Các kết quả đo cùng một độ dài trong hai bài báo cáo kết quả thực hành đượcghi như sau :Khi đo thể tích chất lỏng bằng bình chia độ cần : - Ước lượng thể tích cần đo.. Thể tích vật rắn b
Trang 1GIÁO ÁN TĂNG BUỔI LÝ LỚP 6
Buổi 1: ĐỘ DÀI
A Lý Thuyết
Đơn vị đo độ dài hợp pháp của nước Việt Nam là mét , kí hiệu: m
* Dụng cụ dùng để đo độ dài là thước
- Giới hạn đo (GHĐ) của thước là độ dài lớn nhất ghi trên thước
- Độ chia nhỏ nhất (ĐCNN) của thước là độ dài giữa hai vạch chia liên tiếpghi trên thước
Cách đo độ dài: - Ước lượng độ dài cần đo
- Chọn thước có GHĐ và ĐCNN phù hợp
- Đặt thước dọc theo chiều dài cần đo ,sao cho một đầu của vật ngang bằngvới vạch số 0 của thước
- Đặt mắt nhìn theo hướng vuông góc với cạnh thước ở đầu kia của vật
-Đọc và ghi kết quả đo theo vạch chia gần nhất với đầu kia của vật
B Bài Tập
1 Muốn đo chiều dài 1 cái butù chì em sẽ dùng thước nào ?
A Thước gỗ có GHĐ 50 cm và ĐCNN 1 cm
B Thước kẻ có GHĐ 20 cm và ĐCNN 1 mm
C Thước nhựa có GHĐ 10 cm và ĐCNN 1 mm
D Thước gỗ có GHĐ 50 cm và ĐCNN 1 mm
2 Một bạn học sinh dùng thước có ĐCNN là 2 cm để đo chiều dài bảng đen Trong cách ghi kết quả dưới đây , cách ghi nào là đúng nhất
4 Độ chia nhỏ nhất (ĐCNN) của thước là:
A Độ dài giữa hai vạch chia liên tiếp trên thước B Độ dài lớn nhất ghi trên thước
C Độ dài giữa các vạch (0-1), (1-2), (2-3), (3-4),… D Cả A,B,C đều sai
Trang 25 Các kết quả đo cùng một độ dài trong hai bài báo cáo kết quả thực hành đượcghi như sau :
Khi đo thể tích chất lỏng bằng bình chia độ cần :
- Ước lượng thể tích cần đo
- Chọn bình chia độ có GHĐ và ĐCNN thích hợp
- Đặt bình chia độ thẳng đứng
- Đặt mắt nhìn ngang với độ cao mực chất lỏng trong bình
- Đọc và ghi kết quả đo theo vạch chia gần nhất với mực chất lỏng
Thể tích vật rắn bất kì không thấm nước có thể đo bằng cách :
- Thả vật đó và chất đựng trong bình chia độ Thể tích của phần chất lỏngdâng lên bằng thể tích của vật
- Khi vật rắn không bỏ lọt vào bình chia độ thì thả chìm vật đó vào trongbình tràn Thể tích của phần chất lỏng tràn ra bằng thể tích của vật
Trang 32 Điền từ thích hợp:
Khi đo thể tích chất lỏng bằng bình chia độ cần:
a) Ước lượng …… cần đo
b) Chọn bình chia độ có …… và có ….… thích hợp
c) Đặt bình chia độ ……
d) Đặt mắt nhìn …… với độ cao chất lỏng trong bình
e) Đọc và ghi kết quả đo theo vạch chia …… với mức chất lỏng
3 Dụng cụ nào sau đây dùng để đo thể tích chất lỏng,chọn câu đúng nhất:
a) Một cái ca đong có ghi 1 lít
b) Chiếc bơm tiêm có vạch chia theo đơn vị cc
c) Một chiếc bình thủy bên ngoài có vạch chia theo đơn vị lít
d) Cả ba câu trên
4 Đơn vị nào sau đây là đơn vị đo thể tích chất lỏng:
5 Câu nào sau đây là đúng khi nói về GHĐ và ĐCNN của bình đo thể tích:
a) GHĐ là khả năng đo thể tích của bình chia độ ĐCNN là khoảng cách giữahai vạch gần nhất
b) GHĐ là giá trị lớn nhất ghi trên bình chia độ ĐCNN là thể tích nhỏ nhất màbình chia độ có thể đo được (tức là thể tích phần chất lỏng giữa hai vạchđo)
