BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ BIỂU DIỄN TRI THỨC VÀ ỨNG DỤNG MÔ HÌNH MẠNG TÍNH TOÁN – ỨNG DỤNG TRONG MỘT SỐ BÀI TOÁN HÌNH HỌC

Hiện ạng ngữ nghĩa ức ề tri thức ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ệu về tri thứcnay, mô hình bi u di n tri th c thểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức ưa tri thức lên

Đ i H c Qu c Gia TP.HCM ại Học Quốc Gia TP.HCM ọc Quốc Gia TP.HCM ốc Gia TP.HCM

Tr ường Đại Học Công Nghệ Thông Tin ng Đ i H c Công Ngh Thông Tin ại Học Quốc Gia TP.HCM ọc Quốc Gia TP.HCM ệ Thông Tin

BI U DI N TRI TH C VÀ NG D NG ỂU DIỄN TRI THỨC VÀ ỨNG DỤNG ỄN TRI THỨC VÀ ỨNG DỤNG ỨC VÀ ỨNG DỤNG ỨC VÀ ỨNG DỤNG ỤNG

Đ TÀI: Ề:

NG D NG TRONG M T S BÀI TOÁN HÌNH H C

Ng ường Đại Học Công Nghệ Thông Tin i th c hi n: ực hiện: ệ Thông Tin Nguy n Siêu ễn Siêu

Đ ng ẳng

L p: ớp: Cao h c khóa 6 ọc Quốc Gia TP.HCM

TP.HCM – 2013

M C L C ỤNG ỤNG

***

PH N I: M T S MÔ HÌNH BI U DI N TRI TH CẦN I: MỘT SỐ MÔ HÌNH BIỂU DIỄN TRI THỨC ỘT SỐ MÔ HÌNH BIỂU DIỄN TRI THỨC Ố MÔ HÌNH BIỂU DIỄN TRI THỨC ỂU DIỄN TRI THỨC ỄN TRI THỨC ỨC 4

I.1 Gi i thi u v tri th cới thiệu về tri thức ệu về tri thức ề tri thức ức 4

I.2 Bi u di n tri th c b ng lu t d nểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức ằng luật dẫn ật dẫn ẫn (lu t sinh)ật dẫn 5

I.3 Bi u di n tri th c s d ng m ng ng nghĩaểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức ử dụng mạng ngữ nghĩa ụng mạng ngữ nghĩa ạng ngữ nghĩa ữ nghĩa 8

I.4 Bi u di n tri th c b ng Frameểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức ằng luật dẫn 9

I.5 Bi u di n tri th c b ng Scriptểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức ằng luật dẫn 12

I.6 Mô hình COKB 13

PH N II: NG D NG MÔ HÌNH M NG TÍNH TOÁN TRONG M T S BÀIẦN I: MỘT SỐ MÔ HÌNH BIỂU DIỄN TRI THỨC ỨC ỤNG MÔ HÌNH MẠNG TÍNH TOÁN TRONG MỘT SỐ BÀI ẠNG TÍNH TOÁN TRONG MỘT SỐ BÀI ỘT SỐ MÔ HÌNH BIỂU DIỄN TRI THỨC Ố MÔ HÌNH BIỂU DIỄN TRI THỨC TOÁN HÌNH H CỌC 22

II.1 M ng suy di n tính toánạng ngữ nghĩa ễn tri thức bằng luật dẫn 22

II.2 ng d ng mô hình m ng tính toán trong m t s bài toán hình ỨC ụng mạng ngữ nghĩa ạng ngữ nghĩa ột số bài toán hình ố bài toán hình h cọc 24 II.2.1 Bài toán v tam giácề tri thức 24

II.2.2 Bài toán v t giácề tri thức ức 30

II.2.3 Các lu t bi n đ iật dẫn ến đổi ổi 36

II.2.4 M t s bài toán c thột số bài toán hình ố bài toán hình ụng mạng ngữ nghĩa ểu diễn tri thức bằng luật dẫn 37

K T LU NẾT LUẬN ẬN 43

TÀI LI U THAM KH OỆU THAM KHẢO ẢO 44

L I NÓI Đ U ỜI NÓI ĐẦU ẦU

m t h th ng ch t chẽ và hi u qu khi v n hành.ột số bài toán hình ệu về tri thức ố bài toán hình ặc biệt là suy luận giải các vấn ệu về tri thức ải các vấn ật dẫn

Phát tri n các phểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng pháp bi u di n tri th c là m t hểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức ột số bài toán hình ưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứcngnghiên c u ch đ o cho các nhà nghiên c u v Trí tu Nhân t o Hi nức ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ạng ngữ nghĩa ức ề tri thức ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ệu về tri thứcnay, mô hình bi u di n tri th c thểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức ưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng d a trên:ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy

- Các c u trúc d li u c b n và tr u tấn ữ nghĩa ệu về tri thức ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ừu tượng đã biết; ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng đã bi t;ến đổi

- Các mô hình và c u trúc toán h c;ấn ọc

- Logic toán h c, xác su t th ng kê;ọc ấn ố bài toán hình

- Các mô hình bi u di n tri th c c b n: Logic v t , m ng ngểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ị từ, mạng ngữ ừu tượng đã biết; ạng ngữ nghĩa ữ nghĩanghĩa, h lu t d n, frame, classes và script;ệu về tri thức ật dẫn ẫn

- Các ngôn ng đ c t : mô hình COKB, Ontology và mô hình m ngữ nghĩa ặc biệt là suy luận giải các vấn ải các vấn ạng ngữ nghĩatính toán

Bài thu ho ch này gi i thi u v các phạng ngữ nghĩa ới thiệu về tri thức ệu về tri thức ề tri thức ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng pháp bi u di n tri th cểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức

g m h lu t d n, m ng ng nghĩa, frame, scriptồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ệu về tri thức ật dẫn ẫn ạng ngữ nghĩa ữ nghĩa , mô hình COKB, đ cặc biệt là suy luận giải các vấn

bi t chú tr ng nghiên c u mệu về tri thức ọc ức ô hình m ng tính toán và ng d ng chúngạng ngữ nghĩa ức ụng mạng ngữ nghĩa

đ gi i các bài toán v hình h c liên quan đ n tam giác và t giác ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ải các vấn ề tri thức ọc ến đổi ức

V i th i lới thiệu về tri thức ờng dựa trên: ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng lên l p h n ch nh ng th y Đ Văn Nh n đã t nới thiệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ến đổi ưa tri thức lên máy ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ỗ Văn Nhơn đã tận ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ật dẫntình truy n t i m t kh i lề tri thức ải các vấn ột số bài toán hình ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng l n ki n th c, chia s và đ nh hới thiệu về tri thức ến đổi ức ẻ và định hướng ị từ, mạng ngữ ưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứcngphát tri n hểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứcng nghiên c u cũng nh nh ng ng d ng c a bi u di nức ưa tri thức lên máy ữ nghĩa ức ụng mạng ngữ nghĩa ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫntri th c và x lý tri th c vào các bài toán trong th c ti n C m n th yức ử dụng mạng ngữ nghĩa ức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ễn tri thức bằng luật dẫn ải các vấn ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận

đã t n tình gi ng d y và hật dẫn ải các vấn ạng ngữ nghĩa ưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứcng d n hoàn t t bài thu ho ch này Chúcẫn ấn ạng ngữ nghĩa

th y đầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc nhi u s c kho ề tri thức ức ẻ và định hướng

Trân tr ng.ọc

H c viên th c hi nọc ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thứcNguy n Siêu Đ ng.ễn tri thức bằng luật dẫn ẳng

PH N I: M T S MÔ HÌNH BI U DI N TRI TH C ẦU ỘT SỐ BÀI TOÁN HÌNH HỌC Ố BÀI TOÁN HÌNH HỌC ỂU DIỄN TRI THỨC VÀ ỨNG DỤNG ỄN TRI THỨC VÀ ỨNG DỤNG ỨC VÀ ỨNG DỤNG



I.1 Gi i thi u v tri th c ớp: ệ Thông Tin ề tri thức ức

Tri th cức (knowledge): là s hi u bi t c a ngựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ến đổi ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ưa tri thức lên máyờng dựa trên:i trong m t ph một số bài toán hình ạng ngữ nghĩa

vi, lĩnh v c nào đó; đựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc xem xét theo các m c tiêu hay các v n đ nh tụng mạng ngữ nghĩa ấn ề tri thức ấn

đ nh.ị từ, mạng ngữ

Ví d :ụng mạng ngữ nghĩa

- Ki n th c v m t lĩnh v c y h c và kh năng ch n đoán b nh làến đổi ức ề tri thức ột số bài toán hình ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ọc ải các vấn ẩn đoán bệnh là ệu về tri thứctri th c.ức

- Bi t m t tam giác có các y u t nào cùng v i các công th c liênến đổi ột số bài toán hình ến đổi ố bài toán hình ới thiệu về tri thức ức

h gi a các y u t là tri th c.ệu về tri thức ữ nghĩa ến đổi ố bài toán hình ức

- Bi t các d ng c u trúc d li u thến đổi ạng ngữ nghĩa ấn ữ nghĩa ệu về tri thức ưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng dùng trong l p trình cùngật dẫn

v i các thu t toán x lý c b n trên các c u trúc là tri th c ới thiệu về tri thức ật dẫn ử dụng mạng ngữ nghĩa ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ấn ức

Các d ng tri th cạng ngữ nghĩa ức

- Tri th c mô t : các khái ni m, các đ i tức ải các vấn ệu về tri thức ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng c b n.ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn

- Tri th c c u trúc: các khái ni m c u trúc, các quan h , các đ iức ấn ệu về tri thức ấn ệu về tri thức ố bài toán hình

tưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng ph c h p, ức ợp sẽ tạo nên

- Tri th c th t c: các lu t d n, các th t c x lý, các chi n lức ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ụng mạng ngữ nghĩa ật dẫn ẫn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ụng mạng ngữ nghĩa ử dụng mạng ngữ nghĩa ến đổi ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc,

o Đ nh nghĩa quan h 2 ngôi.ị từ, mạng ngữ ệu về tri thức

o Các tính ch t v m t quan h 2 ngôi R trên m t t p X: ph nấn ề tri thức ột số bài toán hình ệu về tri thức ột số bài toán hình ật dẫn ải các vấn

x , đ i x ng, ph n x ng, b c c u.ạng ngữ nghĩa ố bài toán hình ức ải các vấn ức ắc cầu ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận

o Quan h th t ệu về tri thức ức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy

o Quan h tệu về tri thức ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng đưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng

o Cách bi u di n c a m t quan h 2 ngôi R trên t p X: Bi uểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình ệu về tri thức ật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn

di n d a trên “t p h p”, bi u di n b ng ma tr n, bi u đễn tri thức bằng luật dẫn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ật dẫn ợp sẽ tạo nên ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ằng luật dẫn ật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script(đ th ).ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ị từ, mạng ngữ

- Các toán t (operators), phép toán, các bi u th c hay công th c ử dụng mạng ngữ nghĩa ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ức ức

T : XxX  X (a, b)  a T b ≡ T(a, b)

Ví d : T: NxN ụng mạng ngữ nghĩa  N

(a, b)  a+b

S : X  X

o Các tính ch t thấn ưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng đưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc xem xét: giao hoán, k t h p,ến đổi ợp sẽ tạo nên

ph n t trung hòa, ph n t ngh ch đ o, ph n t đ i, phânầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ử dụng mạng ngữ nghĩa ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ử dụng mạng ngữ nghĩa ị từ, mạng ngữ ải các vấn ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ử dụng mạng ngữ nghĩa ố bài toán hình

ph i (hay phân b ), …ố bài toán hình ố bài toán hình

- Các hàm (functions)

