Hồn Trương Ba,da hàng thịt

Nhân hậu, trong sạch, ngay thẳngUống rượu nhiều, ham bán thịt,không mặn mà với chơi cờ, nước cờ không còn khoáng hoạt như trước Thô lỗ, phũ phàng Thú vui tao nhã, trí tuệ chơi cờ với nướ

L­u Quang Vò

I Tìm hiểu chung

1 T¸c gi¶:

$85.86.Đ c văn ọ H n Tr ồ ươ ng Ba da hàng th t ị

( Trích) - L u Quang V - ư ũ

Giíi thiÖu vµi nÐt vÒ t¸c

gi¶ L­u Quang Vò?

sân khấu, bắt đầuviết kịch nói.

-Ngày 29/8/1988, Lưu Quang Vũ, Xuân

- Quỳnh và con trai đã mất trong một

tai nạn giao thông.

-Tác phẩm tiêu biểu: Lời nói dối cuối

cùng, Bệnh sĩ, Tôi và chúng ta…

Em có nhận xét gì về cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Lưu Quang Vũ? Lưu Quang Vũ thành công nhất với thể loại nào?

động dư luận, có nh h ả ưở ng

c trong và ngoài n ả ướ c

Nhà soạn kịch tài năng nhất của nền VHNT VN hiện đại

$85.86.Đ c văn ọ H n Tr ồ ươ ng Ba da hàng th t ị

( Trớch) - L u Quang V - ư ũ

Gia đình Lưu Quang Vũ – Xuân Quỳnh ( ảnh chụp năm 1975)

Ngày 29-8-1988, Lưu Quang Vũ, Xuân Quỳnh và con trai Lưu Quỳnh Thơ đã mất trong một tai nạn giao thông.

- Khám phá, phát hiện những mâu thuẫn, xung đột -> diễn đạt bằng hành động và ngôn ngữ đối thoại

- Quá trình vận động: Thắt nút-> phát triển-> cao trào->mở nút.

c Tóm tắt nội dung vở kịch: gồm 7 cảnh

Trương Ba bắt đầu thay đổi tâm tính khiến mọi người trong gia đình, bạn bè, xa lánh chán ghét, bản thân vô cùng đau khổ.

Quyết định giải thoát chấp nhận cái chết, hồn Trương Ba nhập vào màu xanh cõy cỏ.

ở lại với vợ hàng thịt

Lý trưởng sách nhiễu Trương Ba phải ở nhà hàng thịt đến đêm mới được

về nhà

Xác hàng thịt đòi về nhà Trương Ba Mọi người ngỡ ngàng song đành phải chấp nhận

7

6

5 4

d §o¹n trÝch

- TrÝch tõ c¶nh VII vµ ®o¹n kÕt cña vë kÞch.

- Thuéc phÇn cao trµo vµ më nót

$85.86 Đ c văn ọ H n Tr ồ ươ ng Ba da hàng th t ị

( Trích) - L u Quang V - ư ũ

định xung đột kịch ở cảnh cuối này?

H n Tr ồ ươ ng Ba: Không ! Không ! Tôi không muốn sống như thế này mãi! Tôi chán cái chỗ ở không phải của tôi này lắm rồi, chán lắm rồi! Cái thân thể kềnh càng thô lỗ này, ta bắt đầu sợ mi, ta chỉ muốn rời xa mi tức khắc! Nếu cái hồn của ta có hình thù riêng nhỉ, để nó được tách ra khỏi cái xác này, dù chỉ một lát!

1 Tìm hiểu xung đột kịch

-Xung đột cơ bản : Xung đột giữa linh hồn và thể xác ở con người

- Nguyên nhân dẫn đến xung đột

Nhân hậu, trong sạch, ngay thẳng

Uống rượu nhiều, ham bán thịt,không mặn mà với chơi cờ, nước cờ không còn khoáng hoạt như trước

Thô lỗ, phũ phàng

Thú vui tao nhã, trí tuệ chơi cờ với nước

đi khoáng hoạt

Trú nhờ thể xác dung tục của hàng thịt

Trương

Ba

Hồn Trương Ba ý thức được điều đú, thấy chỏn, sợ chớnh mỡnh Nhưng

khụng biết thoỏt ra bằng cỏch nào? Nguyờn nhõn xung đột kịch

- Nguyờn nhõn dẫn đến xung đột :

Hồn và Xác đối thoại

-> Hồn đau khổ, bế tắc

Hồn Trương Ba gặp gỡ

Đế Thích-> Đấu tranh để lựa chọn cách sống.