c) GHĐ là thể tích của chất lỏng ở trong bình ĐCNN là giá trị nhỏ nhất củachất lỏng
6 Người ta đo thể tích chất lỏng bằng bình chia độ có ĐCNN là 0.5 cm3 Hãy chỉ
Trang 4- Mọi vật đều có khối lượng
- Khối lượng của một vật chỉ lượng chất tạo thành vật đó
- Đơn vị khối lượng là kilôgam, kí hiệu: kg
Cách dùng cân rôbécvan để cân một vật :
- Thoạt tiên , phải điều chỉnh sao cho khi chưa cân , đòn cân phải nằmthăng bằng , kim cân chỉ đúng vạch giữa Đó là việc điều chỉnh số 0
- Đặt vật đem cân lên một đĩa cân , đặt lên đĩa cân bên kia một số qủacân có khối lượng phù hợp sao cho đòn cân nằm thăng bằng đúng giữa bảngchia độ
- Tổng khối lượng của các qủa cân trên đĩa cân sẽ bằng khối lượng củavật
-Khi vật này đẩy hoặc kéo lên vật kia Ta nói vật này tác dụng lực lên vật kia
- Tác dụng đẩy kéo của vật này lên vật khác gọi là lực
- Mỗi lực có phương và chiều xác định
Hai lực cân bằng là hai lực mạnh như nhau, có cùng phương nhưng ngượcchiều
Lực tác dụng lên 1vật có thể làm biến đổi chuyển động của vật hoặc làm cho
vật biến dạng
Những hiện tượng cần chú ý quan sát khi có lực tác dụng :
1 Những sự biến đổi của chuyển động:
- Vật đang chuyển động bị dừng lại
- Vật đang đứng yên bắt đầu chuyển động
- Vật chuyển động nhanh lên
- Vật chuyển động chậm lại
- Vật đang chuyển động theo hướng này bỗng chuyển động theohướng khác
2 Những sự biến dạng: Đó là những sự thay đổi hình dạng của một vật.
B Bài Tập
1 Trên vỏ một gĩi miến cĩ ghi 85 g Số 85 g cĩ ý nghĩa gì?
2 Diền từ:
a) Mọi vật đều cĩ ……
b) Khối lượng của một vật chỉ …… tạo thành vật đĩ
c) Trên thực tế để đo …… người ta dùng ……
3 Sắp xếp theo thứ tự giảm dần: 1150 g ; 1,7 kg ; 1580 mg ; 1,25 kg ; 1750 g ;
1900 mg
4 Trong các đơn vị sau đây, đơn vị nào khơng phải là đơn vị đo khối lượng
Trang 57 Dùng các từ: lực đẩy, lực ném, lực uốn, lực nâng, điền vào chỗ trống.
a) Để nâng một khối sắt, cần cẩu phải tác dụng lên khối sắt một lực …… b) Trong khi cày, con trâu đã tác dụng vào cái cày một lực ……
c) Con chim đậu vào một cành cây mềm, làm cho cành cây bị cong đi, conchim đã tác dụng lên cành cây một lực ……
d) Khi một lực sĩ bắt đầu ném một quả tạ, lực sĩ đã tác dụng lên quả tạ một
c) Một chiếc ly thủy tinh bị gạt rớt xuống sàn và vỡ ra
9 Thả rơi quả bĩng nảy trên nền đất cứng, lực do mặt đất tác dụng lên quả bĩng
cĩ thể gây ra hiện tượng gì với quả bĩng? Chọn câu trả lời đúng nhất:
a) Quả bĩng bị biến dạng
b) Quả bĩng chỉ bị biến đổi chuyển động
c) Quả bĩng khơng bị gì cả
d) Quả bĩng vừa bị biến dạng vừa thay đổi chuyển động
10 Đưa một nam châm lại gần mơt quả cân bằng sắt treo trên một sợ dây nhỏ.Lực do nam châm tác dụng lên quả cân là lực gì? Kết quả của lực tác dụng trên làgì?
**************************************
Buổi 4 : TRỌNG LỰC - LỰC ĐÀN HỒI LỰC KẾ
A Lý Thuyết
1 Trọng lực.Đơn vị lực
Trọng lực là lực hút của trái đất.
- Trọng lực tác dụng lên một vật là trọng lượng của vật
Trang 6- Trọng lực có phương thẳng đứng và chiều hướng về phía trái đất (từ trênxuống dưới).
