bai 48. he than kinh sinh duong

Da Rễ sau Sừng bờn Rễ sau Sừng sau Hạch giao cảm Cơ Ruột Cung phản xạ vận động Sợi cảm giỏc Sợi tr ớc hạch Hạch đối giao cảm Sợi hạch sau Dây phế vị Cung phản xạ sinh d ỡng Thụ quan ỏp

GV: Chu Thị Vân Anh Giáo viên thực hiện: Léc ThÞ Thu H êng

Kiểm tra bài cũ

Câu 1: Thế nào là phản xạ? Cung phản xạ gồm mấy yếu tố?

Câu 2: Dựa vào chức năng, hệ thần kinh đ ợc phân chia nh thế nào?

Nêu chức năng của từng hệ đó?

Câu 1: - Phản xạ là phản ứng của cơ thể trả lời các kích thích của môi tr ờng thông qua hệ thần kinh

- Cung phản xạ gồm 5 yếu tố: Cơ quan thụ cảm, nơron h ớng tâm, nơron trung gian, nơron li tâm và cơ quan phản ứng

Câu 2: Dựa vào chức năng, hệ thần kinh đ ợc phân chia thành 2 hệ:

- Hệ thần kinh vận động: điều khiển hoạt động có ý thức của các cơ vân (cơ x ơng)

- Hệ thần kinh sinh d ỡng: điều hoà hoạt động không có ý thức của các cơ quan sinh d ỡng và cơ quan sinh sản

Trả lời:

Da

Rễ sau

Sừng bờn

Rễ sau

Sừng sau

Hạch giao cảm

Cơ

Ruột

Cung phản xạ vận động

Sợi cảm giỏc

Sợi tr ớc hạch

Hạch đối giao cảm Sợi hạch sau Dây phế vị

Cung phản xạ sinh d ỡng

Thụ quan

ỏp lực

Bài 48: hệ thần kinh sinh d ỡng

I- Cung phản xạ sinh d ỡng

Trung khu của cỏc phản xạ vận động và phản xạ sinh dưỡng

nằm ở đõu?Trả lời:  - Trung khu của cỏc phản xạ vận động và phản xạ sinh

dưỡng đều nằm ở chất xỏm Nh ng Trung khu của phản xạ sinh dưỡng nằm ở sừng bờn tuỷ sống và trụ nóo

Sừng tr ớc

Lỗ tủy

Rễ tr ớc

Rễ sau

Da

Cơ

Sừng sau

Cung phản xạ vận động

Em hãy mô tả đ ờng đi của xung thần

kinh ở hình A - cung phản xạ vận

động?

Trả lời: Cơ quan thụ cảm (da) tiếp

nhận kích thích sẽ phát xung thần kinh

theo dây thần kinh h ớng tâm đến trung

ơng thần kinh (phân tích) rồi phát

xung thần kinh theo dây thần kinh li

tâm để trả lời kích thích ở cơ

Rễ tr ớc

Bài 48: hệ thần kinh sinh d ỡng

I- Cung phản xạ sinh d ỡng

- Trung khu của phản xạ sinh dưỡng nằm ở

chất xỏm của trụ nóo và sừng bờn tuỷ sống.

Sợi cảm giỏc

Hạch đối giao cảm

Sợi hạch sau

Cung phản xạ điều hoà hoạt

động của tim

Em hãy mô tả đ ờng đi của xung

thần kinh trong cung phản xạ điều

hoà hoạt động của tim?

Trả lời: Từ thụ quan áp lực phát

xung thần kinh theo sợi cảm giác

(nơron h ớng tâm) về trung tâm thần

kinh ở trụ não, từ đây phát xung

thần kinh theo dây phế vị qua sợi tr

ớc hạch tới hạch đối giao cảm qua

sợi sau hạch (nơron li tâm) tới tim

Thụ quan

áp lực

Bài 48: hệ thần kinh sinh d ỡng

I- Cung phản xạ sinh d ỡng

- Trung khu của phản xạ sinh dưỡng nằm ở

chất xỏm của trụ nóo và sừng bờn tuỷ sống.

Sợi tr ớc hạch

Dây phế vị

Đặc điểm Cung phản xạ vận động Cung phản xạ sinh d ỡng

Cấu

tạo

Trung ơng

Hạch thần

kinh

Đ ờng h ớng tâm

Đ ờng li tâm Chức năng

So sánh cung phản xạ vận động và cung phản xạ sinh d ỡng

Bài 48: hệ thần kinh sinh d ỡng

I- Cung phản xạ sinh d ỡng

Quan sỏt tranh H 48.1 Hoàn thành phiếu học tập

Da

Rễ sau

Sừng bờn

Rễ sau

Sừng trước

Hạch giao cảm

Cơ Ruột

Cung phản xạ vận động Cung phản xạ sinh d ỡng

Bài 48: hệ thần kinh sinh d ỡng

I- Cung phản xạ sinh d ỡng

Đặc điểm Cung phản xạ vận động Cung phản xạ sinh d ỡng

Cấu

tạo

Trung ơng

Hạch thần

kinh

Đ ờng h ớng tâm

Đ ờng li tâm Chức năng

Phiếu học tập

Chất xám ở đại não,

tuỷ sống Chất xám ở trụ não, sừng bên của tuỷ sống

Có Không có

Từ cơ quan thụ cảm

trung ơng thần kinh

Từ cơ quan thụ cảm trung ơng thần kinh

Đến thẳng cơ quan phản

ứng

Chuyển giao ở hạch thần

kinh

Điều khiển hoạt động của cơ vân (có ý thức)

Điều khiển hoạt động nội quan (không có ý thức)

Bài 48: hệ thần kinh sinh d ỡng

I- Cung phản xạ sinh d ỡng

Bài 48: hệ thần kinh sinh d ỡng

I- Cung phản xạ sinh d ỡng

- Trung khu của phản xạ sinh dưỡng nằm ở

chất xỏm của trụ nóo và sừng bờn tuỷ sống.

