GV Nh vËy víi sù kÕt hîp tµi t×nh , ngßi bót t¶ thùc víi biÓu c¶m tr÷ tình, Phạm Duy Tốn đã dẫn người đọc vào trung tâm cuộc sống của nh©n d©n ta nh÷ng n¨m ®Çu thÕ kû XX , vµ cho chóng [r]
Trang 1Giáo án : Văn 7
soạn: Phạm Thị Trang
Ngày soạn: 12/3/2007
Ngày giảng:
Giáo viên chỉ đạo: Cô Lại Thị Tiền
Bài 26: Văn bản : Sống chết mặc bay
Tiết 105 : Đọc hiểu văn bản
I Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: Giúp học sinh hiểu #9! giá trị hiện thực nhân đạo và những thành công nghệ thuật của truyện ngắn " Sống chết mặc bay"
2 Kỹ năng : Đọc kể, tóm tắt truyện , phân tích nhân vật qua các cảnh đối lập , +O phản và tăng cấp
3 Thái độ : Hình thành cho các em niềm cảm +O sâu sắc +U! số phận của nông dân +U! cách mạng
II Chuẩn bị
1 Giáo viên: Đọc nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án
2 Học sinh : Học bài cũ, chuẩn bị bài mới
III Tiến trình các hoạt động lên lớp
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ :
? Em hãy trình bày những ghía trị đặc sắc về nghệ thuật và nội dung của văn bản " ý nghĩa văn !O "
Hoạt động 2: Giới thiệu bài
Xã hội Việt nam cuối thế XIX đầu thế kỷ XX là một xã hội đầy dẫy những bất công và thối nát Quan lại tham ô, tàn bạo dU sự áp bức bóc lột và kìm kẹp của bọn thực dân phong kiến, đời sống của nhân dân ta vô cùng lầm than cơ cực Đây có
lẽ là một đề tài vô cùng hấp dẫn để các nhà văn sáng tác nên những tác phẩm hay và nổi tiếng Và một trong những tác phẩm xuất sắc nhất, đã phản ánh một cách trung thực bức tranh hiện thực ấy đó là truyện ngắn " Sống chết mặc bay" của Phạm Duy Tốn " Vậy để hiểu #9! những đặc sắc trong giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm , chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài ngày hôm nay
Hoạt động 3 : Bài mới
Hoạt động của giáo viên H.Đ của HS Nội dung truyền đạt
Qua phần chuẩn bị bài ở nhà một
em hãy trình bày những hiểu biết
của mình về tác giả Phạm Duy Tốn
I Đọc và tiếp xúc văn bản
1 Tác giả, tác phẩm
- Phạm Duy Tốn (1883 - 1924) nguyên quán: làng 9 Vũ, huyện Tín, tỉnh Hà Tây; sinh quán thôn Đông Thọ ( nay
là phố Hàng Dầu- Hà nội)
- Ông là một trong số ít
có thành tựu đầu tiên về thể loại truyện ngắn hiện đại
Trang 2GV: Để hiểu #9! nội dung của tác
phẩm chúng ta chuyển sang phần
đọc
GV: ở văn bản này các em đọc với
giọng tả của tác giả, giọng quan phụ
mẫu luôn hách dịch, hống hách, nạt
nộ, giọng sợ sệt khúm lúm của thầy
đề, dân phu giọng sung U vì
#9! ù to của quan
GV: Đọc mẫu, gọi HS đọc
GV: Trong bài có một số từ khó
: núng thế, thẩm lậu, tráp đồi mồi
chữ nhật
? Vậy em nào có thể tóm tắt #9!
nội dung của truyện
? Theo em văn bản này có thể #9!
chia làm mấy phần ? Nội dung của
từng phần thế nào?
- HS trả lời
- HS trả lời
- Sống chết mặc bay #9! coi là tác phẩm thành công nhất của
ông
- Tác phẩm #9! trích trong báo Nam Phong số 18/1918 trang truyện ngắn Nam Phong
2 Đọc và tóm tắt
- Tóm tắt:
Tác phẩm kể về một viên quan phủ đang làm nhiệm vụ cai quản, chỉ đạo nhân dân đắp đê chống lụt ở một khúc đê làng X thuộc phủ X Trong khi nhân dân đang vật lộn với cảnh hộ đê thì quan lại cùng nha lệ, lính tráng, chánh tổng trong đình lao vào những cuộc vui tổ tôm và những món ăn sa xỉ Mặc cho nhân dân #O đầu với thiên nhiên dữ tợn Sức khó lòng địch nổi với sức trời Đê sắp vỡ có kẻ vào bẩm với quan , chỉ quan tâm đến ván bài
đang chơi dở và đúng lúc quan ù ván bài to cũng là lúc đê vỡ Kẻ sống không có chỗ ở, kẻ chết không có chỗ chôn, tình cảnh thảm sầu
3 Cấu trúc văn bản Chia làm 3 phần:
- Phần 1: Từ đầu đến " Khúc đê hỏng mất"
Nội dung : Nguy cơ vỡ đê và
sự chống đỡ của dân
- Phần 2: Từ chỗ " ấy lũ con dân
đang chân lấm tay bùn - điếu mày"
Nội dung: Cảnh quan phủ
Trang 3? Theo em trong tác phẩm phần nội
dung nào là chính? vì sao?