- Độ mạnh yếu của lực gọi là cường độ lực
- Đơn vị lực là niutơn, kí hiệu :N
- Trọng lượng của qủa cân 100g là 1N
2 Lực đàn hồi
Lò xo là một vật đàn hồi Sau khi nén hoặc kéo dãn nó một cách vừa phải, nếubuông ra thì chiều
của nó lại trở lại bằng chiều dài tự nhiên
Độ biến dạng của lò xo: Độ biến dạng của lò xo làø hiệu giữa chiều dài khi
biến dạng và chiều dài
tự nhiên của lò xo l- lo
Lực đàn hồi: Khi lò xo bị nén hoặc kéo dãn ra thì nó sẽ tác dụng lực đàn hồi
lên các vật tiếp xúc
(hoặc gắn) với hai đầu của nó
Đặc điểm của lực đàn hồi: Độ biến dạng của lò xo càng lớn thì lực đàn hồi
càng lớn
3 Lực kế là dụng cụ dùng để đo lực
Lực kế lò xo đơn giản gồm : Lò xo , Kim chỉ thị và bảng chia độ
Mối liên hệ giữa trọng lượng và khối lượng : P = 10 m ⇒ m = 10P
Trong đó : - P : Là trọng lượng của vật , đơn vị Niutơn
- Cho lực cần đo tác dụng vào lò xo của lực kế
- Cầm vỏ của lực kế dọc theo phương của lực cần
đo
B Bài Tập
1 Một quả chanh giơ lên cao, rồi đột nhiên buơng tay ra Điều gì chứng tỏ cĩ mộtlực tác dụng lên quả chanh Lực đĩ cĩ phương và chiều như thế nào? Do vậtnào tác dụng?
2 Treo một quả cầu nhỏ bằng một sợi dây mảnh (hình bên)
Cĩ những lực nào tác dụng lên quả cầu? Các lực này cĩ
cân bằng khơng? Dựa vào đâu để khẳng định là đúng?
Trang 73 Khi đưa một vật lên rất cao so với mặt đất thì điều gì sẽ thay đổi: trọng lượnghay khối lượng của vật? Giải thích tại sao?
4 Treo một vật nặng vào một lo xị điều gì sẽ xảy ra? Hãy điền từ:
Khi treo vật vào thì lị xo bị ….(a)… , chiều dài của nĩ ….(b)… Khi bỏ vật đichiều dài của lị xo trở lại ….(c)… chiều dài tự nhiên của nĩ, lị xo lại cĩ hìnhdạng ban đầu Vật càng ….(d)… thì lị xo dãn ra càng nhiều Nếu trọng lượngcủa vật lớn hơn một giá trị nào đĩ, lị xo sẽ dãn ra rất nhiều Khi lấy vật ra, lị
xo sẽ khơng trở về ….(e)… được
5 Một học sinh cho rằng nếu treo vào hai lị xo các vật cĩ khối lượng bằng nhau,thì hai lị xo phải dãn ra những đoạn bằng nhau Ý kiến như vậy cĩ đúngngkhơng? Tại sao?
*****************************
Buổi 5 : KHỐI LƯỢNG RIÊNG TRỌNG LƯỢNG RIÊNG
A Lý Thuyết
1 Khối lượng riêng :
- Khối lượng của một m3 một chất , gọi là khối lượng riêng của chất đó
- Đơn vị khối lượng riêng là : Kg/m3
-Tính khối lượng của vật theo khối lượng riêng : m= V.D (1)
Trong đó: m là khối lượng của vật đơn vị kg
V là thể tích của vật đơn vị m3
D là khối lượng riêng của chất làm vật đơn vị
kg/m3
Từ (1) ⇒ V = m D ; D = V m
2 Trọng lượng riêng
Trọng lượng của một m3 một chất gọi là trọng lượng riêng của chất đó
- Đơn vị trọng lượng riêng là N/ m3
- Công thức tính : d = V P (2) Với :d là trọng lượng riêng của chất làm
vật đơn vị N/m3
P là trọng lượng của vật đơn vị N
V là thể tích của vật đơn vị m3.Từ (2) ⇒ P = d.V ; V = P d
*Tính trọng lượng riêng theo khối lượng riêng : d = 10.D ⇒ D = 10d
Trang 83 Một học sinh viết: 5 kg/m3 = 50 N/m3 Đúng hay sai? Tại sao?
