Những tiết học lịch sử của cô không phải là những lần đọc - chép, không phải chỉ là những ngày tháng, sự kiện khô khan mà với mỗi trận đánh, mỗi sự kiện cô xen vào đó những câu chuyện về
Trang 1Tôi may mắn được học với cô ngay từ năm lớp 10 đến lớp 12 Cô dạy môn lịch sử, môn tôi rất ghét và chưa bao giờ được điểm trên 6 vì trí nhớ của tôi
vô cùng tệ.
Tôi không thể nào nhồi nhét được những sự kiện khô khan, tẻ nhạt kia vào đầu được, hoặc có chăng nếu cố nhồi nhét cũng chỉ để đối phó với những lần trả bài rồi quên ngay sau đó Và không phải tôi mà hầu như các bạn trong lớp tôi đều như thế.
Rồi tôi bắt đầu thích môn học của cô, không phải vì tôi thích lịch sử mà chính vì cô Những tiết học lịch sử của cô không phải là những lần đọc - chép, không phải chỉ là những ngày tháng, sự kiện khô khan mà với mỗi trận đánh, mỗi sự kiện cô xen vào đó những câu chuyện về nhân vật lịch sử, về địa danh hoặc sách lược tài ba của các vị tướng một cách rất chân thực khiến chúng tôi bị thu hút Điều này cũng giúp chúng tôi có thể “cứu vớt” được những lần quên sự kiện bởi nếu không nhớ thì chúng tôi chỉ cần nhớ lại những nhân vật lịch sử, những địa danh… trong các câu chuyện mà cô đã kể
để suy luận và tìm ra các mốc sự kiện.
Những sự kiện bình thường được cô xâu chuỗi với những sự kiện liên quan khác giúp chúng dễ dàng ghi nhớ và phân tích Cô có một kho tàng sách lịch
sử rất phong phú và luôn sẵn sàng cho học sinh mượn nghiên cứu Việc đọc nhiều sách cũng giúp cô có nhiều câu chuyện chân thực kể cho chúng tôi vào mỗi bài giảng.
Cô rất tận tình với lớp, luôn quan tâm và hướng dẫn chúng tôi cách học, cách ghi nhớ và liên hệ xâu chuỗi các sự kiện Có một cách học cô từng áp dụng rất thành công trong thời gian đi học và cô truyền lại cho chúng tôi là học… trong lúc chuẩn bị ngủ Cô khuyên chúng tôi mỗi buổi tối trước khi đi ngủ nên đọc lại bài qua một đến hai lượt rồi mới lên giường ngủ Trong lúc chuẩn bị ngủ thì cố gắng nhớ lại bài mình đã học một cách hệ thống tổng quát, sau đó đi sâu vào từng chi tiết một.
Cô cũng dặn chúng tôi nên đọc qua bài trước khi lên lớp, về nhà học lại bài ngay sau buổi học vì như thế sẽ dễ dàng ghi nhớ hơn, phải học từng phần nhỏ chứ không nên để dồn cục mới học Cách học này được cả lớp tôi áp dụng và có hiệu quả với hầu hết các bạn trong lớp Đặc biệt, những giờ giải lao, rảnh rỗi thì những bài học, những tường thuật trận đánh dần thay thế những câu chuyện phiếm vô nghĩa.
Trang 2Giờ ra chơi hoặc trước khi vô học, chúng tôi ngồi thành từng nhóm nhỏ rồi bạn nào thuộc những phần kiến thức nào nhất thì làm “chủ hội” đọc lại cho các bạn khác nghe, có thể là một trận đánh hay những văn kiện, những bối cảnh lịch sử… Các bạn khác có trách nhiệm nghe, ghi nhớ và bổ sung những thiếu sót của “chủ hội” Cách học này cũng tỏ ra rất hiệu quả vì chúng tôi thấy thuộc bài rất nhanh.
