Quản lý thuế trong thương mại điện tử

Để đáp ứng yêu cầu quản lý thuế đối với một lĩnh vực tương đối mới là TMĐT, trong thời gian qua, Tổng cục Thuế đã chỉ đạo toàn ngành thực hiện rà soát, thu thập thông tin từ các nguồn kh

QUẢN LÝ THUẾ TRONG LĨNH VỰC THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

 Hà Nội ngày 18/03/2015

Bối cảnh chung

 Thực tiễn quản lý thuế của ngành thuế trong những năm vừa qua ghi nhận TMĐT đã có những bước phát triển vượt bậc, đặc biệt là với sự ra đời của nhiều mô hình kinh doanh mới trên các nền tảng ứng dụng công nghệ khác nhau trong đó có ứng dụng nền tảng công nghệ di động Việc sử dụng nền tảng công nghệ di động để thực hiện hoặc hỗ trợ hoạt động kinh doanh như cung cấp hàng hóa, dịch vụ, cung cấp nội dung số (phần mềm, file nhạc, phim ảnh), các giao dịch tiền

ảo, vật phẩm ảo trong các trò chơi trực tuyến, quảng cáo trực tuyến không chỉ trên thế giới mà tại Việt Nam đang trở thành một trào lưu mới của nền kinh tế

Bối cảnh chung

 Là quốc gia có dân số trẻ, khả năng thích ứng nhanh với các thiết bị điện tử, cùng với tốc độ phát triển internet được coi là nhanh nhất Châu Á, Việt Nam được đánh giá là một trong những nước có tiềm năng phát triển về thương mại điện tử (TMĐT) Theo thống

kê của Công ty We Are Social có trụ sở tại Mỹ, số liệu thống kê về Internet và di động tại Việt Nam trong năm 2014 đã có những bước tiến đáng kể: số lượng người dùng điện thoại thông minh ngày càng tăng, chiếm tỷ lệ 20% trên tổng dân số, tỷ lệ sử dụng điện thoại thông minh để tìm kiếm thông tin là 97%, truy cập mạng xã hội là 20%, tìm kiếm sản phẩm là 95%

và mua hàng và thanh toán là 60%

Thực trạng quản lý hoạt động TMĐT

 Theo khảo sát mới đây của Tổng cục Thuế, hầu hết các DN TMĐT có tốc độ tăng trưởng rất nhanh, một

số DN mới chỉ thành lập được vài năm nhưng doanh thu đã lên tới cả nghìn tỷ đồng Để đáp ứng yêu cầu quản lý thuế đối với một lĩnh vực tương đối mới là TMĐT, trong thời gian qua, Tổng cục Thuế đã chỉ đạo toàn ngành thực hiện rà soát, thu thập thông tin từ các nguồn khác nhau nhằm nhận diện các cá nhân, tổ chức

có hoạt động kinh doanh TMĐT, xây dựng hồ sơ để tiến hành phân tích rủi ro và lựa chọn các DN có doanh thu lớn, rủi ro cao để đưa vào kế hoạch thanh tra, kiểm tra hàng năm

Thực trạng quản lý hoạt động TMĐT

 Theo hướng này, một số Cục Thuế lớn đã tiến hành thanh tra, kiểm tra thí điểm các DN có hoạt động kinh doanh TMĐT điển hình, như: quảng cáo trực tuyến, trò chơi trực tuyến,… nhằm xác định các sai phạm trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

 Trong năm 2012, Cục Thuế Hà Nội đã thu thập hồ

sơ và khảo sát thông tin của 26 DN kinh doanh TMĐT, từ đó đã ra quyết định thanh tra, kiểm tra đối với 08 DN Kết quả cho thấy, cơ quan thuế đã giảm số thuế GTGT được khấu trừ 2,7 tỷ đồng; giảm lỗ 26,6 tỷ đồng và truy thu 8,7 tỷ đồng.

Thực trạng quản lý hoạt động TMĐT

 Tương tự tại Cục Thuế TP Hồ Chí Minh, năm

2012 đã thanh tra 09 DN, qua đó đã kiến nghị giảm lỗ 2.5 tỷ và truy thu 1,8 tỷ đồng Trong năm

2013, Tổng cục Thuế trực tiếp thanh tra 4 doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực TMĐT và đã truy thu trên 80 tỷ đồng Mặc dù vậy, con số này vẫn là quá ít ỏi so với dư địa nguồn thu từ lĩnh vực kinh doanh TMĐT Từ thực tiễn công tác thanh tra, kiểm tra các DN kinh doanh trong lĩnh vực TMĐT, cơ quan thuế bước đầu đã nhận diện được một số sai phạm có tính chất điển hình.