4 Một hộp sữa cĩ khối lượng 790 g và cĩ thể tích 420 cm3 Hãy tính khối lượngriêng của sữa trong hộp theo đơn vị kg/m3 Từ đĩ suy ra trọng lượng riêng củasữa
5 Phát biểu nào sau đây là đúng:
a) Khối lượng riêng của một chất là khối lượng của 1 m3 chất đĩ
b) Khối lượng riêng của một chất là khối lượng 1 m chất đĩ
c) Khĩi lượng riêng của một chất là khối lượng cân được của một chất hìnhkhối
6 Các đơn vị sau đây đơn vị nào là đơn vị của trọng lương riêng:
1 Máy cơ đơn giản:
Khi kéo vật lên theo phương thẳng đứng cần phải dùng lực có cường độ ít nhấtbằng trọng lượng của vật : Fk ≥ P
- Mặt phẳng nghiêng, đòn bẩy, ròng rọc là những máy cơ đơn giản
Trang 9- Các máy cơ đơn giản giúp thực hiện công việc dễ dàng hơn, nhanh hơn , và
an toàn hơn
2 Mặt phẳng nghiêng:
- Dùng mặt phẳng nghiêng có thể kéo vật lên với lực kéo nhỏ hơn trọng lượng củavật Fk ≤ P
- Mặt phẳng càng nghiêng ít , thì lực để kéo vật trên mặt phẳng đó càngnhỏ
3 Đòn bẩy :
- Cấu tạo của đòn bẩy gồm :
+ Điểm tựa là O
+ Điểm tác dụng của lực F1 là O1
+ Điểm tác dụng của lực F2 là O2
Khi OO1 < OO2 thì : F1 > F2
4 Ròng rọc:
- Ròng rọc : gồm 2 loại ròng rọc
+) Ròng rọc cố định : Giúp làm thay đổi hướng của lực kéo so với kéotrực tiếp
+) Ròng rọc động : Giúp làm lực kéo lên nhỏ hơn trọng lượng của vật
A Tăng chiều dài mặt phẳng nghiêng
B giảm chiều dài mặt phẳng nghiêng
C Giảm chiều cao kê mặt phẳng nghiêng
D Tăng chiều dài mặt phẳng nghiêng và đồng thời giảm chiều cao kê mặtphẳng nghiêng
Câu 3 Dùng mặt phẳng nghiêng có thể kéo một vật lên cao với một lực như thếnào ?
A Bằng trọng lượng của vật
B Nhỏ hơn trọng lượng của vật
C Lớn hơn trọng lượng của vật
Trang 10Câu 4 Mặt phẳng nghiêng càng dốc thì lực kéo để nâng vật lên cao sẽ như thếnào ?
A Càng tăng B Càng giảm C Không thay đổi
Câu 5 Vì sao đi trên dốc càng thoai thoải thì đỡ mệt hơn ?
Câu 6 Vì sao gọi là máy cơ đơn giản ?
Câu 7 Một thùng sách có 150 quyển sách giống nhau bị rơi xuống hố ,biết 1quyển sách có khối lượng 1200g Hỏi 3 học sinh có thể dùng dây kéo trực tiếpthùng sách đó lên không nếu :
a) Lực kéo của một học sinh là 595N
b) Lực kéo của một học sinh là 600N
c) Lực kéo của một học sinh là 625N
********************************************
Buổi 7 SỰ NỞ VÌ NHIỆT CỦA CHẤT RẮN, LỎNG, KHÍ
A Lý Thuyết
1 Sự nở vì nhiệt của chất rắn
- Chất rắn nở ra khi nóng lên, co lại khi lạnh đi
- Các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt khác nhau
- Trong ba chất rắn là : Nhôm, đồng , sắt thì nhôm nở vì nhiệt nhiều nhất, sắt nở
2 Sự nở vì nhiệt của chất lỏng
- Chất lỏng nở ra khi nóng lên, co lại khi lạnh đi
- Các chất lỏng khác nhau nở vì nhiệt khác nhau
- Trong ba chất lỏng là : Rượu, dầu, nước thì Rượu nở vì nhiệt nhiều nhất, nước nở
vì nhiệt ít nhất
- Khi nóng lên thì thể tích của chất lỏng tăng nên khối lượng riêng của nó giảm.[ Vtăng => Dgiảm ]
Trang 11- Khi lạnh đi thì thể tích của chất rắn giảm nên khối lượng riêng của nó tăng.[ Vgiảm => Dtăng ]
3 Sự nở vì nhiệt của chất khí
