành công

tính cách của nhân vật ông Hai ( Tình yờu làng, tình yờu nước sõu sắc )

? Hình thức đối thoại, độc thoại, đôc thoại nội tâm có vai trò như thế nào trong việc thể hiện nhân vật trong văn tự sự?

* Đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm là những hình thức quan trọng để thể hiện nhân vật trong văn bản tự sự

Độc thoại nội tâm

CỦNG Cễ́ KIấ́N THỨC:

- Đối thoại là hình thức đối đáp, trò chuyện giữa hai hoặc nhiều người Trong văn bản

tự sự, đối thoại được thờ̉ hiợ̀n bằng gạch đầu dòng ở đầu lời trao và lời đáp.

- Độc thoại là lời của một người nào đó nói với chính mình hoặc nói với một ai đó trong tưởng tượng Trong văn bản tự sự khi độc

thoại nói thành lời thì phía trước câu nói

có gạch đầu dòng

- Đụ̣c thoại nụ̣i tõm : là hình thức đụ̣c thoại nhưng

khụng nói thành lời và phía trước cõu nói khụng có

gạch đõ̀u dòng.

II/ LUYỆN TẬP:

1/Phân tích tác dụng của hình thức đối thoại trong đoạn trích sau: (sgk/178)

- Này, thầy nó ạ.

Thầy nó ngủ rồi à ?

- Tôi thấy người ta đồn…

- Gì ?

- Biết rồi !

Cuộc đối thoại không bình thường giữa vợ chồng ông Hai.

Nhằm làm nổi bật tâm trạng: Buồn bã chán chường, thất vọng, đau đớn của ông Hai

Viết một đoạn văn kể chuyện theo đề tài tự chọn , trong đó sử dụng cả hình thức đối thoại, độc thoại

và độc thoại nội tâm

•Bài tập 2

THẢO LUẬN NHÓM : Thời gian 5 phút

Hướng dẫn học ở nhà:

- Học thuộc các khái niệm và hoàn chỉnh bài tập

- Chuẩn bị bài mới: Luyện nói : Tự sự kết hợp với nghị luận và miêu tả nội tâm