ÔN TẬP VĂN HỌC (Phần thơ)

Quá trình hiện đại hoá thơ ca Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đến cách mạng tháng 8-1945:-giai đoạn 1:từ đầu thế kỷ XX đến 1920 thành tựu của văn học giai đoạn này chủ yếu là thơ của chí sĩ cá

Chào mừng quý thầy cô và các

bạn đến với tiết học ngữ văn

Thầy giáo:Trần Văn Chín Lớp:11A15

TiÕt häc: ¤n tËp phÇn v¨n häc

Nhãm I

PhÇn th¬

Sự khác nhau giữa thơ trung đại

và thơ mới

Thơ mới khác thơ trung đại ở chỗ nào?

Hình thức: +thể thơ tự do,không bị gò bó,cứng nhắc bởi

niêm luật đăng đối

+ngôn ngữ gần với cuộc sống, với lời nói cá

nhân,không ớc lệ cách điệu

Nội dung t t ởng: +xuất hiện “cái tôi” cá nhân,nhìn đời

bằng cặp mắt trẻ trung t ơi mới.

+Thấm đ ợm nỗi buồn,bơ vơ tr ớc cuộc đời,không gian vô cùng,thời gian vô tận

Quá trình hiện đại hoá thơ ca Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đến cách mạng tháng 8-1945:

-giai đoạn 1:từ đầu thế kỷ XX đến 1920

thành tựu của văn học giai đoạn này chủ yếu là thơ của chí sĩ cách mạng

-nội dung:đã có sự khác biệt, t t ởng tiến bộ so với thơ ca thế kỷ 19

-hình thức:vẫn theo lối thi pháp truyền thống của văn học trung đại

* tác phẩm tiêu biểu: Xuất D ơng L u Biệt(Phan Bội Châu)

hoàn cảnh sáng tác: Phan bội Châu sinh ra và lớn lên trong bối cảnh đen tối của lịch sử n ớc nhà những năm cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 năm 1905,sau khi thành lập,hội Duy Tân chủ tr ơng phong trào Đông Du, đ a thanh niên sang Nhật học tập chuẩn bị lực l ợng cho cách mạng.tr ớc lúc lên đ ờng sang Nhật lãnh đạo phong trào yêu n ớc ,ông làm bài thơ này để từ giã bạn bè đồng chí

nội dung: vẻ đẹp lãng mạn,hào hùng của nhà chí sĩ cách mạng những năm

đầu thế kỷ 20,với t t ởng mới mẻ,táo bạo,bầu nhiệt huyết sôi trào và lhát vọng

Giai đoạn 2: từ năm 1920 đến 1930

-Giai đoạn này văn học Việt Nam đạt đ ợc những thành tựu đáng ghi nhận

có nhiều đổi mới hiện đại.Tuy nhiên yếu tố của thi pháp trung đại vẫn tồn tại khá phổ biến.

*tác phẩm tiêu biểu:Hầu Trời(Tản Đà)

Cảm hứng sáng tác: tr ớc thực tại xã hội bế tắc,ngột ngạt, các văn nghệ sĩ rơi vào cảnh sống cơ cực tủi hổ:bị rẻ rúng,o ép,cuộc sống khốn khó…

Hình t ợng nhân vật trữ tình:Tản Đà cũng nh các văn nghệ sĩ thời kỳ này đang sống trong cảnh khó khăn.Tác giả xuất hiện trong bài thơ này vừa là nhân vật chính vừa là ng ời kể truyện.

Nội dung:tác giả đã mạnh dạn tự biểu hiện “cái tôi” cá nhân, một cái tôi

ngông phóng túng,tự ý thức về tài năng giá trị đích thực của mình và khao khát đ ợc khẳng định giữa cuộc đời.

Nghệ thuật: -thể thơ thất ngôn tr ờng thiên khá tự do,không bị ràng buộc bởi khuôn mẫu nào.

