phúc lợi cho con người và phát triển kinh tế

* Cách tính HDI:HDI = Trong đó: Iw: Chỉ số tổng sản phẩm trong nước bình quân đầu người tính theo sức mua tương đương "PPP"; Ie: Chỉ số học vấn được tính bằng cách bình quân hóa giữa

Giảng viên: Th.S Đỗ Thị Mỹ Trang Nhóm thực hiện: Nhóm 8

Chương 5:

PHÚC LỢI CHO CON NGƯỜI VÀ PHÁT TRIỂN KINH

TẾ

Phát triển con người và phát triển kinh tế

• Tăng trưởng kinh tế và các vấn đề liên quan.

• Phát triển con người

• Chỉ số phát triển con người (HDI)

- Tăng trưởng kinh tế là quá trình tạo thu nhập, trở thành điều kiện hàng đầu việc nâng cao mức sống cho quảng đại quần chúng nhân dân Tuy vậy điều đó chỉ mang tính chất một chiều, mũi

tên ngược lại sẽ không phải luôn đúng.

- Từ những năm 1970s, hầu hết các nước đang phát triển đã có sự chuyển hướng ưu tiên tăng trưởng kinh tế sang các mục tiêu kinh tế - xã hội rộng lớn hơn: xóa đói giảm nghèo, giảm chênh lệch thu nhập

1.Tăng trưởng kinh tế và đáp ứng phúc lợi xã hội

Tăng trưởng kinh tế chỉ là điều kiện cần nhưng không phải điều kiện đủ cho việc nâng cao mức sống của quảng đại quần chúng nhân dân => Chiến lược phát triển quốc gia không chỉ bao gồm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn quan tâm tới phân phối thu nhập và xóa đói giảm nghèo.

Chính sách bảo đảm cân đối tích lũy với tiêu dùng

Chính sách bảo đảm cân đối chi tiêu cá nhân với chi tiêu chính phủ

Hoàn thiện các chính sách phân phối thu nhập dân cư

Có 2 chính sách phân phối thu nhập:

A, Phân phối theo chức năng

B, Phân phối theo thu nhập (phân phối lại thu nhập)

A, Phân phối theo chức năng:

Là hình thức phân phối dựa trên cơ sở sự đóng góp nguồn lực của mỗi thành viên trong xã hội vào quá trình hình thành thu nhập của nền kinh tế

Ví dụ: (xem sơ đồ sau)

- Phụ thuộc: + Quy mô và chất lượng nguồn lực sở hữu

+ Giá cả của yếu tố nguồn lực mà họ sở hữu

Sơ đồ phân phối thu nhập theo chức năng và thu nhập cá nhân (hộ gia đình)

* Phân phối theo chức năng:

Sản xuất

Tiền lương

Lợi nhuận Lãi suất tiền vay

Hộ gia đình 1

Hộ gia đình 2

Hộ gia đình 3

Hộ gia đình 4

- Theo Adam Smith : “Không xã hội nào có thể phồn thịnh và hạnh phúc nếu trong xã hội đó phần lớn dân

số nghèo đói và cực khổ”

- Theo UNDP, Báo cáo phát triển con người, 1995)

“Tăng trưởng sẽ không có ý nghĩa gì nếu nó không được thể hiện vào trong cuộc sống của con người”

Phát triển con người gồm 2 mặt:

- Một là, sự hình thành các năng lực của con người

- Hai là, sử dụng các năng lực con người đã tích lũy được cho các hoạt động kinh tế - xã hội

2 Quan điểm về phát triển con người

HDI là 1 chỉ số đo lường thống nhất các mục tiêu kinh tế - xã hội cần đạt được và phản ánh toàn bộ các khía cạnh của cuộc sống HDI phản ánh mức độ trung bình đạt được của 1 nước về các năng lực cơ bản của con người

3 yếu tố cấu thành HDI:

3.Chỉ số phát triển con người (HDI)

ố

* Cách tính HDI:

HDI =

Trong đó:

Iw: Chỉ số tổng sản phẩm trong nước bình quân đầu người tính theo sức mua tương đương "PPP";

Ie: Chỉ số học vấn được tính bằng cách bình quân hóa giữa chỉ số tỷ lệ người lớn biết chữ (dân cư từ 15 tuổi trở lên biết đọc, biết viết) với quyền số là 2/3 và tỷ lệ đi học các cấp giáo dục (Phổ thông, trung học, cao đẳng, đại học ) với quyền số là 1/3;Ia: Chỉ số tuổi thọ bình quân tính từ lúc sinh (kỳ vọng sống tính từ lúc sinh)