- Các lu t (rules).ật dẫn

- S ki n (facts).ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

- Các th c th hay đ i tựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng, m t ph n t c th (objects).ột số bài toán hình ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ử dụng mạng ngữ nghĩa ụng mạng ngữ nghĩa ểu diễn tri thức bằng luật dẫn

I.2 Bi u di n tri th c b ng lu t d n ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn Siêu ức ằng luật dẫn ật dẫn ẫn (lu t sinh) ật dẫn

I.2.1 Khái ni m ệ Thông Tin

Phưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng pháp bi u di n tri th c b ng lu t sinh đểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức ằng luật dẫn ật dẫn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc phát minh b iở góc độNewell và Simon trong lúc hai ông đang c g ng xây d ng m t h gi iố bài toán hình ắc cầu ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ột số bài toán hình ệu về tri thức ải các vấnbài toán t ng quát Đây là m t ki u bi u di n tri th c có c u trúc Ýổi ột số bài toán hình ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức ấn

tưa tri thức lên máyở góc động c b n là tri th c có th đơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ức ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc c u trúc b ng m t c p đi u ki nấn ằng luật dẫn ột số bài toán hình ặc biệt là suy luận giải các vấn ề tri thức ệu về tri thức

và hành đ ng: "N U đi u ki n x y ra THÌ hành đ ng sẽ đột số bài toán hình ẾT LUẬN ề tri thức ệu về tri thức ải các vấn ột số bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc thi hành"

Ch ng h n, N U đèn giao thông là đ THÌ b n không đẳng ạng ngữ nghĩa ẾT LUẬN ỏ THÌ bạn không được đi thẳng, ạng ngữ nghĩa ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc đi th ng,ẳng

N U máy tính đã m mà không kh i đ ng đẾT LUẬN ở góc độ ở góc độ ột số bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc THÌ ki m tra ngu nểu diễn tri thức bằng luật dẫn ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script

đi n, … ệu về tri thức

Ngày nay, các lu t sinh đã tr nên ph bi n và đật dẫn ở góc độ ổi ến đổi ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc áp d ng r ngụng mạng ngữ nghĩa ột số bài toán hình rãi trong nhi u h th ng trí tu nhân t o khác nhau Lu t sinh có th làề tri thức ệu về tri thức ố bài toán hình ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn

m t công c mô t đ gi i quy t các v n đ th c t thay cho các ki uột số bài toán hình ụng mạng ngữ nghĩa ải các vấn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ải các vấn ến đổi ấn ề tri thức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ến đổi ểu diễn tri thức bằng luật dẫnphân tích v n đ truy n th ng Trong trấn ề tri thức ề tri thức ố bài toán hình ưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng h p này, các lu t đợp sẽ tạo nên ật dẫn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nêncdùng nh là nh ng ch d n (tuy có th không hoàn ch nh) nh ng r tưa tri thức lên máy ữ nghĩa ỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất ẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất ưa tri thức lên máy ấn

h u ích đ tr giúp cho các quy t đ nh trong quá trình tìm ki m, t đóữ nghĩa ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ợp sẽ tạo nên ến đổi ị từ, mạng ngữ ến đổi ừu tượng đã biết;làm gi m không gian tìm ki m M t ví d khác là lu t sinh có th đải các vấn ến đổi ột số bài toán hình ụng mạng ngữ nghĩa ật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc

dùng đ b t chểu diễn tri thức bằng luật dẫn ắc cầu ưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứcc hành vi c a nh ng chuyên gia Theo cách này, lu tủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ữ nghĩa ật dẫnsinh không ch đ n thu n là m t ki u bi u di n tri th c trong máy tínhỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ột số bài toán hình ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức

mà là m t ki u bi u di n các hành vi c a con ngột số bài toán hình ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ưa tri thức lên máyờng dựa trên:i

M t cách t ng quát lu t sinh có d ng nh sau: ột số bài toán hình ổi ật dẫn ạng ngữ nghĩa ưa tri thức lên máy

P1  P2   Pn  QTùy vào các v n đ đang quan tâm mà lu t sinh có nh ng ngấn ề tri thức ật dẫn ữ nghĩa ữ nghĩanghĩa hay c u t o khác nhau: ấn ạng ngữ nghĩa

- Trong logic v t : Pị từ, mạng ngữ ừu tượng đã biết; 1, P2, , Pn, Q là nh ng bi u th c logic.ữ nghĩa ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ức

- Trong ngôn ng l p trình, m i m t lu t sinh là m t câu l nh.ữ nghĩa ật dẫn ỗ Văn Nhơn đã tận ột số bài toán hình ật dẫn ột số bài toán hình ệu về tri thức

IF (P1 AND P2 AND AND Pn) THEN Q

- Trong lý thuy t hi u ngôn ng t nhiên, m i lu t sinh là m tến đổi ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ỗ Văn Nhơn đã tận ật dẫn ột số bài toán hình phép d ch: ị từ, mạng ngữ

ONE  m t.ột số bài toán hình TWO  hai

JANUARY  tháng m t.ột số bài toán hình

Đ bi u di n m t t p lu t sinh, ngểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ột số bài toán hình ật dẫn ật dẫn ưa tri thức lên máyờng dựa trên:i ta thưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng ph i ch rõ haiải các vấn ỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rấtthành ph n chính sau:ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận

- T p các s ki n F(Facts)ật dẫn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

F = {f1, f2, fn}

- T p các quy t c R (Rules) áp d ng trên các s ki n d ng nh sauật dẫn ắc cầu ụng mạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ưa tri thức lên máy:

f1 ^ f2 ^ ^ fi  qTrong đó, các fi, q đ u thu c Fề tri thức ột số bài toán hình

I.2.2 C ch suy lu n trên các lu t sinh ơ chế suy luận trên các luật sinh ế suy luận trên các luật sinh ật dẫn ật dẫn

- Suy di n ti nễn tri thức bằng luật dẫn ến đổi : là quá trình suy lu n xu t phát t m t s s ki nật dẫn ấn ừu tượng đã biết; ột số bài toán hình ố bài toán hình ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thứcban đ u, xác đ nh các s ki n có th đầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ị từ, mạng ngữ ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc "sinh" ra t s ki nừu tượng đã biết; ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thứcnày

S ki n ban đ u: ự kiện ban đầu: ện ban đầu: ầu: H, K

R3: H  A {A, H K }

R1: A  E { A, E, H, K }

R5: E  K  B { A, B, E, H, K }

R2: B  D { A, B, D, E, H, K }R6: D  E  K  C { A, B, C, D, E, H, K }

- Suy di n lùiễn tri thức bằng luật dẫn : là quá trình suy lu n ngật dẫn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc xu t phát t m t s sấn ừu tượng đã biết; ột số bài toán hình ố bài toán hình ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy

ki n ban đ u, ta tìm ki m các s ki n đã "sinh" ra s ki n này.ệu về tri thức ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ến đổi ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

M t ví d thột số bài toán hình ụng mạng ngữ nghĩa ưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng g p trong th c t là xu t phát t các tìnhặc biệt là suy luận giải các vấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ến đổi ấn ừu tượng đã biết;

tr ng c a máy tính, ch n đoán xem máy tính đã b h ng hóc ạng ngữ nghĩa ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ẩn đoán bệnh là ị từ, mạng ngữ ỏ THÌ bạn không được đi thẳng, ở góc độđâu

I.2.3 V n đ t i u lu t ấn đề tối ưu luật ề tri thức ốc Gia TP.HCM ư ật dẫn

T p các lu t trong m t c s tri th c r t có kh năng th a, trùngật dẫn ật dẫn ột số bài toán hình ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ở góc độ ức ấn ải các vấn ừu tượng đã biết;

l p ho c mâu thu n Dĩ nhiên là h th ng có th ắc cầu ặc biệt là suy luận giải các vấn ẫn ệu về tri thức ố bài toán hình ểu diễn tri thức bằng luật dẫn đ l i ổ lỗi ỗi cho ngưa tri thức lên máyờng dựa trên:i dùng

v vi c đ a vào h th ng nh ng tri th c nh v y Tuy vi c t i u m tề tri thức ệu về tri thức ưa tri thức lên máy ệu về tri thức ố bài toán hình ữ nghĩa ức ưa tri thức lên máy ật dẫn ệu về tri thức ố bài toán hình ưa tri thức lên máy ột số bài toán hình

c s tri th c v m t t ng quát là m t thao tác khó (vì gi a các tri th cơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ở góc độ ức ề tri thức ặc biệt là suy luận giải các vấn ổi ột số bài toán hình ữ nghĩa ức

thưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng có quan h không tệu về tri thức ưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng minh), nh ng trong gi i h n c s triưa tri thức lên máy ới thiệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ở góc độ

th c dức ưa tri thức lên máyới thiệu về tri thức ạng ngữ nghĩai d ng lu t, ta v n có m t s thu t toán đ n gi n đ lo i bật dẫn ẫn ột số bài toán hình ố bài toán hình ật dẫn ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ạng ngữ nghĩa ỏ THÌ bạn không được đi thẳng,các v n đ này ấn ề tri thức

- Rút g nọc bên ph i:ải các vấn

lu t sau hi n nhiên đúng : ật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn A  B  A (1)

do đó lu t: ật dẫn A  B  A  C

là hoàn toàn tưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng đưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng v i:ới thiệu về tri thức A  B  C

Quy t c rút g n ắc rút gọn ọn : Có th lo i b nh ng s ki n bên v ph i n uểu diễn tri thức bằng luật dẫn ạng ngữ nghĩa ỏ THÌ bạn không được đi thẳng, ữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ến đổi ải các vấn ến đổi

nh ng s ki n đó đã xu t hi n bên v trái N u sau khi rút g n mà vữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ấn ệu về tri thức ến đổi ến đổi ọc ến đổi

ph i tr thành r ng thì lu t đó là lu t hi n nhiên Ta có th lo i b cácải các vấn ở góc độ ỗ Văn Nhơn đã tận ật dẫn ật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ạng ngữ nghĩa ỏ THÌ bạn không được đi thẳng,

lu t hi n nhiên ra kh i tri th c ật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ỏ THÌ bạn không được đi thẳng, ức

- Phân rã và k t h p lu t:ến đổi ợp sẽ tạo nên ật dẫn

Lu t: A ật dẫn  B  C

Tưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng đưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng v i hai lu t: ới thiệu về tri thức ật dẫn A  C và B  C

V i quy t c này, ta có th lo i b hoàn toàn các lu t có phép n iới thiệu về tri thức ắc cầu ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ạng ngữ nghĩa ỏ THÌ bạn không được đi thẳng, ật dẫn ố bài toán hình

HO C Các lu t có phép n i này th5 ật dẫn ố bài toán hình ưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng làm cho thao tác x lý tr nênử dụng mạng ngữ nghĩa ở góc độ

ph c t p.ức ạng ngữ nghĩa

- Lu t th a:ật dẫn ừu tượng đã biết;

M t lu t d n A ột số bài toán hình ật dẫn ẫn  B đưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc g i là th a n u có th suy ra lu t này tọc ừu tượng đã biết; ến đổi ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ật dẫn ừu tượng đã biết;

nh ng lu t còn l i.ữ nghĩa ật dẫn ạng ngữ nghĩa

Ví d : trong t p các lu t g m {A ụng mạng ngữ nghĩa ật dẫn ật dẫn ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script  B, B  C, A  C} thì lu t thật dẫn ức