-Nghệ thuật tạo xung đột kịch:

liên hoàn và tăng cấp

Trong cuộc sống con người luôn phải nổ lực hoàn

thiện nhân cách

Qua mối xung đột giữa hồn

và xác,tác giả muốn gửi gắm tới chúng ta bức thông

điệp gì?

II Đọc hiểu văn bản:

1 Tìm hiểu xung đột kịch:

II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

2 Nhân vật Hồn Trương Ba:

Màn đối thoại giữa Hồn và Xác

Màn đối thoại với người thân

Màn đối thoại với Đế Thích

a Màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác hàng thịt

Bịt tai lại; Như tuyệt vọng

->Uất ức, tức giận, bất lực

Phủ định sự trong sáng, cao đẹp của linh hồn.

Khẳng định thể xác có sức mạnh ghê gớm, có khả năng điều khiển, làm át

đi linh hồn cao khiết

Lắc đầu; Buồn rầu;

Qua mối xung đột giữa Hồn và Xác, tác giả muốn gửi gắm tới

chúng ta bức thông điệp gì?

“Tác giả đưa vào vở kịch xung đột giữa linh hồn

và thể xác ở con người để gửi gắm vào đây một

thông điệp mang tư tưởng triết học về quan niệm

sống: Quan tâm đến con người là phải quan tâm

cả mặt thể xác lẫn tâm hồn Con người lại không

chỉ sống với những nhu cầu bản năng, mà phải

tự đấu tranh với bản thân để có được một cuộc

sống cao cả, có ý nghĩa Đây là một cuộc đấu

tranh vô cùng phức tạp khó khăn”.

( TS Hoàng Hữu

Bội)

b Màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và người thân:

Tâm trạng củaTrương Ba

ra sao? Nguyên

nhân?

Phản ứng của con dâu

ra sao?

Nguyên nhân?

Phản ứng của cháu gái

ra sao ? Nguyên nhân?

* Diễn biến cuộc đối thoại

Quyết liệt và dữ dội

Thấu hiểu nhưng đau lòng nhận thấy bố ngày một đổi khác

Nhận thấy sự thay

đổi của chồng và không muốn sống cảnh chồng chung

Buồn bã đau khổ,muốn

bỏ đi, định nhường

chồng cho cô hàng thịt

Tâm hồn tuổi thơ

vốn trong sạch, không chấp nhận

sự tầm thường dung tục.

-Vẻ mặt: Thẫn thờ, lặng ngắt như tảng

=> Vô cùng đau đớn,

bế tắc.

Hiểunhững gì mình đã,

đang và sẽ làm cho người thân là rất tệ hại mặc dù không hề muốn

“Ông bây giờ còn biết đến ai nữa! ;”

“ Ông đâu còn là ông nữa ;”

“Tôi sẽ đi biệt để ông được thảnh thơi với cô hàng thịt”

“Con sợ lắm, bởi con cảm thấy, đau đớn thấy…

mỗi ngày thầy một đổi khác, mất mát dần, tất cả cứ lệch lạc, nhoà mờ dần đến nỗi có lúc chính con cũng không nhận ra thầy nữa”

“Ông nội tôi chết rồi nếu ông nội tôi hiện hồn

về ông nội tôi sẽ bóp cổ ông ;” “ông chiết cây cam bàn tay giết lợn của ông làm gãy tiệt cái chồi non, chân ông to bè như cái xẻng, giẫm lên nát cả cây sâm quý mới ươm! Ông nội tôi đời nào phũ

phàng như vậy!”

“Nhưng lẽ nào ta lại chịu thua mày, khuất phục mày và tự

đánh mất mình? Nhưng có thật là không còn cách nào khác?” -Những câu hỏi mang tính tự vấn -> Bộc lộ sự day dứt

nội tâm, đấu tranh với chính mình.

“Không cần cái đời sống do mày mang lại! Không cần!”

- Quyết định dứt khoát -> Không chung sống với thể xác

dung tục của hàng thịt.

So sánh tâm trạng, thái độ của HồnTrương Ba ở màn đối thoại với xỏc hàng thịt và với người thõn

Màn đối thoại với xác hàng thịt:

Tuyệt vọng, Bất lực cam chịu.