? Theo em hai bức tranh trong sách
giáo khoa #9! vẽ với dụng ý gì?
GV: Vậy để hiểu rõ hơn giá trị của
tác phẩm , cô trò mình cùng chuyển
sang phần đọc hiểu văn bản
GV: Một em đọc giúp cô phần đầu
của văn bản ?
? Đoạn em vừa đọc miêu tả sự việc
gì?
GV: Nguy cơ vỡ đê và cảnh chống
đỡ của dân, đó cũng chính là
nội dung phần thứ nhất chúng ta
cùng tìm hiểu
? Mở đầu đoạn thứ nhất tác giả đã
giới thiệu cho đọc biết điều
gì?
( Thời gian, không gian, địa điểm
#9! miêu tả qua chi tiết nào?)
? Em có nhận xét gì về khoảng thời
gian mà tác giả # ra?
? Tác giả # ra khoảng thời gian
gần một giờ đêm vậy nhằm
nhấn mạnh điều gì ?
GV: ở đây tác giả # ra khoảng
thời gian nửa đêm vậy càng làm
tăng thêm sự khó khăn, nặng nhọc
của những đi hộ đê đã kéo dài
suốt cả ngày cho đến tối, tới tận đêm
khuya mà vẫn ! #9! nghỉ ngơi
- HS suy nghĩ trả lời
- HS quan sát, trả lời
- HS đọc
- HS suy nghĩ, trả lời
- HS quan sát, trả lời
- HS suy nghĩ trả lời
- HS suy nghĩ , trả lời
cùng nha lại đánh tổ tôm trong khi đi hộ đê
- Phần 3 : Phần còn lại Nội dung: Cảnh vỡ đê nhân dân lâm vào cảnh lầm than, thảm sầu
- Phần 2: Kể chuyện cảnh trên
đê và trong đình +U! khi đê vỡ
- Vì: Dung N9 dài nhất Tập trung làm nổi bật nhân vật chính quan phủ
- Minh hoạ nội dung chính của truyện
- Tạo hai cảnh trái 9! nhau làm nổi bật + +i phê phán bọn quan lại ăn chơi vô trách nhiệm , trong khi dân đang ra sức cứu đê
II Đọc hiểu văn bản
1 Nguy cơ vỡ đê và cảnh nhân dân hộ đê
- Thời gian: Gần một giờ đêm
- Không gian : trời tầm tã, U! sông Nhị Hà lên to quá
- Địa điểm : Khúc sông làng X thuộc phủ X hai, ba đoạn đã thẩm lậu rồi, không khéo vỡ mất
- Thời điểm khuya khoắt mà bình + mọi đang trong giấc ngủ say
- Nhấn mạnh sự khó khăn, mệt nhọc
Trang 4Trong khi đó gió mỗ lúc một
mạnh và dữ dội , U! sông Nhị Hà
cứ cuồn cuộn bốc lên
? Trong đoạn đầu của tác phẩm tên
sông #9! nói cụ thể, tên
làng, tên phủ lại #9! ký hiệu X điều
này có dụng ý gì?
? Các em chú ý các chi tiết "Khúc đê
làng X xem núng thế lắm, hai ba
đoạn đã thẩm lậu rồi không khéo vỡ
mất " Qua những chi tiết trên ta
thấy con đê đang trong tình trạng
thế nào?
? Giữa cảnh đất trời gió dữ tợn
vậy thì công việc hộ đê của
nhân dân #9! Phạm Duy Tốn miêu
tả qua những chi tiết nào ? ( Âm
thanh, con o
? Trong đoạn trên tác giả đã sử dụng
những biện pháp nghệ thuật nào ?
( Gợi ý: Vì ngôn ngữ miêu tả các từ
ngữ : Bì bõm, NU+ +U+J xao xác,
tầm tã, cuồn cuộn, đội vác, đắp, cự
đánh, thổi Đó là những từ ngữ
thuộc từ loại nào)
? Các em chú ý quan sát vào sách
giáo khoa chi tiết:" nào,
nấy NU+ +U+ chuột lột" bên
cạnh việc sử dụng từ láy, động từ
tác giả còn sử dụng biện pháp nghệ
thuật gì để miêu tả?