Giờ đây, khi lớp chúng tôi hầu hết là những sinh viên học tập trong các trường đại học, cao đẳng trong cả nước, nhưng mỗi khi gặp nhau vẫn thường hỏi thăm cô giáo dạy môn lịch sử Có lẽ chúng tôi đã có được những phương pháp học đúng đắn và là những phương pháp học mà cô tôi đã tích cóp từ bao năm tháng miệt mài bên sách vở để truyền lại cho chúng tôi.
Nguồn: Tuổi Trẻ
Lịch sử có văn hoá, văn hoá gắn liền với các sự kiện lịch sử Ngược dòng lịch sử ta có thể thấy từ thời đại đồ đá cho đến đồ đồng trải qua các giai đoạn Sơn Vi - Phùng Nguyên - Đồng Đậu - Gò Mun - Đông Sơn đến nay đều
để lại những dấu tích văn hoá Đến thời kỳ phong kiến độc lập tự chủ với các vương triều từ Triệu - Đinh - Lý - Trần - Lê - Nguyễn thịnh suy từng lúc khác nhau nhưng những giá trị văn hoá - lịch sử để lại thật có giá trị và ý nghĩa muôn đời Việc đưa lịch sử đến với mọi người dân cũng chính là hun đúc, làm giàu cho một nền văn hoá Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc, đó là trách nhiệm lớn của các nhà làm sử.
Ngày trước, khi vô tuyến truyền hình, phim truyện chưa nhiều như bây giờ thì các tích truyện, nhân vật lịch sử trong các triều đại phong kiến, những nhà cách mạng qua hai cuộc kháng chiến chồng Pháp và chống Mỹ được đông đảo mọi người biết đến từ chính những bộ phim, vở kịch, chèo cải lương ít ỏi đó Nhưng ngày nay công chúng hiểu biết về lịch sử dân tộc ít nhiều có giảm đi, điều này phải chăng dân chúng không yêu sử dân tộc nữa? Không đúng bởi đông đảo mọi người vẫn yêu lịch sử dân tộc với những bản hùng ca dựng nước và giữ nước, nhưng cái khó ở đây là nếu trước kia tuồng, chèo, phim ảnh, đến với công chúng vừa ít lại phần nhiều là theo các tích cổ truyền thống, do vậy kiến thức về lịch sử của họ nhiều hơn, còn ngày nay nguồn thông tin đa chiều, trong khi đó các tác phẩm nghệ thuật lấy đề tài lịch sử lại không thành công, không lôi cuốn được người xem đến với mình,
từ đó dẫn tới một chỗ trống qua kênh thông tin đó Thử hỏi sẽ ra sao khi những lễ hội, tác phẩm nghệ thuật, những di tích lịch sử văn hoá - kiến trúc nghệ thuật cần được tôn tạo nếu không được làm và thẩm định từ những người am tường về kiến thức lịch sử Chính vì thế việc đào tạo các chuyên
Trang 3ngành khoa học lịch sử cũng nên xem xét cho cân đối giữa đào tạo và tuyển dụng Chứ như nghịch lý hiện nay việc đào tạo cung đã vượt cầu, lại thêm chuyện người học sử ra làm trái nghề còn người thiếu kiến thức lịch sử thì lại làm những công việc liên quan tới lịch sử.
