3.Phân tích : a Nhân vật Phrăng: à Diễn biến tâm trạng Phrăng trước buổi học - Do trễ giờ, chưa thuộc bài nên định trốn học nhưng cưỡng lại được, ba chân bốn cẳng chạy đến trường.. ?Qua
Trang 1Ngày soạn :21/01/2011 Ngày dạy :24/01/2011 Tuần: 24
Tiết: 89,90 Văn bản: BUỔI HỌC CUỐI CÙNG
(Chuyện của một em bé người An - dát ) An – phông – xơ Đô - đê
I.Mục tiêu:Giúp HS
1.Kiến thức:- Nắm cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật , người kể chuyện, lời đối thoại và
lời độc thoại của truyện
- Ý nghĩa , giá trị của tiếng nói dân tộc
2.Kĩ năng: - Kể tóm tắt truyện.
- Tìm hiểu phân tích nhân vật cậu bé Ph răng và thầy giáo Ha- men qua ngoại hình, ngôn ngữ, cử chỉ, hành động
- Trình bày được suy nghĩ của bản thân về ngôn ngữ dân tộc chung và ngôn ngữ dân tộc mình nói riêng
3.Thái độ: Bồi dưỡng tình cảm yêu nước , yêu tiếng nói dân tộc trong HS
II.Chuẩn bị:
1.Giáo viên: Soạn bài Tìm đọc tài liệu liên quan Sưu tầm tranh ảnh của tác giả
2 Học sinh: Soạn và chuẩn bị bài ở nhà Soạn bài theo câu hỏi SGK
III.Tiến trình bài dạy:
1.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số
2.Kiểm tra bài cũ: Văn bản “Vượt thác” em cần ghi nhớ những gì?
3 Bài mới: * Giới thiệu bài: Lòng yêu nước là tình cảm rất thiêng liêng đối với mỗi người và
nó có nhiều cách biểu hiện khác nhau Ở đây, trong tác phẩm “buổi học cuối cùng” đặc biệt này, lòng yêu nước biểu hiện trong tình yêu tiếng mẹ để của tác giả An – phông Xơ – đô – đê
Hoạt động I: Giới thiệu chung
Gọi HS đọc về tác giả – tác phẩm ở
chú thích SGK
- Hãy nêu ngắn gọn vài nét về tác
giả, tác phẩm?
Dựa vào trình tự đó hãy xác định
nội dung khái quát cảu văn bản?
.Hoạt động II: Đọc – Hiểu văn bản
Hướng dẫn các đọc, chú ý thay đổi
giọng điệu cho phù hợp với nội
dung của từng đoạn
Nêu bố cục của đoạn trích?
? Câu chuyện được kể trong hoàn
cảnh, thời gian nào, không gian
nào?
?Em hiểu gì về nhan đề của truyện?
Truyện được kể theo lời của nhân
I.Giới thiệu chung:
1 Tác giả : An – phông - xơ Đô – đê( 1840 –
1897), nhà văn Pháp , tác giả của nhiều tập truyện ngắn nổi tiếng
2.Tác phẩm :
- Nội dung khái quát : Truyện kể về buổi học tiếng Pháp cuối cùng do thầy Hamen dạy tại một trường làng ở vùng Andát
II Đọc – Hiểu văn bản:
1.Đọc – Chú thích:
2.Bố cục: 3 phần
Phần 1: Từ đầu à "vắng mặt con" => Quang cảnh trước buổi học
Phần 2: tiếp theo à "cuối cùng này "=> Diễn biến
Trang 2vật nào? Thuộc ngôi thứ mấy?
Truyện còn có những nhân vật nào?
Trong các nhân vật đó, nhân vật nào
gây cho em ấn tượng nổi bật nhất?
?Diễn biến tâm trạng Phrăng được
chia mấy thời điểm?
Thấy trễ giờ đến lớp Phrăng đã làm
gì? Vì sao? Sau đó Phrăng đã thấy
có gì khác lạ trên đường đến
trường? Quang cảnh ở trường và
không khí trong lớp học?
?Không khí đó như báo hiệu điều
gì?
Diễn biến tâm trạng Phrăng trước
buổi học cuối cùng đó như thế nào?