? Các biện pháp nghệ thuật trên có
tác dụng gì trong việc miêu tả cảnh
hộ đê của Phạm Duy Tốn
GV: vậy bằng một loạt biện
pháp nghệ thuật so sánh, các từ
láy, động từ tác giả đã giúp
đọc có cảm +i trực tiếp nhìn
thấy , nghe thấy và đang sống giữa
một cuộc đắp đê chống bão lụt có
thật
? Các em quan sát vào sách giáo
khoa đoạn " ấy vậy mà trên trời thời
vẫn tầm tã trút xuống, VU
- HS suy nghĩ, trả lời
- HS suy nghĩ, trả lời
- HS phát hiện
- HS quan sát và suy nghĩ trả lời
- HS quan sát và suy nghĩ trả lời
- HS suy nghĩ, trả lời
- HS quan sát, suy nghĩ
- Tác giả muốn bạn đọc hiểu câu chuyện này không chỉ xảy
ra ở một nơi mà có thể phổ biến
ở nhiều nơi khác trên đất U! Việt nam những năm đầu thế kỷ XX
- Đê sắp vở vào trạng thái không còn vững chắc, U! sông qua các kẽ nứt, tổ mối, hang chuột
đã rò rỉ, thấm qua thân đê sang phía trong đồng rất nguy hiểm
- Con : Dân phu kể hàng trăm nghìn con từ chiều
đến giờ hết sức giữ gìn kẻ thì thuổng NU+ +U+ chuột lột, xem chừng ai cũng mệt lử
- Âm thanh : Trống đánh liên thanh, ốc thổi vô hồi, tiếng xao xác gọi nhau sang hộ
- Ngôn ngữ miêu tả tập trung
- Sử dụng từ láy
- Động từ nối tiếp nhau dồn dập
- Nghệ thuật so sánh
- Tái hiện một cách chân thực
và sinh động không khí và cảnh +9 hộ đê của dân nơi
đây
- Nghệ thuật +O phản
Trang 5sông thời U! cứ cuồn cuộn bốc
lên Sức khó lòng địch nổi với
sức trời Thế đê không sao cự lại
#9! với thế U! " Tác giả sử dụng
biện pháp nghệ thuật gì?
? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật
này
? Vậy ở đoạn đầu của tác phẩm em
hình dung #9! điều gì về cảnh hộ
đê của những dân phu
GV: Cảnh hộ đê của cả trăm dân phu
đang đói khát, mệt nhọc cố gắng
chút sức lực cuối cùng để chống lại
sự hung dữ của thiên tai, thật căng
thẳng và vô cùng sợ hãi d
họ đang bất lực +U! sự tàn phá của
thiên nhiên Sự sống đang đe doạ,
cái chết luôn cận kề.trong gang tấc
? Miêu tả tình cảnh của dân phu tác
giả không chỉ sử dụng bút pháp tả
thực mà còn sen vào đó vài ba câu
cảm thán biểu lộ tình cảm của tác
giả Vậy em hãy tìm những câu văn
đó?
? Theo em những tình cảm ấy là
những tình cảm gì?
GV vậy với sự kết hợp tài tình ,
ngòi bút tả thực với biểu cảm trữ
tình, Phạm Duy Tốn đã dẫn
đọc vào trung tâm cuộc sống của
nhân dân ta những năm đầu thế kỷ
XX , và cho chúng ta hiểu #9! hiện
thực phũ phàng mà dân phải
chịu Bằng sự đồng cảm xót +O
cho số phận của những dân đen, tác
giả đã lay động lòng và đánh
thức những tình cảm đúng đắn của
chúng ta Có lẽ phải trải qua những
giây phút nguy khốn và những ngày
tháng cơ cực của cảnh hộ đê Phạm
Duy Tốn mới có thể khái quát lên
bức tranh vừa chân thực lại vừa sinh
- HS trả lời
- HS trao
đổi
- HS nghe
- HS quan sát phát hiện
- HS trao
đổi
- Làm nổi bật sự bất lực sức +U! sức trời, sự yếu kém của thế đê +U! thế U!
- Cảnh +9 nhốn nháo căng thẳng lộn xộn, vất vả, cơ cực, khốn khổ và hiểm nguy đang từng lúc đe doạ cuộc sống của con
+ Tình cảnh trông thật là thảm + Than ôi ! Sức khó lòng
địch nổi với sức trời
+ Thế đê không sao cự lại #9! với thế U!
+ Lo thay ! Nguy thay! khúc đê hỏng mất
- Lo lắng, cảm thông, đau xót +U! sự tàn bạo của thiên nhiên
đối với những dân bất hạnh
Trang 6động đến vậy.
Trong khi sự sống của những dân
phu đang trong tình trạng ngàn cân
treo sợi tóc cái chết luôn đe doạ
quan phụ mẫu - #9!
mệnh danh là cha mẹ của muôn dân
đang ở đâu, làm gì, và ăn chơi sa đoạ
ra sao , tiết sau cô trò mình cùng tìm
hiểu
Hoạt động 4 : RU dẫn học bài
- Học bài, phân tích #9! cảnh hộ đê
- Soạn tiếp bài : Sống chết mặc bay
... Theo em văn #9!chia làm phần ? Nội dung
từng phần nào?
- HS trả lời
- HS trả lời
- Sống chết mặc bay #9! coi tác phẩm thành công
ông
- Tác... suy nghĩ, trả lời
- HS quan sát, trả lời
- HS suy nghĩ trả lời
- HS suy nghĩ , trả lời
cùng nha lại đánh tổ tôm hộ đê
- Phần : Phần lại Nội dung: Cảnh vỡ đê...
- Âm : Trống đánh liên thanh, ốc thổi vô hồi, tiếng xao xác gọi sang hộ
- Ngôn ngữ miêu tả tập trung
- Sử dụng từ láy
- Động từ nối tiếp dồn dập
- Nghệ