Van hoa cac dan toc VN

Phong tục tập quán: Thờ nhiều thần linh, hôn nhân tự do, cưới xin theo nếp cổ truyền, sau khi sinh con đầu lòng mới làm nhà riêng.. Ngôn ngữ: Thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khmer.. Phong tục

Trang 1

Dân tộc Ba Na Tên dân tộc: Ba Na (Tơ Lô, Krem, Roh, Con Kde, ALa

Công, Krăng)

Dân số: 174.456 người (năm 1999).

Ðịa bàn cư trú: Kon Tum, Bình Ðịnh, Phú Yên

Phong tục tập quán: Thờ nhiều thần linh, hôn nhân tự do, cưới xin theo nếp cổ truyền, sau khi sinh con đầu lòng

mới làm nhà riêng Ở nhà sàn, mỗi làng có một nhà công cộng (nhà rông) to, đẹp ở giữa làng

Ngôn ngữ: Thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khmer.

Văn hoá: Nhạc cụ đa dạng: cồng, chiêng, đàn T'rưng, Klông pút, Kơni , kèn tơ nốt, arơng, nghệ thuật chạm

khắc gỗ phát triển

Trang phục: Nam đóng khố, nữ mặc váy.

Kinh tế: Làm rẫy và chăn nuôi Mỗi làng có lò rèn, phụ nữ dệt vải tự lo đồ mặc cho gia đình, đàn ông đan chiếu,

dệt lưới, làm gùi, giỏ, Mua bán theo chế độ đổi hàng

Dân tộc Bố Y Tên dân tộc: Bố Y (Chủng Chá, Trọng Gia, Tu Dí, Tu Dìn, Pu

Nà).

Dân số: 1.864 người (năm 1999).

Ðịa bàn cư trú: Lào Cai, Yên Bái, Hà Giang, Tuyên Quang

Phong tục tập quán:

Tôn giáo chính là thờ tổ tiên Nhà ở thường là nền đất, có một sàn gác trên lưng quá giang - là nơi để lương thực

và là chỗ ngủ của những người con trai chưa vợ Lễ cưới của người Bố Y khá phức tạp Chàng rể không đi đón dâu, cô em gái của chàng rể dắt con ngựa hồng đẹp mã để chị dâu cưỡi lúc về nhà chồng

Khi bố mẹ chết, con cái phải kiêng kỵ nghiêm ngặt trong 90 ngày đối với tang mẹ và 120 ngày đối với tang cha

Ngôn ngữ:

Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Tày - Thái

Văn hoá:

Vốn văn nghệ dân gian như truyện cổ, tục ngữ, dân ca khá phong phú

Trang phục:

Nữ mặc váy xèo, áo năm thân và có xiêm che ngực Một số mặc giống người Nùng, số khác mặc giống người Hán

Kinh tế:

Sống chủ yếu bằng nghề nương rẫy

Dân tộc Brâu Tên dân tộc: Brâu (Brạo).

Dân số: 313 người (năm 1999).

Ðịa bàn cư trú: Làng Ðăk Mế, xã Bờ Y, huyện Ngọc Hồi, tỉnh

Kon Tum

Tự do lấy vợ, lấy chồng, đám cưới tiến hành ở nhà gái, chàng rể phải ở lại nhà vợ khoảng 2 - 3 năm, rồi mới làm lễ đưa vợ về nhà mình Ngôi nhà truyền thống là nhà sàn

Ngôn ngữ:

Thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khmer

Văn hoá:

Người Brâu thích chơi cồng, chiêng Ðặc biệt có bộ chiêng tha rất có giá trị.

Trang phục:

Nam đóng khố, nữ quấn váy, đều ở trần Người Brâu có tục xăm mặt, xăm mình và cà răng

Kinh tế:

Sống du canh, du cư, chủ yếu đốt rừng làm rẫy, công cụ sản xuất thô sơ

Trang 2

Dân tộc Bru - Vân Kiều Tên dân tộc: Bru - Vân Kiều (Trì, Khùa, Ma - Coong).