3 là lu t th a vì nó có th đật dẫn ừu tượng đã biết; ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc suy ra t 2 lu t còn l i ừu tượng đã biết; ật dẫn ạng ngữ nghĩa

- Thu t toán t i u t p lu t d n:ật dẫn ố bài toán hình ưa tri thức lên máy ật dẫn ật dẫn ẫn

Thu t toán này sẽ t i u hóa t p lu t đã cho b ng cách lo i đi cácật dẫn ố bài toán hình ưa tri thức lên máy ật dẫn ật dẫn ằng luật dẫn ạng ngữ nghĩa

lu t có phép n i HO C, các lu t hi n nhiên ho c các lu t th a.ật dẫn ố bài toán hình 5 ật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ặc biệt là suy luận giải các vấn ật dẫn ừu tượng đã biết;

Thu t toán bao g m các bật dẫn ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứcc chính:

B1: Rút g n v ph i ọc ến đổi ải các vấn

V i m i lu t r trong R ới thiệu về tri thức ỗ Văn Nhơn đã tận ật dẫn

V i m i s ki n A ới thiệu về tri thức ỗ Văn Nhơn đã tận ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức V Ph i(r)ến đổi ải các vấn

N u A ến đổi V Trái(r) thì Lo i A ra kh i v ph i c a R ến đổi ạng ngữ nghĩa ỏ THÌ bạn không được đi thẳng, ến đổi ải các vấn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện

N u V Ph i(r) r ng thì lo i b r ra kh i h lu t d n : R = R \{r}ến đổi ến đổi ải các vấn ỗ Văn Nhơn đã tận ạng ngữ nghĩa ỏ THÌ bạn không được đi thẳng, ỏ THÌ bạn không được đi thẳng, ệu về tri thức ật dẫn ẫn

V i m i lu t r : Xới thiệu về tri thức ỗ Văn Nhơn đã tận ật dẫn 1  X2  …  Xn  Y trong R

V i m i i t 1 đ n n R := R + { Xới thiệu về tri thức ỗ Văn Nhơn đã tận ừu tượng đã biết; ến đổi i  Y }

R := R \ {r}

B3: Lo i b lu t th a ạng ngữ nghĩa ỏ THÌ bạn không được đi thẳng, ật dẫn ừu tượng đã biết;

V i m i lu t r thu c Rới thiệu về tri thức ỗ Văn Nhơn đã tận ật dẫn ột số bài toán hình

N u V Ph i(r) ến đổi ến đổi ải các vấn  BaoĐóng(V Trái(r), R-{r}) thì R := R \ {r}ến đổi

B4: Rút g n v trái ọc ến đổi

V i m i lu t d n r : X : Aới thiệu về tri thức ỗ Văn Nhơn đã tận ật dẫn ẫn 1 A2, …, An  Y thu c R ột số bài toán hình

V i m i s ki n Aới thiệu về tri thức ỗ Văn Nhơn đã tận ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức i  r

G i lu t rọc ật dẫn 1 : X - Ai  Y

S = (R - {r}) {r1}

N u BaoĐóng (X - Aến đổi i , S)  BaoĐóng (X, R) thì lo i s ki n A ra kh i Xạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ỏ THÌ bạn không được đi thẳng,

I.3 Bi u di n tri th c s d ng m ng ng nghĩa ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn Siêu ức ử dụng mạng ngữ nghĩa ụng mạng ngữ nghĩa ại Học Quốc Gia TP.HCM ữ nghĩa

I.3.1 Khái ni m ệ Thông Tin

M ng ng nghĩa là m t phạng ngữ nghĩa ữ nghĩa ột số bài toán hình ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng pháp bi u di n tri th c đ u tiên vàểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức ầy Đỗ Văn Nhơn đã tậncũng là phưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng pháp d hi u nh t đ i v i chúng ta Phễn tri thức bằng luật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ấn ố bài toán hình ới thiệu về tri thức ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng pháp này

sẽ bi u di n tri th c dểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức ưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứci d ng m t đ th , trong đó đ nh là các đ iạng ngữ nghĩa ột số bài toán hình ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ị từ, mạng ngữ ỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất ố bài toán hình

tưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng (khái ni m) còn các cung cho bi t m i quan h gi a các đ iệu về tri thức ến đổi ố bài toán hình ệu về tri thức ữ nghĩa ố bài toán hình

tưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng (khái ni m) này ệu về tri thức

Ch ng h n: gi a các khái ni m ẳng ạng ngữ nghĩa ữ nghĩa ệu về tri thức chích chòe, chim, hót, cánh, t ổ lỗi có

m t s m i quan h nh sau: ột số bài toán hình ố bài toán hình ố bài toán hình ệu về tri thức ưa tri thức lên máy

- Chích chòe là m t loài chim ột số bài toán hình

- Chim bi t hótến đổi

- Chim s ng trong tố bài toán hình ổi

- Các m i quan h này sẽ đố bài toán hình ệu về tri thức ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc bi u di n tr c quan b ng m t đểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ằng luật dẫn ột số bài toán hình ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script

th nh sau: ị từ, mạng ngữ ưa tri thức lên máy

Do m ng ng nghĩa là m t lo i đ th cho nên nó th a hạng ngữ nghĩa ữ nghĩa ột số bài toán hình ạng ngữ nghĩa ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ị từ, mạng ngữ ừu tượng đã biết; ưa tri thức lên máyở góc động đưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc

t t c nh ng m t m nh c a công c này Nghĩa là ta có th dùng nh ngấn ải các vấn ữ nghĩa ặc biệt là suy luận giải các vấn ạng ngữ nghĩa ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ụng mạng ngữ nghĩa ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ữ nghĩathu t toán c a đ th trên m ng ng nghĩa nh thu t toán tìm liênật dẫn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ị từ, mạng ngữ ạng ngữ nghĩa ữ nghĩa ưa tri thức lên máy ật dẫnthông, tìm đưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng đi ng n nh t,… đ th c hi n các c ch suy lu n.ắc cầu ấn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ến đổi ật dẫn

Đi m đ c bi t c a m ng ng nghĩa so v i đ th thông thểu diễn tri thức bằng luật dẫn ặc biệt là suy luận giải các vấn ệu về tri thức ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ạng ngữ nghĩa ữ nghĩa ới thiệu về tri thức ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ị từ, mạng ngữ ưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng chính là

vi c gán m t ý nghĩa (ệu về tri thức ột số bài toán hình có, làm, là, bi t, ết, ) cho các cung Trong đ th tiêuồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ị từ, mạng ngữchu n, vi c có m t cung n i gi a hai đ nh ch cho bi t có s ẩn đoán bệnh là ệu về tri thức ột số bài toán hình ố bài toán hình ữ nghĩa ỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất ỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất ến đổi ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy liên h ện ban đầu: gi aữ nghĩahai đ nh đó và t t c các cung trong đ th đ u bi u di n cho cùng m tỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất ấn ải các vấn ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ị từ, mạng ngữ ề tri thức ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ột số bài toán hình

lo i liên h Trong m ng ng nghĩa, cung n i gi a hai đ nh còn cho bi tạng ngữ nghĩa ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ữ nghĩa ố bài toán hình ữ nghĩa ỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất ến đổi

gi a hai khái ni m tữ nghĩa ệu về tri thức ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng ng có s liên h ức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức nh th nào ư thế nào ết, Vi c gán ngệu về tri thức ữ nghĩanghĩa vào các cung c a đ th đã giúp gi m b t đủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ị từ, mạng ngữ ải các vấn ới thiệu về tri thức ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc s lố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng đ thồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ị từ, mạng ngữ

c n ph i dùng đ bi u di n các m i liên h gi a các khái ni m Ch ngầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ải các vấn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ố bài toán hình ệu về tri thức ữ nghĩa ệu về tri thức ẳng

h n nh trong ví d trên, n u s d ng đ th thông thạng ngữ nghĩa ưa tri thức lên máy ụng mạng ngữ nghĩa ến đổi ử dụng mạng ngữ nghĩa ụng mạng ngữ nghĩa ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ị từ, mạng ngữ ưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng, ta ph iải các vấndùng đ n 4 lo i đ th cho 4 m i liên h : m t đ th đ bi u di n m iến đổi ạng ngữ nghĩa ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ị từ, mạng ngữ ố bài toán hình ệu về tri thức ột số bài toán hình ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ị từ, mạng ngữ ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ố bài toán hình liên h "ệu về tri thức là", m t đ th cho m i liên h "ột số bài toán hình ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ị từ, mạng ngữ ố bài toán hình ệu về tri thức làm", m t cho "ột số bài toán hình bi t" ết, và m t choột số bài toán hình

"có"

M t đi m khá thú v c a m ng ng nghĩa là tính k th a B i vìột số bài toán hình ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ị từ, mạng ngữ ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ạng ngữ nghĩa ữ nghĩa ến đổi ừu tượng đã biết; ở góc độngay t trong khái ni m, m ng ng nghĩa đã hàm ý s phân c p (nhừu tượng đã biết; ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ấn ưa tri thức lên máycác m i liên h ố bài toán hình ệu về tri thức "là") nên có nhi u đ nh trong m ng m c nhiên sẽ cóề tri thức ỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất ạng ngữ nghĩa ặc biệt là suy luận giải các vấn

nh ng thu c tính c a nh ng đ nh khác Ch ng h n theo m ng ngữ nghĩa ột số bài toán hình ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ữ nghĩa ỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất ẳng ạng ngữ nghĩa ạng ngữ nghĩa ữ nghĩanghĩa trên, ta có th d dàng tr l i "có" cho câu h i : "Chích chòe cóở góc độ ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ải các vấn ờng dựa trên: ỏ THÌ bạn không được đi thẳng,làm t không?" Ta có th kh ng đ nh đổi ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ẳng ị từ, mạng ngữ ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc đi u này vì đ nh "chíchề tri thức ỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rấtchòe" có liên k t "là" v i đ nh "chim" và đ nh "chim" l i liên k t "bi t"ến đổi ới thiệu về tri thức ỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất ỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất ạng ngữ nghĩa ến đổi ến đổi

v i đ nh "làm t " nên suy ra đ nh "chích chòe" cũng có liên k t lo iới thiệu về tri thức ỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất ổi ỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất ến đổi ạng ngữ nghĩa

"bi t" v i đ nh "làm t " (N u đ ý, b n sẽ nh n ra đến đổi ới thiệu về tri thức ỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất ổi ến đổi ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ạng ngữ nghĩa ật dẫn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc ki u ểu diễn tri thức bằng luật dẫn "suy

lu n" ận" mà ta v a th c hi n b t ngu n t thu t toán "loang" hay "tìm liênừu tượng đã biết; ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ắc cầu ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ừu tượng đã biết; ật dẫnthông" trên đ th !) Chính đ c tính k th a c a m ng ng nghĩa đã choồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ị từ, mạng ngữ ặc biệt là suy luận giải các vấn ến đổi ừu tượng đã biết; ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ạng ngữ nghĩa ữ nghĩa

phép ta có th th c hi n đểu diễn tri thức bằng luật dẫn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nên ấnc r t nhi u phép suy di n t nh ng thôngề tri thức ễn tri thức bằng luật dẫn ừu tượng đã biết; ữ nghĩatin s n có trên m ng ẵn có trên mạng ạng ngữ nghĩa

