TIỂU LUẬN NGHIỆP VỤ THỊ TRƯỜNG MỞ ECB

Bài viết nghiên cứu về nghiệp vụ thị trường mở của Ngân hàng Trung ương châu Âu ECB trong thời gian từ năm 2012 đến năm 2015 và đưa ra những đánh giá nhận xét về quá trình thực hiện.Nhóm tác giả mong muốn nhận được sự phản hồi từ các thành viên của web để đưa ra được những sự chỉnh sửa cũng như đánh giá chính xác hơn.

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG

BÀI TẬP LỚN NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG

ĐỀ TÀI HIỆU QUẢ SỬ DỤNG CÔNG CỤ NGHIỆP VỤ THỊ TRƯỜNG MỞ CỦA NHTW CHÂU ÂU

(ECB)

NHÓM LỚP: 25

NHÓM: HẠN MỨC TÍN DỤNG

Hà Nội, 04/2015

I. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGHIỆP VỤ THỊ TRƯỜNG MỞ CỦA ECB

Từ khi thành lập cho đến nay, nghiệp vụ thị trường mở (NVTTM) là công cụ đóng vaitrò quan trọng nhất trong việc điều hành chính sách tiền tệ của NHTW châu Âu(ECB), nhằm mục tiêu điều hành lãi suất thị trường, điều tiết trạng thái khả năng thanhkhoản của thị trường và gửi đi các tín hiệu cho biết lập trường chung của châu Âu vềchính sách tiền tệ NVTTM của ECB hiện nay bao gồm các nghiệp vụ chính sau:

1. Nghiệp vụ tái cấp vốn

NHTW châu Âu (ECB) duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính châu Âu thông quaviệc can thiệp thường xuyên vào thị trường liên ngân hàng bằng cách tiến hành cácnghiệp vụ tái cấp vốn trên thị trường mở Có hai loại chính của nghiệp vụ tái cấp vốn

này là: nghiệp vụ tái cấp vốn chính (Main refinancing operations – MROs) và nghiệp

vụ cấp vốn dài hạn (Longer-term refinancing operations - LTROs).

Các ngân hàng trong thị trường liên ngân hàng bán buôn tiến hành các hoạt động ngắnhạn gồm cho vay và đi vay từ các ngân hàng có mức lãi suất phù hợp với lợi nhuận của

họ Vì lượng cung tiền từ NHTW có mức độ cơ bản là ngang nhau, lãi suất áp đặt bởiECB thông qua thị trường mở là thấp nhất và quan trọng nhất đối với nền kinh tế Đểduy trì mức độ này, ECB thường xuyên tiến hành các hoạt động tái cấp vốn bằng cáchtiến hành các cuộc đấu giá Trong mỗi cuộc đấu thầu, ECB sẽ công bố mức lãi suất màngân hàng này sẵn sàng cho vay, lượng tiền sẽ giao cho ngân hàng nào đặt mức lãisuất cao hơn cho đến khi lượng cung tiền dự định được đấu giá hết ECB xác địnhlượng cung tiền cần thiết dựa trên phân tích các điều kiện thị trường nhưng ở thời điểmkhủng hoảng, ngân hàng này cũng có thể cung cấp thanh khoản không giới hạn để xoadịu căng thẳng trên thị trường tiền tệ

- Nghiệp vụ tái cấp vốn chính (Main refinancing operations – MROs):

Đây là hoạt động tái cấp vốn ngắn hạn chủ yếu của ECB cho các tổ chức tín dụng,đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện các mục tiêu của nghiệp vụ thị trường mở

và thường cung cấp số lượng lớn các khoản vay tái cấp vốn cho các khu vực tài chính.Doanh số hoạt động của bộ phận nghiệp vụ này thường chiếm trên 80% doanh số hoạtđộng của nghiệp vụ thị trường mở ECB tổ chức đấu thầu hàng tuần (Lịch đấu thầunghiệp vụ này đã được công bố trước 1 năm) dưới hình thức đấu thầu lãi suất với thờihạn cho vay (thời hạn repo) thường là 1 tuần với đảm bảo bằng các chứng khoán đủtiêu chuẩn đã được lưu ký tại Ngân hàng Trung ương các quốc gia thành viên Điềukiện để các tổ chức tín dụng được tham gia đấu thầu là phải đảm bảo đủ dự trữ bắtbuộc Tới năm 2004, trong khối đồng tiền chung châu Âu đã có 2500 tổ chức tín dụng

là thành viên tham gia thị trường này

Đấu thầu MROs diễn ra vào thứ Hai hàng tuần và được quyết toán vào thứ Tư tuần kếtiếp Ví dụ tại buổi đấu thầu vào ngày 6/10/2008, ECB dự định cung ứng 250 triệuEUR vào ngày 8/10 ở mức lãi suất tối thiểu là 4,25% Kết quả là ECB đã nhận được