(thái độ việc học tiếng Pháp)
- HS trả lời và nhận xét
=> GV chốt ý
buổi học cuối cùng
Phần 3: còn lại => cảnh kết thúc buổi học cuối cùng
3.Phân tích : a) Nhân vật Phrăng:
à Diễn biến tâm trạng Phrăng trước buổi học
- Do trễ giờ, chưa thuộc bài nên định trốn học nhưng cưỡng lại được, ba chân bốn cẳng chạy đến trường
- Thấy khác lạ: nhiều người xem cáo thị
- Đến lớp: yên lặng, đến trễ nhưng thầy không quở mắng, thầy nói rất dịu dàng
- Ngạc nhiên
=> Những điều khác lạ như báo hiệu trước điều gì
đó rất nghiêm trọng sắp xảy ra
? Đoạn văn “bài học … phải từ giã”
thể hiện rõ tâm trạng gì của Phrăng?
Tâm trạng Phrăng càng ân hận hơn
khi nào? Buổi học cuối cùng ấy
Phrăng đã học như thế nào? Với thái
độ và tình cảm gì?
?Qua những chi tiết trên nhằm bộc
lộ tình cảm gì của Phrăng đối với
việc học tiếng Pháp?
?Em có nhận xét gì về suy nghĩ, tâm
trạng của Phrăng trong buổi học
cuối cùng tiếng Pháp này?
?Qua đó nó thể hiện tình cảm gì của
Phrăng đối với quê hương đất nước
mình?
Hãy tìm chi tiết trong truyện miêu tả
thấy Hamen qua trang phục như thế
nào?
?Thái độ của thầy đối với HS như
thế nào hôm nay Phrăng đi trễ,
không thuộc bài?
à Diễn biến tâm trạng Phrăng trong buổi học cuối cùng
- Choáng váng, bất ngờ, tức giận hiểu ra tất cả
- "Chẳng bao giờ được học nữa ư, phải dừng ở đây ư?"
à Hối tiếc, ân hận, đau đớn
- Khi không thuộc bài: lúng túng, lòng rầu rĩ không dám ngẩng đầu lên
à Nỗi ân hận quá lớn và chuyển thành sự xấu hổ
- Khi nghe thầy Ha- men giảng ngữ pháp, kinh ngạc thấy sao mình hiểu đến thế …
- Chưa bao giờ chăm chú nghe đến thế
à Nhận thức, thái độ đã có sự biến đổi sâu sắc Phrăng hiểu ý nghĩa thiêng liêng của việc học tiếng Pháp
=> Yêu đất nước Pháp
b) Thầy Hamen
- Trang phục: mặc bộ trang phục đẹp nhất trước đó thầy chỉ mặc bộ này vào dịp phát thưởng hoặc thanh tra => Trang trọng
- Lời nói:
+ Học sinh đi trể, không thuộc bài nhưng thầy
Trang 3Lời nói của thầy đối với việc học
tiếng Pháp như thế nào?
?Thái độ, cử chỉ, hành động của
thầy Hamen có gì khác thường? Vì
sao như vậy?
?Qua những chi tiết, lời nói, cử chỉ
trên diễn tả tâm trạng thầy Hamen
trong buổi học cuối cùng như thế
nào?
?Qua đó em hiểu gì về thầy Hamen
nói “Khi một dân tộc … chốn tù
lao”
?Ngoài 2 nhân vật chính, truyện còn
đề cập đến những nhân vật nào
khác?
?Tìm các chi tiết thể hiện thái độ
hình ảnh nhân vật khác? Gồm
những ai? Các cụ già có thái độ và
hành động, tâm trạng gì?
?Các em nhỏ có thái độ gì? Làm gì?
Họ là những người như thế nào?
Nêu những nét đặc sắc nghệ thuật
của truyện ?
Buổi học cuối cùng là một chân lý
quan trọng và phổ biến được khẳng
định trong truyện đó là chân lý nào?
Em có thể khái quát ý nghĩa tư
tưởng của truyện như thế nào?