Dân số: 55.559 người (năm 1999).

Ðịa bàn cư trú: Tập trung ở miền núi các tỉnh Quảng

Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên-Huế

Thờ cúng tổ tiên và có tục thờ cúng vật thiêng như thanh kiếm, mảnh bát Ðặc biệt là tục thờ lửa và thờ bếp lửa Người trưởng làng có vai trò quan trọng và có uy tín hơn đối với dân làng Ở nhà sàn nhỏ, nếu gần bờ sông, suối thì các nhà tập trung thành một khu trải dọc theo dòng chảy, nếu ở chỗ bằng phẳng, rộng rãi, các ngôi nhà xếp thành vòng tròn hay hình bầu dục, ở giữa là nhà công cộng

Nam nữ tự do yêu nhau Trong họ hàng, ông cậu có quyền quyết định đối với việc hôn nhân, cúng lễ, làm nhà của các con cháu

Ngôn ngữ:

Văn hoá:

Người Bru - Vân Kiều có vốn văn nghệ cổ truyền quý báu Nhạc cụ có nhiều loại: trống, thanh la, chiêng núm, kèn, đàn (achung, pơ-kua ) Có nhiều làn điệu dân ca: chà chấp là lối vừa hát vừa kể, sim (hát đối nam nữ), ca dao, tục ngữ

Trang phục:

Theo trang phục Tây Nguyên

Kinh tế:

Làm rẫy, làm ruộng, chăn nuôi, hái lượm săn bắn và đánh cá Nghề thủ công: đan chiếu lá, gùi

Dân tộc Chăm Tên dân tộc: Chăm (Chàm, Chiêm Thành, Hroi).

Dân số: 132.873 người (năm 1999).

Ðịa bàn cư trú: Ninh Thuận và một phần nhỏ ở An

Giang, Tây Ninh, Ðồng Nai, thành phố Hồ Chí Minh, tây nam Bình Thuận và tây bắc Phú Yên

Theo đạo Hồi (nhóm Bà Ni và nhóm Ixlam) và đạo Bà La Môn (chiếm 3/5 dân số) Duy trì chế độ mẫu hệ, con gái theo họ mẹ Nhà gái cưới chồng cho con, con trai ở rể Con gái được thừa kế tài sản, con gái út phải nuôi dưỡng

bố mẹ

Ngôn ngữ:

Ngôn ngữ thuộc hệ Mã Lai - Đa Đảo

Văn hoá:

Nhà ở quay mặt về phía nam hoặc tây Múa hát dân tộc Chăm rất nổi tiếng

Các lễ hội dân gian truyền thống tiêu biểu của người Chăm đó là: lễ hội Katê (tưởng niệm đấng cha - lễ hội lớn nhất, vui nhất của người Chăm theo đạo Bà La Môn) ; lễ hội Ramưwan - lễ hội điển hình nhất về lễ nghi ở thánh đường của người Chăm theo đạo Hồi; lễ hội Tháp Bà (tưởng niệm nữ thần Mẹ Xứ sở) đến từ Nha Trang - Khánh Hòa; lễ mừng sức khỏe, lễ múa tống ôn đầu năm, lễ cưới của người Chăm An Giang

Trang phục:

Trang phục Chăm, vì có nhóm cơ bản là theo đạo Hồi nên cả nam và nữ lễ phục thiên về màu trắng Có thể thấy đặc điểm trang phục là lối tạo hình áo (khá điển hình) là lối khoét cổ và can thân và nách từ một miếng vải khổ hẹp (hoặc can với áo dài) thẳng ở giữa làm trung tâm áo cho cả áo ngắn và áo dài Mặt khác có thể thấy ở đây duy nhất là dân tộc còn thấy nam giới mặc váy ở Việt Nam với lối mang trang phục và phong cách thẩm mỹ riêng

Kinh tế:

Lúa là cây lương thực chính Nghề phụ là buôn bán và dệt vải

Di tích Chăm miền Trung:

- Di sản thế giới Mỹ Sơn

- Di tích Trà Kiệu

- Di tích thành Chăm Quảng Ngãi

- Di tích Chăm Bình Ðịnh

- Di tích Chăm Ninh Thuận

Trang 3

Dân tộc Chu Ru Tên dân tộc: Chu Ru (Cho Ru, Ru).