Chấp nhận chung

sống với xác thịt dung tục

Màn đối thoại Với người thân:

Vô cùng đau đớn song kiên quyết, dứt khoát không sống chung với xác thịt dung tục

Đỉnh điểm của xung đột nhân vật không thoả hiệp mà đấu tranh mạnh mẽ quyết liệt

-> vẻ đẹp tâm hồn cao quý của người lao động trong cuộc đấu tranh với cái dung tục tự hoàn thiện nhân cách

c Màn đối thoại với Đế Thích:

Hãy chỉ ra sự khác nhau trong quan niệm của Trương Ba và Đế Thích về ý nghĩa

sự sống?

Quan niệm của

Đế Thích Quan niệm của Hồn Trương Ba

là mình toàn “

vẹn”

=> Đế Thích có cái nhìn quan liêu hời hợt về cuộc sống con người nói chung và với Hồn Trương Ba nói riêng

Hồn Trương Ba trách Đế Thích, người đem lại cho mình sự sống ‘’‘’Ông chỉ nghĩ Ông chỉ nghĩ

đơn giản là cho tôi sống còn sống như thế nào thì ông chẳng cần biết” có đúng

không?

->Lòng tốt hời hợt thì chẳng đem lại điều gì thực

sự có ý nghĩa cho ai mà sự vô tâm còn tệ hại hơn,

nó đẩy người khác vào nghịch cảnh, vào bi kịch

d Màn kết:

Nêu ý nghĩa của hình ảnh

màu xanh lá vườn

và lời nói của mọi người?

Hồn Trương Ba hoá thân vào các sự vật thân thương, tồn tại vĩnh viễn bên cạnh những người thân yêu của mình

*ý nghĩa

- Cuộc sống tuần hoàn theo quy luật của muôn đời

- Sự bất tử của linh hồn trong sự sống và trong lòng mọi người.

d Màn kết:

Lời Hồn Trương Ba:

ánh lửa bà nấu cơm, cầu ao bà vo gạo, trong cái cơi bà đựng trầu, con dao bà giẫy cỏ…

- Không phải mượn thân ai cả, tôi vẫn ở đây, trong vườn cây nhà

ta, trong những điều tốt lành của cuộc đời, trong mỗi trái cây cái Gái nâng niu…

Lời của cái Gái

- Cho nó mọc thành cây mới Ông nội tớ bảo vậy Những cây sẽ nối nhau mà lớn khôn Mãi mãi…

Em có nhận xét gì

về ngôn ngữ của nhân vật

=> Ngôn ngữ nhân vật nhẹ nhàng, sâu lắng giàu chất trữ tình, đằm thắm bay bổng.

“ Mµn kÕt víi ch Êt th¬ s©u l¾ng

nh©n c¸ch.

Hån Trương Ba cương quyết từ chối, không chấp

nhận cái cảnh sống giả tạo, mà theo ông chỉ có lợi cho đám chức sắc, không chấp nhận cảnh cuộc sống mà theo ông còn “ khổ hơn là chết”

Sự kết hợp giữa tính hiện đại và truyền thống

III TỔNG KẾT:

$85.86 Đ c văn ọ H n Tr ồ ươ ng Ba da hàng th t ị

( Trớch) - L u Quang V - ư ũ

* N i dung : ộ Ghi nh ( SGK- 154 ) ớ

V LUYỆN TẬP: Chọn phương ỏn đỳng

c.Cần phải ý thức sâu sắc giá trị sự sống: sống đúng là mình, trọn vẹn với giá trị mình vốn có và luôn tự mình đấu tranh với những nghịch cảnh để hoàn thiện nhân cách và vươn tới những giá trị tinh thần cao quý

b.Cần phải ý thức sâu sắc giá trị phần hồn : Vỡ phần hồn sẽ giỳp con người sống thanh cao, trong sỏng, đẹp đẽ và chiến thắng tất cả những nghịch cảnh ộo le của cuộc sống

a.Cần phải ý thức sâu sắc giá trị phần xỏc : Vỡ phần xỏc sẽ giỳp con người tồn tại, để hưởng thụ tất cả những giỏ trị của cuộc đời ban tặng cho con người

Một trong những bài học mà chỳng ta rỳt ra qua đoạn trớch Hồn Trương Ba da hàng thịt là:

Cả hai phía màn nhung Mình làm mình không dễ Trăm rủi, chẳng một may Liệu rồi khi nhắm mắt? Thôi, gửi da vào đất Gửi hồn vào “hương cây”.

Gửi hồn vào hương cây - Nguyễn Vũ

Tiềm-“Kịch của Lưu Quang Vũ không những đem hơi thở tươi rói của xã hội vào từng phân cảnh mà người xem còn tìm ra ở đấy chất sáng tạo

đương đại trên từng vai diễn cũng như trong cách dàn dựng sân khấu.”