271 triệu hồ sơ dự thầu, và lãi suất trúng thầu bình quân là 4,99%

Tuy nhiên, từ giữa năm 2008, ECB đã tạm thời thay đổi phương thức đấu thầu lãi suấtsang đấu thầu khối lượng Khi đó, lãi suất MRO sẽ được cố định và các ngân hàngtham gia dự thầu sẽ đăng ký lượng tiền mà họ mong muốn được cung ứng

Việc xét thầu tập trung ở ECB, tuy nhiên thủ tục về lưu ký các chứng khoán đảm bảo

và nộp phiếu dự thầu đều thực hiện ở NHTW các nước và chi nhánh của nó Việc xácđịnh khối lượng đấu thầu của từng phiên dao dịch do ECB thực hiện, trên cơ sở tổnghợp, phân tích các báo cáo dự đoán vốn khả dụng của các tổ chức tín dụng

- Nghiệp vụ cấp vốn dài hạn (Longer-term refinancing operations - LTROs):

Đây cũng là nghiệp vụ thị trường mở được thực hiện theo một chiều là Ngân hàngTrung ương cho vay các tổ chức tín dụng giống như hình thức tái cấp vốn chính Tuynhiên nghiệp vụ này được thực hiện một tháng 1 lần và thời hạn cho vay là có thời hạn

3 tháng và từ năm 2008 có thêm thời hạn là 6 tháng, 12 tháng hay 36 tháng (thời hạnRepo) tùy thuộc vào việc phân tích tính thanh khoản của ECB với điều kiện phải làngân hàng Trung ương các nước thành viên Điều kiện của các tổ chức tín dụng đượctham gia thị trường này đòi hỏi cao hơn vì vậy chỉ có hơn 700 tổ chức tín dụng thànhviên được tham gia nghiệp vụ

Lãi suất cố định cho khoản vay LTRO sẽ là mức trung bình của các mức lãi suất trúngthầu MRO thấp nhất

2.Nghiệp vụ tinh chỉnh (Fine-tune operations)

Bộ phận nghiệp vụ thị trường mở này bao gồm cả “bơm” và “hút” tiền từ lưu thông về

và nó được thực hiện với mục đích bình ổn lãi suất trong trường hợp có sự biến độnglớn về thanh khoản trên thị trường mà ECB không lường trước được hoặc do dự đoánvốn khả dụng của ECB không được chính xác Nghiệp vụ này đòi hỏi phải thực hiệnnhanh để điều chỉnh thị trường (không chỉ thực hiện trong vòng 2 giờ đồng hồ) vì vậychỉ có ít tổ chức được chọn tham gia nghiệp vụ này Nó thường được thông qua đấuthầu nhanh (Quick tender) hoặc quan hệ giao dịch song phương (Bilateral fine-tunereserse operation) và thời hạn cũng không theo một quy định cụ thể nào mà phụ thuộcvào tình hình diễn biến thị trường

Các hình thức “bơm” tiền của nghiệp vụ này là mua chứng khoán có kì hạn, giao dịchhoán đổi ngoại tệ Các hình thức “hút” tiền từ lưu thông về bao gồm nhận tiền gửi (vớilãi suất cố định), giao dịch hoán đổi ngoại tệ, bán chứng khoán có kì hạn, phát hànhcác chứng chỉ tiền gửi của ECB

3.Nghiệp vụ cấu trúc (Structural operations)

Nghiệp vụ cấu trúc được sử dụng để điều chỉnh cơ cấu tài sản dài hạn của chính ngânhàng trung ương so với mức chung của thị trường và khu vực tài chính Nghiệp vụ này

có thể được thực hiện thông qua các giao dịch đảo ngược, giao dịch hoàn toàn, và pháthành công cụ nợ Nghiệp vụ cấu trúc theo hình thức giao dịch đảo ngược và phát hànhcác công cụ nợ được thực hiện thông qua đấu thầu Nghiệp vụ cấu trúc theo hình thứcgiao dịch hoàn tonà thường được thực hiện thông qua giao dịch song phương

Ngoài các nghiệp vụ chính kể trên, ECB còn thực hiện các biện pháp chính sách tiền

tệ phi truyền thống trong giai đoạn khủng hoảng vừa qua để nhằm tháo gỡ khó khăn như: chương trình thị trường chứng khoán (SMP), các chương trình mua trái phiếu đảm bảo (CBPP),…và mới đây nhất là chương trình nới lỏng định lượng (QE).