?Bài học này em cần ghi nhớ nghệ
thuật và nội dung gì? (đọc ghi nhớ)
à Liên hệ đến lịch sử dân tộc Việt
Nam …
không quở mắng
+ Tiếng Pháp là ngôn ngữ đẹp nhất trong sáng nhất
+ Thái độ khi giảng bài : Chưa bao giờ nhiệt tình như thế
- Hình ảnh thầy giáo cuối buổi học tái nhợt, không nói được nên lời quay lại bảng viết “nước Pháp muôn năm”
à Tâm trạng đau đớn, xúc động đến tột đỉnh
=> Yêu tiếng Pháp, yêu đất nước Pháp
c) Các nhân vật khác
- Cụ già Hô – de : Đến lớp chăm chú nghe giảng, run run, xúc động
- Người đưa thư, các em nhỏ khác chăm chú nghe giảng
à Họ nhận thức được học tiếng của dân tộc mình là điều cần thiết thiêng liêng
d).Nghệ thuật :
-Kể chuyện bằng ngôi thứ nhất
-Xây dựng tình huống truyện độc đáo
-Miêu tả tâm lí nhân vật qua tâm trạng, suy nghĩ , ngoại hình
-Ngôn ngữ tự nhiren, sử dụng câu văn biểu cảm, từ cảm thán và các hình ảnh so sánh
e) Ý nghĩa:
- Tiếng nói là một giá trị văn hóa cao quý của dân tộc, yêu tiếng nói là yêu văn hóa dân tộc Tình yêu tiếng nói dân tộc là một biểu hiện cụ thể của lòng yêu nước Sức mạnh của tiếng nói dân tộc là sức mạnh văn hóa , không một thế lực nào có thể thủ tiêu Tự do của một dân tộc gắn liền với việc giữ gìn
và phát triển tiến nói dân tộc mình
- Văn bản cho thấy tác giả là một người yêu nước, yêu độc lập tự do, am hiểu sâu sắc tiếng mẹ đẻ
III Tổng kết: ghi nhớ SGK
IV Luyện tập: GV hướng dẫn HS làm BT 1 + 2
/SGK; BT 1 à 4/SBT
4 Củng cố: Nhắc lại ghi nhớ của truyện
Trang 45.Hướng dẫn tự học :đọc kỹ truyện, nhớ những sự việc chính, kể tóm tắt được truyện
-Sưu tầm những bài thơ, văn bàn về vai trò của tiếng nói dân tộc Ví dụ : "Tiếng Việt " ( Lưu Quang Vũ )
, "Sự giàu đẹp của tiếng Việt " ( Đặng Thai Mai ), " Tiếng Việt giàu và đẹp " ( Phạm Văn Đồng )
Học và soạn “ Nhân hóa”
IV.Rút kinh nghiệm:
………
………
…………
*************************************************** Tiết 91 Ngày soạn :07/02/2011 Ngày dạy :10 /02./2011 Tiếng Việt: NHÂN HÓA I.Mục tiêu: Giúp HS 1.Kiến thức: Nắm được khái niệm nhân hoá, các kiểu nhân hoá Tác dụng của phép nhân hoá 2.Kĩ năng: - Nhận biết và bước đầu phân tích được giá trị của phép tu từ nhân hóa. - Sử dụng được phép nhân hóa trong khi nói và viết 3.Thái độ: Ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt II.Chuẩn bị: 1.Giáo viên: Soạn và lấy nhiều ví dụ, tìm tài liệu liên quan Tích hợp phần Văn ở bài “Sông nước Cà Mau” 2 Học sinh: Soạn và chuẩn bị bài ở nhà III.Tiến trình bài dạy: 1.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số 2.Kiểm tra bài cũ:
* Đề : So sánh là gì? Cấu tạo của phép so sánh ?Có mấy cách so sánh? Cho ví dụ?
* Đáp án: So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật , sự việc khác có nét tương đồng
để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
-Cấu tạo của phép so sánh gồm: Vế A, phương diện so sánh, từ ngữ so sánh và vế B
- Có hai kiểu so sánh : so sánh ngang bằng và so sánh không ngang bằng
VD: Con đi trăm núi ngàn khe
Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm
=> So sánh không ngang bằng Quê hương là chùm khế ngọt Cho con trèo hái mỗi ngày
Trang 5=> So sánh ngang bằng
3 Bài mới: * Giới thiệu bài: Ở tiết trước ta học phép tu từ so sánh Hôm nay chúng ta học phép
tu từ nhân hoá
Hoạt động I: Nhân hoá là gì?
HS đọc to ví dụ SGK tr 56
Nêu các sự vật đề cập đến trong
VD?
Các sự vật này được miêu tả bằng
những từ ngữ nào?
HS đọc ví dụ 2 SGK
So với cách diễn đạt ở ví dụ 2 thì
cách diễn đạt ở ví dụ 1 hay hơn ở
chỗ nào?
