sống chết mặc bay - dự thi gv giỏi

Kiến thức: - HS nắm được hiện thực về tình cảnh khốn khổ của nhân dân trước thiên tai và sự vô trách nhiệm của bạn quan lại dưới chế độ cũ.. - Thấy được giá trị hiện thực, giá trị nhân

NGỮ VĂN 7 Tiết 105- 106 Soạn ngày: 01 / 3 / 2011 Tuần 27 Giảng ngày: 07 / 3 / 2011 Bài 26 SỐNG CHẾT MẶC BAY

( Phạm Duy Tốn)

Chân dung nhà văn Phạm Duy Tốn ( 1883 – 1924) Làng Phượng Vũ, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:

- HS nắm được hiện thực về tình cảnh khốn khổ của nhân dân trước thiên tai

và sự vô trách nhiệm của bạn quan lại dưới chế độ cũ

- Thấy được giá trị hiện thực, giá trị nhân đạo và những thành công về nghệ thuật của tác phẩm: nghệ thuật xây dựng tình huống truyện nghịch lí

2 Kĩ năng:

- KNCM: Rèn luyện kĩ năng phân tích nhân vật, tình huống truyện qua các

cảnh đối lập – tương phản và tăng cấp

- KNS: HS biết giao tiếp, phản hồi, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, ý

tưởng, cảm nhận của bản thân về thái độ vô trách nhiệm của bạn quan lại trước nỗi thống khổ của nhân dân, từ đó xác định được lối sống có trách nhiệm với người khác

3 Thái độ: HS tự nhận thức được giá trị của tinh thần, trách nhiệm với người

khác, từ đó xác định được lối sống có trách nhiệm với người khác

B Chuẩn bị:

- Giáo viên: Soạn bài, foto 2 bức tranh trong SGK, foto tranh sưu tầm về chống lũ lụt ngày nay, chuẩn bị bảng phụ ghi nội dung kiến thức

- Học sinh: soạn bài, tập kể sáng tạo bằng ngôi kể thứ nhất là nhân vật quan phụ mẫu

C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học.

1 Ổn định tổ chức lớp: Kiểm tra sĩ số và vệ sinh lớp học.

2 Kiểm tra bài cũ: Em hãy tìm những chi tiết miêu tả cảnh dân phu cứu đê

được thể hiện trong phần đầu của văn bản: “ Sống chết mặc bay”?

3 Bài mới: GV treo hai bức tranh là cảnh tượng nhân dân đang vật lộn vất vả

trước nguy cơ đê vỡ và tranh cảnh quan phủ cùng nha lại lao vào cuộc tổ tôm và giới thiệu bài:

Cảnh ngoài đê

h trong đình

Hoạt động 1:

Dựa vào chí thích để giới thiệu về tác giả Phạm

Duy Tốn và truyện ngắn Sống chết mặc bay

Cho biết vài nét về tác giả,tác phẩm?

GV cho HS đọc và tóm tắt văn bản.

Hãy tóm tắt truyện?

Có thể chia tác phẩm thành 3 đoạn:

_ Đoạn 1:(gần1giờ đêm… khúc đê này hỏng

mất):nguy cơ vỡ đê và sự chống đỡ của người

dân

_ Đoạn 2: (ấy lũ con dân…… Điếu này):cảnh

quan phủ cùng nha lại đánh tổ tôm trong khi

I Đọc tìm hiểu chung

1.Đọc 2.Chú thích a)Tác giả: Phạm Duy Tốn

(1883-1924) quê quán Hà Nội

b)Tác phẩm

“Sống chết mặc bay”được xem là bông hoa đầu mùa của truyện ngắn Việt Nam

3 Tóm tắt

4 Bố cục

II Tìm hiểu chi tiết

1 Cảnh ngoài đê:

Khúc đê thắm lâu,nguy cơ sắp

vỡ

“hộ đê”.