II. THỰC TRẠNG SỬ DỤNG CÔNG CỤ NGHIỆP VỤ THỊ TRƯỜNG MỞ CỦA ECB GIAI ĐOẠN 2012 – 2014

1. Nghiệp vụ tái cấp vốn chính (MROs)

Giai đoạn

Khối lượngđấu thầu(tr.EUR)

Số phiêngiao dịch

Khối lượngtrúng thầu(tr.EUR)

Lãi suấttrúng thầu(%)

2.Nghiệp vụ tái cấp vốn dài hạn (LTROs)

Giai đoạn

Khối lượngđấu thầu(tr.EUR)

Số phiêngiao dịch

Khối lượngtrúng thầu(tr.EUR)

Lãi suất(%)18/1 – 28/6/2012 742769.5 13 742769.5 1.00

Số liệu về các phiên giao dịch LTROs của ECB giai đoạn 2012-2014 (Nguồn: ECB)

Ngoài ra, ECB cũng có thể thực hiện khoản vay tái cấp vốn không thường xuyên vớithời hạn dài hơn như chương trình “tái cấp vốn dài hạn mục tiêu” (TLTROs) mới đâyvới thời gian đáo hạn lên đến 48 tháng

Chương trình tái cấp vốn dài hạn mục tiêu (Targeted Longer-term Refinancing Operations - TLTROs) (6/2014)

Từ ngày 18/9/2014, ECB chính thức triển khai “Chương trình tái cấp vốn dài hạn theomục tiêu” (TLTROs) với quy mô ban đầu 400 tỷ EUR, nhằm đẩy nhanh quá trình phụchồi kinh tế toàn châu lục sau nhiều năm bị khủng hoảng

TLTROs là chương trình cho phép các ngân hàng vay khoản tiền với mức lãi suất táicấp vốn thấp, chỉ 0,05% đến tận năm 2018, nhằm cung cấp tín dụng cho nền kinh tế.Nếu các ngân hàng không thể tiếp cận các đối tượng cho vay để đầu tư hoặc tiêu dùng,

họ sẽ phải trả lại số tiền đã vay vào năm 2016

Với TLTROs, ECB đặt mục tiêu cho vay được 1 nghìn tỷ EUR trong vòng 3 năm,nhằm thúc đẩy lạm phát tăng trở lại ngưỡng mục tiêu và hỗ trợ nền kinh tế bằng cáchhướng dòng tín dụng chảy nhiều hơn đến lĩnh vực kinh doanh

Theo đó, chương trình được triển khai theo 2 giai đoạn Trong giai đoạn đầu tiên, cácngân hàng tại châu Âu có quyền vay đến 400 tỷ EUR trong khoảng thời gian bắt đầu

từ ngày 18/9 đến tháng 12/2014, thông qua đợt đấu giá Sau đó, từ tháng 3/2015 đếntháng 6/2016, những đợt đấu giá tiếp theo sẽ được tổ chức để cung cấp khoản vay trên

800 tỷ EUR

Trong ngày 18/9, các ngân hàng châu Âu đã vay 82,6 tỷ EUR trong đợt đấu giá đầutiên cung cấp khoản cho vay giá rẻ trong vòng 4 năm từ ECB Đây là kết quả thấp hơnnhiều so với kỳ vọng Theo kết quả khảo sát do Bloomberg thực hiện, các chuyên gia

kỳ vọng các ngân hàng có thể vay khoảng 174 tỷ EUR trong tổng số 400 tỷ EUR tối đa

mà ECB cung cấp trong đợt TLTROs đầu tiên này

3.Các biện pháp phi truyền thống

3.1 Chương trình thị trường chứng khoán SMP giai đoạn 2 (Securities Markets Programme) (8/2011 - 2/2012)

Ngày 5/10/2010, ECB triển khai thực hiện chương trình SMP nhằm giúp đỡ các quốcgia nợ nần chồng chất đang gặp khó khăn trong việc huy động tiền vay trên các thịtrường vốn

