Bài giảng chăm sóc hậu sản jackie wright

Mục đích của chăm sóc hậu sảnĐẩy mạnh sự khôi phục từ lúc chuyển dạ cho đến sanh Hồi phục lại cảm xúc/ tâm lý và thể chất Theo dõi sự tiến triển của bà mẹ trong thời kỳ hậu sản Phát

Jackie WrightR.N.Div 1, Midwife I.B.C.L.C

Chăm sóc hậu sản

Mục đích của chăm sóc hậu sản

Đẩy mạnh sự khôi phục từ lúc chuyển dạ cho đến sanh

Hồi phục lại cảm xúc/ tâm lý và thể chất

Theo dõi sự tiến triển của bà mẹ trong thời kỳ hậu sản

Phát hiện những biến chứng liên quan đến nhân cách, bệnh lý cần chăm sóc đặc biệt

Mục đích của chăm sóc hậu sản

Hỗ trợ, tuyên truyền, khuyến khích các bà mẹ:

 Chăm sóc lành mạnh

 Thích nghi tình mẫu tử

 Hiệu quả sự gắn bó mẹ con

 Hỗ trợ giáo dục sức khỏe sau sanh

Những biến chứng trong thời kỳ hậu sản

Nguyên nhân chính của tử vong mẹ trên toàn thế giới bao gồm:

 Băng huyết sau sanh

 Nhiễm trùng hậu sản

 Tiền sản giật/ sản giật

Những biến chứng trong thời kỳ hậu sản

Những vấn đề thường gặp:

 Những vấn đề về đường tiểu, nhiễm trùng tiểu

 Đau, nhiễm trùng TSM

 Vấn đề về tâm lý

Chăm sóc ngay sau sanh

Chắc chắn TC được co hồi tốt

 Đáy TC gò cứng, nằm dưới rốn

 Xoa bóp đáy TC nếu ra máu nhiều và đờ tử cung

 Giải thích cho sản phụ khi họ lo lắng

 Khám vết TSM nếu có vết cắt cần khâu lại

Chăm sóc ngay sau sanh

Đánh giá trương lực và vị trí của đáy TC, và số lượng máu mất:

 Mỗi 15 phút trong 1 giờ đầu sau sanh

 Mỗi 1 giờ cho giờ thứ 2 sau sanh

 Sau đó mỗi 4 giờ cho đến 12 giờ sau sanh

 Kiểm tra thường xuyên trong thời gian này để phát hiện

và điều trị những trường hợp bất thường xảy ra

Chăm sóc ngay sau sanh

Đo HA, M, kiểm tra tầng sinh môn

 Mỗi 30 phút trong giờ đầu sau sanh

 Mỗi 1 giờ cho giờ thứ 2 sau sanh

 Sau đó 4 giờ cho đến 12 giờ sau sanh

 Đo HA, M và đánh giá để phát hiện máu mất

 Kiểm tra TSM xem có nề hay khối máu tụ

Chăm sóc ngay sau sanh

Cập nhiệt độ

Đánh giá mức độ đau, sự khó chịu và hướng dẫn bà

mẹ cách làm cho giảm đau

Đau vết may TSM, đau trong thời kỳ hậu sản sẽ cản trở sự gần gũi mẹ con, việc cho bú mẹ

Chăm sóc ngay sau sanh

Khuyến khích bà mẹ gần con, da kề da ngay sau sanh cho đấn khi bé bú mẹ

Khuyến khích các bà mẹ không làm gián đoạn việc

tiếp xúc da kề da và giữ ấm thân nhiệt bé, tiếp xúc sớm

sẽ ảnh hưởng tốt đến việc nuôi con bằng sữa mẹ

(NCBSM)

Chăm sóc ngay sau sanh

Khuyến khích việc NCBSM

 Tiếp xúc da kề da

 Giúp bà mẹ cho con bú đúng cách

 Hướng dẫn bà mẹ cho con bú mẹ sớm

 Phản xạ nút, bú của bé sẽ tăng trong suốt thời gian cho con bú

Chăm sóc ngay sau sanh

Chăm sóc ngay sau sanh

Vấn đề vệ sinh:

 Giúp các bà mẹ đi tiểu và tắm

 Đề nghị làm vệ sinh tại giường sau khi tiểu

 Ngăn ngừa đờ TC và mất máu bằng cách không để sản phụ bí tiểu

 Nếu bí tiểu cần xem xét bằng thông tiểu

Chăm sóc ngay sau sanh

Gây tê giảm đau sản khoa

 Bà mẹ có thể đi lại được nếu chắc chắn là đã có cảm giác sau gây tê

 Rút kim gây tê một cách an toàn

 Chắc chắn bệnh nhân đủ giảm đau

Chuyển khoa

Trước khi chuyển khoa đánh giá và ghi nhận những quan sát:

 Chuyển bằng xe ngồi, mẹ bế bé trên tay

 Cũng có thể chuyển bằng xe lăn điện

 Đi bộ nếu cho phép

Khám hậu sản

Hỏi sản phụ đi tiểu được chưa

Khám nơi riêng tư, kín đáo, thoải mái

Lấy dấu hiệu sinh tồn: nhiệt độ, mạch, HA

Khám hậu sản

Đánh giá sản dịch để phát hiện những bất thường, ứ sản dịch và nhiễm trùng TC

Hỏi sản phụ về màu sắc, số lượng và mùi sản dịch

Hướng dẫn sản phụ biết về màu sắc, số lượng của sản dịch

Khám hậu sản

Quan sát TSM, âm hộ- chắc chắn sạch và khô, vết

khâu bầm, nề, đang lành

Thảo luận cho sản phụ biết được sự lành lặn bình

thường, nhiễm trùng, sự thoải mái (chườm đá chỗ vết khâu nề) và dùng thuốc giảm đau

Hướng dẫn sản phụ biết cách chăm sóc vết may TSM

Khám hậu sản

Tiểu: đo lượng nước tiểu 2 lần liên tục phải > 300ml

Hỏi sản phụ có gặp khó khăn trong lúc tiểu

Hướng dẫn, khuyến khích sản phụ tập thể dục sàn chậu, những bài tập thể dục này giúp giảm tình trạng tiểu xón

Khám hậu sản

Tiêu: hỏi sản phụ có bị táo bón không

Đảm bảo sản phụ được giảm đau vùng chậu

Nếu bị táo bón đến ngày thứ 3 hậu sản, dùng thuốc nhuận trường

Hướng dẫn ăn uống dinh dưỡng, chế độ ăn có nhiều chất xơ Uống nước mỗi ngày từ 6 – 8 ly nước

Khám hậu sản

Trĩ: thường xảy ra sau khi sanh

Trĩ gây ra đau và khó chịu

Đề nghị sản phụ thoa thuốc mỡ chữa trĩ để giảm đau

Khuyên sản phụ không để táo bón

Hướng dẫn bà mẹ nên dùng thuốc vài ngày sau sanh

Khám hậu sản

Chân: quan sát 2 chân có đỏ, nóng, sưng

Mặc dù hiếm, thuyên tắc huyết khối vẫn là nguyên nhân chính gây tử vong mẹ và tăng tần suất bệnh tật

Hướng dẫn bà mẹ ngăn ngừa sớm bệnh tật bằng cách vận động sớm, ngồi gác chân cao, tập thể dục lưu

thông tuần hoàn máu

Nguy cơ cao thuyên tắc huyết khối nghiêm trọng ở

phụ nữ > 35 tuổi, béo phì và đứng lâu

Đánh giá về mặt tâm lý

Thời kỳ hậu sản là thời kỳ dễ tổn thương về những vấn

đề phát triển tâm sinh lý

Hổ trợ sản phụ và gia đình giúp họ ổn định lại tâm

sinh lý trong thời kỳ hậu sản

Hướng dẫn sản phụ về sự thay đổi cảm xúc sau sanh

Nên được đánh giá và điều trị tại phòng khám tâm thần

Hướng dẫn trên điều kiện cần thiết

Đánh giá về mặt tâm lý

Tạo cơ hội cho sản phụ trao thảo luận về kinh nghiệm sanh nở đã trải qua để làm rõ và giải quyết các vấn đề gây bận tâm

Nếu sản phụ có những kết cục không mong muốn xảy

ra như: băng huyết sau sanh, sanh giúp, sanh mổ

Hướng dẫn bà mẹ dinh dưỡng, tập thể dục, lên kế

hoạch hoạt động bao gồm những hoạt động nuôi con

và nghỉ ngơi

Tập thể dục sau sanh

Tập thể dục có thể bắt đầu từ 2 – 3 ngày sau sanh

Một nhà vật lý trị liệu hướng dẫn những buổi học vật

lý trị liệu tại khoa hậu sản và giáo dục cho sản phụ

Giáo dục sức khỏe

Giáo dục sức khỏe cho sản phụ gồm:

 Chăm sóc vú, nuôi con bằng sữa mẹ và nặn sữa

 Nuôi con bằng sữa nhân tạo (dành cho sản phụ không nuôi con bằng sữa mẹ)

 Vấn đề tiểu

 Bù nước và dinh dưỡng

 Ngủ và nghỉ ngơi

Ngừa thai

Dễ mắc bệnh đường sinh dục trong giai đoạn sinh con

Bắt đầu sinh hoạt tình dục trở lại

Những vấn đề có thể gặp bao gồm: đau sau giao hợp

và khô âm đạo

Giáo dục sản phụ lựa chọn biện pháp ngừa thai trong thời gian hậu sản trước khi xuất viện

Anti D và chủng ngừa

Thực hiện thuốc Anti D cho tất cả những sản phụ có

Rh – D âm trong vòng 72 giờ sau sanh mà bé có Rh –

D dương

Tiêm ngừa sởi, quai bị, Rubella cho những sản phụ có kết quả xét nghiệm huyết thanh âm tính sau sanh trước khi xuất viện

Tài liệu tham khảo

King Edward Memorial Hospital – Clinical guideline, postpartum care

Royal Women’ s Hospital- clinical practice guidelines postpartum care