CHUYÊN ĐỀ DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG THEO PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC A/ ĐẶT VẤN ĐỀ: Phương pháp dạy học tích cực PPDHTC là một thuật ngữ rút gọn, được dùng
Trang 2Chương trình sinh hoạt
1.Dạy một tiết minh họa
2 Báo cáo chuyên đề
3.Thảo luận góp ý
4.Ý kiến chỉ đạo của phòng
5.Gặp mặt giao lưu
Trang 3CHUYÊN ĐỀ DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ CHUẨN KIẾN THỨC,
KĨ NĂNG THEO PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
A/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
Phương pháp dạy học tích cực (PPDHTC) là một thuật ngữ rút gọn, được dùng ở nhiều nước để chỉ những phương pháp giáo dục, dạy học theo
hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học PPDHTC
hướng tới việc hoạt động hóa, tích cực hóa hoạt động nhận thức của người
học, nghĩa là tập trung vào phát huy tính tích cực của người học chứ không phải là tập trung vào phát huy tính tích cực của người dạy, tuy nhiên để dạy học theo phương pháp tích cực thì giáo viên phải nỗ lực nhiều so với dạy
theo phương pháp thụ động Những lần cải cách giáo dục phát huy tính tức cực là một trong những hướng cải cách nhằm đào tạo ra những con người
năng động sáng tạo, làm chủ bản thân Tuy nhiên sự chuyển biến trong quá trình dạy học trong các loại hình nhà trường còn diễn tiến chậm, chủ yếu là cách dạy truyền thống.Thế nhưng áp dụng theo chuẩn kiến thức, kỹ năng
các môn học cấp trung học phổ thông đã được quy định tại Chương trình
giáo dục phổ thông (Quyết định 16/2006/QĐ/BGD- ĐT ngày 5/5/2006)
Trang 4Năm học 2010-2011 là năm học thứ 2 thực hiện "Hướng dẫn chuẩn kiến thức, kỹ năng chương trình THCS" do BGD ban hành nhằm giúp GV biết
được cái đích tối thiểu về kiến thức, kỹ năng cần trang bị cho HS, HS biết được cái đích tối thiểu để phấn đấu, rèn luyện, là căn cứ để ra đề kiểm tra, đánh giá phù hợp với yêu cầu dạy và học Sở GD-ĐT Q Nam cũng như phòng GD-ĐT Phú Ninh cũng đã chỉ đạo cụ thể qua Hướng dẫn nhiệm vụ năm học: “Tiếp tục tập trung chỉ đạo và thực hiện đổi mới phương pháp dạy học (ĐMPPDH), đổi mới kiểm tra đánh giá (ĐMKTĐG) trên cơ sở bám sát chuẩn kiến thức, kỹ
năng (CKTKN) của Chương trình giáo dục phổ thông (CTGDPT); tạo ra sự chuyển biến cơ bản về ĐMKTĐG nhằm thúc đẩy ĐMPPDH, nâng cao chất
lượng giáo dục” Có thể nói hiện nay việc dạy học theo chuẩn KTKN đã được
áp dụng rộng rãi trong các cấp học Tuy nhiên vì là bước đi ban đầu nên việc
DH còn có một số hạn chế:
-Chất lượng dạy học chưa đạt được như mong muốn
-Nhiều người còn lúng túng hoặc nhận thức chưa rõ nét về chuẩn KTKN khi vận dụng chương trình, sách (SGK-SGV) trong quá trình giảng dạy.
Xuất phát từ nhận thức trên, được BGH nhà trường quan tâm chỉ đạo cùng với sự nỗ lực vượt khó của anh chị em giáo viên trong tổ, nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ trung tâm của năm học 2010-2011, từng bước nâng cao chẩt lượng dạy và học, nhóm thể dục đã mạnh dạn từng bước thực hiện dạy học theo
chuẩn KTKN.
