Khái niệm, Phân loại 1.. Tên của dẫn xuất hiđrocacbon của halogen * Tên gốc-chức: tên gốc hiđrocacbon + tên halogen + ua Ví dụ: CH3Cl C2H5Cl CH2=CH -Cl metylclorua etylclorua vinylclor
Trang 1thay H = X X: F, Cl, Br, I
DẪN XUẤT HIĐROCACBON CỦA HALOEN
( DẪN XUẤT HALOGEN)
I Khái niệm, Phân loại
1 Khái niệm:
* Hiđrocacbon dẫn xuất halogen của hiđrocacbon R-H R-(X)x
R: gốc hiđrocacbon ; x: số nguyên tử halogen
* Cách tạo dẫn xuất halogen của hiđrocacbon:
- thay thế nguyên tử H trong hiđrocacbon(R-H):
R-H + X2 →R-X + HX
- thay thế nhóm -OH trong ancol(R-OH):
R-OH + HX → R-X + H2O
- Cộng hợp X2 hoặc HX và hiđrocacbon không no
R-CH=CH2 + X2 → R-CHX-CH2X
R-CH=CH2 + HX → R-CHX-CH3
2 Phân loại:
- Dẫn xuất halogen của hiđrocacbon no : CH3Cl ; C2H5Cl ; CH2Cl-CH2Cl
- Dẫn xuất halogen của hiđrocacbon không no : CH2=CH -Cl
- Dẫn xuất halogen của hiđrocacbon thơm : Cl
3 Tên của dẫn xuất hiđrocacbon của halogen
* Tên gốc-chức: tên gốc hiđrocacbon + tên halogen + ua
Ví dụ: CH3Cl C2H5Cl CH2=CH -Cl
metylclorua etylclorua vinylclorua
* Tên thay thế : Tên halogen + tên hiđrocacbon
4 Bậc của dẫn xuất halogen: là bậc của cacbon gắn nguyên halogen
CH3Cl ; C2H5Cl ; CH2=CH -Cl : dẫn xuất halogen bậc 1
CH3-CHCl - CH3 :dẫn xuất halogen bậc 2
GV: Ngô Hữu Tài - Trường THPT Hương Thuỷ
Trang 2CH3
CH3- C -CH3 : dẫn xuất halogen bậc 3
Cl
II Tính chất hóa học
1 Phản ứng thế nguyên tử halogen bằng nhóm -OH( phản ứng thủy phân trong môi trường kiềm)
R-X + NaOH t0 →R-OH + NaX
2 Phản ứng tách HX
R-CH - CH2 + KOH →C H OH t2 5 , 0 R-CH=CH2 + KX + H2O
H X
Qui tắc tách Zaixep: nguyên tử X tách ra cùng với nguyên tử H ở cacbon bên
cạnh có bậc cao hơn
BÀI TẬP
1 Gọi tên mỗi chất sau và chỉ rõ bậc : CH3-CH2-CH2Cl ; CH3-CHBr-CH3 ;
CH2=CH-CH2Cl ; C6H5Cl ; C6H5CH2Cl ; CHCl3 ; CH2Br-CH2Br;
(CH3)2CClCH2CH3
2 Viết phương trình hóa học của phản ứng thủy phân trong dung dịch NaOH:
1,2- đicloetan ; benzyl clorua ; alyl bromua ; xiclobutylclorua
3 Hoàn thành phương trình hóa học của các phản ứng sau
2 5
C H OH, t
→
2 5
C H OH, t
→
c 2-brom butan + dd NaOH/ H2O, t0
4 Từ CH4 và các chất vô cơ, các điều kiện cần thiết có đủ viết phương trình
hóa học điều chế: metyl clorua; etyl clorua ; 1,2 đibrom etan ; vinyl clorua ; 1,1-điclo etan
GV: Ngô Hữu Tài - Trường THPT Hương Thuỷ