Việc thực hiện chương trình SMP của ECB liên quan chặt chẽ với cuộc khủng hoảng

nợ của Hy Lạp, đã kích hoạt cuộc khủng hoảng nợ ở các nước còn lại của châu lục nàydẫn đến cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu vào năm 2009

Trong giai đoạn 1 thực hiện SMP, ECB quy định các chi tiết cụ thể của Chương trìnhthị trường chứng khoán, thông qua đó, ECB mua trái phiếu chính phủ, trên thị trườngthứ cấp, để cung cấp thanh khoản giảm bớt áp lực từ nguy cơ nợ các quốc gia Để hạnchế ảnh hưởng lạm phát của những người đầu tư, ECB sau đó hạn chế các hoạt độngthị trường mở bằng cách bán đấu giá tiền gửi có kỳ hạn cố định tại ECB, để ngăn chặncác bộ phận ngân hàng ngày càng tăng các khoản vay của mình ra công chúng và gây

áp lực lạm phát Trên bảng cân đối của ECB, điều này xảy ra như là một sự kết hợpcủa 2 bước sau:

Bước 1: ECB mua hẳn trái phiếu chính phủ của một số quốc gia bị ảnh hưởng.

Bước 2: Với sự điều chỉnh hợp lý, hoạt động hấp thụ thanh khoản được thực hiện nhằm hạn chế ảnh hưởng nguy cơ lạm phát do các hoạt động được thực hiện ở bước

1

" T "là viết tắt của quỹ (nợ) trái phiếu," P "là viết tắt của chứng khoán tư nhân (như cổ phiếu, ABS, hoặc trái phiếu thực sự được bảo hiểm)," L (T ) "là viết tắt cho vay đối với khu vực tư nhân được bảo đảm chống lại" T " " L (P) "là viết tắt cho vay đối với khu vực tư nhân được bảo đảm chống lại" P "," X "là viết tắt của dự trữ ngoại hối," M0 "tương ứng với cơ sở tiền tệ (ví dụ: tiền trong lưu thông và tiền gửi ngân hàng)," N " là các khoản nợ phi tiền tệ của ECB (như trái phiếu và tín phiếu CB) và

" W "tương ứng với tài sản ròng, hoặc vốn chủ sở hữu, của ECB Con số này cho thấy

một sự mua chứng khoán của ECB dẫn đến sự gia tăng lượng tiền cơ sở Một tính năngquan trọng cuối cùng là mặc dù CBPP được quyết định bởi ECB, nó được thực hiệnbởi các ngân hàng trung ương quốc gia

Về bản chất, chương trình SMP chính là nghiệp vụ tinh chỉnh, với việc “bơm” tiền vàolưu thông ở bước 1 và “hút” tiền từ lưu thông ở bước 2

ECB cố gắng để phát huy hiệu quả về chương trình thị trường chứng khoán (SMP),qua đó mua trái phiếu nợ , bằng cách bán đấu giá tiền gửi thời hạn cố định Theo ECB, đây là những công cụ chính sách tiền tệ có sẵn cho hệ thống Châu Âu cho các mụcđích điều chỉnh phù hợp Các quốc gia Châu Âu trả 1 khoản đối với tiền gửi có thờihạn trên tài khoản với ngân hàng trung ương quốc gia nhằm rút bớt thanh khoản từ thịtrường Điều này có nghĩa rằng, khi có một tiền gửi kỳ hạn, người cho vay (kháchhàng) hiểu rằng tiền chỉ có thể được rút ra sau khi thời hạn đã kết thúc hoặc bằng cáchđưa ra ngày thông báo trước Bằng cách này, ECB đảm bảo rằng tính thanh khoảnthêm của SMP được giữ trong dự trữ thay vì đi vào hoạt động và cho vay để nó khônggia tăng tiền trong nền kinh tế, do đó làm chậm áp lực lạm phát Tất nhiên điều nàykhông phải là tự phát Quá trình này vẫn còn tự nguyện, vì vậy nó có thể hạ thấp mụctiêu xuống, trong trường hợp này, hiệu quả sẽ không đạt được và có thể có thể dẫn đến

lạm phát cao hơn Hơn nữa, đây chỉ là một giải pháp tạm thời vì những tiền gửi sẽ đếnhạn và ECB sẽ phải trả lại tiền cho người gửi tiền cùng với lãi suất.

