Tong Quan Về KDCLGD

 Hiểu đầy đủ về chất lượng giáo dục và quy trình, phương pháp, kĩ thuật đánh giá chất lượng giáo dục một cách khoa học, phù hợp với thực tiễn phát triển của xã hội, của giáo dục trong m

KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG

CƠ SỞ GIÁO DỤC PHỔ THÔNG

NỘI DUNG CHÍNH

 ĐẶT VẤN ĐỀ

 CHẤT LƯỢNG TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG

 CÁC MÔ HÌNH QUẢN LÍ CHẤT LƯỢNG

 KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG CƠ SỞ GIÁO DỤC PHỔ THÔNG

ĐẶT VẤN ĐỀ

động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người - yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng

tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX).

quan trọng của nó đối với sự nghiệp phát triển đất nước nói chung, sự nghiệp phát triển giáo dục nói riêng Mọi hoạt động giáo dục được thực hiện đều hướng tới mục đích góp phần đảm bảo, nâng cao chất lượng giáo dục.

 Hiểu đầy đủ về chất lượng giáo dục và quy trình, phương pháp, kĩ thuật đánh giá chất lượng giáo dục một cách khoa học, phù hợp với thực tiễn phát triển của xã hội, của giáo dục trong một hoàn cảnh cụ thể là một yêu cầu cấp bách của nền giáo dục nước nhà.

 Kiểm định chất lượng giáo dục là một giải pháp quản lí chất lượng nhằm đánh giá hiện trạng các cơ sở giáo dục theo tiêu chuẩn đề ra, xác định chính xác các điểm mạnh, điểm yếu của mình, từ đó xây dựng kế hoạch phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu để đảm bảo chất lượng và không ngừng phát triển

 Kiểm định chất lượng giáo dục được triển khai

áp dụng vào Việt Nam từ đầu những năm

2000, bắt đầu với hệ thống giáo dục Đại học, Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp

 Năm học 2009 - 2010, Bộ GD&ĐT quyết định triển khai công tác Kiểm định chất lượng đối với tất cả các cơ sở giáo dục phổ thông

 Phối hợp với công tác tập huấn của Cục KT&KĐCLGD dành cho các Sở GD&ĐT theo kế hoạch của Bộ GD&ĐT, Trường CBQLGD TPHCM

tổ chức các lớp bồi dưỡng về KĐCL cơ sở giáo dục phổ thông

Mục tiêu cụ thể

a) Về kiến thức

Trang bị cho người học:

 Những lí luận cơ bản về kiểm định chất lượng cơ

sở giáo dục phổ thông;

 Những hiểu biết cần thiết về các văn bản quy

phạm pháp luật hiện hành liên quan đến kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục phổ thông;

 Những hiểu biết cần thiết về quy trình, thao tác,

kĩ thuật tự đánh giá, đánh giá ngoài cơ sở giáo dục phổ thông.

b) Về kĩ năng

Người học có:

 Các kĩ năng thành lập Hội đồng tự đánh giá; xây dựng kế hoạch tự đánh giá; thu thập, xử lí, phân tích thông tin, minh chứng, viết báo cáo tự đánh giá; kĩ năng

mô tả hiện trạng, điểm mạnh, điểm yếu của từng tiêu chí và xây dựng được kế hoạch cải tiến chất lượng theo từng tiêu chí;

 Kĩ năng giải quyết các tình huống trong quá trình tự đánh giá;

 Kĩ năng tư vấn cho cán bộ quản lí, giáo viên và các đối tượng có liên quan trong hoạt động tự đánh giá;

lí giáo dục

CHẤT LƯỢNG TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG

1. Khái niệm chất lượng

1.2 Các quan niệm khác

 Chất lượng là tổng thể những tính chất, thuộc tính cơ bản của sự vật (sự việc)… làm cho sự vật (sự việc) này phân biệt với sự vật (sự việc) khác (theo Từ điển tiếng Việt, Hoàng Phê chủ biên)

 Chất lượng là tiềm năng của một sản phẩm hay dịch vụ nhằm thoả mãn nhu cầu người sử dụng (theo Tiêu chuẩn Pháp NFX 50-109)

 Chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể (đối tượng) tạo cho thực thể (đối tượng) đó khả năng thoả mãn những nhu cầu

đã nêu ra hoặc nhu cầu tiềm ẩn (theo TCVN ISO 8402)…

 “Chất lượng… đơn giản là đáp ứng được

các yêu cầu của khách hàng” (Anh)