Tuy m ng ng nghĩa là m t ki u bi u di n tr c quan đ i v i conạng ngữ nghĩa ữ nghĩa ột số bài toán hình ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ố bài toán hình ới thiệu về tri thức

ngưa tri thức lên máyờng dựa trên:i nh ng khi đ a vào máy tính, các đ i tưa tri thức lên máy ưa tri thức lên máy ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng và m i liên h gi aố bài toán hình ệu về tri thức ữ nghĩachúng thưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng đưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc bi u di n dểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứci d ng nh ng phát bi u đ ng tạng ngữ nghĩa ữ nghĩa ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ột số bài toán hình ừu tượng đã biết;(nh v t ) H n n a, các thao tác tìm ki m trên m ng ng nghĩaưa tri thức lên máy ị từ, mạng ngữ ừu tượng đã biết; ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ữ nghĩa ến đổi ạng ngữ nghĩa ữ nghĩa

thưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng khó khăn (đ c bi t đ i v i nh ng m ng có kích thặc biệt là suy luận giải các vấn ệu về tri thức ố bài toán hình ới thiệu về tri thức ữ nghĩa ạng ngữ nghĩa ưa tri thức lên máyới thiệu về tri thức ới thiệu về tri thứcc l n) Do

đó, mô hình m ng ng nghĩa đạng ngữ nghĩa ữ nghĩa ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc dùng ch y u đ phân tích v n đ ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ến đổi ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ấn ề tri thứcSau đó, nó sẽ đưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc chuy n đ i sang d ng lu t ho c frame đ thi hànhểu diễn tri thức bằng luật dẫn ổi ạng ngữ nghĩa ật dẫn ặc biệt là suy luận giải các vấn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn

ho c m ng ng nghĩa sẽ đặc biệt là suy luận giải các vấn ạng ngữ nghĩa ữ nghĩa ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc dùng k t h p v i m t s phến đổi ợp sẽ tạo nên ới thiệu về tri thức ột số bài toán hình ố bài toán hình ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng pháp

bi u di n khác ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn

I.4 Bi u di n tri th c b ng Frame ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn Siêu ức ằng luật dẫn

I.4.1 Khái ni m ệ Thông Tin

Frame là m t c u trúc d li u ch a đ ng t t c nh ng ột số bài toán hình ấn ữ nghĩa ệu về tri thức ức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ấn ải các vấn ữ nghĩa tri th cức liênquan đ n m t đ i tến đổi ột số bài toán hình ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng c th nào đó Frames có liên h ch t chẽ đ nụng mạng ngữ nghĩa ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ệu về tri thức ặc biệt là suy luận giải các vấn ến đổikhái ni m hệu về tri thức ưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứcng đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng (th c ra ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy frame là ngu n g c c a l p trìnhồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ố bài toán hình ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ật dẫn

hưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứcng đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng) Ngưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nên ạng ngữ nghĩa ới thiệu về tri thứcc l i v i các phưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng pháp bi uểu diễn tri thức bằng luật dẫn di nễn tri thức bằng luật dẫn tri th cức đã

đưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc đ c p đ n, ề tri thức ật dẫn ến đổi frame "đóng gói" toàn b m t đ i tột số bài toán hình ột số bài toán hình ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng, tình hu ngố bài toán hình

ho c c m t v n đ ph c t p thành m t th c th duy nh t có c u trúc.ặc biệt là suy luận giải các vấn ải các vấn ột số bài toán hình ấn ề tri thức ức ạng ngữ nghĩa ột số bài toán hình ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ấn ấn

M t ột số bài toán hình frame bao hàm trong nó m t kh i lột số bài toán hình ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng tưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên đ i l n ng ố bài toán hình ới thiệu về tri thức tri th cức về tri thức

m t đ i tột số bài toán hình ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng, s ki n, v trí, tình hu ng ho c nh ng y u t khác Doựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ị từ, mạng ngữ ố bài toán hình ặc biệt là suy luận giải các vấn ữ nghĩa ến đổi ố bài toán hình

đó, frame có th giúp ta mô t khá chi ti t m t đ i tểu diễn tri thức bằng luật dẫn ải các vấn ến đổi ột số bài toán hình ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng

Dưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứci m t khía c nh nào đó, ngột số bài toán hình ạng ngữ nghĩa ưa tri thức lên máyờng dựa trên:i ta có th xem phểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng pháp bi uểu diễn tri thức bằng luật dẫn

di nễn tri thức bằng luật dẫn tri th cức b ngằng luật dẫn frame chính là ngu n g c c a ngôn ng l p trìnhồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ố bài toán hình ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ữ nghĩa ật dẫn

hưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứcng đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng Ý tưa tri thức lên máyở góc động c a phủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng pháp này là "thay vì b t ng ắc rút gọn ư thế nàoời i dùng s d ng các công c ph nh dao m đ đ h p, ngày nay các ử dụng các công cụ phụ như dao mở để đồ hộp, ngày nay các ụng các công cụ phụ như dao mở để đồ hộp, ngày nay các ụng các công cụ phụ như dao mở để đồ hộp, ngày nay các ụng các công cụ phụ như dao mở để đồ hộp, ngày nay các ư thế nào ở để đồ hộp, ngày nay các ể đồ hộp, ngày nay các ồ hộp, ngày nay các ộp, ngày nay các hãng s n xu t đ h p th ản xuất đồ hộp thường gắn kèm các nắp mở đồ hộp ngay bên trên ất đồ hộp thường gắn kèm các nắp mở đồ hộp ngay bên trên ồ hộp, ngày nay các ộp, ngày nay các ư thế nàoời ng g n kèm các n p m đ h p ngay bên trên ắc rút gọn ắc rút gọn ở để đồ hộp, ngày nay các ồ hộp, ngày nay các ộp, ngày nay các

v lon Nh v y, ng ư thế nào ận" ư thế nàoời i dùng sẽ không bao gi ph i lo l ng đ n vi c tìm ời ản xuất đồ hộp thường gắn kèm các nắp mở đồ hộp ngay bên trên ắc rút gọn ết, ện ban đầu:

m t thi t b đ m đ h p n a! ộp, ngày nay các ết, ị để mở đồ hộp nữa! ể đồ hộp, ngày nay các ở để đồ hộp, ngày nay các ồ hộp, ngày nay các ộp, ngày nay các ữa! " Cũng v y, ý tật dẫn ưa tri thức lên máyở góc động chính c a ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện frame(hay c a phủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng pháp l p trình hật dẫn ưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứcng đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng) là khi bi uểu diễn tri thức bằng luật dẫn di nễn tri thức bằng luật dẫn m tột số bài toán hình tri th cức , ta sẽ "g n kèm" nh ng thao tác thắc cầu ữ nghĩa ưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng g p trên ặc biệt là suy luận giải các vấn tri th cức này

Ch ng h n nh khi mô t khái ni m v hình ch nh t, ta sẽ g n kèmẳng ạng ngữ nghĩa ưa tri thức lên máy ải các vấn ệu về tri thức ề tri thức ữ nghĩa ật dẫn ắc cầu

cách tính chu vi, di n tích ệu về tri thức

Frame thưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng đưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc dùng đ ểu diễn tri thức bằng luật dẫn bi uểu diễn tri thức bằng luật dẫn di nễn tri thức bằng luật dẫn nh ng ữ nghĩa tri th cức "chu n"ẩn đoán bệnh là

ho c nh ng ặc biệt là suy luận giải các vấn ữ nghĩa tri th cức đưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc xây d ng d a trên nh ng kinh nghi m ho cựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ữ nghĩa ệu về tri thức ặc biệt là suy luận giải các vấn

các đ c đi m đã đặc biệt là suy luận giải các vấn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc hi u bi t c n kẽ B não c a con ngểu diễn tri thức bằng luật dẫn ến đổi ặc biệt là suy luận giải các vấn ột số bài toán hình ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ưa tri thức lên máyờng dựa trên:i chúng ta

v n luôn "l u tr " r t nhi u các ẫn ưa tri thức lên máy ữ nghĩa ấn ề tri thức tri th cức chung mà khi c n, chúng ta cóầy Đỗ Văn Nhơn đã tận

th "l y ra" đ v n d ng nó trong nh ng v n đ c n ph i gi i quy t.ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ấn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ật dẫn ụng mạng ngữ nghĩa ữ nghĩa ấn ề tri thức ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ải các vấn ải các vấn ến đổiFrame là m t công c thích h p đ ột số bài toán hình ụng mạng ngữ nghĩa ợp sẽ tạo nên ểu diễn tri thức bằng luật dẫn bi uểu diễn tri thức bằng luật dẫn di nễn tri thức bằng luật dẫn nh ng ki u ữ nghĩa ểu diễn tri thức bằng luật dẫn tri th cức này

Frame : XE H I ƠN

Thu c l p ộc lớp ớp : phưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng ti n v n chuy n.ệu về tri thức ật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn

Tên nhà s n xu t : ản xuất đồ hộp thường gắn kèm các nắp mở đồ hộp ngay bên trên ất đồ hộp thường gắn kèm các nắp mở đồ hộp ngay bên trên Audi

Qu c gia c a nhà s n xu t ốc gia của nhà sản xuất ủa nhà sản xuất ản xuất đồ hộp thường gắn kèm các nắp mở đồ hộp ngay bên trên ất đồ hộp thường gắn kèm các nắp mở đồ hộp ngay bên trên : Đ cức

Model : 5000 Turbo

Lo i xe ại xe : Sedan

Tr ng l ọn ư thế nàoợng ng : 3300lb

S l ốc gia của nhà sản xuất ư thế nàoợng ng c a : ử dụng các công cụ phụ như dao mở để đồ hộp, ngày nay các 4 (default)

H p s ộp, ngày nay các ốc gia của nhà sản xuất : 3 s t đ ngố bài toán hình ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ột số bài toán hình

S l ốc gia của nhà sản xuất ư thế nàoợng ng bánh : 4 (default)

Máy (tham chi u đ n frame Máy) ế suy luận trên các luật sinh ế suy luận trên các luật sinh

Ki u ể đồ hộp, ngày nay các : In-line, overhead cam

S xy-lanh ốc gia của nhà sản xuất : 5

Kh năng tăng t c ản xuất đồ hộp thường gắn kèm các nắp mở đồ hộp ngay bên trên ốc gia của nhà sản xuất

Mã l c : 140 hpựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy

C u trúc m t Frame xe h iấn ột số bài toán hình ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên

I.4.2 C u trúc c a Frame ấn đề tối ưu luật ủa Frame

M i m t ỗ Văn Nhơn đã tận ột số bài toán hình frame mô t m t ải các vấn ột số bài toán hình đ i t ốc gia của nhà sản xuất ư thế nàoợng ng (object) M t ột số bài toán hình frame bao g m 2ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, scriptthành ph n c b n là ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn slot và facet M t ột số bài toán hình slot là m t thu c tính đ c t đ iột số bài toán hình ột số bài toán hình ặc biệt là suy luận giải các vấn ải các vấn ố bài toán hình

tưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng đưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nên bi uc ểu diễn tri thức bằng luật dẫn di nễn tri thức bằng luật dẫn b i ở góc độ frame Ví d : trong ụng mạng ngữ nghĩa frame mô t xe h i, có haiải các vấn ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên

slot là tr ng l ọn ư thế nàoợng và lo i máy ng ại xe

M i slot có th ch a m t ho c nhi u ỗ Văn Nhơn đã tận ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ức ột số bài toán hình ặc biệt là suy luận giải các vấn ề tri thức facet Các facet (đôi lúc đưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc

g i là slot "con") đ c t m t s thông tin ho c th t c liên quan đ nọc ặc biệt là suy luận giải các vấn ải các vấn ột số bài toán hình ố bài toán hình ặc biệt là suy luận giải các vấn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ụng mạng ngữ nghĩa ến đổithu c tính đột số bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc mô t b i slot Facet có nhi u lo i khác nhau, sau đây làải các vấn ở góc độ ề tri thức ạng ngữ nghĩa

m t s facet thột số bài toán hình ố bài toán hình ưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng g p:ặc biệt là suy luận giải các vấn