_ Đoạn 3:(còn lại):cảnh đê vỡ,nhân dân lâm vào

tình trạng thảm sầu

Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu

cảnh quan phủ và bọn nha lại hộ đê ở trong

đình

Yêu cầu học sinh theo dõi sgk đoạn 2 từ “ Ấy lũ

con dân … Điếu mày!” và trả lời câu hỏi:

? Theo em, quang cảnh trong đình được

miêu tả như thế nào?

( đèn thắp sáng trưng, nha lệ, lính tráng, kẻ hầu

người hạ đi lại rộn ràng…)

? Qua những chi tiết đó, em có nhận xét gì về

quang cảnh trong đình?

? Trong cảnh đó nổi bật lên hình ảnh trung

tâm nào? ? Tìm những chi tiết miêu tả tên

quan phủ: đồ dùng, cử chỉ lời nói, thái độ lúc

“đi hộ đê”?

(Dáng ngồi oai vệ: tay trái dựa gối xếp, chân

phải duỗi thẳng ra cho tên người nhà quỳ xuống

đất mà gãi, bên cạnh ngài mé tay trái, bát yến

hấp đường phiên để trong khay khảm, khói nghi

ngút … tráp đồi mồi hình chữ nhật, trầu vàng,

cau đậu, rễ tía, ống thuốc bạc, đồng hồ vàng…)

? Qua những cử chỉ và lời nói đó của quan, em

hiểu gì về quan?

( thờ ơ, vô trách nhiệm, hách dịch, thích hưởng

lạc)

? Tìm những chi tiết miêu tả thái độ của bọn

nha lại? Thầy đề run lập cập nhưng vẫn phải

theo lệnh quan, chơi bài như một cái máy.

GV liên hệ: ngày nay, trước tình cảnh mưa gió,

Mưa tầm tảnước sông dâng lên caokhúc đê núng thếtrống đánh ốc thồitiếng người xao xác gọi,nhốn nháo

căng thẳng Mưa gió ầm ầm dân phu rối rít,trăm họ vất vả lầm thang Nước tràn lênh lángxoáy thành vựcnhà trôi lúa ngậpkẻ sống không chỗ ở,kẻ chết không chỗ chôn

2 Cảnh trong đình.

- Quang cảnh: tĩnh mịch, trang nghiêm, nhàn nhã, đường bệ, nguy nga

- Hình ảnh quan phụ mẫu: dáng ngồi oai vệ, uy nghi, chễm chệ,

có kẻ hầu người hạ, cử chỉ hách dịch, gắt quát

+ Say mê đánh tổ tôm

+Thái độ khi có người báo tin

đê vỡ: đổ trách nhiệm cho cấp dưới, cho dân, đe dọa.….và tiếp tục chơi bài cho đến khi ù to

“ Ù, thông tôm, chi chi

nảy”niềm vui tàn bạo, phi

nhân tính

lũ lụt, những người lãnh đạo trong Dảng và

chính phủ đã có những biện pháp, chính sách cụ

thể với từng vùng bị thiên tai ấy Thậm chí, có

nhiều cán bộ lãnh đạo, trưởng các ban ngành đã

xuống tận nơi xảy ra thiên tai để tìm cách khắc

phục hậu quả GV giới thiệu tranh về phó thủ

tướng Hoàng Trung Hải đi thăm vùng sạt lở ở

huyện Duy Xuyên tỉnh Quảng Nam năm 2010

? Để nói về cảnh trong đình và ngoài đê như

trên thì tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ

thuật gì?

Giáo viên định nghĩa, giải thích về phép tăng

cấp.

? Phép tăng cấp được thể hiện như thế nào trong

hai cảnh tương phản: mưa gió, nước dâng cao-

dân phu hộ đê và cảnh trong đình? Tác dụng

của biện pháp nghệ thuật đó là gì?

