khai thác và kết nối các không gian kiến trúc cảnh quan khu vực trung tâm thành phố thái nguyên (từ bảo tàng văn hóa các dân tộc việt nam đến đường bến tượng) (tt)

.BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI --- PHAN NGỌC MINH TUYỀN KHÓA 2014-2016 KHAI THÁC VÀ KẾT NỐI CÁC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU VỰC TRUNG TÂM THÀN

.BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI -

PHAN NGỌC MINH TUYỀN KHÓA 2014-2016

KHAI THÁC VÀ KẾT NỐI CÁC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU VỰC TRUNG TÂM THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN (TỪ BẢO TÀNG VĂN HÓA CÁC DÂN TỘC VIỆT NAM ĐẾN ĐƯỜNG BẾN TƯỢNG)

Chuyên ngành: quy hoạch và đô thị

Mã: 60.58.01.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC : TS.PHẠM KHÁNH TOÀN

HÀ NỘI 2016

LỜI CẢM ƠN Đầu tiên tôi xin trân trọng cảm ơn và mong muốn được gửi những tình cảm chân thành nhất đến gia đình, thầy cô giáo Đồng nghiệp và những người bạn đã tạo điều kiện hỗ trợ tôi hoàn thành luận văn

Tôi cũng xin chân trọng gửi lời cảm ơn chân thành đến

thầy giáo TS Phạm Khánh Toàn, người đã tận tình hướng dẫn, giảng giải, động viên khích lệ trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong hội đồng khoa học đã cung cấp những lời khuyên quý giá và những tài liệu liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu luận văn của tôi

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đến Ban giám hiệu nhà trường, ban Chủ nhiệm khoa sau đại học đã tạo điều kiện thuận lợi để luận văn được hoàn thành đúng thời hạn và đạt chất lượng

Một lần nữa tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

Tác giả luận văn

Phan Ngọc Minh Tuyền

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC HÌNH VẼ

MỞ ĐẦU 1

*Lý do chọn đề tài 1

*Mục tiêu nghiên cứu 3

*Phạm vi nghiên cứu 3

*Phương pháp nghiên cứu 4

*Đối tượng nghiên cứu 5

*Cấu trúc luận văn 6

NỘI DUNG 7

CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU VỰC TRUNG TÂM THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN 7

1.1 Giới thiệu khái quát về không gian kiến trúc cảnh quan thành phố Thái Nguyên 7

1.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển thành phố Thái Nguyên 7

1.1.2 Hiện trạng kiến trúc cảnh quan của thành phố Thái Nguyên 9

1.2 Hiện trạng không gian kiến trúc cảnh quan khu vực nghiên cứu 13

1.2.1 Tổng quan khu vực nghiên cứu: 13

1.2.2 Hiện trạng khu 1 bao gồm không gian kiến trúc cảnh quan Bảo tàng Văn Hóa các dân tộc Việt Nam: 15

1.2.3 Hiện trạng khu 2 bao gồm kiến trúc cảnh quan khu vực quảng trường Võ Nguyên Giáp và phần đất vườn hoa mới theo quy hoạch được duyệt

19 1.2.4 Hiện trạng khu 3 bao gồm không gian kiến trúc cảnh quan khu nhà thi đấu thành phố và khu thể thao mới: 22

1.2.5 Hiện trạng khu 4 bao gồm không gian cảnh quan tuyến đường Đội Cấn: 24

1.2.6 Hiện trạng khu 5 bao gồm kiến trúc cảnh quan tuyến đường Thanh

Niên và cảnh quan bãi bồi ven sông Cầu 24

1.3 Phân tích SWOT - Đánh giá tổng hợp 29

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC CHO VIỆC KHAI THÁC VÀ KẾT NỐI KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN 31