Khối lượng trái phiếu ECB mua vào trong chương trình SMP từ tháng 5/2010 (tỷ EUR)

Khủng hoảng tài chính châu Âu từ mùa Xuân 2010 làm lộ rõ những chênh lệchnghiêm trọng về tài chính giữa 17 nước Eurozone Chính vì thế mà trong lúc một nướcđược coi là có mức độ rủi ro thấp như Đức được quyền đi vay tín dụng 10 năm với lãi

suất 1,5%, thì Tây Ban Nha, Ý, phải vay với lãi suất từ 6 đến 7% Cách biệt về lãi suấtnói trên càng gây thêm khó khăn cho những mắt xích yếu kém của Eurozone.

Thời điểm đó, bên cạnh ba nước đã phải nhận gói cứu trợ của quốc tế là Hy Lạp, Ailen

và Bồ Đào Nha, thì đến lượt Ý và Tây Ban Nha bị nghẹt thở vì phải thường xuyên vaytín dụng dài hạn 10 năm với lãi suất trên 6% Các chi phí tài chính quá lớn vừa đènăng lên ngân sách nhà nước vốn đã thâm hụt đến mức báo động, vừa cướp đi mộtnguồn vốn quý giá để đầu tư và qua đó đem lại một luồng sinh khí mới cho kinh tế cácnước này

ECB mua nhiều trái phiếu chính phủ trong SMP giai đoạn 2, nhưng chỉ một lần chocác nước lần đầu tiên nhận được sự giúp đỡ của quỹ cứu hộ và chấp thuận các điềukhoản nghiêm ngặt Lợi suất cho trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Tây Ban Nha và Ý đãtăng vọt kể từ khi ECB công bố rằng chương trình mới sẽ khác so với lần đầu, và sẽtập trung cho các trái phiếu có kỳ hạn ngắn hơn Và theo kế hoạch ECB chỉ sử dụngvừa đủ SMP trong năm 2012, và đã không mua thêm bất kỳ trái phiếu nào sau đó, bấtchấp mức độ gia tăng nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng nợ khu vực đồng Euro, doECB đã đề cao cảnh giác đối với những rủi ro liên quan và mối nghi ngờ về sức ảnhhưởng của chương trình này

Theo thống kê cho thấy Eurozone đã chi khoảng 40 tỷ EUR cho khoản nợ của Hy Lạp,

và tập trung 140 tỷ EUR cho khoản nợ của Ý và Tây Ban Nha trong chương trinh lầnnày Có thời điểm, ECB đã mua tới 22 tỷ EUR trái phiếu chỉ trong một tuần như làmột phần của chương trình trên Tuy nhiên, SMP lại bị dừng lại từ tháng 2/2012, saukhi ECB tiến hành hai đợt tái cấp vốn dài hạn lên tới hơn 1.000 tỷ euro (1.250 tỷ USD)cho hệ thống ngân hàng trong tháng 12/2011 và tháng 2/2012

Tổng cộng ECB đã mua 219,5 tỷ EUR trái phiếu Chính phủ Hy Lạp, Ireland, Bồ ĐàoNha, Ý và Tây Ban Nha kể từ khi chương trình SMP bắt đầu

Chương trình Thị trường chứng khoán (SMP) đã chấm dứt sau quyết định thực hiệnchương trình giao dịch tiền tệ công khai (OMT) của ECB vào tháng 9/2012 Theo sốliệu thống kê mới nhất đến ngày 3/4/2015, lượng trái phiếu mua trong chương trìnhSMP mà ECB còn đang nắm giữ hiện nay là 141,322 triệu EUR

3.2 Chương trình mua trái phiếu đảm bảo lần 2 (The Second Covered Bond Purchase Programmes - CBPP 2) (11/2011 - 10/2012)

Vấn đề lớn hơn của cuộc khủng hoảng Châu Âu không còn nằm ở Hy Lạp nữa mà là ở

Ý và Tây Ban Nha, với thị phần trái phiếu chính phủ lớn hơn gấp nhiều lần Hy Lạp.Theo công bố của tờ Financial Times giá trị thị trường trái phiếu của Ý là khoảng1.900 tỷ euro, quá lớn so với mức 440 tỷ của EFSF, cũng có nghĩa là EFSF chỉ đủ tiền