- Value (giá tr ) ị để mở đồ hộp nữa! : cho bi t ến đổi giá tr ị để mở đồ hộp nữa! c a thu c tính đó (nh xanh, đ ,ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình ưa tri thức lên máy ỏ THÌ bạn không được đi thẳng,tím vàng n u slot là màu xe) ến đổi

- Default (giá tr m c đ nh) ị để mở đồ hộp nữa! ặc định) ị để mở đồ hộp nữa! : h th ng sẽ t đ ng s d ng giá trệu về tri thức ố bài toán hình ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ột số bài toán hình ử dụng mạng ngữ nghĩa ụng mạng ngữ nghĩa ị từ, mạng ngữtrong facet này n u slot là r ng (nghĩa là ch ng có đ c t nào!).ến đổi ỗ Văn Nhơn đã tận ẳng ặc biệt là suy luận giải các vấn ải các vấn

Ch ng h n trong ẳng ạng ngữ nghĩa frame v xe, xét slot v ề tri thức ề tri thức s l ốc gia của nhà sản xuất ư thế nàoợng ng bánh. Slot này

sẽ có giá tr 4 Nghĩa là, m c đ nh m t chi c xe h i sẽ có 4 bánh! ị từ, mạng ngữ ặc biệt là suy luận giải các vấn ị từ, mạng ngữ ột số bài toán hình ến đổi ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên

- Range (mi n giá tr ) ền giá trị) ị để mở đồ hộp nữa! : (tưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng t nh ki u bi n), cho bi t giá trựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ưa tri thức lên máy ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ến đổi ến đổi ị từ, mạng ngữslot có th nh n nh ng lo i giá tr gì (nh s nguyên, s th c,ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ật dẫn ữ nghĩa ạng ngữ nghĩa ị từ, mạng ngữ ưa tri thức lên máy ố bài toán hình ố bài toán hình ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy

ch cái, ) ữ nghĩa

- If added: mô t m t hành đ ng sẽ đải các vấn ột số bài toán hình ột số bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc thi hành khi m t giá trột số bài toán hình ị từ, mạng ngữtrong slot đưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc thêm vào (ho c đặc biệt là suy luận giải các vấn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc hi u ch nh) Th t cệu về tri thức ỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ụng mạng ngữ nghĩa

thưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng đưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc vi t dến đổi ưa tri thức lên máyới thiệu về tri thức ạng ngữ nghĩai d ng m t script ột số bài toán hình

- If needed : đưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc s d ng khi slot không có giá tr nào Facet môử dụng mạng ngữ nghĩa ụng mạng ngữ nghĩa ị từ, mạng ngữ

t m t hàm đ tính ra giá tr c a slot.ải các vấn ột số bài toán hình ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ị từ, mạng ngữ ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện

I.4.3 Tính k th a ế suy luận trên các luật sinh ừa

Trong th c t , m t h th ng trí tu nhân t o thựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ến đổi ột số bài toán hình ệu về tri thức ố bài toán hình ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng s d ngử dụng mạng ngữ nghĩa ụng mạng ngữ nghĩanhi u ề tri thức frame đưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc liên k t v i nhau theo m t cách nào đó M t trongến đổi ới thiệu về tri thức ột số bài toán hình ột số bài toán hình

nh ng đi m thú v c a ữ nghĩa ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ị từ, mạng ngữ ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện frame là tính phân c p Đ c tính này cho phépấn ặc biệt là suy luận giải các vấn

k th a các tính ch t gi a các ến đổi ừu tượng đã biết; ấn ữ nghĩa frame

Hình sau đây cho th y c u trúc phân c p c a các lo i hình hình h cấn ấn ấn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ạng ngữ nghĩa ọc

c b n G c c a cây trên cùng tơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ố bài toán hình ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ở góc độ ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng ng v i m c đ tr u tức ới thiệu về tri thức ức ột số bài toán hình ừu tượng đã biết; ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng cao

nh t Các ấn frame n m dằng luật dẫn ở góc độ ưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứci cùng (không có frame con nào) g i là lá.ọc

Nh ng ữ nghĩa frame n m m c th p h n có th th a k t t c nh ng tínhằng luật dẫn ở góc độ ức ấn ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ừu tượng đã biết; ến đổi ấn ải các vấn ữ nghĩa

ch t c a nh ng ấn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ữ nghĩa frame cao h n ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên

Các frame cha sẽ cung c p nh ng mô t t ng quát v th c th ấn ữ nghĩa ải các vấn ổi ề tri thức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ểu diễn tri thức bằng luật dẫn Frame có

c p càng cao thì m c đ t ng quát càng cao Thông thấn ức ột số bài toán hình ổi ưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng, frame cha

sẽ bao g m các ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script đ nh nghĩa ị để mở đồ hộp nữa! c a các thu c tính Còn các ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình frame con sẽ ch aức

đ ng giá tr th c s c a các thu c tính này ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ị từ, mạng ngữ ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình

Quan h gi a các đ i tệu về tri thức ữ nghĩa ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng hình h c ph ngọc ẳng

I.5 Bi u di n tri th c b ng Script ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn Siêu ức ằng luật dẫn

Script là m t cách bi u di n tri th c tột số bài toán hình ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng t nh frame nh ngựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ưa tri thức lên máy ưa tri thức lên máythay vì đ c t m t đ i tặc biệt là suy luận giải các vấn ải các vấn ột số bài toán hình ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng, nó mô t ải các vấn m t chu i các s ki n ộp, ngày nay các ỗi ự kiện ban đầu: ện ban đầu: Đ mô tểu diễn tri thức bằng luật dẫn ải các vấnchu i s ki n, script s d ng m t dãy các ỗ Văn Nhơn đã tận ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ử dụng mạng ngữ nghĩa ụng mạng ngữ nghĩa ột số bài toán hình slot ch a thông tin v các conức ề tri thức

ngưa tri thức lên máyờng dựa trên:i, đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng và hành đ ng liên quan đ n s ki n đó ột số bài toán hình ến đổi ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

Tuy c u trúc c a các script là r t khác nhau tùy theo bài toán,ấn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ấn

nh ng nhìn chung m t script thưa tri thức lên máy ột số bài toán hình ưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng bao g m các thành ph n sau : ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận

- Đi u ki n vào ền giá trị) ện ban đầu: (entry condition): mô t nh ng tình hu ngải các vấn ữ nghĩa ố bài toán hình

ho c đi u ki n c n đặc biệt là suy luận giải các vấn ề tri thức ệu về tri thức ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc th a mãn trỏ THÌ bạn không được đi thẳng, ưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứcc khi các s ki n trongựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thứcscript có th di n ra ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn

- Role (đóng vai): là nh ng con ngữ nghĩa ưa tri thức lên máyờng dựa trên:i có liên quan trong script

- Prop (tác t ): ốc gia của nhà sản xuất là t t c nh ng đ i tấn ải các vấn ữ nghĩa ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng đưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nên ử dụng mạng ngữ nghĩa ụng mạng ngữ nghĩac s d ng trongcác chu i s ki n sẽ di n ra ỗ Văn Nhơn đã tận ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ễn tri thức bằng luật dẫn

- Scene(Tình hu ng) ốc gia của nhà sản xuất : là chu i s ki n th c s di n ra ỗ Văn Nhơn đã tận ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ễn tri thức bằng luật dẫn

- Result (K t qu ) ết, ản xuất đồ hộp thường gắn kèm các nắp mở đồ hộp ngay bên trên : tr ng thái c a các ạng ngữ nghĩa ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện Role sau khi script đã thi

hành xong

- Track (phiên b n) ản xuất đồ hộp thường gắn kèm các nắp mở đồ hộp ngay bên trên : mô t m t bi n th (ho c trải các vấn ột số bài toán hình ến đổi ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ặc biệt là suy luận giải các vấn ưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng h p đ cợp sẽ tạo nên ặc biệt là suy luận giải các vấn

bi t) có th x y ra trong đo n script ệu về tri thức ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ải các vấn ạng ngữ nghĩa

Script r t h u d ng trong vi c d đoán đi u gì sẽ x y đ n trongấn ữ nghĩa ụng mạng ngữ nghĩa ệu về tri thức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ề tri thức ải các vấn ến đổi

nh ng tình hu ng xác đ nh Th m chí trong nh ng tình hu ng ch aữ nghĩa ố bài toán hình ị từ, mạng ngữ ật dẫn ữ nghĩa ố bài toán hình ưa tri thức lên máy

di n ra, script còn cho phép máy tính ễn tri thức bằng luật dẫn d đoán ự kiện ban đầu: đưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc vi c gì sẽ x y ra vàệu về tri thức ải các vấn

x y ra đ i v i ai và vào th i đi m nào N u máy tính kích ho t m tải các vấn ố bài toán hình ới thiệu về tri thức ờng dựa trên: ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ến đổi ạng ngữ nghĩa ột số bài toán hình script, ngưa tri thức lên máyờng dựa trên:i dùng có th đ t câu h i và h th ng có th suy ra đểu diễn tri thức bằng luật dẫn ặc biệt là suy luận giải các vấn ỏ THÌ bạn không được đi thẳng, ệu về tri thức ố bài toán hình ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc

nh ng câu tr l i chính xác mà không c n ngữ nghĩa ải các vấn ờng dựa trên: ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ưa tri thức lên máyờng dựa trên:i dùng cung c p thêmấnnhi u thông tin (trong m t s trề tri thức ột số bài toán hình ố bài toán hình ưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng h p có th không c n thêm thôngợp sẽ tạo nên ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ầy Đỗ Văn Nhơn đã tậntin) Do đó, cũng gi ng nh frame, script là m t d ng bi u di n tri th cố bài toán hình ưa tri thức lên máy ột số bài toán hình ạng ngữ nghĩa ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức

tưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng đ i h u d ng vì nó cho phép ta mô t chính xác nh ng tìnhố bài toán hình ữ nghĩa ụng mạng ngữ nghĩa ải các vấn ữ nghĩa

hu ng "chu n" mà con ngố bài toán hình ẩn đoán bệnh là ưa tri thức lên máyờng dựa trên: ẫni v n th c hi n m i ngày ho c đã n m b tựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ỗ Văn Nhơn đã tận ặc biệt là suy luận giải các vấn ắc cầu ắc cầu.chính xác

I.6 Mô hình COKB

I.6.1 Đ nh nghĩa v mô hình COKB ịnh nghĩa về mô hình COKB ề tri thức

Mô hình bi u di n tri th c COKB (Computational Objectsểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ứcKnowledge Base) là m t mô hình tri th c c a các đ i tột số bài toán hình ức ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng tính toán

Mô hình COKB là m t h th ng g m 6 thành ph n chính đột số bài toán hình ệu về tri thức ố bài toán hình ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc ký hi uệu về tri thức

b i b 6 nh sau: ở góc độ ột số bài toán hình ưa tri thức lên máy

(C,H,R,Opts, Funcs,Rules)

T p h p C (các khái ni m v các C_Object): ận" ợng ện ban đầu: ền giá trị)