HDI nhận giá trị từ 0 đến 1 HDI càng gần 1 có nghĩa là trình độ phát triển con người càng cao, trái lại càng gần 0 nghĩa là trình độ phát triển con người càng thấp

163(Dim-ba-buê 2008)

Nguồn: UNDP, Báo cáo phát triển con người 2010

Các chỉ số thành phần HDI

- Đường cong Lorenz phản ánh tỷ lệ phần trăm của tổng thu nhập quốc dân cộng dồn được phân bổ tương ứng với tỷ lệ phần trăm cộng dồn của các nhóm dân cư đã biết Khoảng cách chung giữa đường Lorenz với đường 45 là 1 dấu hiệu phản ánh mức độ bất bình đẳng trong xã hội mà nó thể hiện.

- Mức độ bất bình đẳng thu nhập càng lớn khi đường cong Lorenz càng thoát ly khỏi đường 45

II.Bất bình đẳng và phát triển kinh tế

1 Đường Lorenz:

- Đường màu xanh lá cây hợp với trục hoành thành một góc 45° gọi là đường bình đẳng tuyệt đối Mỗi điểm trên đường này thể hiện tỷ lệ phần trăm số hộ gia đình đúng bằng tỷ lệ phần trăm thu nhập.

- Đường màu xanh da trời được gọi là đường bất bình đẳng tuyệt đối Mỗi điểm trên đường này thể hiện tỷ lệ phần trăm số hộ gia đình không có thu nhập hoặc tỷ lệ phần trăm số hộ gia đình chiếm toàn bộ tổng thu nhập

- Đường cong Lorenz luôn luôn bắt đầu từ điểm (0,0) và kết thúc tại điểm (1,1) Nó không thể nằm phía trên đường bình đẳng tuyệt đối, cũng không thể nằm phía dưới đường bất bình đẳng tuyệt đối Một đường Lorenz điển hình là đường lõm hướng về gốc (0,0) Một điểm bất kỳ trên đường Lorenz cho biết tỷ lệ % cộng dồn của nhóm dân cư nghèo nhất nhận được bao nhiêu % tổng thu nhập Như vậy đường Lorenz là cách biểu hiện trực quan của sự bất bình đẳng trong phân phối thu nhập, nó càng lõm thì mức độ bất bình đẳng trong phân phối thu nhập càng cao

Cách xây dựng đường cong Lorenz.

Giả sử cộng đồng có 10 cá nhân với thu nhập như bảng sau, hãy vẽ đường cong Lorenz phản ánh sự bất bình đẳng trong phân phối thu nhập ở cộng đồng trên?

* Ví dụ:

A B C D E F G H I K

* So sánh mức độ bất bình đẳng giữa các nước bằng đường cong

Lorenz

Ưu điểm:

+ Đường Lorenz phản ánh tỷ lệ % của tổng thu nhập quốc dân cộng dồn được phân phối tương ứng với tỷ lệ % cộng dồn của các nhóm dân số đã biết

+ Đường Lorenz cung cấp 1 cái nhìn trực quan về bất bình đẳng trong thu nhập

+ Đường Lorenz trong thực tế luôn nằm giữa đường bất bình đẳng tuyệt đối và đường bình dẳng tuyệt đối

Hạn chế:

+ Mặc dù biểu hiện 1 cách trực quan, dễ thấy mức độ bất bình đẳng trong thu nhập nhưng bản thân đường cong Lorenz không phải

là cách đánh giá định lượng về sự bất bình đẳng trong thu nhập mặt khác, kể cả khi so sánh đường cong Lorenz giữa các quốc gia

1 cách trực quan, trong nhiều trường hợp cũng không thể đưa đến kết luận quốc gia nào có mức độ bất bình đẳng cao hơn Đường Lorenz nào lõm hơn thì mức bất bình đẳng lớn hơn

* Ưu và nhược điểm của đường cong Lorenz:

- Hệ số Gini là tỷ số giữa diện tích của hình được giới hạn bới đường Lorenz và đường 45 với diện tích tam giác nằm dưới đường 45 , thường được sử dụng để biểu thị mức độ bất bình đẳng trong phân phối thu nhập giữa các tầng lớp cư dân

- Tuy hệ số Gini đã lượng hóa được mức độ bất bình đẳng về sự phân phối thu nhập, nhưng các nhà kinh tế nhận thấy, hệ số Gini mới chỉ phản ánh được mặt tổng quát nhất của sự phân phối thu nhập, trong một số trường hợp, chưa đánh giá được các vấn đề cụ thể

Gọi diện tích giữa đường bình đẳng tuyệt đối và đường Lorenz là A, phần diện tích bên dưới đường cong Lorenz là B,