Dân số:14.978 người (năm 1999).

Ðịa bàn cư trú: Phần lớn ở Ðơn Dương (Lâm Ðồng), số ít ở Bình Thuận

Thờ cúng tổ tiên và chỉ cúng ngoài nghĩa địa Thờ nhiều thần liên quan đến các nghi lễ nông nghiệp Sống định canh định cư Một gia đình gồm 3-4 thế hệ Hôn nhân một vợ, một chồng, con gái chủ động cưới, người chồng ở rể

Ngôn ngữ:

Ngôn ngữ thuộc nhóm Nam Đảo

Văn hoá:

Làng gồm nhiều dòng họ hoặc khác tộc cư trú Ðứng đầu là trưởng làng (Pô plây), sau là thầy cúng Có vốn dân

ca, ca dao, tục ngữ phong phú

Kinh tế:

Nghề làm ruộng lâu đời Trồng dâu, nuôi tằm, chăn nuôi Nghề thủ công: đan lát, rèn và làm gốm Nghề phụ: săn bắn, hái lượm

Dân tộc Chơ Ro Tên dân tộc: Chơ Ro (Ðơ Ro, Châu Ro).

Dân số: 22.567 người (năm 1999).

Ðịa bàn cư trú: Phần lớn cư trú ở tỉnh Ðồng Nai, một số ít ở

tỉnh Bình Thuận

Coi trọng chế độ mẫu hệ và phụ hệ như nhau Người Chơ Ro tin mọi vật đều có "hồn" và các "thần linh" chi phối con người, khiến con người phải kiêng kỵ và cúng tế Lễ cúng "thần rừng" và "thần lúa" là quan trọng Trước đây sống ở nhà sàn, hiện nay họ đã ở nhà trệt

Ngôn ngữ:

Thuộc ngôn ngữ Môn - Khmer, gần với tiếng Mạ, Xtiêng

Văn hoá:

Nhạc cụ có bộ chiêng 7 chiếc, đàn ống tre, ống tiêu và hát đối đáp trong lễ hội

Trang phục:

Mặc như người Kinh trong vùng Nữ thích đeo các vòng đồng, bạc, dây cườm

Kinh tế:

Chủ yếu làm rẫy Nay nhiều nơi phát triển làm lúa nước Chăn nuôi, hái lượm, săn bắt, đánh cá Nghề thủ công là đan lát, làm các đồ dùng bằng tre, gỗ

Dân tộc Chứt Tên dân tộc: Chứt (Rục, Sách, Mã Liềng, Tu Vang, Pa Leng, Xe Lang, Tơ Hung,

Cha Cú, Tắc Cực, U Mo, Xá Lá Vàng)

Dân số: 3.829 người (năm 1999).

Ðịa bàn cư trú: Sống ở huyện Minh Hoá và Tuyên Hoá (Quảng Bình)

Ðịnh canh định cư, nhưng các làng Chứt thường tản mạn Nhà cửa không bền vững

Người Chứt thờ cúng tổ tiên Thần nông bảo vệ mùa màng là vị thần cao nhất Mỗi dòng họ đều có người tộc trưởng, có bàn thờ tổ tiên chung Trong làng, tộc trưởng nào có uy tín lớn hơn thì được suy tôn làm trưởng làng Quan hệ vợ chồng của người Chứt bền vững, hiếm xảy ra bất hoà Việc ma chay đơn giản

Trang 4

Ngôn ngữ:

Tiếng Chứt thuộc nhóm ngôn ngữ Việt - Mường

Văn hoá:

Kho tàng văn nghệ dân gian phong phú Làn điệu dân ca Kà tưm, Kà lềnh được nhiều người ưa thích Vốn truyện

cổ dồi dào Nhạc cụ có khèn bè, đàn ống lồ ô loại cho nam và loại cho nữ, sáo 6 lỗ

Kinh tế:

Làm ruộng, làm rẫy, săn bắn, hái lượm, đánh cá, chăn nuôi Nghề mộc và đan lát là phổ biến

Dân tộc Co Tên dân tộc: Co (Cor, Col, Cùa, Trầu).