Sau khi học sinh liệt kê, so sánh, phát biểu, giáo

viên hệ thống bằng bảng đối sánh sau:

Phép tăng cấp làm rõ thêm tâm lí,tính cách xấu xa của nhân vật: thờ ơ, vô trách nhiệm, hách dịch, thích hưởng lạc

- Nghệ thuật: tương phản, phép tăng cấp

Đ.Điểm Khúc đê thắm lâu, nguy cơ

sắp vỡ

Trong đình vững chắc

Quang

cảnh

- Mưa tầm tã nước sông

dâng lên cao khúc đê núng

thế trống đánh ốc thổi 

tiếng người xao xác gọi,

nhốn nháo căng thẳng

-Mưa gió ầm ầm dân phu rối

rít, trăm họ vất vả lầm than

- Đèn thắp sáng trưng,nha lệ lính tráng đi lại rộn ràng,quan phủ cùng nha lại đánh tổ tôm tĩnh mịch, trang nghiêm,đường bệ, nguy nga

- Say sưa đánh tổ tôm, kẻ trên người dưới nghiêm trang như thần như thánh

Đê vỡ Nước tràn lênh láng xoáy

thành vực nhà trôi lúa

ngập kẻ sống không chỗ

ở, kẻ chết không chỗ chôn

Không hề lo lắng, không ngừng chơi bài quát nạt dọa dẫm

- Phép đối lập – tương phản và tăng cấp có tác dụng:

+ Làm cho câu chuyện càng đọc càng hấp dẫn, nút truyện càng thắt chặt, mâu thuẫn càng bị đẩy tới cao trào

+ Tâm lí, tính cách nhân vật càng thêm rõ rệt

Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh tổng III Tổng kết

kết nội dung bài học.

? Hãy phát biểu chung về giá trị nghệ

thuật và nhân đạo của truyện Sống chết

mặc bay?

? Địa phương em, trường em, bản

thân em đã làm gì để thể hiện lòng

nhân đạo, tinh thần tương thân,

tương ái với đồng bào miền Trung –

nơi thường xuyên xảy ra thiên tai lũ

lụt?

( quên góp quần áo, sách vở )

? Về nghệ thuật, truyện hấp dẫn người

đọc ở những yếu tố nào?

? Trong khi kể chuyện, tác giả đã xen kẽ

lời bình và biểu cảm qua những chi tiết

nào?

? Nhận xét về ngôn ngữ của nhân vật

quan phụ mẫu và tính cách của y?

GV liên hệ: Dân gian có câu “ đất rắn

trồng cây khẳng khiu, những người thô

tục nói điều phàm phu” Từ đó em rút ra

điều gì khi nhận xét tính cách con người

qua lời nói?

Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh làm

luyện tập

Gv treo bảng phụ kẻ bảng thống kê

trong SGK và yêu cầu HS đánh dấu như

yêu cầu của bài tập

? Yêu cầu HS kể sáng tạo truyện bằng

cách đổi sang ngôi kể thứ nhất là viên

quan phụ mẫu

1 Nội dung, ý nghĩa văn bản

Phê phán, tố cáo thói bàng quan vô trách nhiệm, vô lương tâm đến mức góp phần gây ra nạn lớn cho nhân dân của viên quan phụ mẫu – đại diện cho nhà cầm quyền thời Pháp thuộc; đồng cảm, xót xa với tình cảnh thê thảm của nhân dân lao động do thiên tai và do thái độ vô trách nhiệm của kẻ cầm quyền gây nên

2 Nghệ thuật:

- Xây dựng tình huống tương phản, tăng cấp và kết thúc bất ngờ, ngôn ngữ đối thoại ngắn gọn, rất sinh động

- Lựa chọn ngôi kể khách quan

- Lựa chọn ngôn ngữ kể, tả, khắc hoạ chân dung nhân vật sinh động

3 Ghi nhớ ( SGK – trang 83)

IV Luyện tập

4 Củng cố: Sau khi học văn bản “ Sống chết mặc bay”, em hiểu được gì về tình

cảnh người dân sống dưới chế độ thực dân Pháp?

5 Dặn dò: HS học bài, tìm một số câu tục ngữ, thành ngữ gần nghĩa với câu thành

ngữ “ Sống chết mặc bay”

Soạn bài “ Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu”

Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải đi thăm vùng sạt lở ở huyện Duy Xuyên tỉnh

Quảng Nam năm 2010