-lối kể truyện tự sự,lôi cuốn ng ời đọc

Cảm hứng sáng tác:là tình yêu thiên nhiên tha thiết, niềm say mê sống-một cuộc sống t ơi đẹp và tràn đầy h ơng sắc

Nội dung:bài thơ là lời giục giã hãy sống mãnh liệt,sống hết mình, hãy quý trọng từng giây,từng phút của cuộc

đời,nhất là những tháng năm tuổi trẻ của một hồn thơ yêu

đời, ham sống đến cuồng nhiệt

Nghệ thuật: -sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa mạch cảm xúc và mạch luận lí

- giọng điệu say mê,sôi nổi,những sáng tạo

độc đáo về ngôn từ và hình ảnh thơ

-sử dụng đa dạng các biện pháp tu từ: so

sánh, ẩn dụ, điệp từ, nhân hoá, câu hỏi tu từ…

®©y th«n vÜ d¹

Hoàn cảnh sáng tác:bài thơ đ ợc

sáng tác khi tác giả đang ở trong hoàn

cảnh khó khăn và tuyệt vọng: bệnh tật

giày vò, nỗi ám ảnh về cái chết, sự xa

lánh của ng ời đời… Bức ảnh và lời hỏi

thăm chân tình của ng ời con gái Vĩ Dạ

năm nào làm nhà tĩnhúc động mạnh và

viết nên bài thơ này.

Nội dung: “Đây thôn Vĩ Dạ” là bức

tranh đẹp về một miền quê đất n ớc, là

tiếng lòng của một ng ời con tha thiết yêu

đời,yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống.

Nghệ thuật: kết hợp hài hoà giữa tả

thực và ảo, hình ảnh t ợng tr ng,lãng mạn

trữ tình,bút pháp gợi tả,ngôn ngữ tinh

tế,giàu liên t ởng.

Trµng giang

Hoàn cảnh sáng tác: khi là sinh viên của tr ờng cao đẳng Canh Nông,tác giả th ờng có thói quen đi dạo dọc bờ sông Hồng Bài thơ ra đời vào 1 buổi chiều mùa Thu năm 1939, khi tác giả đứng ở bờ Nam bến Chèm.Bài thơ là nỗi lòng của 1

ng ời con xa quê h ơng,đau lòng tr ớc cảnh đất n ớc mất chủ quyền.

Hình t ợng nhân vật trữ tình: một con ng ời nhỏ bé,bơ vơ giữa không gian rộng lớn-đại diện cho cả thế hệ văn sĩ thời kỳ này

Nội dung: Bài thơ thấm đẫm 1 nỗi buồn Mỗi khổ thơ đ ợc gợi lên bằng nét vẽ đối lập giữa cái mênh mông,cao rộng nh vô hạn của không gian và thời gian với cái nhỏ bé, mong manh của con ng ời.Qua đó thể hiện tâm trạng buồn, cô đơn trong lòng thi nhân và niềm yêu n ớc thầm kín.

Nghệ thuật: bài thơ mang đậm âm h ởng của thơ Đ ờng: thể thơ thất ngôn, thủ pháp t ơng phản đôí lập,các từ láy,điệp ngữ,biện pháp tu

ChiÒu tèi

Hå ChÝ Minh

Hoàn cảnh sáng tác: trong 13 tháng bị nhà tù T ởng Giới Thạch bắt giam

và đầy ải khắp các nhà tù miền Tây Trung Quốc, Bác vẫn làm thơ.bài

“Chiều Tối” đ ợc sáng tác khi Ng ời chuyển lao từ Tĩnh Tây đến Thiên Bảo cuối Thu 1942.

Cảm hứng sáng tác: vẻ đẹp hùng vĩ của miền sơn c ớc và cuộc sống ấm

no của ng ời dân lao động đã khơi dậy trong lòng Hồ Chí Minh niềm yêu

đời,yêu thiên nhiên và tinh thần lạc quan.

Nhân vật trữ tình: ng ời tù cộng sản đồng thời là 1 thi sĩ, mặc dù bị giam cầm về thể xác nh ng tinh thần vẫn tự do thoải mái

Nội dung:qua bức tranh cảnh vật ta thấy đ ợc những nét đẹp tâm

hồn của một nhà thơ-chiến sĩ:lòng yêu thiên nhiên,yêu con ng ời,yêu cuộc sống,phong thái ung dung tự chủ lạc quan,nghị lực kiên c ờng v ợt lên trên hoàn cảnh khắc nghiệt,tối tăm

Nghệ thuật:-cổ điển(bút pháp chấm phá, ớc lệ, sử dụng các hình

ảnh quen thuộc trong thơ ca cổ) kết hợp hiện đại(bút pháp tả thực sinh động với những hình ảnh dân dã đời th ờng, coi con ng ời là trung tâm của bức tranh…)

-ngôn ngữ linh hoạt,sáng tạo,điệp từ và đặc biệt sự vận động trong hình ảnh thơ-đây là nét rất quen thuộc trong thơ