 “Chất lượng là sự đánh giá về mức độ đạt được của các đặc điểm mong muốn từ các hoạt động và kết quả có được theo một số chuẩn mực và đối chiếu với một số tiêu

chí hay mục tiêu cụ thể nào đó” (Úc)…

1.3 Cách hiểu hiện nay

Chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu Đây

là định nghĩa hiện đang được coi là thích hợp

và thông dụng nhất khi xem xét các vấn đề của giáo dục

(Tuy nhiên, có một cách hiểu cũng rất phổ biến: chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, sự vật, sự việc)

2 Chất lượng giáo dục

2.1 Từ góc độ lí luận dạy học, chất lượng giáo dục được hiểu là mức độ kết quả học tập đạt được so với mục đích phát triển cá nhân và tạo nguồn nhân lực cho xã hội Nói cách khác, chất lượng giáo dục là những lợi ích, giá trị mà kết quả học tập đem lại cho cá nhân, xã hội trước mắt và lâu dài, theo mục đích cuối cùng của giáo dục

2.2 Từ góc độ tâm lí – giáo dục, chất lượng giáo dục là chất lượng của nhân cách được đào tạo và cũng là chất lượng của quá trình đào tạo nhân cách

2.3 Từ góc độ quản lí giáo dục, chất lượng giáo dục liên quan đến tất cả các yếu tố cơ bản của hệ thống giáo dục; do vậy chất lượng của một hệ thống giáo dục là chất lượng của những thành phần

cơ bản tạo nên hệ thống giáo dục đó , bao gồm:

 Chất lượng đầu vào – I (Input)

 Chất lượng quá trình quản lí – M (Management)

 Chất lượng đầu ra – O (Outcome)

 Ba thành phần chất lượng trên cần được xem xét trên nền một hoàn cảnh cụ thể - C (Context).

→ Đánh giá chất lượng của hệ thống giáo dục chính là đánh giá chất lượng của các thành phần

Trong hệ thống giáo dục, mỗi cơ sở giáo dục là một tiểu hệ thống cũng bao gồm các yếu tố tương tự:

→ Đánh giá chất lượng của cơ sở giáo dục chính

là đánh giá chất lượng của các thành phần tạo nên cơ sở giáo dục đó.

 Đánh giá chất lượng một cơ sở giáo dục là đánh giá xem cơ sở giáo dục đó thực hiện được đến đâu mục tiêu giáo dục của mình.

3 Chất lượng giáo dục phổ thông

Tiếp theo quan niệm Chất lượng giáo dục là

sự đáp ứng mục tiêu giáo dục, có thể hiểu:

 Chất lượng giáo dục phổ thông là sự đáp ứng mục tiêu giáo dục phổ thông;

 Chất lượng cơ sở giáo dục phổ thông là sự đáp ứng của cơ sở giáo dục phổ thông đối với các yêu cầu về mục tiêu giáo dục phổ thông được quy định theo Luật giáo dục

4 Mục tiêu giáo dục phổ thông

Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

4.1 Mục tiêu của giáo dục Tiểu học

Giáo dục Tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở

4.2 Mục tiêu của giáo dục THCS

Giáo dục Trung học cơ sở nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục Tiểu học; có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về

kĩ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học

4.3 Mục tiêu của giáo dục THPT

Giáo dục Trung học phổ thông nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục Trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểu biết thông thường về kĩ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học Đại học, Cao đẳng, Trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động

CÁC MÔ HÌNH QUẢN LÍ CHẤT LƯỢNG

Ba cấp độ quản lý chất lượng quen thuộc:

 Kiểm soát chất lượng (Quality Control)

 Đảm bảo chất lượng (Quality Assurance)

 Quản lý chất lượng tổng thể (Total Quality Management)

1 Kiểm soát chất lượng

1.1 Khái niệm

 Kiểm soát chất lượng là việc kiểm tra và loại bỏ toàn bộ hay từng phần các sản phẩm không thỏa mãn các tiêu chuẩn đã đề ra trước đó

 Kiểm soát chất lượng là công đoạn xảy ra sau cùng: khi sản phẩm đã được làm xong mới tính tới việc loại bỏ hoặc từ chối những hạng mục hay sản phẩm có lỗi.