- Cung phản xạ sinh dưỡng : Cơ quan thụ

cảm, nơron hướng tõm, trung ương thần

kinh, nơron li tõm (sợi trước hạch, sợi sau

hạch) cú đi qua hạch thần kinh, cơ quan trả

lời.

II- Cấu tạo của hệ thần kinh sinh d ỡng

Xét về cấu tạo, hệ thần kinh sinh

d ỡng gồm có bộ phận nào?

- Cấu tạo hệ thần kinh sinh d ỡng:

+ Trung ơng (chất xám) nằm

trong não, tuỷ sống

+ Ngoại biên là các dây thần kinh

và hạch thần kinh

Hệ thần kinh sinh d ỡng đ ợc phân chia nh thế nào?

- Hệ thần kinh sinh d ỡng phân chia

thành:

+Phân hệ giao cảm

+Phân hệ đối giao cảm

Sợi sau hạch

Sợi tr

ớc

hạch

Chuỗi

hạch

giao

cảm

Trung

ơng đối giao cảm

Sợi tr

ớc hạch

Sợi sau hạch

A Phân hệ giao cảm B Phân hệ đối giao cảm

Bài 48: hệ thần kinh sinh d ỡng

I- Cung phản xạ sinh d ỡng

II- Cấu tạo của hệ thần kinh sinh d ỡng

Quan sát hình, đọc thông tin SGK hoàn thành phiếu học tập: Trình bày sự khác nhau phân hệ giao cảm và phân hệ đối giao cảm?

Bài 48: hệ thần kinh sinh d ỡng

I- Cung phản xạ sinh d ỡng

II- Cấu tạo của hệ thần kinh sinh d ỡng

Quan sát hình, đọc thông tin SGK hoàn thành phiếu học tập:

Trình bày sự khác nhau phân hệ giao cảm và phân hệ đối giao cảm?

Phiếu học tập

Chuỗi hạch giao cảm

Cơ quan trả lời

Nhõn xỏm ở sừng

bờn tuỷ sống

( từ đốt ngực I đến

đốt thắt lưng III)

Nhõn xỏm ở trụ nóo

và đoạn cựng tuỷ

sống

Trung ương thần kinh

Hạch đối giao cảm

Cơ quan trả lời

Sợi trước hạch

Sợi sau hạch

Sợi sau hạch

Sợi trước hạch

…

………

………

…….…

Bài 48: hệ thần kinh sinh d ỡng

I- Cung phản xạ sinh d ỡng

II- Cấu tạo của hệ thần kinh sinh d ỡng

III- Chức năng của hệ thần kinh sinh d ỡng

Phõn hệ

giao cảm

Phõn hệ đối giao cảm

Dã n

Đồng tử Co

Phế nang

Tim Dó

Nhận xột về chức năng của hai phõn hệ giao cảm và đối giao cảm?

 - ý nghĩa: điều hoà hoạt động của các cơ quan nội tạng

 - Chức năng của phân hệ giao cảm và phân hệ đối giao cảm có tác dụng đối lập nhau

Bµi 48: hÖ thÇn kinh sinh d ìng

I- Cung ph¶n x¹ sinh d ìng

II- CÊu t¹o cña hÖ thÇn kinh sinh d ìng

III- Chøc n¨ng cña hÖ thÇn kinh sinh d ìng

Bài tập củng cố

Bài 1: Đánh dấu X vào tr ớc đáp án đúng:

A Phần ngoại biên của hệ thần kinh sinh d ỡng gồm:

a) Các dây thần kinh và hạch thần kinh

b) Các dây thần kinh và hệ thần kinh

c) Các nơron

d) Các hạch thần kinh

B Chức năng của hệ thần kinh sinh d ỡng là:

a) Điều khiển hoạt động của cơ quan nội tạng

b) Điều khiển hoạt động có ý thức

c) Điều khiển hoạt động của cơ vân

d) Cả a,b và c

a) Cung phản xạ sinh dưỡng chỉ qua rễ sau, cung phản xạ vận động qua cả rễ sau và rễ trước

b) Cung phản xạ sinh dưỡng phải qua hạch giao cảm hoặc đối giao cảm, cung phản xạ vận động qua rễ trước - rễ sau

c) Cung phản xạ sinh dưỡng phải đi qua một trạm trung gian chuyển tiếp đú là cỏc hạch giao cảm và phú giao cảm, cung phản xạ vận động khụng cú hạch này

d) Cung phản xạ sinh dưỡng cú cỏc hạch, cung phản xạ vận động cú sừng sau

C Sự khỏc nhau cơ bản giữa cung phản xạ vận động và cung phản xạ sinh dưỡng?

X

X

X

Bµi 48: hÖ thÇn kinh sinh d ìng

Da

Rễ sau

Sừng bên

Rễ

sau

Sừng trước

Hạch giao cảm

Cơ Ruột

Hình 48-1: Cung phản xạ

dÆn dß vÒ nhµ

*Häc bµi vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái cuèi bµi

*§äc phÇn“ Em cã biÕt” (trang 154)

*Xem tr íc“ Bµi 49: C¬ quan ph©n tÝch thÞ gi¸c”