Và có lẽ điểm thi môn Lịch sử của học sinh phổ thông trong thời gian vừa qua quá thấp, đã là hồi chuông cảnh tỉnh cho cả xã hội và những người làm giáo dục Có nhiều ý kiến đổ lỗi do chương trình, sách giáo khoa lịch sử chưa được hoàn chỉnh Sách còn đề cập tới quá nhiều vấn đề nhưng thời gian trong một tiết học 45 phút không đủ để truyền tải Và những kiến thức trong sách giáo khoa được xem là phần cứng của giáo trình, giáo viên không được tùy tiện sửa đổi, điều này cũng khiến giáo viên thụ động hoàn toàn khi lên lớp Bên cạnh đó, đội ngũ giáo viên đứng lớp ở bậc phổ thông vẫn còn nhiều hạn chế Thực tế hiện nay cho thấy, giáo viên ở bậc học phổ thông hầu hết đã được đào tạo chuẩn đại học Nhưng chất lượng như thế nào thì lại là điều cần xem xét lại Kết quả tuyển sinh cho thấy đầu vào ở các khoa Lịch
sử nhiều năm nay đều thấp Yêu nghề, miệt mài trên giảng đường 4 năm, khi
ra trường mấy ai trong số họ có được một chỗ để dạy, hay chỉ là tìm mọi cách để có được việc làm Những lý do trên phần nào lý giải vì sao giờ lên lớp môn Lịch sử của giáo viên đơn điệu, thiếu hấp dẫn Nhiều người cho rằng, do thời gian, điều kiện và cũng là yêu cầu của nội dung bài giảng nên
họ chỉ có thể truyền đạt lại cho học sinh những nội dung cơ bản của sách là
đủ Là một giáo viên trẻ, yêu và tâm huyết với nghề, thầy giáo Đoàn Xuân Hải – GV Lịch sử trường THPT Cẩm Phả, Quảng Ninh đã tâm sự về những hạn chế đối với môn học này: Một trong những nguyên nhân của việc dạy và học lịch sử kém hiệu quả, học sinh không ham mê môn học này là do việc học của học sinh lâu nay là học chay và dạy chay Chỉ đơn cử như việc cho học sinh xem phim về lịch sử cũng là rất hạn chế chứ chưa nói đến việc đi thực tế các địa danh lịch sử Lên lớp giáo viên cũng khuyến khích học sinh đối thoại, nhưng tư liệu tham khảo thì lại quá thiếu, thế nên dù muốn, học sinh cũng khó có thể tìm đọc và thảo luận theo yêu cầu của giáo viên Bên cạnh đó, nhiều học sinh và phụ huynh vẫn coi lịch sử là môn phụ nên rất xem thường.
Đúng là để học sinh yêu lịch sử, và lịch sử trở nên hấp dẫn đối với người dân, thì cần phải thay đổi cách dạy và cách truyền đạt Một trong những cách làm được nhiều người hưởng ứng là vào dịp kỷ niệm ngày thành lập Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam 20/10/2006, Tp Hồ Chí Minh đã có sáng kiến dựng lên hơn 600 banner ghi tên 46 vị anh hùng liệt nữ của Việt Nam
từ thời huyền sử (mẹ Âu Cơ) cho đến những chứng nhân lịch sử hiện đại (Võ Thị Sáu, Nguyễn Thị Định ) Tiếp đó dịp giỗ Tổ Hùng Vương 10/3 âm lịch lại có khoảng 800 banner ghi công từ Quốc phụ Lạc Long Quân, 18 đời
Trang 4vua Hùng đến các đời vua, chúa thời phong kiến đã có công dựng nước và
mở mang bờ cõi để làm nên non sông Việt Nam ngày nay đến Quốc khánh 2/9/2007 cũng lại có hơn 800 banner xuất hiện trên đường phố, bên cạnh các danh nhân tên tuổi như Hồ Chí Minh, Huỳnh Thúc Kháng, Phạm Ngọc Thạch còn có tu sĩ các tôn giáo (Nguyễn Bá Luật, Nguyễn Văn Bình, Thích Bửu Đăng, Thích Quảng Đức, Sư Thiện Chiếu) Dân tộc ta có một chiều dày lịch sử văn hóa hàng nghìn năm, uống nước nhớ nguồn, hiểu và biết lịch sử dân tộc, tri ân với tổ tiên và cách làm này đã đem lại ý Báo GDTĐ
