dieu hoa hoat dong gen

Cấu trúc của Operon Lac  Vùng vận hành O Operator : là trình tự nucleotit đặc biệt, mà tại đó protein ức chế có thể liên kết làm ngăn cản sự phiên mã.. Sự điều hòa hoạt động gen của Op

Trang 1

Nhóm 3

Nguyễn Anh Huy

Lê Trọng Huyền Trương Thị Huỳnh Huỳnh Thị Cẩm Huyền

Trang 2

Bài 3 ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GEN

Trang 3

 Số lượng gen trong tế bào rất lớn nhưng thường chỉ có một số ít gen hoạt động còn phần lớn các gen ở trạng thái không hoạt động hoặc hoạt động rất yếu

 Trong cơ thể, việc hoạt động gen có thể xảy ra ở nhiều cấp độ: cấp độ AND, cấp độ phiên mã, cấp

độ dịch mã và cấp độ sau dịch mã

 Ở sinh vật nhân sơ, điều hòa hoạt động gen chủ yếu ở mức độ phiên mã

Trang 4

2 Điều hòa hoạt động gen ở sinh vật nhân sơ

Cơ chế điều hòa hoạt động của gen ở sinh vật nhân sơ ( theo mô hình của hai nhà khoa học F Jacop và J Mono)

a Cấu trúc của Operon Lac

 Operon Lac bao gồm:

 Cấu trúc Z, Y, A : Kiểm soát tập hợp các phản

ứng phân giải đường lactozo có trong môi trường

Trang 5

a Cấu trúc của Operon Lac

 Vùng vận hành O (Operator) : là trình tự

nucleotit đặc biệt, mà tại đó protein ức chế có thể liên kết làm ngăn cản sự phiên mã

 Vùng khởi động P (Promoter): nơi mà ARN

polimeza bám vào và khởi đầu phiên mã.

 Một gen không nằm trong phần của Operon,

song đóng vai trò quan trọng trong điều hòa hoạt

Trang 6

b Sự điều hòa hoạt động gen của Operon Lac

 Khi môi trường không có lactozo

 Gen điều hòa tập hợp protein ức chế, protein

này liên kết với vùng vận hành dẫn đến ngăn cản quá trình phien mã làm cho các gen cấu

Trang 7

 Khi môi trường có lactozo

 Khi môi trường có lactozo, một số phân tử

lactozo liên kết với protein ức chế làm biến đổi cấu hình không gian thể liên kết với vùng vận hành Do

đó ARN polimeraza có thể liên kết được với vùng khởi đầu để tiến hành phiên mã

 Khi đường lactozo bị phân giải hết, protein ức

chế lại liên kết với vùng vận hành và quá trình phiên mã lại dừng lại

Trang 8

II TRỌNG TÂM BÀI

 Cơ chế điều hòa hoạt động gen ở sinh vật nhân

sơ:

 Sự điều hòa hoạt động của Operon Lac

 Khi môi trường không có lactozo

 Khi môi trường có lactozo

Trang 9

III CÁC KHÁI NIỆM TRONG BÀI

 Khái niệm điều hòa hoat động gen : là điều hòa

lượng sản phẩm của gen được tạo ra của mỗi tế bào đảm bảo cho hoạt động sống của tế bào phù hợp với điều kiện môi trường cũng như với sự phát triển bình thường của cơ thể

 Khái niệm Operon : Operon là cụm gen cấu trúc

có liên quan về chức năng thường được phân bố liền nhau có chung một cơ chế điều hòa

Trang 10

IV PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

 Khái quát về điều hòa hoạt động gen

Trang 11

IV PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

 Mô tả cấu trúc của Operon, vai trò của từng thành phần

 Mô tả hoạt động gen khi môi trường không có lactozo

 Mô tả hoạt động gen khi môi trường có lactozo

Trang 12

V Phân tích , sử dụng các bảng, biểu, hình, sơ đồ có

trong bài

Vùng vận hành

Trang 15

A.Bản đồ của operon lac

Trang 16

Các thành phần cấu trúc Đặc điểm hoạt động

Các gen cấu trúc Z, Y, A Không ………

a Khi môi trường không có lactôzơ

Các gen cấu trúc Z, Y, A ………tổng hợp prôtêin

( các enzim phân giải lactôzơ)

b Khi môi trường có lactôzơ

Sự điều hòa hoạt động của opêron Lac

Trang 17

I ỨC CHẾ

II HOẠT ĐỘNG

Prôtêin ức chế

mARN ADN

Trang 18

Các gen cấu trúc Z, Y, A Không ………

Các gen cấu trúc Z, Y, A ………tổng hợp prôtêin

( các enzim phân giải lactôzơ)

prôtêin ức chế tương tác

phiên mã

tổng hợp

hoạt động

lactôzơ

a Khi môi trường không có lactôzơ

b Khi môi trường có lactôzơ

2 Sự điều hòa hoạt động của opêron Lac

Trang 19

Khi môi trường không có Lactôzơ (ức

chế) Khi môi trường có Lactôzơ (hoạt động)

THẢO LUẬN HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP

Trang 20

Khi môi trường không có Lactôzơ

(ức chế) Khi môi trường có Lactôzơ (hoạt động)

- Gen điều hoà hoạt động tổng hợp

prôtêin ức chế

- Prôtêin ức chế liên kết được vào

vùng vận hành của opêron ngăn

cản quá trình phiên mã làm các gen

cấu trúc không hoạt động.