để mua 20% số trái phiếu của Ý

Kinh tế khu vực châu Âu trở nên bế tắc hơn bao giờ hết, mặc dù ECB và các nướcthành viên trong khối đã nỗ lực để có những biện pháp cần thiết như cắt giảm mức lãi

suất xuống 1% vào ngày 8/12/2011, đồng thời cung cấp các khoản vay thời hạn dài 3năm, nới lỏng các quy định về tài sản thế chấp tạo điều kiện thuận lợi cho các ngânhàng trong việc huy động vốn Nhưng các biện pháp đối phó chưa cho thấy kết quảnào thực sự tích cực Chính vì vậy, các tổ chức xếp hạng tín dụng hàng đầu có nhữngbình luận nghi ngờ về hiệp ước EU mới đạt được; Fitch dự đoán khu vực đồng Eurovẫn phải tiếp tục vật lộn với một cuộc suy thoái nghiêm trọng kéo dài, có thể hết năm

2012 hoặc lâu hơn nữa; Trong khi đó, tổ chức Moody cho biết, sẽ xem xét mức xếphạng tín dụng của toàn bộ các quốc gia thuộc Liên minh Châu Âu Trước đó, Standar

& Poor’s cũng có những cảnh báo khi cho rằng, hiệp ước EU vừa mới đạt được chưa

đủ để chấm dứt cuộc khủng hoảng nợ công đã kéo dài hơn 2 năm

Ngày 3/11/2011, ECB công bố thực hiện chương trình mua trái phiếu đảm bảo lần 2(CBPP2) như sau:

- ECB sẽ dành ra 40 tỷ EUR để mua trái phiếu đảm bảo bằng đổng EUR, chương

trình này do cơ quan quản lý tiền tệ Eurosystem thực hiện

- Chương trình sẽ được thực hiện trên cả hai thị trường sơ cấp và thứ cấp

- Điều kiện trái phiếu đảm bảo được mua:

 Có đủ điều kiện để sử dụng như tài sản đảm bảo trong hoạt động tín dụng;

 Thực hiện theo các quy định trong chỉ thị đầu tư tập thể trong chứng khoánchuyển nhượng (UCITS);

 Khối lượng phát hành 300 triệu EUR trở lên;

 Được xếp hạng tối thiểu ở mức BBB- hoặc tương đương từ ít nhất một trongcác công ty xếp hạng uy tín;

 Có thời hạn còn lại tối đa là 10,5 năm

- Chương trình bắt từ tháng 11/2011 và dự tính kết thúc vào cuối tháng 10/ 2012

Theo số liệu mới nhất tính đến 3/4/2015, lượng trái phiếu mà ECB còn đang nắm giữ

từ chương trình này là 11,383 triệu EUR

3.3 Chương trình giao dịch tiền tệ công khai (Outright Monetary Transactions OMT) (9/2012)

-Tăng trưởng của 27 nước châu Âu và 17 nước Eurozone không đổi trong quý 1/2012với tỷ lệ tăng trường GDP đều là 0,0% so với quý trước đó Trong khu vực Eurozone,trừ Đức, nền kinh tế lớn nhất châu Âu có tốc độ tăng GDP là 0,5% trong quý I/2012

do xuất khẩu đến các thị trường mới nổi bù đắp được sự sụt giảm của nhu cầu từ khuvực Eurozone , còn lại các nền kinh tế khác vẫn tiếp tục tăng trưởng trì trệ Liên tiếpcác quý năm 2012 con số tăng trưởng này còn mang dấu âm

Năm 2012, lạm phát khu vực đồng euro tháng 1 bất ngờ giảm, là dấu hiệu cho thấynền kinh tế đang giảm sức ép về giá CPI của các nước thuộc Eurozone giữ ở mức2.7% trong tháng 3, cũng là tháng thứ tư liên tiếp cao hơn mức 2.6% được dự báotrước đó, khẳng định rằng lạm phát không còn là bệnh của các quốc gia đang phát triển

mà cũng của cả châu Âu

Hoạt động sản xuất công nghiệp vẫn trì trệ khi tháng 3/2012 chỉ số sản xuất côngnghiệp lại quay đầu giảm, đối với 27 nước châu Âu, tỷ lệ giảm là 0,4%, với 17 nướcEurozone tỷ lệ này là 0,3% (3) Tỷ lệ lạm phát hàng năm của toàn khu vực Eurozonetrong tháng 4/2012 đã giảm xuống mức 2,6% từ mức 2,7% của tháng 3/2012

Một số thành viên thuộc Eurozone mắc nợ quá nhiều và không còn khả năng trả nợ,khiến các nhà đầu tư và ngân hàng cho vay tiền hoảng loạn Từ đó, dẫn đến việc cácngân hàng cho vay có nguy cơ sụp đổ, còn các doanh nghiệp sẽ không vay được vốnkinh doanh làm cho cuộc suy thoái ở châu Âu sẽ lan rộng ra phạm vi toàn cầu