2.1 Cơ sở pháp lý cho việc khai thác không gian kiến trúc cảnh quan 31 2.1.1 Các cơ sở pháp lý liên quan: 31

2.1.2 Các dự án quy hoạch có liên quan đến khu vực nghiên cứu: 32

2.2 Cơ sở lý luận về thiết kế kiến trúc cảnh quan 33

2.2.1 Cơ sở tự nhiên: 33

2.2.2 Cơ sở kinh tế kỹ thuật: 34

2.2.3 Cơ sở thẩm mỹ trong không gian kiến trúc cảnh quan đô thị: 34

2.2.4 Cơ sở môi trường: 34

2.3 Các yếu tố tạo thành kiến trúc cảnh quan 34

2.3.1 Kiến trúc lớn: 34

2.3.2 Kiến trúc nhỏ: 34

2.3.3 Cây xanh mặt nước 35

2.3.4 Địa hình, mặt đất 36

2.3.5 Trang thiết bị kỹ thuật môi trường đô thị 36

2.3.6 Tác phẩm nghệ thuật tạo hình 36

2.4 Cơ sở lý luận về thiết kế thiết kế đô thị 37

2.4.1 Lý luận của GS Roger Trancik: 37

2.4.2 Lý luận về quan hệ hình nền: 37

2.4.3 Lý luận liên hệ: 37

2.4.4 Lý luận về địa điểm: 38

2.4.5 Hướng tuyến (parths): 38

2.4.6 Khu vực (Districts): 39

2.4.7 Cạnh biên (Edge): 39

2.4.8 Nút (Node): 40

2.4.9 Điểm nhấn (Landmark) : 40

2.5 Các yếu tố tự nhiên ảnh hưởng đến việc khai thác cảnh quan khu

vực nghiên cứu 41

2.5.1 Yếu tố địa hình 41

2.5.2 Yếu tố khí hậu 41

2.5.3 Điều kiện thủy văn 42

2.6 Các yếu tố văn hóa kinh tế xã hội ảnh hưởng đến việc khai thác kiết nối cảnh quan khu vực nghiên cứu 43

2.6.1 Điều kiện kinh tế - xã hội 43

2.6.2 Bản sắc văn hóa địa phương: 44

2.6.3 Tác động của cộng đồng:……… 44

2.6.4 Nhu cầu nghỉ ngơi giải trí: 44

2.7 Kinh nghiệm tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan không gian công cộng trong và ngoài nước 47

2.7.1 Kinh nghiệm tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hai bờ sông CheonggyeCheon –eoul – Hàn Quốc 47

2.7.2 Kinh nghiệm tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan ở sông Hàn – thành phố Đà Nẵng: 50

2.7.3 Kinh nghiệm tổ chức Vườn hoa Tượng đài Lý Thái Tổ 52

CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP KHAI THÁC VÀ KẾT NỐI CÁC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU VỰC TRUNG TÂM THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN 54

3.1 Quan điểm 54

3.1.1 Quan điểm về Khai thác: 54

3.1.2 quan điểm kết nối: 54

3.2 Nguyên tắc 54

3.3 Các vấn đề cần giải quyết 55

3.4 Đề xuất giải pháp khai thác không gian kiến trúc cảnh quan tổng thể và từng khu trong phạm vi nghiên cứu 58

3.5 Giải pháp về trang thiết bị kỹ thuật, môi trường đô thị 74

3.6 Giải pháp quản lý khai thác và sử dụng các chức năng trong khu vực nghiên cứu 76 3.7 Huy động sự tham gia của cộng đồng trong công tác quy hoạch 76 KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 78 Kết luận : 78 Kiến nghị 78 TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC HÌNH VẼ

trang Hình 1: Sơ đồ định hướng phát triển không gian thành phố Thái Nguyên

đến năm 2035

1

Hình 3: Sơ đồ phân khu vực cảnh quan hiện trạng nghiên cứu 4

Hình 6: Góc nhìn tuyến đường Đội Cấn (nguồn internet) 9 Hình 7: Mối quan hệ giữa khu vực nghiên cứu và các vùng cảnh quan của

thành phố

10

Hình 8: Cảnh quan cầu Gia Bảy và khu vực ven sông(nguồn internet) 11 Hình 9: Khu công nghiệp Gang Thép (nguồn internet) 11