Với cách gọi, tả con vật, cây cối
bằng những từ ngữ dùng để gợi
hoặc tả người như ở VD 1 gọi là
nhân hoá Vậy, nhân hoá là gì?
HS đọc ghi nhớ
Hoạt động II : Các kiểu nhân hoá
HS đọc ví dụ SGK tr57
Hãy nêu các sự vật được nhân
hoá ?
Dựa vào các từ in đậm hãy cho
biết mỗi sự vât trên được nhân hoá
bằng cách nào?
Qua 3 ví dụ trên cho biết có bao
nhiêu kiểu nhân hoá? Đó là những
kiểu nào?
Cho ví dụ tương tự mỗi loại
Hoạt động III: Luyện tập
GV hướng dẫn HS làm bài tập
I Nhân hoá là gì?
1 Ví dụ (SGK)
2 Nhận xét
*- Bầu trời : ông, mặc áo giáp, ra trận
- Cây mía: Múa gươm
- Kiến :Hành quân
=> Nhân hoá
*Nhân hóa có tính hình ảnh, làm cho sự vật, sự việc được miêu tả gần gũi với con người
*Ghi nhớ SGK
II Các kiểu nhân hoá:
1.VD: SGK /57
2 Nhận xét
a )miệng , tai mắt chân ,tay à Những từ ngữ vốn gọi nời để gọi vật
b )Treà Dùng những từ vốn chỉ tính chất hoạt động của người để chỉ tính chất, hoạt động của vật
c )Trâu : à Trò chuyện, xưng hô với vật như với người
*Ghi nhớ SGK /58
III Luyện tập:
Bài 1/58: Chỉ ra và cho biết tác dụng của phép nhân
hoá:
a Nhân hoá: đông vui, mẹ con, anh em ,tíu tít, bận rộn
b Tác dụng: Làm cho quang cảnh bến cảng được miêu tả sống động hơn thể hiện hoạt động nhộn nhịp khẩn trương náo nhiệt của các phương tiện có trên cảng
Bài 2:/58: Cách diễn đạt ở đoạn văn trên sinh động,
gợi cảm, hay hơn
Trang 6Bài 3/58: Cách 1 có dùng nhân hoá nên sinh động,
gợi cảm, gần gũi hơn Ta nên chọn cho văn bản biểu cảm
Cách 2: Diễn tả bình thường chỉ rõ ràng, đầy đủ nên chọn cho văn bản thuyết minh
Bài 4/59
a Núi ơi! : Trò chuyện xưng hô với vật như với người
- Tác dụng làm cho sự vật núi trở nên gần gũi,bộc lộ tâm tình tâm sự
b (Cua cá )tấp nập ; ( Cò, sếu, vạc ) cãi cọ om sòm (Cách 1, 2 )
c (Chòm cổ thụ) dáng mãnh liệt đứng trầm ngâm ,lặng nhìn ; (thuyền) vùng vằng :( cách 2 )
d (Cây ) bị thương, thân mình, vết thương, cục máu (Cách 2)
Tác dụng: Làm cho sự vật trở nên gần gũi với con người, biểu thị những suy nghĩ, tình cảm của con người
4 Củng cố: Thế nào là nhân hoá? Có mấy kiểu nhân hoá ?
5.Hướng dẫn tự học :Nhớ khái niệm nhân hóa,viết đoạn văn có sử dụng phép nhân hóa.
Học bài và chuẩn bị bài “ PHƯƠNG PHÁP TẢ NGƯỜI ”
IV.Rút kinh nghiệm:
………
………
…………
***********************************************
Ngày soạn :08./02/2011 Ngày dạy : 11./02/2011 Tiết 92
Tập làm văn: PHƯƠNG PHÁP TẢ NGƯỜI I.Mục tiêu: Giúp HS
1.Kiến thức: - Nắm được cách làm văn tả người ,bố cục hình thức, thứ tự miêu tả ; cách xây
dựng một đoạn văn và lời văn trong bài văn tả người
2.Kĩ năng: - Rèn kĩ năng quan sát, lựa chọn các chi tiết cần thiết cho bài văn miêu tả
- Trình bày những điều quan sát, lụa chọn theo trình tự hợp lý
- Viết một đoạn văn, bài văn miêu tả
- Bước đầu có thể trình bày miệng một đọan hoặc một bài văn tả người trước lớp
3.Thái độ: Ý thức học tập, rèn luyện thể loại tả người.