Lịch Sử
" Khi ta sinh ra đất nước đã có rồi"
Không chỉ 4ngàn năm và xa hơn thế nữa Thuở hang núi quây quần những đoàn người nguyên thuỷ
Nôi người từ hái lượm biết chia nhau
Những dòng sông như dòng sữa ngọt ngào Cây lúa nước tươi hồn văn hiến Việt Cùng đắp đập be bờ, cùng đêm trăng tát nước
Áo sứt chỉ đường tà, áo biết đậu cành sen
Dù trăm miền cũng một gốc Rồng- Tiên Nên bầu bí thương nhau quấn vào trong câu hát Khi tối lửa tắt đèn, lá lành đùm lá rách Giá gương phủ nhiễu điều, cây chụm lại thành non
Con đê làng lặng lẽ một kỳ công Lời sáng tạo là bờ sôi ruộng mật Ngăn hồng thuỷ, chí trời Nam cao ngất Không lụy vàng son, lấy núi Tản soi mình
Lịch sử nước ta dằng dặc chiến tranh
Dù đốt cháy Trường Sơn không cam lòng mất nước
Đến ngựa đá cũng vùng lên đuổi giặc Chiến tranh nhân dân- ra ngõ gặp anh hùng
Đất nước mình giàu nhân ái bao dung Thắng giặc còn tha, cấp thuyền lương về nước Sống chín bỏ làm mười- nhưng đầu hàng phản quốc
Thì muôn đời tội ấy chẳng dung tha
Trang 5Bài học đầu tiên để giữ nước giữ nhà
Là cảnh giác, phải đời đời cảnh giác Nước mất, nhà tan thì tình yêu cũng nát Giá sai lầm, sót máu Mỵ Châu rơi Nước có nguồn, người có tổ người ơi Trăm dòng họ đều vun về cội rễ Trăm gia phả đều dạy điều hiếu nghĩa
"Nước" và "nhà" là một chẳng phân đôi
Giấy rách giữ lấy lề, gốc vững lá xanh tươi Của biếu là của lo, của cho là của nợ Tay lao động sẽ làm nên tất cả
Tự lực, tự cường mà vượt mọi gian truân Biết thương người như thế thương thân Sống có phúc, có phần, trời xanh luôn có mắt Nên sét đánh Lý Thông, không tha loài gian ác Giữ điều nhân, cây khế cũng nuôi người
Khi ta sinh ra đất nước đã có rồi Khi ta mất lại hóa vào đất nước Thành tiếng hát cháu con, thành rì rầm tiếng đất Bóng mỗi người trog Tổ Quốc lung linh
háng năm ơi, có thể nào quên
Hàng bóng cờ tang thắt dải đen
Rủ giữa lòng đau Ta nhớ mãi
Cuộc đời như ngọn lửa đầu tiên
Tôi viết bài thơ mừng thọ Bác
Năm nay vừa tuổi tám mươi tròn
Chắc như thường lệ Người đi vắng
Để mọi lời ca tặng nước non
Tôi viết bài thơ cho các con
Mai sau được thấy Bác như còn
Phơ phơ tóc bạc, chòm râu mát
Đôi dép mòn đi, in dấu son
Xin nhớ từ đây, nhớ lại ngày
Bác Hồ từ giã cõi Hôm nay
Bảy mươi chín tuổi xuân trong sáng
Vào cuộc trường sinh, nhẹ cánh bay
Trang 6Lạ thay, sức mạnh của tâm hồn
Mắt vẫn tươi như suối tận nguồn
Tay nhịp cho đời cao tiếng hát
Trời thu xanh ngát sáng Tuyên ngôn Như thế, Người đi Phút cuối cùng Nhẹ nhàng, thanh tịnh, rất ung dung Lời Di chúc gửi, êm bên gối
Quên nỗi mình đau, để nhớ chung Bác ơi!
Thôi đập rồi chăng? một trái tim
Đỏ như sao Hoả, sáng sao Kim!
Muốn oà nức nở bên em nhỏ
Nước mắt ta đành nuốt, lặng im
Cứ nghĩ: Hồn thơm đang tái sinh
Ngôi sao ấy lặn, hoá bình minh
Cơn mưa vừa tạnh Ba Đình nắng
Bác đứng trên kia, vẫy gọi mình
Súng hãy gầm lên, nén xót đau
Hãy lau ráo lệ, ngẩng cao đầu!
Chỉ xin nhớ để lời đêm trước:
Đốt pháo hoa mừng, đến lễ sau
Bác đi Di chúc giục lòng ta
Cho cả muôn đời một khúc ca
Lẽ sống, niềm tin, mong ước lớn
Và tình thương, ơn nghĩa bao la
*
Tôi trở về quê Bác, làng Sen
Ơi hoa sen đẹp của bùn đen!
