Tiết 113, 114: Lao xao

Cảnh buổi sớm mùa hè ở làng quê Cảnh làng quê vào hè đ ợc tác giả miêu tả nh thế nào?. Câu ngắn, miêu tả cảnh vật liên tiếp phù hợp của cảnh vật và sự rung động nhẹ trong tâm hồn tác gi

Tiết 113-114: Lao xao

(TrÝch Tuæi th¬ im lÆng - Duy Kh¸n)

Đọc đoạn “Dòng suối đổ ra sông …Tổ quốc” Tổ quốc ”

Nhận xét về cách lập luận của nhà văn

Ê-ren-bua khi bàn về lòng yêu n ớc.

I T×m hiÓu chung

1.T¸c gi¶:

Trình bày những hiểu biết

của em về tác giả, tác phẩm

-Duy Kh¸n (1934 - 1995)

-Quê: QuÕ Vâ B– B ắc Ninh

-Là nhà văn trưởng thành trong

kháng chiến chống Mĩ.

Tiết 113-114: Lao xao

(TrÝch Tuæi th¬ im lÆng - Duy Kh¸n)

Duy Kh¸n

(1934 - 1995)

c.Thể loại và ph ơng thức biểu đạt:

Thể loại: hồi ký tự truyện

Ph ơng thức biểu đạt: miêu tả và tự sự.

-Phần 1: Từ đầu đến lặng lẽ bay đi“ ”

Cảnh buổi sớm mùa hè ở làng quê.

-Phần 2: Tiếp theo đến hết

-Thế giới các loài chim

2.Tác phẩm:

a Xuất xứ:

Trích trong tác phẩm “Tuổi thơ im lặng” đ ợc giải th ởng Hội nhà văn năm 1987.

d.Bố cục:

b Hoàn cảnh sáng tác:

Năm 1986

2 phần:

II Tìm hiểu chi tiết

1 Cảnh buổi sớm mùa hè ở làng quê

Cảnh làng quê vào hè đ ợc tác giả miêu tả nh thế nào?

Em có nhận xét gì về bức tranh thiên nhiên đ ợc miêu tả ở đây?

Khung cảnh làng quê bình dị, tràn đầy sức sống.

Trong cái lao xao của trời đất, cỏ cây có cái lao xao của

tâm hồn tác giả

Bức tranh thiên nhiên với màu sắc, h ơng thơm, âm thanh hòa

quyện vào nhau:

+ Màu sắc: màu xanh, màu trắng, màu vàng, màu rực rỡ

của cây, hoa, ong b ớm.

+ H ơng thơm: cả làng thơm h ơng ngào ngạt của các loài hoa

+ Âm thanh lao xao rất khẽ, nhẹ nh ng khá rõ.

Nhọ̃n xét cách viờ́t cõu văn của tác giả trong đoạn văn này?

Câu ngắn, miêu tả cảnh vật liên tiếp phù hợp của cảnh vật và sự rung động nhẹ trong tâm hồn tác giả.

2 H×nh ¶nh c¸c loµi chim

H·y thèng kª tªn c¸c loµi chim ® îc nh¾c tíi trong bµi theo 2 cét sau:

Th¶o luËn nhãm 2 phót.

Bå c¸c, chim ri, s¸o

sËu, s¸o ®en, tu hó,

chim ngãi, nh¹n…

B×m bÞp, chim c¾t, diÒu h©u, qu¹ ®en, qu¹

khoang , chÌo bÎo …

Mỗi loài chim lành có những đặc điểm gì? Em có nhận xét gì về

nghệ thuật miêu tả của tác giả?

Chim lành đem lại niềm vui cho mọi ng ời.

->Tập trung miêu tả tiếng kêu, tiếng hót.

-> Biện pháp nhân hoá, sử dụng từ t ợng hình, t ợng thanh, các câu đồng dao

+ Sáo sậu, sáo đen: đậu lên l ng trâu mà hót mừng đ ợc mùa, tọ toẹ học nói

+ Tu hú báo mùa vải chín

a Các loài chim lành

chim nhạn

tu hú

bồ các

H íng dÉn vÒ nhµ

• Nhí ® îc néi dung cña tiÕt häc nµy

• TiÕp tôc t×m hiÓu c¸c néi dung ë tiÕt sau:

- §Æc ®iÓm c¸c loµi chim ¸c

- NghÖ thuËt miªu t¶ c¸c loµi chim

Nhóm chim ác đ ợc tác giả gợi tả bằng những chi tiết, hình ảnh nào?

 Bìm bịp: Kêu bip bip ; suốt đêm chui “ ”

rúc trong bụi cây

tinh lắm, kêu chéc chéc, lao nh mũi tên

Chèo bẻo: những mũi tên đen, mang hình đuôi cá từ đâu tới tấp bay đến, kêu chè cheo chét , trị kẻ ác

Quạ: Chim cắt: quạ đen, quạ khoang Cánh nhọn nh dao bầu chọc tiết lợn

b Các loài chim ác

Miêu tả chim ác chủ yếu qua hoạt động bắt mồi

và cách đấu tranh sinh tồn của nó.

?Vì sao khi miêu tả các nhóm chim khác nhau

tác giả có cách tả khác nhau?