 Đặc điểm chủ yếu trong kiểm soát chất lượng là

“quá trình này không nhằm vào gốc rễ của vấn đề Kiểm soát chất lượng chỉ giải quyết các vấn đề sau khi chúng bị phát hiện” (Russo)

 Kiểm soát chất lượng “vốn dĩ là nhằm trừng phạt, áp đặt các hình phạt cho việc làm thiếu hiệu quả, nhưng đồng thời nó cũng cho thấy rằng một khi sản phẩm đã đạt được mức độ tối thiểu thì không cần phải nỗ lực để cải tiến” (Vroeijenstijn, 1992).

Kiểm soát chất lượng

Chất lượng đề nghị

Cơ chế quản lý

Quá trình

Nhận thức của khách hàng

1.2 Kiểm soát chất lượng trong giáo dục

 Đối với lĩnh vực giáo dục, tương ứng với khái niệm “kiểm soát chất lượng” là khái niệm

“thanh tra”

giám sát chất lượng trường học

mạng, mục tiêu của cơ sở giáo dục mà chủ yếu quan tâm tới quá trình thực hiện kế hoạch chiến lược tại một thời điểm nhất định

 Vị trí và chỗ đứng của thanh tra trong tổng thể hệ thống giáo dục cũng khác nhau

ở từng nước, phụ thuộc vào mức độ chuyển giao quyền hạn và quyền quyết định từ chính quyền trung ương tới địa phương

đánh giá, đóng vai trò mạnh mẽ trong việc duy trì và nâng cao chất lượng giáo dục

Ở Việt Nam, Thanh tra giáo dục là một

trong những nội dung Quản lí Nhà nước về giáo dục

Điều 111 Luật Giáo dục quy định:

 Thanh tra giáo dục thực hiện quyền thanh tra

trong phạm vi quản lý nhà nước về giáo dục nhằm bảo đảm việc thi hành pháp luật, phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa và xử lý vi phạm, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực giáo dục

a) Thanh tra việc thực hiện chính sách và pháp

luật về giáo dục;

b) Thanh tra việc thực hiện mục tiêu, kế

hoạch, chương trình, nội dung, phương

pháp giáo dục; quy chế chuyên môn, quy chế thi cử, cấp văn bằng, chứng chỉ; việc

thực hiện các quy định về điều kiện cần

thiết bảo đảm chất lượng giáo dục ở cơ sở giáo dục;

c) Thực hiện nhiệm vụ giải quyết khiếu nại, tố

cáo trong lĩnh vực giáo dục theo quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo;

d) Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục theo quy định của Pháp luật về xử lý

vi phạm hành chính;

đ) Thực hiện nhiệm vụ phòng ngừa và đấu tranh chống tham nhũng trong lĩnh vực giáo dục theo quy định của Pháp luật về chống tham nhũng;e) Kiến nghị các biện pháp bảo đảm thi hành

Pháp luật về giáo dục; đề nghị sửa đổi, bổ sung các chính sách và quy định của Nhà nước

về giáo dục;

f) Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của Pháp luật

2 Đảm bảo chất lượng

2.1 Đảm bảo chất lượng như một hệ thống quản lý

 “Đảm bảo chất lượng là một cách tiếp cận có hệ thống nhằm xác định nhu cầu thị trường và điều chỉnh các phương thức làm việc nhằm đáp ứng được các nhu cầu đó” (Freeman).

2.2 Các nguyên tắc đảm bảo chất lượng

 Sứ mạng và mục đích của tổ chức được tất cả mọi người trong tổ chức biết một cách rõ ràng (sự phổ biến, sự minh bạch);

 Hệ thống mà theo đó công việc được thực hiện là được suy tính cẩn thận, rõ ràng và được truyền đạt đến tất cả mọi người (có kế hoạch);

 Tất cả mọi người đều biết rõ trách nhiệm của mình (tính tự chịu trách nhiệm);

 Cái mà tổ chức cho là chất lượng đều được định nghĩa

rõ ràng và có lưu trữ lại trong tài liệu của tổ chức [sự đồng tâm];

 Có các hệ thống kiểm tra (các cơ chế quản lí chất lượng)

2.3 Mục đích của đảm bảo chất lượng

 Tránh các lỗi có thể có ngay từ đầu

lượng phải diễn ra trước và trong tiến trình hoạt động nhằm tránh lỗi.