- Các phân tử lactôzơ liên kết với prôtêin

ức chế làm nó không liên kết được vào vùng vận hành của opêron, do đó mà ARN pôlimeraza liên kết được với vùng khởi động để tiến hành phiên mã tạo ra các mARN.

- Các phân tử mARN của gen cấu trúc được dịch mã tạo ra các enzim phân giải lactôzơ.

- Khi lactôzơ bị phân giải hết thì prôtêin

ức chế lại liên kết vào vùng vận hành và quá trình phiên mã bị dừng lại.

NỘI DUNG PHIẾU HỌC TẬP

Trang 21

VI CÁC KỸ NĂNG RÈN LUYỆN QUA BÀI

Trang 22

VII XÂY DỰNG BÀI TẬP GIÁO VIÊN

 Thiết kế phiếu học tập

 Sưu tầm hình ảnh trực quan

 Tìm thêm kiến thức bổ sung

 Kiến thức bổ sung

Cơ chế điều hòa hoạt động gen ở sinh vật nhân

sơ chúng ta đã được tìm hiểu trong bài, vậy đối với con người chúng ta hay nói rộng hơn là những sinh vật nhân thật thì điều hòa hoạt động

Trang 23

 Cơ chế điều hòa hoạt động gen ở sinh vật nhân

thật phức tạp hơn ở sinh vật nhân sơ do cấu trúc phức tạp của AND trong NST

 AND của tế bào nhân thực có số lượng cặp

Trang 24

 Ở sinh vật nhân chuẩn chỉ gặp những đoạn AND

có trình tự cố định luôn đứng trước các gen làm

nhiệm vụ tổng hợp protein, ARN

 Cơ chế điều hòa hoạt động của gen giúp hiểu được

vì sao các tế bào trong một cơ thể có bộ gen giống nhau mà lại phân hóa khác nhau về cấu tạo và chức năng

 Sự điều hòa hoạt động gen ở sinh vật nhân thực

qua nhiều mức, qua nhiều giai đoạn: NST tháo xoắn,

Trang 25

VIII TÀI LIỆU THAM KHẢO

Trang 26

Câu 1 Thành phần của opêrôn Lac ở E.coli gồm

A Gen điều hòa (R), nhóm gen cấu trúc (Z, Y, A)

B Gen điều hòa (R), vùng khởi động (P), nhóm gen

cấu trúc (Z, Y, A)

C Vùng khởi động (P), vùng vận hành (O), nhóm

gen cấu trúc (Z, Y, A)

D Gen điều hòa (R), vùng vận hành, nhóm gen cấu

trúc (Z, Y, A)

Trang 27

Câu 2 Trong cơ chế điều hòa hoạt động gen ở SV nhân sơ, gen điều hòa R có vai trò

A Mang thông tin quy định enzim ARN-

pôlimeraza

B Mang thông tin quy định prôtêin điều hòa

C Là nơi tiếp xúc với enzim ARN- pôlimeraza

D Là nơi liên kết với prôtêin điều hòa.

Trang 28

Câu 3 Trong mô hình điều hòa của Mônô và Jacôp theo Ôperôn Lac, chất cảm ứng là

A Đường galactôzơ

B Đường Lactôzơ

C Đường Glucôzơ

D Prôtêin ức chế

Trang 29

Câu 4: Trong cơ chế điều hòa hoạt động gen ở sinh vật

nhân sơ vai trò của gen điều hòa là gì?

A Nơi tiếp xúc với enzim ARN polimeraza

B Mang thông tin qui định protein điều hòa

C Mang thông tin qui định enzim ARN polimeraza

D Nơi liên kết với protein điều hòa

Trang 30

Câu 5:Theo giai đoạn phát triển của các thể và theo

nhu cầu hoạt động sống của tế bào thì:

A Tất cả các gen trong tế bào điều hoạt động

B Tất cả các gen trong tế bào có lúc đồng loạt hoạt

động có khi đồng loạt dừng lại

C Phần lớn các gen trong tế bào hoạt động

D Có một số gen trong tế bào hoạt động còn phần

lớn các gen ở trạng thái không hoạt động hoặc

Trang 31

Câu 6: Sự biểu hiện điều hòa hoạt động của gen ở sinh vật nhân sơ diễn ra ở cấp độ nào?

a Diễn ra hoàn toàn ở cấp độ trước phiên mã

b Diễn ra hoàn toàn ở cấp độ dịch mã

c Diễn ra chủ yếu ở cấp độ phiên mã

d Diễn ra hoàn toàn ở cấp độ sau phiên mã

Trang 32

Câu 7: Ở sinh vật nhân sơ, khi môi trường có lactozo thì:

A Lactozo lien kết với protein ức chế, operator được mở

B Protein ức chế hoạt động khóa chặt operator

C Kích động hoạt tínhprotein ức chế

D ARN polimeraza ngừng hoạt động trên mARN

Trang 33

Câu 8: Ở sinh vật nhân sơ, khi môi trường không có

lactozo thì:

A Protein ức chế bám vào operator

B Proteinức chế bị khử hoạt tính không bám vào

operator

C ARN polimeraza bám vào promotor

D Các gen cấu trúc mở để thực hiện phiên mã

Trang 34

Stop Here

Định dạng
Số trang	34
Dung lượng	1,64 MB