Hình 11: Không gian đại học Thái Nguyên (nguồn internet) 12

Hình 14: Bản vẽ không gian kiến trúc cảnh quan tỷ lệ 1/500 khu vực

trung tâm

13

Hình15 : Khảo sát tần suất sử dụng khu vực nghiên cứu vào ban đêm 14 Hình 16: Khảo sát tần suất sử dụng khu vực nghiên cứu vào ban ngày 14 Hình 17: Bản vẽ phân khu hiện trạng khu vực nghiên cứu 14 Hình 18: Bảo tàng góc nhìn chính diện (nguồn internet) 15 Hình 19: Nhà Rông gần khu vực quảng trường (nguồn internet) 16 Hình 20: Các view nhìn từ bảo tàng ra các không gian lân cận 17 Hình 21: Góc nhìn vào cổng chính bảo tàng (nguồn internet) 17 Hình 22: Góc nhìn đường Thanh Niên đoạn sau bảo tàng 18 Hình 23: Góc nhìn cổng bảo tàng sát đường Thanh Niên 18 Hình 24: Góc nhìn vào cổng bảo tàng sát đường Đội Cấn 19

Hình 26: Các view nhìn quan trọng vào quảng trường 19 Hình 27: Ảnh chụp hiện trạng quảng trường đang được xây dựng 20 Hình 28: Minh họa phương án quy hoạch quảng trường

Võ Nguyên Giáp được thành phố phê duyệt ( nguồn sưu tầm)

20

Hình 29: Bản vẽ quy hoạch chi tiết khu quảng trường Võ Nguyên Giáp 21 Hình 30: Bản vẽ phân tích hướng nhìn về quảng trường từ dòng sông 21 Hình 31: Bản vẽ phân tích các trục không gian của quảng trường Võ

Nguyên Giáp

22

Hình 35: Góc nhìn không gian vui chơi của thiếu nhi trong khuôn viên

nhà thi đấu

24

Hình 36: Ranh giới nghiên cứu khu vực các đảo giữa trên đường Đội Cấn 24 Hình 37: Lưu lượng sử dụng tuyến đường Đội Cấn vào ban ngày 25 Hình 38: Lưu lượng sử dụng tuyến đường Đội Cấn vào ban ngày 25

Hình 43: Minh họa các trục không gian của tuyến đường Thanh Niên 27

Hình 45: hiện trạng tuyến đường Thanh Niên đoạn sau nhà thi đấu 28 Hình 46: Cảnh quan dòng sông Cầu ( nguồn internet) 29 Hình 47: Dự án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 khu trung tâm thương mại

thành phố Thái Nguyên

32

Hình 48: Phân tích quan hệ hình nền( nguồn internet) 37

Hình 53: Ví dụ về điểm nhấn(nguồn internet) 40 Hình 54: cảnh quan hai bờ sông CheonggyeCheon –eoul – Hàn Quốc

( nguồn internet)

48

Hình 55: Góc nhìn sông Hàn tại Đà Nẵng (nguồn internet) 50 Hình 56: Góc nhìn tượng đài Lý Thái Tô từ Hồ Gươm (nguồn internet) 52

Hình 58: Sơ đồ minh họa giải pháp không gian tổng thể 58 Hinh 59: Giải pháp cải tạo phần hàng rào bảo tàng 58

Hình 62: mẫu phù điêu cho phương án 2 (nguồn internet) 60 Hình 63: Mẫu phù điêu cho phương án 1 (nguồn internet) 60 Hình 64: Giải pháp cải tạo vỉa hè bảo tàng đoạn tiếp xúc với đường Đội

Cấn

60

Hình 65: Minh họa đá lát cho tuyến đi bộ tìm hiểu văn hóa 60

Hình 67: không gian quảng trường Võ Nguyên Giáp sau khi cải tạo 61 Hình 68: tuyến đường tìm hiêu văn hóa đoạn quảng trường 61 Hình 69: Minh họa không gian che nắng và giải khát của quảng trường 61 Hình 70: Minh họa chiếu sáng cho khu vực quảng trường(nguồn internet) 62 Hình 71: Minh họa loại cây sử dụng cho khu vực quảng trường(nguồn

Hình 76: Theo quy hoạch chi tiết khu vực 1/500 trung tâm thương mại TP giải

phóng mặt bằng khu dân cư, xây dựng khu thể thao ngoài trời và có đường

giao thông ở giữa bị phân tách với NTĐ  chức năng thể thao bị rời rạc, chưa

65

liên kết được hai khu không gian thể thao vơi nhau.