Trước tình hình này, các nước đã thực thi biện pháp “thắt lưng buộc bụng”, nhận cácgói cứu trợ và bán trái phiếu cho ECB Điển hình là Hy Lạp sau khi đã đưa ra nhữngchính sách bình ổn, cầu cứu EU, IMF và nhận cứu trợ 110 tỷ EUR trong 3 năm, nhưngtình hình nợ công không những không giảm mà vẫn tiếp tục tăng Cuộc khủng hoảng

nợ tại châu Âu vẫn đang tiếp tục dò đáy và viễn cảnh xem ra khá mờ mịt

Ngoài điểm chung có số tiền nợ rất lớn, các nước này còn chịu sức ép của tỷ lệ thấtnghiệp quá cao Tỷ lệ thất nghiệp của các nước trong Eurozone giảm nhẹ trong nửađầu năm 2011 khi tốc độ tăng trưởng của khu vực đạt mức cao nhất trong giai đoạn2011-2014 Nhưng sau đó,tình trạng thất nghiệp của khu vực này vẫn không hề đượccải thiện với tỷ lệ thất nghiệp trong tháng 3/2012 của 17 nước Eurozone lên tới mức kỷlục là 11%, đặc biệt tỷ lệ thất nghiệp của Tây Ban Nha cao nhất khu vực khi lên tớimức 24,4% trong tháng 4/2012

Tại Hy Lạp, nỗi lo sợ về nguy cơ bị rút khỏi khối Eurozone ngày càng tăng cao sau saukhi nỗ lực cuối cùng nhằm thành lập một chính phủ liên minh tại nước này đã thất bại.Thế bế tắc chính trị ở quốc gia này sẽ không thể được giải quyết cho tới cuộc bầu cử

vào tháng 6/2012 có thể đẩy Hy Lạp vào chỗ không còn được hỗ trợ tài chính từ bênngoài và làm trầm trọng thêm cuộc suy thoái kinh tế Lo ngại về tình hình bế tắc vềchính trị đã khiến hàng loạt người dân đến rút tiền tại các ngân hàng tại Hy Lạp Theo

số liệu của Ngân hàng Trung ương Hy Lạp, riêng trong ngày 14/5, người dân đã rút

700 triệu EUR, tương đương 898 triệu USD, khỏi các ngân hàng của nước này Nỗi lo

sợ về khả năng Hy Lạp bị loại khỏi Eurozone bao trùm toàn châu Âu Theo mộtnghiên cứu từ SocieteGenerale tại London được công bố ngày 25/5, chứng khoán châu

Âu có thể giảm tới 50% nếu Hy Lạp rời khối Eurozone một cách hỗn loạn, khiến lợinhuận của eurozone sụt giảm 2 năm, thêm vào đó là lợi suất trái phiếu và chi phí rủi rotăng cao Đặc biệt, Pháp và Đức cũng chịu rủi ro tương tự như các nước ngoại biên.Lợi nhuận của các tập đoàn ở Eurozone có thể giảm 20% đến 30% do tiêu dùng giảm

và tài khóa bị thắt chặt ở các nước còn lại Lợi suất trái phiếu có thể tăng lên từ 100đến 200 điểm cơ bản

Bên cạnh đó, chương trình thị trường chứng khoán (SMP) đã không đủ khả năng giúpchâu Âu thoát khỏi khủng hoảng nợ công vì bị giới hạn về thời gian và khối lượnggiao dịch và bị cho là nhập nhằng ranh giới giữa chính sách tiền tệ và chính sách tàichính

Trước tình hình này, ngày 06/09/2012, ECB đã đưa ra một quyết định quan trọng được ví như vũ khí hạng nặng - để cứu khu vực euro và đồng tiền chung qua việcthông báo sẽ mua lại không giới hạn các khoản nợ công của một số nước đang gặp rấtnhiều khó khăn tài chính như Tây Ban Nha, Ý Chương trình mới này có tên gọi là

-“Giao dịch tiền tệ công khai” (Outright Monetary Transaction - OMT), sẽ tiếp nốichương trình thị trường chứng khoán SMP, được khởi động từ tháng 5/2010 khi xảy racuộc khủng hoảng tài chính đầu tiên tại Hy Lạp Hướng tới mục đích tăng thanh khoảncho hệ thống ngân hàng đang trong tình trạng khan hiếm tiền; tạo sức ép làm giảm cáclãi suất trái phiếu chính phủ trên thị trường trái phiếu