Thực trạng quản lý hoạt động TMĐT

 Đối với loại hình quảng cáo trực tuyến bằng Google, các DN vi phạm thường không kê khai

đủ hoặc kê khai sai doanh thu thuế GTGT; không

kê khai thuế nhà thấu đối với dịch vụ của một số công ty đa quốc gia như Goole, Yahoo… có phát sinh dịch vụ ở Việt Nam Đối với loại hình kinh doanh thẻ điện thoại hoặc thẻ game online, các hành vi vi phạm chủ yếu là chiết khấu thanh toán cho khách hàng theo tỷ lệ không phù hợp với khoản chiết khấu nhận được từ nhà cung cấp; các DN sử dụng tài khoản cá nhân để thanh toán các khoản phí dịch vụ nước ngoài không kê khai doanh thu tính thuế

Thực trạng quản lý hoạt động TMĐT

 Đa số các DN sử dụng website để quảng bá sản phẩm, hàng hóa, bán trực tiếp cho người tiêu dùng là cá nhân, nhưng không xuất hóa đơn bán hàng, không kê khai doanh thu tính thuế GTGT và TNDN Khi có thông tin thanh tra, kiểm tra, người nộp thuế xóa dữ liệu hoặc không cung cấp dữ liệu của máy chủ, trong khi đó, trình độ tin học của cán bộ thanh tra còn hạn chế nên rất khó phát hiện sai phạm; đối với một số doanh nghiệp thuê máy chủ để vận hành trang web bán hàng, cơ quan thuế gặp nhiều khó khăn trong việc thu thập thông tin từ các đơn vị cho thuê máy chủ do

cơ chế bảo mật thông tin của khách hàng

Thực trạng quản lý hoạt động TMĐT

 Ngoài ra, trong quá trình tìm kiếm, thu thập thông tin trên báo chí, trên mạng internet, ngành thuế cũng đã phát hiện được nhiều cá nhân tiến hành các giao dịch mua bán tiền “ảo”, chuyển nhượng các vật phẩm “ảo” trong game hay cho thuê ứng dụng để đặt quảng cáo trực tuyến có doanh thu lên đến hàng chục tỷ, thậm chí hàng trăm tỷ đồng nhưng chưa kê khai, nộp thuế đầy đủ.

 Do TMĐT có những tính chất đặc thù như quy mô hoạt động rộng trên môi trường internet có tính phi biên giới; dễ dàng thay đổi, che dấu hoặc xóa dữ liệu giao dịch nên cơ quan thuế gặp không ít khó khăn trong việc xác định thu nhập thực tế của doanh nghiệp.

Thực trạng quản lý hoạt động TMĐT

 Mặt khác, với phương thức thanh toán trực tuyến rất linh hoạt và đa dạng hiện nay (như ví điện tử, thẻ visa

cá nhân, hệ thống thanh toán quốc tế paypal), các cá nhân, tổ chức hoàn toàn có thể thực hiện các giao dịch qua mạng internet từ khâu đặt hàng cho đến khâu thanh toán Trong khi đó, việc thu thập, xác minh thông tin dữ liệu về lịch sử giao dịch, sao kê tài khoản ngân hàng từ các ngân hàng cung cấp dịch vụ thanh toán hoặc các đơn vị làm trung gian thanh toán (ví điện tử) còn hạn chế, đặc biệt là đối với các giao dịch TMĐT xuyên biên giới, dẫn đến thất thu NSNN không nhỏ

Thực trạng quản lý hoạt động TMĐT

 Ngoài ra, liên quan đến cơ sở pháp lý, mặc dù các văn bản pháp lý hiện hành điều chỉnh hoạt động TMĐT đã tương đối đầy đủ, như Luật Thương mại, Luật Công nghệ thông tin, Luật Giao dịch điện tử, nghị định về chữ ký số và dịch vụ chứng thực chữ ký số,… tuy nhiên, do hoạt động TMĐT có tính chất đặc thù nên đã làm phát sinh một số “khoảng trống”

mà chính sách thuế hiện nay chưa có quy định cụ thể, khiến cho cơ quan thuế và người nộp thuế gặp lúng túng trong việc thực thi Đơn cử như tại Lâm Đồng hay tại Bến Tre trong thời gian vừa qua đã phát sinh vướng mắc về chính sách thuế đối với thu nhập cá nhân từ hành vi chuyển nhượng, mua bán vật phẩm“ảo” trong game online,mua bán tiền “ảo” trên mạng internet.