- Chất khí nở ra khi nóng lên, co lại khi lạnh đi
- Các chất khí khác nhau nở vì nhiệt giống nhau
- Khi nóng lên thì thể tích của chất khí tăng nên khối lượng riêng của nó giảm.[ Vtăng => Dgiảm ]
- Khi lạnh đi thì thể tích của chất khí giảm nên khối lượng riêng của nó tăng [ Vgiảm => Dtăng ]
- Chất khí nở vì nhiệt nhiều hơn chất lỏng, chất lỏng nở vì nhiệt nhiều hơn chấtrắn
Chú ý :Nếu không khí trong bình đậy nút kín thì thể tích không khí không tăng khi nóng lên và cũng không giảm khi lạnh đi, nên không khí luôn chứa hết thể tích bình chứa
- So sánh sự nở vì nhiệt của các chất rắn, lỏng, khí :
Các chất rắn, lỏng , khí đều nở ra
khi nóng lên, co lại khi lạnh đi Các chất rắn , lỏng khác nhau nở vì nhiệt khác nhau , các chất khí
khác nhau nở vì nhiệt giống nhau
B Bài Tập
1 – Sự nở vì nhiệt của các chất giảm dần theo thứ tự là:
A Đồng , thủy ngân , không khí C Không khí , thủy ngân , đồng
B Thủy ngân , đồng , không khí D Không khí , đồng , thủy ngân
2 – Hiện tượng nào sau đây xảy ra khi đun nóng một quả cầu bằng đồng:
A Trọng lượng của quả cầu tăng C Trọng lượng riêng của quả cầu tăng
B Trọng lượng của quả cầu giảm D Trọng lượng riêng của quả cầu giảm
3-Hiện tượng nào xảy ra đối với khối lượng riêng của nước khi đun nước trong một bình thủy tinh?
Trang 12A Khối lượng riêng của nước tăng B Khối lượng riêng của nước giảm
C Khối lương riêng của nước không thay đổi D Khối lượng riêng của nước thoạt
đầu giảm sau đó mới tăng
4 –Hiện tượng nào xảy ra khi dùng tay áp chặt vào một bình thủy tinh có nút chặt ?
A Thể tích của không khí trong bình tăng B Khối lượng riêng của không khí trong bình tăng
C Khối lượng riêng của không khí trong bình giảm D Cả ba hiện tượng trên đều không xảy ra
5 – Khi một vật rắn được làm lạnh đi thì:
A khối lượng của vật giảm đi B thể tích của vật giảm đi
C trọng lượng của vật giảm đi D trọng lượng của vật tăng lên
Điền từ thích hợp vào chỗ trống cho các câu sau:
1 Hầu hết các chất ……… khi nóng lên, ………khi lạnh đi Chất rắn
……… ít hơn chất lỏng, chất lỏng nở vì nhiệt……….chấtkhí
2 Khi nhiệt độ tăng thì………của vật tăng, còn khối lượng của vật………Do
đo,ù khối lượng riêng của vật………
3 Chất rắn co dãn vì nhiệt khi bị ngăn cản có thể………
4 Khi vật rắn bị nung nóng hay làm lạnh thì khối lượng của vật
ấy………
Bài tập tự luận :
1 Vì sao khi tra khâu vào cán dao (hoặc liềm) người thợ rèn phải nung nóng khâurồi mới tra vào cán?
2.Tại sao các tấm tôn lợp lại có hình lượn sóng?
3 Một lọ thuỷ tinh được đậy bằng nút thuỷ tinh, nút bị kẹt Hỏi phải làm cách nàođể mở nút? Giải thích tại sao phải làm như vậy?
4 Tại sao đinh vít bằng sắt có ốc bằng đồng bị kẹt có thể mở dễ dàng khi hơ nóng, còn đinh vít bằng đồng ốc bằng sắt lại không thể làm như thế được?
5 Tại sao bình chia độ thường có ghi 200C?
6 Nếu đun nóng một bình thuỷ tinh đạy nút kín thì khối lượng riêng của không khí trong bình có thay đổi không? Tại sao?
*******************************************
Buổi 8 MỘT SỐ ỨNG DỤNG CỦA SỰ NỞ VÌ NHIỆT
NHIỆT KẾ - NHIỆT GIAI
A Lý Thuyết