Không như SMP, chương trình OMT sẽ đi kèm các điều kiện nghiêm ngặt và ECBkhông đưa cho các nước bị khủng hoảng một chi phiếu khống Chương trình này chỉ

áp dụng đối với những nước đã từng phải nhờ đến sự trợ giúp của Quỹ Ổn định Tàichính châu Âu (EFSF) hoặc của Cơ chế Ổn định châu Âu (MES) - cơ chế này sẽ thaythế cho Quỹ Ổn định Tài chính châu Âu EFSF

ECB chỉ mua trái phiếu kỳ hạn đến 3 năm nhưng không giới hạn khối lượng mua.ECB cũng đề ra những điều kiện chặt chẽ khi tiến hành mua lại nợ công Ngoại trừĐức, quyết định của ECB đã nhận được sự ủng hộ của nhiều nước, các định chế quốc

tế và thị trường có phản ứng tích cực

Các thị trường chứng khoán châu Âu cũng đã có những phản ứng hết sức tích cực vớinhững hy vọng châu Âu được “giải cứu” Kể từ khi Draghi cam kết “cứu” Eurozonehồi tháng 7/2012 đến cuối năm 2012, thị trường chứng khoán Hy Lạp đã tăng hơn40%, thị trường chứng khoán Ý tăng tới 30%

Lần đầu tiên, kể từ tháng 5, lãi suất công trái 10 năm của Tây Ban Nha đã xuống dướingưỡng 6%, còn 5,7% Cũng tương tự, lãi suất của Ý tiếp tục giảm, xuống còn xấp xỉ5,2% thay vì 6,7% như vào cuối tháng 7.

3.4 Chương trình mua chứng khoán đảm bảo bằng tài sản (Asset-backed Securities Purchase Programme - ABSPP) và trái phiếu đảm bảo lần 3 (The Third Covered Bond Purchase Programmes - CBPP 3) (10/2014)

Eurozone đứng trước những khó khăn nghiêm trọng Các chuyên gia kinh tế đánh giárằng nếu chính phủ các nước trong khu vực, nhất là các nền kinh tế đầu tàu như Đức,Pháp, Ý không tìm cách đưa “con thuyền” Eurozone “nổi” trở lại, đồng EUR sẽ khótránh khỏi kết cục không mong muốn Kinh tế châu Âu là khu vực đáng quan ngại nhất

vì đã cận kề suy thoái vào cuối năm 2014 Trong đó, Eurozone được dự báo tăngtrưởng năm 2015 ở mức 0,8% - 1,8%, tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức cao (khoảng 11,9%)

và năm 2015 được dự báo là 11,6%, khiến kinh tế châu Âu khó bề phục hồi trong ngắnhạn

Kết quả tăng trưởng kinh tế khu vực trong năm 2014 cũng kém khả quan, chủ yếu là

do GDP của kinh tế Đức, nền kinh tế đầu tàu của khu vực này thường mang lại độnglực tăng trưởng cho cả khối nhưng đã bất ngờ giảm xuống 0,2%, trong khi đà tăngtrưởng kinh tế của Pháp (nước lớn thứ hai trong Eurozone) đã chững lại, khiến chomục tiêu giảm thâm hụt ngân sách của EU trở nên xa vời và tác động tiêu cực tới triểnvọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu Trước diễn biến nêu trên, chính phủ các nướcEurozone đã phải hạ mức tăng trưởng GDP trong thời gian còn lại của năm Theo đótăng trưởng kinh tế dự kiến Khu vực sử dụng đồng tiền chung châu Âu trong năm

Năm 2014, lạm phát trong Khu vực sử dụng đồng tiền chung châu Âu là 0,3% Đây làmức lạm phát thấp nhất của Eurozone kể từ tháng 10/2009 Theo Chủ tịch ECB, ôngMario Draghi, lạm phát dưới mức 1% được coi là nguy hiểm, bởi đây là một dấu hiệucho thấy người tiêu dùng giảm chi tiêu và nguy cơ giảm phát đang tới gần Tình hìnhcòn tồi tệ hơn nếu Nga cắt giảm cung cấp khí đốt cho châu Âu vào mùa đông để trảđũa các lệnh trừng phạt EU đã phải gấp rút chuẩn bị một kế hoạch khẩn cấp cho tìnhhuống nêu trên, bằng cách cấm tái xuất khẩu khí đốt và giảm tiêu thụ khí đốt trong