Thực trạng quản lý hoạt động TMĐT

 Thực tế, giá trị giao dịch của loại hình mua bán này lên tới hàng chục tỷ đồng, thậm chí hàng trăm tỷ đồng, nhưng do hiện nay các văn bản về thuế chưa hướng dẫn rõ các cá nhân có thu nhập từ mua bán vật phẩm ảo trong trò chơi trực tuyến hoặc mua bán tiền

ảo trên mạng có phải làthu nhập từ hoạt động kinh doanh hay không, hay thu nhập từ bản quyền, nên chưa có chế tài xử lý

Giải pháp quản lý thuế TMĐT

 Để nâng cao hiệu quả quản lý thuế và tăngthu NSNN

từ hoạt động kinh doanh TMĐT trong thời gian tới, ngành thuế dự kiến tập trung vào các nhóm giải pháp sau:

 Thứ nhất, trong năm 2015, Tổng cục Thuế sẽ nghiên cứu tham mưu Bộ Tài chính ban hành bổ sung một số quy định về thuế còn chưa điều chỉnh để tránh thất thu, tiến đến xây dựng và ban hành một thông tư hướng dẫn đầy đủ, toàn diện về thuế đối với hoạt động TMĐT để người nộp thuế dễ thực hiện và chấp hành pháp luật thuế đầy đủ

Giải pháp quản lý thuế TMĐT

 Thứ hai, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về các doanh nghiệp có hoạt động TMĐT theo lĩnh vực kinh doanh, theo nhóm giao dịch, bao gồm các thông tin: thông tin định danh (tên, địa chỉ công ty, địa chỉ website, ngành nghề kinh doanh,

số giấy phép đăng ký hoạt động sàn giao dịch TMĐT, ); thông tin về tình hình thực hiện nghĩa vụ thuế; thông tin về tình hình tài chính Xây dựng cơ sở dữ liệu và triển khai rộng rãi các dịch vụ thuế điện tử như khai thuế điện tử, hoá đơn điện tử, nộp thuế online, đảm bảo 100% người nộp thuế đều

có điều kiện tiếp cận các phương tiện này, để bắt nhịp cùng với TMĐT, đồng thời giảm thời gian tuân thủ về thuế của các hoạt động kinh doanh truyền thống.

Giải pháp quản lý thuế TMĐT

 Thứ ba, thực hiện áp dụng quản lý rủi ro trong quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT, tổng hợp các hành vi

trốn/tránh thuế phổ biến của người nộp thuế, phân loại người nộp thuế theo các nhóm điển hình để có các biện pháp quản lý thuế phù hợp Ví dụ, đối với người nộp thuế là những doanh nghiệp có rủi ro lớn về thuế,

sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra; đối với các đối tượng mới phát sinh từ hoạt động kinh doanh qua mạng không có cơ sở thường trú tại Việt Nam để xây dựng cơ chế quản lý phù hợp với thông lệ quốc tế, chống thất thu thuế;

Giải pháp quản lý thuế TMĐT

 đối với người nộp thuế là các cá nhân kinh doanh nhỏ

lẻ tham gia vào các giao dịch nhỏ lẻ, số lượng lượng lớn và giá trị giao dịch thấp, sẽ đẩy mạng công tác tuyên truyền, giáo dục để họ chấp hành pháp luật thuế đầy đủ

 Thứ tư, tổ chức đào tạo cho các công chức làm công tác quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT nhằm trang

bị kiến thức về TMĐT, kiến thức ngoại ngữ, công nghệ thông tin và kỹ năng thanh tra, kiểm tra bằng phương pháp máy tính

Giải pháp quản lý thuế TMĐT

 Thứ năm, tăng cường phối hợp với cáccác tổ chức quốc tế, cơ quan thuế các nước, các Bộ, ngành(Bộ Công thương; Bộ Thông tin và Truyền thông; Bộ Công An; Ngân hàng Nhà nước),các công ty viễn thông, các công ty hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin, truyền dẫn, cung cấp hạ tầng mạng; cung cấp sàn giao dịch TMĐT, đăng ký tên miền, thuê máy chủ, thuê đường truyền dẫn, thanh toán qua ngân hàng để xác định các hành vi vi phạm pháp luật thuế và kịp thời có biện pháp xử

lý nhằm tăng cường tính tuân thủ của NNT.

Giải pháp quản lý thuế TMĐT

 Tổng cục Thuế rất mong nhận được sự quan tâm, hợp tác toàn diện từ phía các Bộ, ngành liên quan, hiệp hội

và cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực TMĐT để từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý thuế đối với hoạt động TMĐTđồng thời góp phần tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các doanh nghiệp

Xin trân trọng cảm ơn!