II.Chuẩn bị:
Trang 71.Giáo viên: Soạn và lấy nhiều ví dụ, tìm tài liệu liên quan
2 Học sinh: Soạn và chuẩn bị bài ở nhà
III.Tiến trình bài dạy:
1.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số
2.Kiểm tra bài cũ Nhắc lại bố cục một bài văn tả cảnh
3 Bài mới: * Giới thiệu bài: Bài học trước các em biết bố cục bài tả cảnh Hôm nay chúng ta
tìm hiểu phương pháp tả người
Hoạt động I: Phương pháp viết một
đoạn văn, bài văn tả người
* Gọi HS đọc các đoạn văn SGK/59 à
61 và nhận xét
? Đoạn văn 1 tả ai? Có đặc điểm gì nổi
bật? Đặc điểm đó được thể hiện ở từ ngữ
và hình ảnh nào?
?Trong các đoạn văn trên đoạn nào tập
trung khắc hoạ chân dung? ( đoan 2 )
Đoạn nào tả người gắn với công việc?
(đoan1 ,3) Yêu cầu lựa chọn các chi tiết
và hình ảnh ở mỗi bài có khác nhau
không? (có ) GV giải thích
* Đọc lại đoạn văn 3 Đoạn 3 gần như
một bài văn miêu tả hoàn chỉnh có 3
phần Hãy chỉ ra và nêu nội dung chính
của mỗi phần?
? Nếu phải đặt tên cho bài văn này thì
em sẽ đặt là gì?
? Quan sát lại 3VD và những điều nhận
xét hãy cho biết bài học này cần ghi nhớ
những gì?
* HS đọc ghi nhớ
Hoạt động II : Luyện tập
Đọc yêu cầu bài tập 1: Các chi tiết tiêu
biểu em lựa chọn khi miêu tả các đối
tượng
I.Phương pháp viết một đoạn văn, bài văn tả người
1 VD : Các đoạn văn (SGK/59; 60; 61)
2 Nhận xét
*Đoạn 1: Tả hình ảnh dượng Hương Thư
khoẻ mạnh, rắn rỏi, vững chắc, dũng mãnh, oai hùng đang chống thuyền vượt thác
*Đoạn 2:Tả chân dung cái Tứ (xấu xí, gian
giảo)
*Đoạn 3: tả hình ảnh hai người trong keo vật a) Mở bài: từ đầu đến " nổi lên ầm ầm "
:Giới thiệu chung về quang cảnh nơi diễn ra keo vật
b) Thân bài: tiếp theo đến " sợi đây ngang
bụng vậy "Miêu tả chi tiết keo vật
c) Kết bài: phần còn lại :Nhân xét, cảm nghĩ
về keo vật
-Nhan đề của bài “Keo vật thách đấu”
* Ghi nhớ (SGK/61)
II Luyện tập
Bài 1/62: Các chi tiết tiêu biểu em lựa chọn
khi miêu tả các đối tượng : a) Em bé (4 – 5 tuổi) Mắt to, sáng, tươi tắn, nhanh nhẹn, mặt bầu bĩnh, nghịch ngợm, miệng luôn cười …
b) Cụ già cao tuổi: Mắt lờ đờ đục, tóc bạc, da nhăn nheo, đi chậm chạp
Trang 8Bài 2/62: Dàn bài cơ bản:
Cho HS thảo luận tổ nhóm khoảng 5’
Gọi đại diện các tổ trình bày dàn ý bằng
cách đọc lại à HS bổ sung, GV nhận xét
Bài 3/62 Điềncác từ vào chỗ trống
à HS bổ sung, GV nhận xét
c) Cô giáo đang say sưa giảng bài trên lớp:
ánh mắt hướng về phía HS, miệng không ngớt nói, tay phụ hoạ cho nội dung giảng bài
Bài 2/62:
Bài 3/62 Các từ cần điền vào chỗ trống
-đồng (đồng tụ)
- tượng ông thần , (tượng hai ông tướng Đá Rãi)
4 Củng cố: Hãy nêu các bước trong phương pháp tả người? Nêu bố cục chung của bài văn tả
người Viết một đoạn văn, bài văn tả người có sử dụng phép so sánh