Trang 5*Thực trạng
a.Thuận lợi
Ban giám hiệu nhà trường có sự quan tâm, chỉ đạo kịp thời, tạo điều kiện cho giáo viên học tập và nâng cao trình độ chuyên môn
Đối với tài liệu HD chuẩn kiến thức kỹ năng đã thống nhất được nội dung, chương trình, kiến thức, kĩ năng tối thiểu của cấp học mang tính định lượng cụ thể cho từng chủ đề của môn học và khối lớp
Hầu hết giáo viên đều đạt trình độ chuẩn, nhiệt tình tâm huyết với nghề, tích cực tự học hỏi để nâng cao tay nghề.
b Khó khăn
- Dụng cụ luyện tập, tài liệu (SGK, băng hình, ) còn hạn chế
- Quan điểm môn học phụ của học sinh, phụ huynh ăn sâu vào tiềm thức nên ít
chú ý, ít đầu tư, và thậm chí một số em còn thường xuyên nghỉ học.
- Chưa tích cực học tập, ít luyện tập ở nhà, không tham gia hoặc không có điều kiện luyện tập thể thao ở địa phương.
- Là xã còn có nhiều hộ nghèo vấn đề dinh dưỡng, trang phục tập luyện cho một số em còn chưa đảm bảo.
Trang 6B/ NỘI DUNG VẤN ĐỀ :
Tình hình thực hiện dạy học và kiểm tra đánh giá chuẩn kiến
thức kĩ năng tại trường
- Tiếp tục thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo phương pháp dạy học tích cực
- BGH chỉ đạo kịp thời thực hiện việc dạy học theo chuẩn kiến thức kĩ năng từ đầu năm thường xuyên tổ chức sinh hoạt chuyên môn, dự giờ cho bộ môn (dạy học, thảo luận, rút kinh nghiệm) Tổ chức cho giáo viên dạy thể nghiệm ngay trên lớp để đúc rút kinh nghiệm và đạt mục tiêu là hiệu quả chất lượng dạy và học.Giao quyền chủ động cho giáo viên tự lựa chon nội dung, hình thức tổ chức phương pháp lên lớp nhưng đảm bảo yêu cầu về chuẩn kiến thức kĩ năng sát đối tượng học sinh
- Việc kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến thức kĩ năng cũng đang được
áp dụng, thực hiện ở các khối lớp.
Dạy học chuẩn KT- KN theo phương pháp dạy học tích cực
Tổ chức dạy học theo chuẩn KT- KN thông qua các kĩ thuật dạy học tích cực:
a Nguyên tắc chung:
Căn cứ vào tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn KT-KN để xác định mục tiêu bài học, đối chiếu giữa tài liệu hướng dẫn chuẩn KT-KN với sách
GV để xác định trọng tâm KT-KN
Trang 7Bám sát chuẩn KT-KN để thiết kế bài giảng nhằm đạt được các yêu cầu
cơ bản, tối thiểu về KT-KN
Dựa trên cơ sở yêu cầu về KT-KN trong tài liệu hướng dẫn thực hiện
chuẩn KT-KN Giáo viên vận dụng sáng tạo, linh hoạt các phương
pháp, kĩ thuật dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo
tự giác học tập của học sinh
Trong tổ chức các hoạt động học tập, giáo viên cần linh hoạt tổ chức các hoạt động học tập phù hợp với đối tượng
Tăng cường cực tự giác tính tính, tự quản để học sinh chủ động nắm
vững những yêu cầu về KT- KN, rèn luyện cho học sinh kĩ năng tự tập,
tự đánh giá kết quả học tập, năng lực hành động, năng lực vận dụng vào thực tiễn cuộc sống
Chú trọng vào việc sử dụng có hiệu quả các thiết bị dạy học, tích cực làm
đồ dùng, thiết bị dạy học, có thể ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học một cách hợp lý
Dạy học bám sát chuẩn KT-KN phải bảo đảm nguyên tắc chuyên môn: + Nguyên tắc phát huy tính tự giác tích cực.
+ Trực quan
+ Hệ thống
+ Tăng dần lượng vận động cho phù hợp với các đối tượng
+ Vừa sức và cá biệt hóa
Trang 8b Đối với từng lớp học:
Cấu trúc nội dung chương trình cũ không có sự phân chia giữa các nhóm, khối lớp khác nhau.