Dân số: 27.766 người (năm 1999).

Ðịa bàn cư trú: Huyện Bắc Trà My, Nam Trà My (Quảng Nam), huyện Trà

Bồng (Quảng Ngãi)

Tin vào thần linh, tiêu biểu là thần lúa Trước đây, ở nhà sàn dài, nay đã chuyển sang nhà trệt, nhà ngắn Trưởng làng là người hiểu biết phong tục, giàu kinh nghiệm sản xuất và ứng xử xã hội, được dân làng tín nhiệm cao Người Co xưa kia không có tên gọi của mỗi dòng họ, về sau nhất loạt mang họ Ðinh, nay lấy họ Hồ của Chủ tịch

Hồ Chí Minh

Ngôn ngữ:

Văn hoá:

Người Co thích múa hát, thích chơi chiêng, cồng, trống Các điệu dân ca phổ biến: Xru, Klu và Agiới

Trang phục:

Nam giới ở trần, đóng khố, nữ quấn váy, mặc áo cộc tay, yếm Trời lạnh mỗi người khoác tấm vải dài, rộng Phụ nữ quấn nhiều vòng cườm các màu quanh eo lưng

Kinh tế:

Làm rẫy là chính, trồng lúa, ngô, sắn Ðặc biệt là cây quế Quảng

Dân tộc Cống Tên dân tộc: Cống (Xắm Khống, Mâng Nhé, Xá Xong).

Dân số: 1.676 người (năm 1999).

Ðịa bàn cư trú: Huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu, ven sông Ðà

Thờ cúng tổ tiên, có một số lễ cúng tập thể, có nghi lễ cầu mùa màng Hôn nhân tự do Nhà trai chủ động trong cưới xin, có tục ở rể vài ba năm Phụ nữ búi tóc ngược lên đỉnh đầu là đã có chồng Thường có vài ba con mới làm

lễ cưới, nhà trai có bạc nén cho nhà gái, cô dâu phải có của hồi môn để đem về nhà chồng Người cùng họ cách nhau 7 đời mới được lấy nhau

Người Cống ở nhà sàn, mỗi dòng họ có một trưởng họ để lo việc chung

Ngôn ngữ:

Thuộc nhóm ngôn ngữ Tạng

Văn hoá:

Có lịch riêng Có nền văn hoá văn nghệ dân gian phong phú, những làn điệu dân ca trữ tình sâu lắng

Kinh tế:

Làm nương rẫy, trồng bông để đổi lấy vải Nghề thủ công: đan lát đặc biệt là đan chiếu mây nhuộm đỏ

Dân tộc Cơ Ho Tên dân tộc: Cơ Ho (Xrê, Nộp, Cơ Lon, Chil, Lát, Tring).

Dân số: 128.723 người (năm 1999).

Ðịa bàn cư trú: Cao nguyên Di Linh (Lâm Đồng)

Thờ nhiều thần linh như thần Mặt Trời, thần Núi, thần Sông Sống định cư

Trang 5

Người con gái đóng vai trò chủ động trong hôn nhân Hôn nhân một vợ, một chồng bền vững, đôi vợ chồng sống tại nhà vợ

Ngôn ngữ:

Văn hoá:

Thơ được gọi là Tampla, giàu chất trữ tình Có nhiều vũ khúc cổ truyền thường trình diễn trong các dịp lễ hội Nhạc

cụ cổ truyền: Chiêng, trống da nai, khèn bầu, khèn môi, đàn 6 dây

Kinh tế:

Sống chủ yếu bằng lúa rẫy và lúa nước Công cụ làm rẫy gồm rìu, xà gạt, xà bách, gậy chọc lỗ

Định dạng
Số trang	5
Dung lượng	165 KB