Làng quen như thể quê chung vậy Mấy dãy ao chua, mảnh đất phèn
Thăm lại vườn xưa, mái cỏ tranh
Thương hàng râm bụt, luống rau xanh
Ba gian nhà trống, nồm đưa võng
Một chiếc giường tre, chiếu mỏng manh
Ôi sáng hè vui, Bác trở về
Vẫn không quên lối cũ, tình quê
Trang 7Bạn xưa, còn nhớ khi câu cá
Nhớ quả cà ngon, nhớ gốc chè
Nhớ những năm nao Máu Cửa Rào Thân yêu hai tiếng gọi "đồng bào"
Phận nghèo, nước mấtt, dân nô lệ
Đêm tối, trời mây, chẳng ánh sao
Đã tắt lâu rồi, lửa nghĩa quân
Phan Đình Phùng đó, Tống Duy Tân Nguyễn Trung Trực lại Hoàng Hoa Thám Đầu dám thay đầu, chân nối chân!
Muôn dặm đường xa, biết đến đâu? Phan Chu Trinh lạc lối trời Âu
Phan Bội Châu, câu thơ dậy sóng
Bạn cùng ai, đất khách dãi dầu?
Cha đã đi đày, đau nỗi riêng
Còn nghe tiếng gót nặng dây xiềng
Mẹ nằm dưới đất, hay chăng hỡi
Xin sáng lòng con ngọn lửa thiêng!
Từ đó, Người đi những bước đầu Lênh đênh bốn biển, một con tàu
Cuộc đời sóng gió Trong than bụi
Tay đốt lò, lau chảo, thái rau
Mở mắt trông quanh, màu sắc mới
Những bờ bến lạ, nước nông sâu
A', Âu đâu cũng lòng trong đục
Vàng máu chia hai cảnh khổ giàu
Muôn nỗi đời như ảnh trắng đen
Bâng khuâng đêm lạnh, thức bên đèn Một hòn gạch nóng nung tâm huyết Mẩu bánh mì con nuôi chí bền
Bao nẻo người đi, bước trước sau
Một câu hỏi lớn: Hướng về đâu?
Năm châu thăm thẳm, trời im tiếng Sách thánh hiền lâu đã nhạt màu
Găng-đi, quay lại chiếc xa xưa
Dệt tấm lòng nhân đựng gió mưa!
Nghiệp lớn, Tôn Văn vừa dựng đó
Trang 8Trăm năm tay lái vững vàng chưa?
Ôi nhân loại! Địa cầu cháy bỏng
Lò sát sinh ngập máu xương rơi
Lũ đế quốc như bầy quỉ sống
Nướng người ăn, nhảy nhót, reo cười
Bỗng sấm nổ, Rạng Đông chớp giật Hoan hô Cách mạng tháng Mười Nga!
Tủ sắt ngai vàng quăng xuống đất
Công nông ta làm chủ đời ta,
Xóm thợ Pa-ri nghèo cuối ngõ
Tưng bừng gác trọ đón bình minh
Mác - Lê-nin đến Từng trang đỏ Chân lý đây rồi, lẽ tử sinh!
Đứng dậy! ơi Người cùng khổ ơi!
Tiếng chuông ta đánh, giục liên hồi Hãy bay đi, hãy bay qua sóng
Về nước non xa, thức tỉnh đời
Tháng Giêng, Mạc-tư-khoa tuyết trắng Một người đi, quên rét buốt xương
Từ xa đến Lòng đau trĩu nặng
Giữa dòng người im lặng trên đường
Anh tìm ai? Lê-nin vĩ đại
Tinh hoa trái đất, chất kim cương
Con người đẹp nhất trong nhân loại Trí tuệ, tình yêu của bốn phương
Lê-nin ơi, Người Thầy, Người Cha Niềm tin trong sáng mãi lòng ta
Đêm nay nằm đó, mà thanh thản
Vầng trán mênh mông toả chói loà
Tưởng nghe tiếng Người vang giục bước Hãy trở về châu A' trẻ trung
Hỡi người trai Việt Nam yêu nước Thổi bùng lên ngọn lửa anh hùng!