Hồ Chí Minh

lai tân (Hồ Chí Minh)

Nội dung:bài thơ cho thấy hiện trạng đen tối,thối nát của xã hội t ởng là yên ấm tốt lành Qua đó bộc lộ cái nhìn mỉa mai, khinh bỉ của tác giả

Nghệ thuật:-cấu tứ bất ngờ

-bút pháp chấm phá,lời thơ ngắn gọn,súc tích

-ngôn ngữ giản dị, gần gũi, giọng điệu trào phúng

Tè h÷u(1920-2002)

Tõ Êy

cảm hứng sáng tác: tháng 7-1938, Tố Hữu đ ợc kết nạp vào Đảng cộng sản Việt Nam Ngày đ ợc đứng vào hàng ngũ những ng ời cùng phấn đấu vì 1 lí t ởng cao đẹp là b ớc ngoặt quan trọng trong cuộc đời nhà thơ Ghi nhận kỷ niệm đáng nhớ ấy với những cảm xúc suy t sâu sắc, Tố Hữu đã viết bài thơ “Từ ấy”

Hình t ợng nhân vật trữ tình: 1 chàng thanh niên trẻ

đang khao khát cống hiến cho đất n ớc nh ng ch a tìm đ ợc lối

đi nay bắt gặp ánh sáng của Đảng, chàng vỡ oà trong niềm sung s ớng

Tõ Êy trong t«i bõng n¾ng h¹

M¨t trêi ch©n lÝ chãi qua tim

Hån t«i lµ mét v ên hoa l¸

RÊt ®Ëm h ¬ng vµ rén tiÕng chim

Néi dung: bµi th¬ lµ niÒm sung s íng,say

mª m·nh liÖt cña Tè H÷u trong buæi ®Çu gÆp gì lÝ t ëng c¸ch m¹ng.

NghÖ thuËt: h×nh ¶nh th¬ t ¬i s¸ng,biÖn

ph¸p tu tõ (Èn dô, so s¸nh, ®iÖp cÊu tróc ng÷ ph¸p…),ng«n ng÷ giµu nh¹c ®iÖu,

c¸ch gieo vÇn më t¹o ©m vang…

Nhớ đồng Tố Hữu

Hoàn cảnh sáng tác: đầu năm 1939, thực dân Pháp quay lại

đàn áp phong trào cách mạng ở Đông D ơng cuối tháng 4

năm ấy, Tố Hữu bị chính quyền thực dân băt ở Huế trong 1

đợt khủng bố Đảng cộng sản bài thơ đ ợc viết trong những

ngày nhà thơ bị giam ở nhà lao Thừa Phủ(Huế)

Nội dung: bài thơ là niềm yêu quí thiết tha và nỗi nhớ da diết của nhà thơ đối với quê h ơng, đồng thời thể hiện niềm say mê

lí t ởng và khao khát hành động của nhà thơ

Nghệ thuật: hình ảnh ẩn dụ, biện pháp điêp (điệp cấu trúc

ngữ pháp) giọng điệu thơ nhẹ nhàng, ngôn từ trong sáng, thiết tha, giàu sức lôi cuốn

T ¬ng t

nguyÔn bÝnh

Nội dung: bài thơ thể hiện nỗi nhớ th ơng

đơn ph ơng da diết của 1 chàng trai đang

yêu.từ đó bài thơ gợi sự đáng yêu,đáng quý của tình yêu đồng thời cũng ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn con ng ời

nghệ thuật:- bài thơ mang phong vị ca dao,dân ca với lối ví von mộc mạc mà

duyên dáng

- hình ảnh quen thuộc gần gũi

- câu hỏi tu từ.các biện pháp so sánh,ẩn dụ

Những hình ảnh này khiến bạn

liên t ởng đến bài thơ nào???

ChiÒu xu©n

(Anh Th¬)

Nội dung: bài thơ là 1 bức tranh mùa

xuân vào buổi chiều, tiêu biểu cho cảnh xuân nơi đồng quê miền Bắc n ớc ta.qua đó bộc lộ tình yêu,niềm tự hào về quê h ơng

đất n ớc của tác giả

Nghệ thuật:-sử dụng nhiều từ láy

-biện pháp nhân hoá kết hợp với các hình ảnh đặc tr ng,bút pháp đặc tả -ngôn ngữ gần gũi nhẹ nhàng tinh tế

Chóc c¸c b¹

n häc tèt !