 Một hệ thống đảm bảo chất lượng hiệu quả là một hệ

Hệ thống ĐBCL

Hệ thống sửa lỗi

Chất lượng đề nghị

Cơ chế quản lý

Quá trình

Sản phẩm

2.4 ISO 9000

lượng, bộ tiêu chuẩn này quy tụ các kinh nghiệm quản lí chất lượng tốt nhất từ nhiều quốc gia, đồng thời cũng được nhiều quốc gia thừa nhận như là tiêu chuẩn của mình.

+ Bên thứ ba thường là một tổ chức hoạt động theo các tiêu chuẩn quốc gia với đội ngũ là các nhà đánh giá chuyên nghiệp.

 Bản chất của ISO 9000 là một hệ thống các văn bản quy định tiêu chuẩn và quy trình chi tiết, nghiêm ngặt ở mỗi giai đoạn của quá trình sản xuất đảm bảo mọi sản phẩm hay dịch vụ phải phù hợp với mẫu mã, quy cách, các thông

số kỹ thuật quy định trước đó với mục tiêu là tạo một đầu ra “phù hợp với mục đích”

với những người sử dụng, đồng thời đòi hỏi sự đầu tư về nhân lực, tài lực và thời gian Mọi người phải nắm được các yêu cầu đặt ra và tuân thủ các quy trình một cách nghiêm túc

2.5 Đảm bảo chất lượng trong giáo dục

 “Tổng số các cơ chế và qui trình được áp dụng nhằm đảm bảo chất lượng đã được định trước hoặc việc cải tiến chất lượng liên tục – bao gồm việc hoạch định, việc xác định, khuyến khích, đánh giá và kiểm soát chất lượng” (Warren Piper, 1993)

trình, hành động và thái độ được xác định

từ trước nhằm đạt được, duy trì, giám sát

và củng cố chất lượng” (Woodhouse, 1998)

 Mối quan tâm ngày càng cao của phụ huynh, giáo viên, các nhà chính trị về chất lượng của

hệ thống giáo dục và sự ưu tiên đối với sự phát triển trong tương lai đã khiến các nhà giáo dục tập trung vào đảm bảo chất lượng

 Để đảm bảo rằng kết quả của một hệ thống giáo dục có thể đạt được chất lượng như ý, một hệ thống đảm bảo chất lượng trong thế kỉ mới phải quan tâm đến các quá trình sau đây: thiết kế và nội dung của các môn học, sự truyền tải và đánh giá kết quả, đánh giá tổ chức, giám sát, xem xét và quản lí nói chung

 Một số lưu ý khi áp dụng ISO vào giáo dục

• Sản phẩm trong giáo dục là gì?

• Quan điểm cơ sở của ISO 9000 là hệ thống quản lí chất lượng phải có khả năng tạo ra các sản phẩm có chất lượng nhất quán → rất khó áp dụng trong giáo dục

• Giáo dục gần với công nghiệp cung ứng dịch vụ hơn là với quy trình sản xuất

• Hiện nay, các cơ sở giáo dục đều được khuyến cáo không nên áp dụng ISO trong công tác đảm bảo chất lượng giáo dục

Các cách thức đảm bảo chất lượng giáo dục

* Cách tiếp cận thứ nhất: đánh giá thông qua kết quả cuối cùng và nhấn mạnh vào các giá trị được gia tăng trong quá trình giáo dục

hoạt động như thế nào?” (kết quả đầu ra) Hoạt động đánh giá đơn thuần thường không bao gồm mục đích cải thiện chất lượng vốn được coi rất cần thiết trong bối cảnh phát triển các hoạt động đảm bảo chất lượng hiện nay.

* Cách tiếp cận thứ hai: Kiểm toán – là hình thức kiểm tra độc lập và có hệ thống nhằm xác định xem các hoạt động đảm bảo chất lượng và kết quả của các hoạt động đó có tuân thủ theo đúng kế hoạch lập ra từ trước hay không, và liệu các trường đó đã đạt được các mục tiêu đề ra của nó ở mức độ nào Kiểm toán thường hay đặt câu hỏi “trường đã

thực hiện những gì mình tuyên bố tốt đến mức độ nào?”

* Cách tiếp cận thứ ba: Kiểm định - xem xét theo các chuẩn mực từ bên ngoài (theo bộ tiêu chuẩn /tiêu chí) được áp dụng ở một số cấp độ như: trường, chương trình đào tạo.

* Cách tiếp cận thứ tư: Quản lý chất lượng tổng thể - tập trung vào cải tiến chất lượng và sự hài lòng của khách hàng