Hình 77: Đề xuất phương án bỏ tuyến đường giao thông ngăn cách giữa nhà

thi đấu và khu thể thao mới Tạo thành một khu tổ h ợp thể thao kết hợp vui

chơi giải trí hiện đại

65

Hình 78: Minh họa giải pháp cải tạo vỉa hè nhà thi đấu, kết nối tuyến

đường đi bộ tìm hiểu văn hóa đến khu vực chợ Thái

Hình 83: Minh họa đài phun nước hình hoa sen và không gian nghỉ chân

mang tính nghệ thuật ( nguồn internet)

68

Hình 84: Minh họa cảnh quan bãi bồi ven sông sau khi cải tạo (nguồn

internet)

68

Hình 85: Các điểm nhấn và trục cảnh quan được tạo thành tại tuyến

đường Thanh Niên và bãi bồi sông Cầu

68

Hình 86: Minh họa không gian kiến trúc cảnh quan bãi bồi ven sông sau

khi cải tạo

69

Hình 87: Minh họa tiểu cảnh không gian đi bộ ven sông(nguồn internet) 70 Hình 88: Các mặt cắt không gian kiến trúc cảnh quan khu vực nghiên cứu 70 Hình 89: minh họa không gian đài phun nước trước quảng trường (nguồn

Hình 92: Minh họa xọt rác dùng cho toàn khu vực(nguồn internet) 74 Hình 93: Minh họa nhà vệ sinh công cộng dùng cho khu vực nghiên cứu

( nguồn internet)

74

Quyết định số 1536/QĐ-TTg ngày 28/8/2014 về việc phê duyệt nhiệm

vụ điều chỉnh quy hoạch TP Thái Nguyên đến năm 2035, với mục tiêu: “Phát triển thành phố bền vững, hiện đại xứng đáng là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế, du lịch, dịch vụ của tỉnh Thái Nguyên và vùng trung

du miền núi Bắc bộ Để Thái Nguyên trở thành vùng kinh tế trọng điểm Bắc Thủ đô Hà Nội và nằm trong tứ giác tăng trưởng kinh tế ở phía Bắc”

Hình 1: góc nhìn thành phố từ chợ Thái đến cầu Gia Bảy

2

Theo Đề án phát triển du lịch thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2001 - 2005

đã xác định 4 khu du lịch trọng điểm của tỉnh là: khu trung tâm hành chính, văn hóa, lịch sử, thương mại thành phố Thái Nguyên; Khu du lịch sinh thái

Hồ Núi Cốc; khu du lịch lịch sử ATK Định Hoá; khu du lịch sinh thái hang động Đồng Hỷ - Võ Nhai

Từ thời kì Pháp thuộc đến nay qua nhiều lần điều chỉnh quy hoạch chung thành phố, khu vực trung tâm thành phố Thái Nguyên vẫn được giữ nguyên vị trí và chức năng là khu trung tâm mang tính chính trị văn hóa lịch

sử của tỉnh Trong khu vực nhiều công trình có chức năng quan trọng như Bảo Tàng các dân tộc Việt Nam,chùa Phủ Liễn, quảng trường Võ Nguyên Giáp, nhà thi đấu thể thao tỉnh, chợ Thái, nhà hát, công viên,… Trong quá trình thành phố phát triển nhanh về cơ sở hạ tầng tác giả nhận thấy sự phát triển của

TP Thái Nguyên chưa thực sự đạt được như kỳ vọng, xứng tầm với một đô thị loại 1, có những ví dụ như: Hệ thống giao thông đô thị còn chưa đồng bộ; thiếu điểm nhấn đô thị, thiếu các công trình kiến trúc mang tính đặc trưng, biểu tượng; hệ thống cảnh quan không có tính liên thông, khiến cho việc sử dụng khai thác không thuận lợi, không hấp dẫn đối với khách du lịch

Cảnh quan ven bờ sông Cầu từ lâu không được quan tâm khai thác Hiện tại nhiều phần đất bị bỏ hoang, nhiều phần đất bị khai thác bừa bãi, gây mất mỹ quan đô thị