Chương trình mới kế thừa một số nội dung dạy học nhiều năm trở thành truyền thống ở THCS như: ĐHĐN, bài TD phát triển chung, chạy, nhảy, trò chơi
Giảm bớt sự lặp lại dẫn dến nhàm chán một số nội dung điển hình và để phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi
a Sử dụng chuẩn KT-KN để xác định mục tiêu tiết dạy:
Trong quá trình giảng dạy thực tế cần căn cứ vào trình độ của hoc sinh để lựa chọn số lượng nội dung cho phù hợp, căn cứ vào việc xác định trọng tâm của tiết dạy cụ thể
b Lựa chọn kiến thức dạy học theo chuẩn KT-KN:
Là vấn đề khá phức tạp, đối với môn thể dục Kiến thức ở môn học là các bài lý thuyết chung, tên động tác, các thuật ngữ để mô tả động tác, mô tả trạng thái và mức độ thực hiện, các khẩu lệnh, luật thi đấu học sinh được giáo viên cung cấp trong quá trình dạy học thông qua phân tích giảng giải hay làm mẫu các cử động của động tác, có hiểu được , mô tả được động tác , nhận xét và đánh giá.
Trang 9II Xây dựng hoạt động lên lớp vận dụng chuẩn kiến thức kĩ năng
và kỹ thuật dạy học tích cực
1 Thiết kế các hoạt động trong tiết dạy :
Để có tiết dạy thực sự đổi mới PPDH, giáo viên cần nghiên cứu kĩ tài liệu
Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức ,kĩ năng để xác định mục tiêu cần đạt,
nội dung trọng tâm trong tiết dạy.Giáo viên cần đặt và trả lời các câu hỏi:
Trong tiết dạy HS đã có những kiến thức và kỹ năng gì ?
Hoàn thành kỹ năng vận động từ tiết học trước ở mức độ nào?
Dự kiến sẽ đưa ra mấy bài tập, động tác bổ trợ, trò chơi vận động ? Mục tiêu cần đạt khi đưa mỗi bài tập bổ trợ, trò chơi vào tiết dạy ?
Phân nhóm thế nào là hợp lý ? Thống kê sơ bộ trong tiết dạy có hoạt động học
và ôn (bao nhiêu động tác ?), bài tập phát triển thể lực (bao nhiêu bài, bài tập nào ?)
Kiểm tra, đánh giá nội dung nào (KT hay KN )?
Xác định Lượng vận động và thứ tự thực hiện sao cho hợp lý
Một động tác của bài tập mới học (giai đoạn học ban đầu) bao giờ cũng thường mắc nhiều lổi sai (được liệt kê trong sách Thể dục), HS tham gia tập luyện
thường xuyên, qua nhận xét đánh giá và rút kinh nghiệm nên những sai sót giảm dần, điều đó chứng tỏ kỹ năng thực hiện đang nâng dần lên, đến khi cơ bản hoàn thành động tác là đạt yêu cầu về chuẩn kiến thức, kĩ năng ( đạt mục tiêu )
Trang 10Ví dụ: Nội dung bài hoàn thiện kĩ thuật nhảy xa “Kiểu ngồi” ở lớp 8: Tiết
1 yêu cầu về chuẩn kiến thức là biết cách thực hiện nhảy xa kiểu ngổi, yêu cầu
về kĩ năng là thực hiện được nhảy xa “Kiểu ngồi” Đến tiết 3 yêu cầu về kỹ
năng thực hiện cơ bản đúng nhảy xa “Kiêu ngồi” Như vậy dưạ vào mục tiêu
bài dạy thì tiết 1&2 giáo viên tập trung vào giảng giải kết hợp vớt thị phạm
động tác, tổ chưc tập luyện để hình thành kĩ năng và sữa sai động tác cho học
sinh để đến tiết 3 đạt kỹ năng cơ bản đúng về kĩ thuật động tác
2 Soạn giáo án:
Cấu trúc một giáo án Thể dục gồm các mục sau:
Soạn ngày: tháng năm 201
Tiết số
TÊN BÀI BÀI DẠY
I Mục tiêu :
Nêu rõ mục tiêu của bài là ôn tập hoặc học mới động tác, bài tập, trò chơi và yêu cầu về mức độ mà HS cần đạt được sau khi học :
Về kiến thức có các mức : Biết ,thông hiểu
Về kĩ năng có các mức : “ thực hiện được ”, “thực hiện cơ bản đúng ”.