Thảo luận nhóm : 5 phỳt

Nhóm 1&2: Các loài chim đ ợc miêu tả rất sinh động và hấp dẫn là do tác giả quan sát tinh

tế và biết chọn ra ở mỗi loài một số nét đặc sắc nổi bật nhất Hãy chỉ ra những nét đó ở từng loài chim.

Nhóm 3&4: Các loài chim đ ợc kể kết hợp với tả và bình luận nh thế nào? Tìm những dẫn chứng cho thấy các loài chim đ ợc tả trong môi tr ờng sinh sống, hoạt động của chúng và trong mối quan hệ giữa các loài.

- Nhóm 1, 2: Tác giả đã quan sát tinh tế và chọn miêu tả ở mỗi loài một vài nét

đặc sắc nổi bật:

+ Bồ các: tiếng kêu Các “Các … các … các”, vừa bay vừa … các … các , vừa bay vừa ”, vừa bay vừa

kêu cứ nh bị ai đuổi đánh.

+ Sáo sậu, sáo đen: đậu lên l ng trâu mà hót mừng đ ợc

mùa, tọ toẹ học nói

+Diều hâu: mũi khoằm, đánh hơi tinh lắm

+ Chèo bẻo: những mũi tên đen, mang hình đuôi cá từ

đâu tới tấp bay đến Ngày mùa, chúng thức suốt đêm,

mới tờ mờ đất nó đã cất tiếng gọi ng ời: Chè cheo chét “Các … các … các”, vừa bay vừa ”, vừa bay vừa

+ Chim cắt: cánh nhọn nh dao chọc tiết lợn, khi đánh

nhau, chỉ xỉa bằng cánh.

+ Bìm bịp: kêu bịp bịp , trời khoác cho nó bộ cánh nâu, “Các … các … các”, vừa bay vừa ”, vừa bay vừa

suốt đêm ngày rúc trong bụi cây

- Kết hợp tả với kể và bình luận:

+ Kể chuyện con sáo nhà bác Vui tọ toẹ học nói, kể chuyện về sự

tích con bìm bịp…

+ Nói về họ nhà Sáo: họ của chúng đều hiền cả Chúng đều mang vui đến cho trời đất.

+ Nói về chèo bẻo: chúng nó trị kẻ ác Thì ra, ng ời có tội khi trở

thành ng ời tốt thì tốt lắm.

+ Nói về chim cắt: Chúng là loài quỷ đen, vụt đến vụt biến … cho

đến nay ch a có loài chim nào trị đ ợc nó.

-Tả trong môi tr ờng sinh sống, hoạt động của chúng và trong

mối quan hệ giữa các loài:

+ Nhạn vùng vẫy tít mây xanh chéc chéc “Các … các … các”, vừa bay vừa ”, vừa bay vừa

+Tu hú đến khi mùa vải chín, và khi quả hết, nó bay đi đâu biệt.

+ Bìm bịp kêu thì chim ác mới ra mặt.

+ Diều hâu bắt gà con, chim cắt xỉa chết bồ câu, chèo bẻo đánh diều hâu và chim cắt.

Nhóm 3, 4:

1 Duy Khán là nhà văn có vốn hiểu biết phong phú.

2 Tác giả là ng ời yêu mến thiên nhiên, gắn bó với làng quê.

3 Có cái nhìn và cảm xúc hồn nhiên về tuổi thơ

Quan sát tinh tế và chọn

miêu tả ở mỗi loài một

vài nét đặc sắc nổi bật

Kết hợp tả với kể và bình

luận

Tả các loài chim trong môi

tr ờng sinh sống, hoạt động

của chúng và trong mối

quan hệ giữa các loài:

Nhận xét về tài quan sát

và tình cảm của tác giả

với thiên nhiên, làng quê qua việc miêu tả các loài

chim?

Trong bài có sử dụng rất nhiều chất liệu văn hoá dân gian nh thành ngữ, đồng dao, kể chuyện Hãy tìm các dẫn chứng?

“Bồ các là bác chim ri Chim ri là dì sáo sậu Sáo sậu là cậu sáo đen

• Thành ngữ:

“Các … các … các”, vừa bay vừadây mơ rễ má, kẻ cắp gặp bà già, quạ vào chuồng lợn ”, vừa bay vừa

• Cổ tích :

Sự tích chim bìm bịp, sự tích chim chèo bẻo.

1 Nghệ thuật:

III Tổng kết:

Ngoài việc sử dụng nhiều chất liệu văn hóa dân gian, em còn

thấy biện pháp nghệ thuật nào cũng đ ợc sử dụng?

Biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa

- Kết hợp tả, kể, nhận xét, bình luận.

- Sử dụng nhiều chất liệu văn hóa dân gian:

Thảo luận nhóm: 4 phút

Bức tranh cụ thể, sinh động, nhiều màu sắc về thế giới các loài chim ở làng quê.

Những biện pháp nghệ thuật trên tập trung làm nổi bật nội dung nào của văn bản?

2 Nội dung:

*Ghi nhớ SGK trang 113

IV LUYỆN TẬP:

Bài tập: Hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 8-10 câu)

miêu tả một loài chim mà em biết.

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI:

1 Nhớ được những nét chính về nội dung và nghệ thuật của văn bản “Lao xao”.

2 Ôn tập kĩ Tiếng Việt chuẩn bị kiểm tra 1 tiết.

- Phó từ

- Các biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, hoán

dụ.

- Các thành phần chính của câu

- Câu trần thuật đơn, câu trần thuật đơn có từ là.