Về phương Đông, ta về phương Đông Cùng phương Tây, giương ngọn cờ hồng
Đi ta đi, anh em đồng chí
Chặt xiềng gông, chặt hết xiềng gông!
Trang 9Chào Trung Quốc trào sôi sức sống Chào Quảng Châu công xã chính quyền Đất tươi tốt Đây mùa gieo giống Hỡi Thanh niên cách mạng, vùng lên! Hồn Nước gọi Tiếng bom Sa Diện Trái tim Hồng Thái nổ vang trời
Máu thơm tưới mầm non xuân đến Vui lại rồi, Tổ quốc ta ơi!
Bác về kia! Đảng đã ra đời!
Trải mấy phong trần tuổi bốn mươi Tay Bác cầm tay đồng chí trẻ
Tiến lên! Thời đại giục chân người
*
Ôi sức trẻ! Xưa trai Phù Đổng
Vươn vai, lớn bổng dậy nghìn cân Cưỡi lưng ngựa sắt bay phun lửa Nhổ bụi tre làng, đuổi giặc Ân!
Như thế, buổi xuất quân hùng vĩ
Chúng ta đi, quyết chí, tự hào
Đường Kách mệnh sáng ngời chân lý Đảng cầm cương lịch sử lên cao Hãy nghe khúc nhạc đầu hùng tráng Bản trường ca chiến đấu Việt Nam Trống Xô-viết rung trời Cách mạng
Cờ búa liềm đỏ đất Hồng Lam!
Khủng bố trắng Máu dầm mặt đất Chật Côn Lôn, Lao Bảo, Sơn La
Muôn chiến sĩ, một lòng bất khuất Chỉ thương người sương tuyết bôn ba Nguyễn A'i Quốc Ôi tên tha thiết Của đời ta Người ở phương nào? Gió ơi gió, ơi chim có biết
Một người tù cất cánh bay cao?
Ta lại dấn chân vào trận mới
Sóng người dâng ngập lối, biểu tình Rầm rộ cuộc diễu binh vĩ đại
Trang 10Vì tự do, cơm áo, hoà bình
Và những ngày qua, những tháng qua Thư về từng lá, ấm lòng ta
Đường dài nẻo ngắn, lời khuyên dặn Trăm nỗi buồn vui, việc nước nhà
Chiến tranh nổ Gần xa hùm sói
Cắn cổ nhau Pháp bại, Nhật vào
Thân một cổ hai tròng buộc trói
Phải vùng lên, này súng này dao!
Bắc Sơn gọi, Nam Kỳ nổi dậy
Sống một ngày hơn mấy mươi năm Lửa căm giận sôi dòng máu chảy
Sức mỗi người bỗng hoá thành trăm!
*
Chiều mùa thu ấy Đến Diên An
Có một Hồng quân, tay nóng ran
Đẩy chiếc xe bò lên với bạn
Rồi đi Lần bước xuống phương Nam
Ôi sáng xuân nay, Xuân 41
Trắng rừng biên giới nở hoa mơ
Bác về Im lặng Con chim hót
Thánh thót bờ lau, vui ngẩn ngơ
Bác đã về đây, Tổ quốc ơi!
Nhớ thương, hòn đất ấm hơi Người
Ba mươi năm ấy, chân không nghỉ
Mà đến bây giờ mới tới nơi!
Ai đã đến, ai chưa đến đó
Có hòn núi Mác, suối Lê-nin
Hãy về thăm quê ta Pác Bó
Nơi Bác về, nguồn nước mới sinh Hỏi dòng khe ấy, hỏi tre lau
Những tháng ngày xưa Bác ở đâu? Núi vẫn nghiêng đầu nghe vách đá Hát cùng cây lá gió ngàn sâu
Hát rằng:
Sáng ra bờ suối, tối vào hang