Yêu cầu về kiến thức và kĩ năng được xác định trong mối quan hệ chặt chẽ, lôgic, đó là mối quan hệ giữa lí thuyết và thực hành Học sinh có thể thông hiểu
về lí thuyết, cách thực hiện nhưng khi thực hành chỉ đạt được một phần của sự hiểu đó
Trang 11
II Địa điểm và phương tiện :
Địa điểm : Cần nêu rõ bài học được tiến hành ở địa điểm nào, ở đâu ( trong lớp, ngoài sân tập hay trong phòng tập ) cần phân công HS chuẩn bị sao cho đảm bảo điều kiện vệ sinh, an toàn.
Phương tiện: Học cần chuẩn bị những phương tiện gì? Giáo viên cần chuẩn bị những phương tiện gì để thực hiện tốt giờ dạy.
III Nội dung và phương pháp lên lớp :
A Phần mở đầu : 6-8 phút
Bao gồm các công việc :
1 Ổn định tổ chức:
+ Học sinh tập hợp báo cáo sỹ số
+ GV nhận lớp, phổ biến, mục tiêu, nội dung, yêu cầu của giờ học, kiểm tra sức khoẻ học sinh
2 Khởi động:
+ Khởi động chung và chuyên môn.
3 Kiểm tra bài cũ: (tuỳ thuộc vào tiết dạy)
Các công việc trên ghi rõ định lượng về thời gian, số lần tập, khoảng cách cần thực hiện, đội hình tập (tập đồng loạt hay phân nhóm) Ngoài ra, giáo viên cần chỉ rõ những bài tập tối thiểu và những bài tập khuyến khích nếu còn thời gian sẽ thực hiện để đảm bảo ưu tiên đặc điểm cá nhân
Trang 12
B Phần cơ bản : khoảng 28-30 phút
Phần này nêu rõ các nội dung tối thiểu và khuyến khích, giáo vien sẽ tiến
hành dạy cho học sinh, hình thức tổ chức, định lượng của từng nội dung đó Để vận dụng PPDH (phương pháp dạy học), tích cực hóa HS trong từng nội dung
đó cần chỉ rõ hoạt động nào của GV và HS, cách tổ chức tập luyện phân nhóm
có hoặc không quay vòng, có sơ đồ, tranh ảnh kĩ thuật, nếu sử dụng phương tiện nghe nhìn (băng đĩa hình kỹ thuật ) thì phải tổ chức hết sức hợp lý,
không lạm dụng quá mức dẫn đến HS chỉ chú ý xem mà không tập luyện
Hình thức tổ chức phân nhóm không hoặc có quay vòng cũng phải tính đến thời gian luân chuyển giữa các nội dung có sơ đồ chỉ rõ cách tổ chức tập luyện
và động tác, bài tập lưu ý ở phần này là trật tự sắp xếp các nội dung sao cho khi học bài mới hay ôn bài cũ đều theo trật tự lôgic, đảm bảo nguyên tắc dạy học bộ môn, đảm bảo kế thừa và hệ thống,tránh di chuyển mất nhiều thời gian Củng cố bài học: Có thể tiến hành ngay sau từng nội dung lớn của bài, hoặc tiến hành chung vào cuối phần cơ bản hoặc tiến hành sau khi thả lỏng, hồi
tĩnh.(tuỳ thuộc vào kiểu bài)
C Phần kết thúc : 5-7 phút
Gồm các nội dung :
Một số động tác hoặc kết hợp với trò chơi để hồi tĩnh.
Trang 13
Hệ thống lại bài học (nếu chưa tiến hành ở cuối phần cơ bản)
GV nhận xét giờ học cần cụ thể rõ ràng (chỉ ra ưu nhược điểm, đánh giá đúng thực trạng )
GV giao bài tập và hướng dẫn cho HS tập luyện ngoài giờ (giao bài về nhà ) phải cụ thể để giờ học sau có thể kiểm tra, đánh giá.
Các nội dung trên đều có định lượng về thời gian, số lần hay khoảng cách cần tập.