Các khái ni m đệu về tri thức ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc xây d ng d a trên các đ i tựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng M i kháiỗ Văn Nhơn đã tận

ni m là m t l p các đ i tệu về tri thức ột số bài toán hình ới thiệu về tri thức ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng tính toán có c u trúc nh t đ nh và đấn ấn ị từ, mạng ngữ ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nêncphân c p theo s thi t l p c a c u trúc đ i tấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ến đổi ật dẫn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ấn ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng, bao g m: ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script

- Các đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng (hay khái ni m) n n: là các đ i tệu về tri thức ề tri thức ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng (hay khái

ni m) đệu về tri thức ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc m c nhiên th a nh n Ví d : nh m t s đ i tặc biệt là suy luận giải các vấn ừu tượng đã biết; ật dẫn ụng mạng ngữ nghĩa ưa tri thức lên máy ột số bài toán hình ố bài toán hình ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng

ki u boolean (logic), s t nhiên (natural), s nguyên (integer),ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ố bài toán hình ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ố bài toán hình

s th c (real), t p h p (set), danh sách (list) hay m t s ki u tố bài toán hình ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ật dẫn ợp sẽ tạo nên ột số bài toán hình ố bài toán hình ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy

đ nh nghĩa ị từ, mạng ngữ

- Các đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng c b n (hay khái ni m) c b n c p 0: có c u trúcơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ệu về tri thức ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ấn ấn

r ng ho c có c u trúc thi t l p trên m t s thu c tính ki u kháiỗ Văn Nhơn đã tận ặc biệt là suy luận giải các vấn ấn ến đổi ật dẫn ột số bài toán hình ố bài toán hình ột số bài toán hình ểu diễn tri thức bằng luật dẫn

ni m n n: Các đ i tệu về tri thức ề tri thức ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng(hay khái ni m) này làm n n cho cácệu về tri thức ề tri thức

đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng(hay các khái ni m) c p cao h n Ví d : đ i tệu về tri thức ấn ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ụng mạng ngữ nghĩa ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênngDIEM có ki u mô t không có c u trúc thi t l p ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ải các vấn ấn ến đổi ật dẫn

- Các đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng (hay khái ni m) c p 1: Các đ i tệu về tri thức ấn ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng này ch cóỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rấtcác thu c tính ki u khái ni m n n và có th đột số bài toán hình ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ệu về tri thức ề tri thức ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc thi t l p trênến đổi ật dẫn

m t danh sách n n các đ i tột số bài toán hình ề tri thức ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng c b n Ví d : đ i tơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ụng mạng ngữ nghĩa ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênngDOAN[A,B] trong đó A, B là các đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng c b n lo i DIEM,ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ạng ngữ nghĩathu c tính a bi u th đ dài đo n th ng có ki u tột số bài toán hình ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ị từ, mạng ngữ ột số bài toán hình ạng ngữ nghĩa ẳng ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng ng làức

“real”

- Các đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng (hay khái ni m) c p 2: Các đ i tệu về tri thức ấn ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng này có cácthu c tính ki u khái ni m n n và các thu c tính lo i đ i tột số bài toán hình ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ệu về tri thức ề tri thức ột số bài toán hình ạng ngữ nghĩa ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng

c p 1, có th đấn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc thi t l p trên m t danh sách n n các đ iến đổi ật dẫn ột số bài toán hình ề tri thức ố bài toán hình

tưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng c b n Ví d : đ i tơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ụng mạng ngữ nghĩa ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng TAMGIAC[A,B,C] trong đó A, B, C

là các đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng c b n lo i DIEM, các thu c tính nh GocA, a, Sơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ạng ngữ nghĩa ột số bài toán hình ưa tri thức lên máy

có ki u tểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng ng là “GOC[C,A,B]”, “DOAN[B,C]”, “real” ức

- Các đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng (hay khái ni m) c p n >0: Các đ i tệu về tri thức ấn ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng này cócác thu c tính ki u khái ni m n n và các thu c tính lo i đ iột số bài toán hình ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ệu về tri thức ề tri thức ột số bài toán hình ạng ngữ nghĩa ố bài toán hình

tưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng c p th p h n, có th đấn ấn ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc thi t l p trên m t danh sáchến đổi ật dẫn ột số bài toán hình

n n các đ i tề tri thức ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng c p th p h n ấn ấn ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên

C u trúc bên trong c a m i l p đ i tấn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ỗ Văn Nhơn đã tận ới thiệu về tri thức ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng:

- Ki u đ i tểu diễn tri thức bằng luật dẫn ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng: Ki u này có th là ki u thi t l p trên m t danhểu diễn tri thức bằng luật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ến đổi ật dẫn ột số bài toán hình sách n n các đ i tề tri thức ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng c p th p h n ấn ấn ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên

- Danh sách các thu c tính c a đ i tột số bài toán hình ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng: M i thu c tính có ki uỗ Văn Nhơn đã tận ột số bài toán hình ểu diễn tri thức bằng luật dẫn

th c, ki u đ i tựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng c b n hay ki u đ i tơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng c p th p h n.ấn ấn ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênPhân ra làm 2 lo i là t p các thu c tính thi t l p c a đ i tạng ngữ nghĩa ật dẫn ột số bài toán hình ến đổi ật dẫn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng

và t p các thu c tính khác (còn g i là t p thu c tính) ật dẫn ột số bài toán hình ọc ật dẫn ột số bài toán hình

- T p h p các đi u ki n ràng bu c trên các thu c tính ật dẫn ợp sẽ tạo nên ề tri thức ệu về tri thức ột số bài toán hình ột số bài toán hình

- T p h p các tính ch t n i t i hay s ki n v n có liên quan đ nật dẫn ợp sẽ tạo nên ấn ột số bài toán hình ạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ố bài toán hình ến đổicác thu c tính c a đ i tột số bài toán hình ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng

- T p h p các quan h suy di n - tính toán trên các thu c tính c aật dẫn ợp sẽ tạo nên ệu về tri thức ễn tri thức bằng luật dẫn ột số bài toán hình ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện

đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng Các quan h này th hi n các lu t suy di n và choệu về tri thức ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ệu về tri thức ật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫnphép ta có th tính toán m t hay m t s thu c tính t các thu cểu diễn tri thức bằng luật dẫn ột số bài toán hình ột số bài toán hình ố bài toán hình ột số bài toán hình ừu tượng đã biết; ột số bài toán hình tính khác c a đ i tủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng

- T p h p các lu t suy di n trên các lo i s ki n khác nhau liênật dẫn ợp sẽ tạo nên ật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thứcquan đ n các thu c tính c a đ i tến đổi ột số bài toán hình ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng hay b n thân đ i tải các vấn ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng

M i lu t suy di n có d ng: {các s ki n gi thi t} ỗ Văn Nhơn đã tận ật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ải các vấn ến đổi  {các s ki nựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

k t lu n} ến đổi ật dẫn

T p h p H (các quan h phân c p gi a các đ i t ận" ợng ện ban đầu: ất đồ hộp thường gắn kèm các nắp mở đồ hộp ngay bên trên ữa! ốc gia của nhà sản xuất ư thế nàoợng ng)

Trong t p C, ta có các quan h mà theo đó có th có nh ng kháiật dẫn ệu về tri thức ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ữ nghĩa

ni m là s đ c bi t hoá c a nh ng khái ni m khác Có th nói, H là m tệu về tri thức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ặc biệt là suy luận giải các vấn ệu về tri thức ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ữ nghĩa ệu về tri thức ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ột số bài toán hình

bi u đ Hasse trên C khi xem quan h phân c p là m t quan h th tểu diễn tri thức bằng luật dẫn ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ệu về tri thức ấn ột số bài toán hình ệu về tri thức ức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máytrên C

C u trúc c a m t quan h phân c p:ấn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình ệu về tri thức ấn

[<tên l p đ i t ớp: ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng c p cao>, <tên l p đ i t ấn đề tối ưu luật ớp: ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng c p th p> ] ấn đề tối ưu luật ấn đề tối ưu luật

T p h p R các khái ni m v các lo i quan h trên các C-Object ận" ợng ện ban đầu: ền giá trị) ại xe ện ban đầu:

M i quan h đỗ Văn Nhơn đã tận ệu về tri thức ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc xác đ nh b i tên quan h và danh sách các lo iị từ, mạng ngữ ở góc độ ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa

đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng c a quan h Đ i v i quan h 2 hay 3 ngôi thì quan h có thủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ệu về tri thức ố bài toán hình ới thiệu về tri thức ệu về tri thức ệu về tri thức ểu diễn tri thức bằng luật dẫn

có các tính ch t nh tính ph n x , tính ph n x ng, tính đ i x ng và tínhấn ưa tri thức lên máy ải các vấn ạng ngữ nghĩa ải các vấn ức ố bài toán hình ức

b c c u ắc cầu ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận

C u trúc c a m t quan h :ấn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình ệu về tri thức

[ < tên quan h > , < lo i đ i t ệ Thông Tin ại Học Quốc Gia TP.HCM ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng > , < lo i đ i t ại Học Quốc Gia TP.HCM ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng > ,…] , {<

tính ch t > , < tính ch t >} ấn đề tối ưu luật ấn đề tối ưu luật

T p h p Opts các toán t ận" ợng ử dụng các công cụ phụ như dao mở để đồ hộp, ngày nay các

Các toán t th hi n các qui t c tính toán nh t đ nh trên các bi nử dụng mạng ngữ nghĩa ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ệu về tri thức ắc cầu ấn ị từ, mạng ngữ ến đổi

th c cũng nh trên các đ i tựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ưa tri thức lên máy ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng Ch ng h n nh các phép toán s h c,ẳng ạng ngữ nghĩa ưa tri thức lên máy ố bài toán hình ọccác phép tính toán trên các đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng đo n, góc tạng ngữ nghĩa ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng t nh đ i v iựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ưa tri thức lên máy ố bài toán hình ới thiệu về tri thứccác bi n th c hay các phép tính toán vecto, tính toán ma tr n,… Trongến đổi ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ật dẫn

trưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng h p các phép toán 2 ngôi thì phép toán có th có các tính ch tợp sẽ tạo nên ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ấn

nh tính giao hoán, tính k t h p,tính ngh ch đ o, tính trung hoà ưa tri thức lên máy ến đổi ợp sẽ tạo nên ị từ, mạng ngữ ải các vấn

T p h p Funcs các hàm ận" ợng

T p h p Funcs trong mô hình COKB th hi n tri th c v các hàmật dẫn ợp sẽ tạo nên ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ệu về tri thức ức ề tri thứchay nói cách khác là th hi n tri th c v các khái ni m và các qui t cểu diễn tri thức bằng luật dẫn ệu về tri thức ức ề tri thức ệu về tri thức ắc cầu.tính toán trên các bi n th c cũng nh trên các lo i C-Object, đến đổi ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ưa tri thức lên máy ạng ngữ nghĩa ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc xây

d ng thông qua các quan h tính toán d ng hàm M i hàm đựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ỗ Văn Nhơn đã tận ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc xác

đ nh b i <tên hàm>, danh sách các đ i s và m t qui t c đ nh nghĩa hàmị từ, mạng ngữ ở góc độ ố bài toán hình ố bài toán hình ột số bài toán hình ắc cầu ị từ, mạng ngữ

v phề tri thức ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng di n toán h c.ệu về tri thức ọc

r : {sk 1 , sk 2 , , sk m }  {sk m+1 , sk m+2 , , sk n }.