Để nâng tầm các giá trị văn hóa, kết nối các không gian cảnh quan, thu hút được sự tham gia của người dân vào quá trình sử dụng khai thác các công trình chức năng trong khu vực, thu hút khách du lịch đến thăm quan, tạo được những ấn tượng sâu sắc trong lòng du khách, tác giả nhận thấy cần có những nghiên cứu và giải pháp mang phát triển cảnh quan mang tính khoa học, đồng thời bảo tồn những giá trị sẵn có Việc đề xuất ra những kịch bản, chiến lược phát triển thành phố bền vững là vô cùng cần thiết

3

Từ những lý do trên tác giả mạnh dạn đề xuất đề tài luận án tên:

“Khai thác và kết nối các không gian kiến trúc cảnh quan khu vực trung tâm thành phố Thái Nguyên (từ bảo tàng văn hóa các dân tộc Việt Nam đến đường Bến Tượng)”

Tác giả mong đóng góp được công sức nhỏ bé vào công cuộc xây dựng và phát triển cho thành phố Thái Nguyên

*Mục tiêu nghiên cứu

- Đề xuất giải pháp khai thác kết nối các không gian kiến trúc cảnh quan trong khu vực nghiên cứu

- Đề xuất những giá trị mới về kiến trúc cảnh quan để tạo ấn tượng, thu hút

và phục vụ khách du lịch đến với thành phố Thái Nguyên

- Làm cơ sở khoa học áp dụng cho những giải pháp điều chỉnh quy hoạch thành phố

- Khai thác và phát triển cảnh quan ven sông Cầu khu vực trung tâm thành phố Thái Nguyên

- Phục vụ đời sống cư dân đô thị tốt hơn, đưa người dân đến gần hơn với các không gian công cộng

*Phạm vi nghiên cứu

Khu đất nằm ở trung tâm thành phố nơi chứa đựng nhiều công trình và không gian kiến trúc cảnh quan đặc biệt quan trọng của thành phố như: Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam, quảng trường Võ Nguyên Giáp, nhà thi đấu thể thao, Chợ thái Nguyên,…

Tổng diện tích khu vực nghiên cứu 28,84ha

Khu vực nghiên cứu được giới hạn bởi:

+ Phía Tây tiếp giáp đường Bắc Kạn

+ Phía Nam nghiên cứu phần đất đảo xanh ở giữa đường Đội Cấn

+ Khu 1: bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam diện tích 3,9ha

+ Khu 2: quảng trường Võ Nguyên Giáp và vườn hoa mới bên cạnh tổng diện tích 2,7 ha

+ Khu 3: khu nhà thi đấu, khu thể thao ngoài trời, nhà dịch vụ thể thao tổng diện tích 2,7ha và diện tích tòa nhà thương mại cạnh nhà thi đấu diện tích 0,1ha

+ Khu 4: hệ thống các đảo xanh ở giữa đường Đội Cấn

+ Khu 5: bãi bồi ven sông từ đầu cầu Gia Bảy đến cầu bến Tượng : 2,53ha

( tuyến đường Thanh Niên dài trong ranh giới nghiên cứu dài 1km)

*Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp tiếp cận hệ thống: để nghiên cứu toàn bộ khu vực trên các phương diện khác nhau: kiến trúc, quy hoạch, kinh tế, văn hóa, lịch sử, xã hội

- Phương pháp tổng hợp: phân tích xử lý số liệu và đề xuất các giải pháp

*Đối tượng nghiên cứu

- Không gian kiến trúc cảnh quan khu vực nghiên cứu, sự phù hợp của cảnh quan hiện trạng với quy hoạch tổng thể và cảnh quan của các công trình kiến trúc trong khu vực; những bất cập trong hiện tại cần giải quyết

- Các giải pháp nhằm phát triển các không gian công cộng phục vụ nhu cầu vui chơi nghỉ dưỡng của người dân thành phố

- Kiểm tra hiệu quả sử dụng cơ sở hạ tầng khu vực nhằm đề xuất các giải pháp phục vụ tốt hơn cho người dân thành phố trong khu vực trung tâm

- Các giải pháp phát triển du lịch tại khu vực trung tâm