5.Hướng dẫn tự học : Nhớ câc bước cơ bản khi làm bài văn tả người Chuẩn bị bài ( Đêm nay Bác không ngủ )
IV.Rút kinh nghiệm:
************************************************ Tuần 25
Ngàysoạn:11/02/2011 Ngày dạy : 15/02/2011
Tiết 93 + 94 :
Văn bản: ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
( Minh Huệ ) I.Mục tiêu:Giúp HS:
1.Kiến thức: Cảm nhận được vẻ đẹp hình ảnh Bác Hồ thật bình dị mà cảm độngqua việc amh
đội viên kể lại một đêm không ngủ của Bác trên đường ra chiến dịch và tình yêu thương mênh mông, sự chăm sóc ân cần của Bác đối với anh bộ đội, đoàn dân công; tinh thần đồng cam cộng khổ của Bác với nhân dân
-Nhận ra và hiểu được thành công về nghệ thuật của bài thơ : bài thơ trữ tình thuộc thê thơ 5 chữ với những cảm xúc được miêu tả tinh tế, xúc động có chữa những yếu tố tự sự góp phần khắc họa hình tượng Bác
2.Kĩ năng: -Đọc hiểu, phân tích và trình bày được những thành công về nội dung và nghệ
thuật của bài thơ tự sự hiện đại theo đúng đặc trưng thể loại
3.Thái độ: Cảm phục và có ý thức rèn luyện theo những đức tính quý báu của chủ tịch Hồ Chí
Minh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường
II.Chuẩn bị:
1.Giáo viên:
-Phương pháp : +động não:HS suy nghĩ và trình bày hiểu biết về tác giả, tìm hiểu văn bản
+Thảo luận nhóm :HS trao đổi, thảo luận về nội dung , nghệ thuật của văn bản
Trang 9-Phương tiện dạy học : sử dụng SGK, SGV, tranh ảnh minh họa.
2 Học sinh: Soạn và chuẩn bị bài ở nhà, tranh ảnh về HCM liên quan đến bài học.
III.Tiến trình bài dạy:
1.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số.
2.Kiểm tra bài cũ: Trong "Buổi học cuối cùng" của An -phông -xơ Đô-đê ,em cần ghi nhớ
những gì về nghệ thuật và nội dung?
3 Bài mới: * Giới thiệu bài: Mùa đông 1951 bên bờ sông Lam – Nghệ An Nghe một anh bạn
chiến sĩ vệ quốc quân kể những chuyện được chứng kiến về một đêm không ngủ của Bác Hồ trên đường người đi chiến dịch Biên giới – thu đông 1950 Minh Huệ vô cùng xúc động viết bài thơ này Nội dung, nghệ thuật bài thơ như thế nào bài học này chúng ta sẽ rõ tấm lòng, tình cảm của Bác
Hoạt động I: Giới thiệu chung
Gọi HS đọc về tác giả – tác phẩm ở chú thích
* SGK
GV chốt ý
Hoạt động II: Đọc – Hiểu văn bản
GV đọc mẫu toàn bài và hướng dẫn HS cách
đọc từng đoạn:
Đoạn 1: Nhịp chậm, giọng thấp
2: Nhịp nhanh hơn, giọng lên cao
? Bài thơ kể lại câu chuyện gì?
(Bài thơ kể về một đêm không của Bác Hồ
trên đường đi chiến dịch)
? Bài thơ đề cập đến mấy lần anh đội viên
thức giấc? Đó là những lần nào?
Gọi HS đọc từ đầu đến … mà đi”
+ Lần thứ nhất thức dậy anh đội viên thấy
cảnh vật như thế nào?
+ Chi tiết nào thể hiện điều đó?
? Tìm chi tiết miêu tả hình ảnh Bác Hồ trong
khung cảnh tĩnh mịch đó?
? Nhận xét gì về dáng vẻ của Bác?