C u trúc c a m t lu t:ấn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình ật dẫn

[ Kind, BasicO, Hypos, Goals]

Trong đó:

- Kind: lo i lu t ạng ngữ nghĩa ật dẫn

- BaseO: t p các đ i tật dẫn ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng c b n ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn

- Hypos: t p các s ki n gi thi t c a m t lu t ật dẫn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ải các vấn ến đổi ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình ật dẫn

- Goals: t p các s ki n k t lu n c a m t lu t ật dẫn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ến đổi ật dẫn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình ật dẫn

I.6.2 T ch c c s tri th c theo COKB ổ chức cơ sở tri thức theo COKB ức ơ chế suy luận trên các luật sinh ở tri thức theo COKB ức

C s tri th c đơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ở góc độ ức ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nên ổic t ch c b i m t h th ng t p tin văn b n cóức ở góc độ ột số bài toán hình ệu về tri thức ố bài toán hình ật dẫn ải các vấn

c u trúc d a trên m t s t khoá và qui ấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ột số bài toán hình ố bài toán hình ừu tượng đã biết; ưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứcc v cú pháp, th hi n cácề tri thức ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ệu về tri thứcthành ph n trong mô hình tri th c COKB H th ng này bao g m các t pầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ức ệu về tri thức ố bài toán hình ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ật dẫntin nh sau:ưa tri thức lên máy

- T p tin ật dẫn OBJECT.txt : L u tr t t c các khái ni m đ i tưa tri thức lên máy ữ nghĩa ấn ải các vấn ệu về tri thức ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng c aủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện

c s tri th c.ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ở góc độ ức

- T p tin ật dẫn HIERARCHY.txt: L u l i các bi u đ Hasse th hi nưa tri thức lên máy ạng ngữ nghĩa ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ệu về tri thứcquan h phân c p đ c bi t hoá gi a các lo i đ i tệu về tri thức ấn ặc biệt là suy luận giải các vấn ệu về tri thức ữ nghĩa ạng ngữ nghĩa ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng C-Object

- T p tin ật dẫn RELATIONS.txt: L u tr t t c các quan h cũng nh cácưa tri thức lên máy ữ nghĩa ấn ải các vấn ệu về tri thức ưa tri thức lên máytính ch t gi a các lo i đ i tấn ữ nghĩa ạng ngữ nghĩa ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng C-Object

- T p tin ật dẫn OPERATORS.txt: l u tr các thông tin, c s tri th c c aưa tri thức lên máy ữ nghĩa ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ở góc độ ức ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiệnthành ph n toán t trên các đ i tầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ử dụng mạng ngữ nghĩa ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng C-Object

- T p tin ật dẫn OPERATORS_DEF.txt: L u tr đ nh nghĩa v các lo iưa tri thức lên máy ữ nghĩa ị từ, mạng ngữ ề tri thức ạng ngữ nghĩatoán t hay đ nh nghĩa c a các th t c tính toán ph c v toán t ử dụng mạng ngữ nghĩa ị từ, mạng ngữ ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ụng mạng ngữ nghĩa ụng mạng ngữ nghĩa ụng mạng ngữ nghĩa ử dụng mạng ngữ nghĩa

- T p tin ật dẫn RULES.txt: L u tr các h lu t trên các lo i đ i tưa tri thức lên máy ữ nghĩa ệu về tri thức ật dẫn ạng ngữ nghĩa ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng vàcác s ki n trong c s tri th c ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ở góc độ ức

- T p tin ật dẫn FUNCTIONS.txt: L u tr cách khai báo hàm, thông tin vưa tri thức lên máy ữ nghĩa ề tri thức

h m trên các C-Object.ải các vấn

- T p tin ật dẫn FUNCTIONS_DEF.txt: L u tr đ nh nghĩa v các hàmưa tri thức lên máy ữ nghĩa ị từ, mạng ngữ ề tri thứctrên các đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng và các s ki n ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

- Các t p tin có tên ật dẫn <tên các C-OBJECT>.txt: L u tr c u trúc c aưa tri thức lên máy ữ nghĩa ấn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện

đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng <tên khái ni m C-Object> ệu về tri thức

I.6.3 S đ t ch c c s tri th c ơ chế suy luận trên các luật sinh ồ tổ chức cơ sở tri thức ổ chức cơ sở tri thức theo COKB ức ơ chế suy luận trên các luật sinh ở tri thức theo COKB ức

M i liên h v c u trúc thông tin trong c s tri th c có th đố bài toán hình ệu về tri thức ề tri thức ấn ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ở góc độ ức ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nêncminh ho trên s đ sau đây:ạng ngữ nghĩa ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script

S đ t ch c theo mô hình COKBơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ổi ức

I.6.4 Ngôn ng đ c t theo mô hình COKB ữ nghĩa ặc tả theo mô hình COKB ả theo mô hình COKB

- Ngôn ng đ c t theo mô hình COKB đữ nghĩa ặc biệt là suy luận giải các vấn ải các vấn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc xây d ng đ bi uựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn

di n cho các tri th c có d ng COKB Ngôn ng này bao g m cácễn tri thức bằng luật dẫn ức ạng ngữ nghĩa ữ nghĩa ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, scriptthành ph nầy Đỗ Văn Nhơn đã tận :

o T p h p các kí tật dẫn ợp sẽ tạo nên ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy : ch , s và các ký t đ c bi t ữ nghĩa ố bài toán hình ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ặc biệt là suy luận giải các vấn ệu về tri thức

o T v ngừu tượng đã biết; ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy : t khóa và tên ừu tượng đã biết;

o Các ki u d li uểu diễn tri thức bằng luật dẫn ữ nghĩa ệu về tri thức : Các ki u d li u c b n và các lo i có c uểu diễn tri thức bằng luật dẫn ữ nghĩa ệu về tri thức ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ạng ngữ nghĩa ấntrúc

o Các bi u th c và câu ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ức

o Các câu l nh.ệu về tri thức

o Cú pháp quy đ nh cho các thành ph n c a mô hình COKB ị từ, mạng ngữ ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện

I.6.5 Các lo i s ki n trong mô hình COKB ại Học Quốc Gia TP.HCM ực hiện: ệ Thông Tin

- S ki n lo i 1: S ki n thông tin v lo i c a đ i tựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ề tri thức ạng ngữ nghĩa ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng

C u trúc s ki n: ấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức [<đ i t ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng>, <lo i đ i t ại Học Quốc Gia TP.HCM ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng>]

- S ki n lo i 2: S ki n v tính xác đ nh c a m t đ i tựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ề tri thức ị từ, mạng ngữ ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng hay

c a m t thu c tính c a đ i tủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình ột số bài toán hình ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng

C u trúc s ki n:ấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

<đ i t ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng> |<đ i t ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng >.<thu c tính> ộc tính>

- S ki n lo i 3: S ki n v tính xác đ nh c a m t đ i tựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ề tri thức ị từ, mạng ngữ ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng hay

c a m t thu c tính c a đ i tủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình ột số bài toán hình ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng thông qua bi u th c h ng.ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ức ằng luật dẫn

C u trúc s ki n: ấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

<đ i t ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng> | <đ i t ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng >.<thu c tính> = <bi u th c ộc tính> ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ức

h ng> ằng luật dẫn

- S ki n lo i 4: S ki n v s b ng nhau c a m t đ i tựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ề tri thức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ằng luật dẫn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng hay

m t thu c tính c a đ i tột số bài toán hình ột số bài toán hình ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng v i m t đ i tới thiệu về tri thức ột số bài toán hình ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng hay m t thu cột số bài toán hình ột số bài toán hình tính khác

C u trúc s ki n: ấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

<đ i t ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng> | <đ i t ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng >.<thu c tính> = <đ i t ộc tính> ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng>

| <đ i t ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng >.<thu c tính> ộc tính>

- S ki n lo i 5: S ki n v s ph thu c gi a các đ i tựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ề tri thức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ụng mạng ngữ nghĩa ột số bài toán hình ữ nghĩa ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng vàcác thu c tính c a các đ i tột số bài toán hình ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng thông qua m t công th c tínhột số bài toán hình ứctoán hay m t đ ng th c theo các đ i tột số bài toán hình ẳng ức ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng hay các thu c tính.ột số bài toán hình

C u trúc s ki n:ấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

<đ i t ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng>|<đ i t ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng >.<thu c tính>=<bi u th c ộc tính> ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ức theo các đ i t ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng hay thu c tính > ộc tính>

- S ki n lo i 6: S ki n v m t quan h trên các đ i tựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ề tri thức ột số bài toán hình ệu về tri thức ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng haytrên các thu c tính c a các đ i tột số bài toán hình ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng

C u trúc s ki n: ấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

[<tên quan h >,<object1>,<object2>,…] ệ Thông Tin

- S ki n lo i 7: S ki n v tính xác đ nh c a m t hàm.ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ề tri thức ị từ, mạng ngữ ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình

C u trúc s ki n: ấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức <hàm>

- S ki n lo i 8: S ki n v tính xác đ nh c a m t hàm thông quaựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ề tri thức ị từ, mạng ngữ ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình

m t bi u th c h ng.ột số bài toán hình ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ức ằng luật dẫn

C u trúc s ki n: ấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

<hàm> = <bi u th c h ng> ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ức ằng luật dẫn

- S ki n lo i 9: S ki n v s b ng nhau gi a m t đ i tựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ề tri thức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ằng luật dẫn ữ nghĩa ột số bài toán hình ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng haythu c tính v i m t hàm.ột số bài toán hình ới thiệu về tri thức ột số bài toán hình

C u trúc s ki n: ấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

<đ i t ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng> | <đ i t ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng >.<thu c tính> = <hàm> ộc tính>

- S ki n lo i 10: S ki n v s b ng nhau c a m t hàm v i m tựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ề tri thức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ằng luật dẫn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình ới thiệu về tri thức ột số bài toán hình hàm khác

C u trúc s ki n: ấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

<hàm> = <hàm>

- S ki n lo i 11: S ki n v s ph thu c c a m t hàm theo cácựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ề tri thức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ụng mạng ngữ nghĩa ột số bài toán hình ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ột số bài toán hình hàm hay các đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng khác thông qua m t công th c tính toán.ột số bài toán hình ức

C u trúc s ki n:ấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

<hàm> = <bi u th c theo các hàm hay các đ i t ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ức ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng>

- S ki n lo i 12: S ki n v s ph thu c gi a các hàm hay cácựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ề tri thức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ụng mạng ngữ nghĩa ột số bài toán hình ữ nghĩa

đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng thông qua m t đ ng th c theo các hàm hay các đ iột số bài toán hình ẳng ức ố bài toán hình

tưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng

C u trúc s ki n:ấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

<đ ng th c theo các hàm hay các đ i t ẳng ức ốc Gia TP.HCM ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] ng>

I.6.6 Đ nh nghĩa các b ịnh nghĩa về mô hình COKB ướp: c gi i cho mô hình COKB ả theo mô hình COKB

- Deduce_from3s: suy ra các s ki n lo i 2 t các s ki n lo i ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ừu tượng đã biết; ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa

- Deduce_from43s: suy ra các s ki n m i lo i 3 t các s ki nựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ới thiệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ừu tượng đã biết; ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

lo i 3 và 4 b ng cách thay th các bi n trong s ki n lo i 3 vàoạng ngữ nghĩa ằng luật dẫn ến đổi ến đổi ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa

s ki n lo i 4.ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa

- Deduce_from53s: suy ra các s ki n m i lo i 3, 4, 5 t các sựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ới thiệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ừu tượng đã biết; ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy

ki n lo i 3 và 5 b ng cách thay th các bi n trong s ki n lo i 3ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ằng luật dẫn ến đổi ến đổi ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩavào s ki n lo i 5.ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa

- Deduce_from45s: suy ra các s ki n m i lo i 3 t các s ki nựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ới thiệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ừu tượng đã biết; ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

lo i 4 và 5 b ng cách gi i h phạng ngữ nghĩa ằng luật dẫn ải các vấn ệu về tri thức ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng trình

- Deduce_from8s: suy ra các s ki n lo i 7 t các s ki n lo i 8.ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ừu tượng đã biết; ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa

- Deduce_from983s: suy ra các s ki n lo i 3, 8 t các s ki n lo iựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ừu tượng đã biết; ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa

3, 8, 9 b ng cách thay th các s ki n lo i 8 (hay s ki n lo i 3)ằng luật dẫn ến đổi ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩavào các s ki n lo i 9 ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa

- Deduce_Objects: th c hi n suy di n và tính toán bên trong c uựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ễn tri thức bằng luật dẫn ấntrúc c a t ng đ i tủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ừu tượng đã biết; ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng Các đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng tham gia vào bưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứcc gi i cóải các vấn

kh năng tham gia vào các bải các vấn ưa tri thức lên máyới thiệu về tri thứcc gi i có kh năng th c hi n cácải các vấn ải các vấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thứchành vi nh t đ nh đ phát sinh s ki n m i, th c hi n suy di nấn ị từ, mạng ngữ ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ới thiệu về tri thức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ễn tri thức bằng luật dẫntính toán trên các thu c tính c a đ i tột số bài toán hình ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng, b n thân đ i tải các vấn ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng

hay các đ i tố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng liên quan đưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc thi t l p trên n n c a đ iến đổi ật dẫn ề tri thức ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ố bài toán hình

tưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng

- Deduce_from9s: suy ra các s ki n lo i 2, 3 , 6, 7, 8 t các s ki nựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ạng ngữ nghĩa ừu tượng đã biết; ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

lo i 9 b ng cách th c hi n tính toán hàm ạng ngữ nghĩa ằng luật dẫn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức

- Deduce_Rules: dò tìm lu t có th áp d ng đật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ụng mạng ngữ nghĩa ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc

- Deduce_Funcs: dò tìm hàm có th áp d ng đểu diễn tri thức bằng luật dẫn ụng mạng ngữ nghĩa ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc

- Deduce_EqsGoal: gi i h phải các vấn ệu về tri thức ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng trình đ n gi n g m n phơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênngtrình n n.ẩn đoán bệnh là

I.6.7 Ưu điểm của mô hình COKB u đi m c a mô hình COKB ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ủa Frame

Thông qua nh ng khái ni m v các mô hình bi u di n tri th c tiêuữ nghĩa ệu về tri thức ề tri thức ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức

bi u đã đểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc bi t ta đã th y đến đổi ấn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc m t s u đi m cũng nh nh ngột số bài toán hình ố bài toán hình ưa tri thức lên máy ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máy ữ nghĩakhuy t đi m c a chúng Đ làm rõ h n ta có b ng li t kê u khuy t c aến đổi ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ệu về tri thức ưa tri thức lên máy ến đổi ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiệncác phưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng pháp bi u di n tri th c: ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức

P.Pháp Ưu điểm của mô hình COKB u đi m ểu diễn tri thức bằng luật dẫn Nh ượng cấp cao>, <tên lớp đối tượng cấp thấp> ] c đi m ểu diễn tri thức bằng luật dẫn

Lu t ật dẫn

sinh Cú pháp đ n gi n, d hi u,di n d ch đ n gi n, tínhễn tri thức bằng luật dẫn ị từ, mạng ngữ ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ải các vấnễn tri thức bằng luật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn

đ n th cao, linh đ ng (dơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ột số bài toán hình ễn tri thức bằng luật dẫn

đi u ch nh) ề tri thức ỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất

R t khó theo dõi s phân c p,ấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ấnkhông hi u qu trong nh ngệu về tri thức ải các vấn ữ nghĩa

h th ng l n, không th bi uệu về tri thức ố bài toán hình ới thiệu về tri thức ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn

di n đễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc m i lo i tri th c,ọc ạng ngữ nghĩa ức

r t y u trong vi c bi u di nấn ến đổi ệu về tri thức ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫncác tri th c d ng mô t , có c uức ạng ngữ nghĩa ải các vấn ấntrúc

M ng ại Học Quốc Gia TP.HCM

ng ữ nghĩa

nghĩa

D theo dõi s phân c p,ễn tri thức bằng luật dẫn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ấn

sẽ dò theo các m i liên h ,ố bài toán hình ệu về tri thức

linh đ ngột số bài toán hình

Ng nghĩa g n li n v i m iữ nghĩa ắc cầu ề tri thức ới thiệu về tri thức ỗ Văn Nhơn đã tận

đ nh có th nh p nh ng, khóỉ dẫn (tuy có thể không hoàn chỉnh) nhưng rất ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ật dẫn ằng luật dẫn

x lý các ngo i l , khó l pử dụng mạng ngữ nghĩa ạng ngữ nghĩa ệu về tri thức ật dẫntrình

M ng ại Học Quốc Gia TP.HCM

tính

toán

Gi i đải các vấn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc h u h t các bàiầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ến đổi

toán GT  KL n u nhến đổi ưa tri thức lên máy

đáp ng đ y đ các giức ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ải các vấn

thi t c n thi t ến đổi ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ến đổi

Thu t toán đ n gi n dật dẫn ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn ễn tri thức bằng luật dẫn

cài đ t cho nên vi c b oặc biệt là suy luận giải các vấn ệu về tri thức ải các vấn

trì h th ng tệu về tri thức ố bài toán hình ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng đ iố bài toán hình

Không gi i đải các vấn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc các tri th cức

ph c t p, l u tr khó khăn vàức ạng ngữ nghĩa ưa tri thức lên máy ữ nghĩa

nh p nh ng khi qu n lý ật dẫn ằng luật dẫn ải các vấn

Đ ng th i vi c xây d ng l iồm hệ luật dẫn, mạng ngữ nghĩa, frame, script ờng dựa trên: ệu về tri thức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ạng ngữ nghĩathu t toán là m t vi c tật dẫn ột số bài toán hình ệu về tri thức ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng

đ i khó khăn ố bài toán hình  b o trì l iải các vấn ạng ngữ nghĩatoàn b h th ng ột số bài toán hình ệu về tri thức ố bài toán hình

đ n gi n ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ải các vấn

Có th xây d ng h th ngểu diễn tri thức bằng luật dẫn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ệu về tri thức ố bài toán hình

suy lu n và gi i thích m tật dẫn ải các vấn ột số bài toán hình

cách rõ ràng và d hi u ễn tri thức bằng luật dẫn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn

Frame Có s c m nh di n đ t t t,ức ạng ngữ nghĩa ễn tri thức bằng luật dẫn ạng ngữ nghĩa ố bài toán hình

d cài đ t các thu c tínhễn tri thức bằng luật dẫn ặc biệt là suy luận giải các vấn ột số bài toán hình

cho các slot cũng nh cácưa tri thức lên máy

m i liên h , d dàng t oố bài toán hình ệu về tri thức ễn tri thức bằng luật dẫn ạng ngữ nghĩa

ra các th t c chuyên bi tủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ụng mạng ngữ nghĩa ệu về tri thức

hóa, d đ a vào các thôngễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máy

tin m c đ nh và d th cặc biệt là suy luận giải các vấn ị từ, mạng ngữ ễn tri thức bằng luật dẫn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy

hi n các thao tác phát hi nệu về tri thức ệu về tri thức

các giá tr b thi u sót ị từ, mạng ngữ ị từ, mạng ngữ ến đổi

Khó l p trình, khó suy di n,ật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫnthi u ph n m m h tr ến đổi ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ề tri thức ỗ Văn Nhơn đã tận ợp sẽ tạo nên

B ng li t kê các u khuy t c a các phải các vấn ệu về tri thức ưa tri thức lên máy ến đổi ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng pháp bi u di n tri th cễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức

Ta nh n th y “mô hình bi u di n tri th c b ng Frame” là mô hìnhật dẫn ấn ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức ằng luật dẫn

bi u di n tri th c tểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức ưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng đ i đ i hoàn thi n nh t trong t t c cácố bài toán hình ố bài toán hình ệu về tri thức ấn ấn ải các vấn

phưa tri thức lên máyơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nênng pháp Nh ng khuy t đi m c a mô hình đó là khó l p trình vàưa tri thức lên máy ến đổi ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ật dẫnthi u ph n m m h tr Trong khi u đi m c a mô hình COKB là:ến đổi ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ề tri thức ỗ Văn Nhơn đã tận ợp sẽ tạo nên ưa tri thức lên máy ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện

- C u trúc tấn ưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng minh giúp d dàng thi t k các môđun truy c pễn tri thức bằng luật dẫn ến đổi ến đổi ật dẫn

c s tri th c ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ở góc độ ức

- Thích h p cho vi c thi t k m t c s tri th c v i các khái ni mợp sẽ tạo nên ệu về tri thức ến đổi ến đổi ột số bài toán hình ơng pháp biểu diễn tri thức thích hợp sẽ tạo nên ở góc độ ức ới thiệu về tri thức ệu về tri thức

có th đểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênc bi u di n b i các đ i tểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ở góc độ ố bài toán hình ưa tri thức lên máyợp sẽ tạo nênng tính toán

- Ti n l i cho vi c thi t k các môđun gi i bài toán t đ ng ệu về tri thức ợp sẽ tạo nên ệu về tri thức ến đổi ến đổi ải các vấn ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ột số bài toán hình

- Thích h p cho vi c đ nh d ng ra m t ngôn ng khai báo bài toánợp sẽ tạo nên ệu về tri thức ị từ, mạng ngữ ạng ngữ nghĩa ột số bài toán hình ữ nghĩa

và đ c t bài toán m t cách t nhiên ặc biệt là suy luận giải các vấn ải các vấn ột số bài toán hình ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy

V i nh ng u đi m trên mô hình COKB là mô hình lý tới thiệu về tri thức ữ nghĩa ưa tri thức lên máy ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ưa tri thức lên máyở góc động đểu diễn tri thức bằng luật dẫn

bi u di n tri th c thay th cho các mô hình bi u di n tri th c thôngểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức ến đổi ểu diễn tri thức bằng luật dẫn ễn tri thức bằng luật dẫn ức

thưa tri thức lên máyờng dựa trên:ng Ngoài ra, v i s h tr c a công c Maple ph n m m đ i sới thiệu về tri thức ựng mô hình biểu diễn tri thức để đưa tri thức lên máy ỗ Văn Nhơn đã tận ợp sẽ tạo nên ủ đạo cho các nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo Hiện ụng mạng ngữ nghĩa ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ề tri thức ạng ngữ nghĩa ố bài toán hình tính toán là ngôn ng l p trình chính đã h tr m t ph n r t l n choữ nghĩa ật dẫn ỗ Văn Nhơn đã tận ợp sẽ tạo nên ột số bài toán hình ầy Đỗ Văn Nhơn đã tận ấn ới thiệu về tri thức

mô hình COKB