*Lưu ý : Mọi hoạt động trong một tiết học cần tính toán hết sức cụ thể khi
chuyển đổi giữa các nội dung sao cho :
+ Không tốn nhiều thời gian
+ Duy trì được hứng thú của HS giữa những lần chuyển tiếp nội dung + Phát huy tính tự giác và tích cực chủ động của HS trong giờ học.
Trang 14Tổ chức kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến thức kĩ năng.
a Thuận lợi:
Trong quá trình kiểm tra,đánh giá được công khai minh bạch, mọi HS đều biết và có thể hiểu được quy cách kiểm tra
Một số nội dung kiểm tra dễ quan sát và đảm bảo tính khách quan.
Sau khi học hết một chương GV cho HS kiểm tra để đánh giá kết quả, những
HS tham gia học tập đầy đủ thường là đạt chuẩn
Các động tác chỉ cần thực hiện cơ bản đúng là đạt yêu cầu nên nhiều HS sẽ đạt yêu cầu nếu như học tập chuyên cần và luyện tập thêm ngoài giờ
b Khó khăn :
Khi dạy học thể dục thời gian kiểm tra rất ngắn nên đánh giá vẫn bằng cảm tính thiếu khách quan.
Kiểm tra miệng, học sinh không ghi chép nên trình bày cũng không rõ ràng mặc dù đã có kĩ năng thực hiện động tác,.
Đối với những HS có sức khỏe bình thường nhưng hình thành kĩ năng động tác còn chậm, GV cần phải nắm vững những đặc điểm cá nhân để có kế hoạch bồi dưỡng và yêu cầu vừa sức khi kiểm tra
Vì không có sách giáo khoa Thể dục, HS khó khăn trong việc ôn tập bài ở nhà
để nắm được kiến thức môn học.
Trang 152 Quan điểm đánh giá theo chuẩn kiến thức, kĩ năng của
Chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình cấp học là các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về kiến thức, kĩ năng của các môn học mà học sinh cần phải và
có
thể đạt được sau từng giai đoạn học tập.
Các mức độ về kiến thức, kĩ năng :
Về kiến thức: Yêu cầu HS phải nhớ, biết, hiểu các kiến thức cơ bản
trong chương trình, đó là nền tảng để có thể phát triển năng lực nhận
thức ở cấp cao hơn.
Về kĩ năng: Biết vận dụng các kiến thức đã học để trả lời các câu hỏi,
thực hành thao tác, thực hiện được, làm được
Kiến thức, kĩ năng phải dựa trên cơ sở phát triển thể lực, trí tuệ HS ở các mức độ, từ đơn giản đến phức tạp, nội dung bao hàm các mức độ
khác nhau của nhận thức và vốn vận động của HS.
Mức độ cần đạt được về kiến thức: Đối với HS THCS , thường chỉ sử
dụng với 3 mức độ đâu là nhận thức, đâu là nhận biết, đâu là thông hiểu
và vận dụng
Trang 163 Kiểm tra đánh theo chuẩn kiến thức, kĩ năng:
a, Mục đích của kiểm tra , đánh giá :
+ Kiểm tra kiến thức, kĩ năng để đánh giá trình độ xuất phát của người học có liên quan tới việc xác định nội dung, PPDH môn học.
+ KTĐG nhằm mục đích dạy học: Bản thân việc kiểm tra đánh giá
nhằm định hướng hoạt động chiếm lĩnh kiến thức, hình thành kĩ năng + Kiểm tra nhằm mục đích đánh giá thành kết quả học tập hoặc nhằm nghiên cứu đánh giá mục tiêu phương pháp dạy học
b, Chức năng của kiểm tra, đánh giá
+ Chức năng định hướng hoạt động
+ Chức năng xác nhận thành tích học tập, hiệu quả dạy học
c, Hình thức kiểm tra :
Kiểm tra kết quả học tập môn Thể dục có các hình thức như :
Kiểm tra thực hành, kiểm tra kiến thức, kiểm tra thường xuyên và kiểm tra định kỳ (theo Quy chế ) Trước khi kiểm tra cần biên soạn câu hỏi, đáp án trên cơ sở bám sát chuẩn kiến thức, kĩ năng.