? Bác còn làm gì cho các chiến sĩ trong đêm
người không ngủ? Chi tiết đó thể hiẽn cử chỉ
gì của Bác? Cử chỉ ấy nói lên tình cảm gì của
I.Giới thiệu chung:
1.Tác giả : Minh Huệ (1927-2003), tên
khai sinh là: Nguyễn Đức Thái, quê ở Nghệ An
- Làm thơ từ kháng chiến chống thực dân Pháp
2.Tác phẩm :
Bài thơ được viết vào năm 1951 dựa trên
sự kiện có thật trong chiến dịch Biên giới cuối 1950, Bác trực tiếp ra mặt trận theo dõi và chỉ huy cuộc chiến đấu của bộ đội
và nhân dân ta
II Đọc – Hiểu văn bản:
1.Đọc – Chú thích:
2.Tìm hiểu chi tiết bài thơ :
a/ Khi anh đội viên thức dậy lần thứ nhất
àCảnh: Trời mưa lâm thâm
Lêu tranh xơ xác -> Cảnh lạnh lẽo, im lặng, tĩnh mịch
à Hình ảnh Bác Hồ:
Bác: Vẫn ngồi, lặng yên, trầm ngâm -> Dáng vẻ đăm chiêu suy nghĩ -Đốt lửa cho anh nằm,đi dém chăn cho từng người ,đi nhón chân nhẹ nhàng -> Chăm sóc ân cần, chu đáo như cha mẹ
Trang 10Bác đối với bộ đội?
=> GV chốt ý
chăm sóc em nhỏ
⇒ Tấm lòng yêu thương bộ đội của Bác
Em hiểu gì về hình ảnh “Bóng Bác cao lồng
lộng, ấm hơn ngọn lửa hồng" ?
? Câu thơ sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ?
( so sánh )
? Chi tiết nào thể hiện tâm trạng lời nói của
anh đội viên đối với Bác Đó là tâm trạng gì?
? Thổn thức, bồn chồn, bề bộn nghĩa là gì?
Những từ láy nhằm diễn tả tâm trạng gì?
? Tâm trạng nôn nao, thấp thỏm đó diễn tả
tình cảm gì của anh đội viên đối với Bác Hồ
kính yêu?
* Gọi HS đọc phần 2: " lần thứ ba … cùng
Bác "
? Tìm chi tiết trong đoạn thơ thể hiện hình
ảnh Bác Hồ?
Ngồi đinh ninh là ngồi như thế nào?
Bác tâm sự với anh đội viên điều gì về
nguyên nhân Bác không ngủ?
? Đoàn dân công phục vụ kháng chiến trong
hoàn cảnh như thế nào? Nguyên nhân ấy cho
ta thấy tâm trạng gì của bác lúc này?
? Tâm trạng ấy thể hiện tình cảm gì của Bác
đối với nhân dân?
Lần thứ ba thức dậy anh đội viên đã có cử
chỉ, lời nói gì với Bác.?
Nằng nặc nghĩa là gì?
Tác giả dùng biên pháp nghệ thuật gì diễn tả
tấm lòng của anh đội viên khi mời Bác ngủ ?
? Nghệ thuật ấy giúp em hiểu tâm trạng gì
của anh đội viên ?
Tâm trạng đó cũng là tình cảm của anh đối
với Bác Theo em đó là tình cảm như thế
nào?
? Hiểu được lòng Bác, tình cảm của Bác
dành cho nhân dân cùng anh đội viên đã làm
gì? Đọc khổ thơ cuối? Nội dung khái quát của
Bóng bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng -> Tình cảm yêu thương bao la mà Bác dành cho bộ đội Nó có tác dụng sưởi ấm tấm lòng chiến sĩ Tình cảm ấy đã bao trùm lên cả lán đóng quân
à Anh đội viên:
- Thổn thức, thầm thì anh hỏi nhỏ
- Bồn chồn, lo Bác ốm
- Lòng anh cứ bề bộn -> những từ láy thể hiện sự nôn nao, thấp thỏm không yên, lo lắng cho sức khỏe của Bác
⇒ Thương yêu, kính trọng Bác
b) Khi anh đội viên thức dậy lần thứ 3
*Hình ảnh Bác Hồ:
Bác vẩn ngồi đinh ninh Chòm râu im phăng phắc
⇒ Tập trung cao độ, bất động
Bác ngủ không an lòng Bác thương đoàn dân công
⇒ Bác không lo gì cho riêng mình Bác lo
cho nhân dân
⇒ Tình cảm của Bác đối với nhân dân
thật sâu sắc, mênh mông
* Anh đội viên:
Hốt hoảng giật mình Vội vàng nằng nặc Mời Bác ngủ Bác ơi Bác ơi! Mời bác ngủ -> Điệp ngữ thể hiện sự lo lắng cao độ Tình cảm của anh đội viên tăng tiến dần Lòng vui sướng mênh mông
Anh thức luôn cùng Bác -> Tình cảm trào dâng vô bờ bến
c) Cảm nghĩ của tác giả (khổ thơ cuối)
Đêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tình Bác là Hồ Chí Minh