giáo án sinh 7 kì 1

vụ nhu cầu của con người nên có nhữngđặc tính khác xa so với tổ tiên - GV hoàn thiện kiến thức cho HS * Hoạt động 2: Tìm hiểu đa dạng về môi trường sống - GV yêu cầu HS quan sát H1.4 ho

Trang 1

Ngày soạn:

Tiết 1 THẾ GIỚI ĐỘNG VẬT ĐA DẠNG, PHONG PHÚ

A MỤC TIÊU: Sau bài học này, học sinh cần đạt

1 Kiến thức:

- HS chứng minh được sự đa dạng và phong phú của động vật thể hiện ở số loài và môi trường sống

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng quan sát, phân tích, tổng hợp, so sánh

- Kĩ năng tự nghiên cứu và hoạt động nhóm

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Dạy học bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng

* Hoạt động 1: Tìm hiểu sự đa dạng

loài và phong phú về số lượng cá thể

- GV yêu cầu HS quan sát H1.1 H1.2

và đọc thông tin, thảo luận:

+ Sự đa dạng và phong phú về loài

được thể hiện như thế nào?

+ Kể tên các loài động vật được thu

thập khi kéo một mẻ lưới trên biển, tát

một ao cá, đơm đó qua một đêm ở ao

hồ?

+ Kể tên các loài động vật tham gia

vào bản giao hưởng trong đêm trên

những cánh đồng?

HS quan sát H1.1 H1.2 và đọc

thông tin, thảo luận nhóm sau đó trình

bày, nhận xét, bổ sung

- GV thông báo thêm: một số động vật

được thuần hóa trở thành vật nuôi phục

I Đa dạng loài và phong phú về số

lượng các thể

- Thế giới động vật đa dạng về số loài, số lượng cá thể trong loài Ngoài

ra còn đa dạng về kích thước, lối sống

Trang 2

vụ nhu cầu của con người nên có những

đặc tính khác xa so với tổ tiên

- GV hoàn thiện kiến thức cho HS

* Hoạt động 2: Tìm hiểu đa dạng về

môi trường sống

- GV yêu cầu HS quan sát H1.4 hoàn

thành bài tập điền tên

HS quan sát H1.4 hoàn thành bài

tập điền tên sau đó trình bày, nhận xét,

bổ sung và rút ra kết luận

- GV yêu cầu HS đọc thông tin ở H1.3

và thảo luận:

+ Đặc điểm nào giúp chim cánh cụt

thích nghi với khí hậu giá lạnh ở vùng

cực?

+ Nguyên nhân nào khiến động vật

vùng nhiệt đới đa dạng và phong phú

hơn động vật vùng ôn đới và Nam

Cực?

+ Động vật ở nước ta có đa dạng và

phong phú không? Vì sao?

HS quan sát H1.3, thảo luân sau đó

trình bày, nhận xét, bổ sung và rút ra

kết luận

- GV yêu cầu HS đọc kết luận chung

II Đa dạng về môi trường sống

- Động vật có mặt khắp nơi do chúngthích nghi với mọi môi trường sống

vì vậy có sự đa dạng về môi trường sống

4 Kiểm tra đánh giá:

- Sự đa dạng và phong phú của động vật được thể hiện ở những điểm nào?

- Vì sao động vật có mặt ở khắp nơi trên trái đất?

5 Dặn dò:

- Học bài

- Soạn bài mới

Trang 3

Ngày soạn:

Tiết 2 PHÂN BIỆT ĐỘNG VẬT VỚI THỰC VẬT

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỘNG VẬT

- HS nêu được đặc điểm cơ bản để phân biệt động vật với thực vật

- Nêu được đặcđiểm chung của động vật

- HS nắm được sơ lược sự phân chia giới động vật

2 Kĩ năng:

- Sự đa dạng và phong phú của động vật được thể hiện ở những điểm nào?

- Vì sao động vật có mặt ở khắp nơi trên trái đất?

* Hoạt động 1: Tìm hiểu các đặc điểm

cơ bản để phân biệt động vật với thực

vật

- GV yêu cầu HS quan sát H2.1, thảo

luận hoàn thành bảng 1 “ So sánh động

vật và thực vật”

HS quan sát H2.1, thảo luận nhóm

sau đó lên bảng trình bày, nhận xét, bổ

sung

- GV nêu câu hỏi:

+ Động vật giống thực vật ở điểm nào?

+ Thực vật phần lớn không di chuyển, tự dưỡng và tế bào có thành xenlulô

Trang 4

HS dựa vào bảng 1, thảo luận sau

đó trình bày, nhận xét và bổ sung

* Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm

chung của động vật

- GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập

trong SGK rồi từ đó rút ra các đặc điểm

chung của động vật

HS hoàn thành bài tập sau đó trình

bày, nhận xét, bổ sung và rút ra kết

luận

* Hoạt động 3: Tìm hiểu về sự phân

chia giới động vật

- GV giảng giải:

+ Do sự phân loại mà giới động vật

được chia làm 20 ngành, thể hiện ở

- GV yêu cầu HS hoàn thành bảng 2

trong SGK và thảo luận:

+ Động vật có vai trò gì trong đời

sống con người?

HS hoàn thành bảng 2 và thảo luận

sau đó trình bày, nhận xét, bổ sung rồi

rút ra kết luận

II Đặc điểm chung của động vật

+ ĐV không xương sống gồm 7 ngành từ ĐVNS đến chân khớp + ĐV có xương sống có 1 ngành gồm

cá, lưỡng cư bò sát, chim, thú

IV Vai trò của động vật

- Động vật cung cấp nguyên liệu làmthực phẩm, làm thí nghiệm, hỗ trợ con người trong lao động và giải trí

- Một số động vật gây bệnh truyền nhiễm

- Nêu các đặc điểm chung của động vật?

- Động vật giống và khác thực vật ở điểm nào?

Trang 5

Ngày soạn:

Tiết 3 THỰC HÀNH

QUAN SÁT MỘT SỐ ĐỘNG VẬT NGUYÊN SINH

- HS thấy được 2 đại diện điển hình cho ĐVNS là trùng roi và trùng đế giày

- Phân biệt được hình dạng, cách di chuyển của 2 đại diện này

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng quan sát, phân tích, tổng hợp, thực hành

- Nêu các đặc điểm chung của động vật?

- Động vật giống và khác thực vật ở điểm nào?

* Hoạt động 1: Tìm hiểu về hình dạng,

cách di chuyển của trùng giày

- GV hướng dẫn cho HS quan sát và

thực hành các thao tác:

+ Dùng ống hút lấy một giọt nước

nhỏ ở nước ngâm rơm

+ Nhỏ lên lam kính dùng bông cản

bớt tốc độ và quan sát dưới kính hiển vi

+ Điều chỉnh thị trường để tinh chỉnh

+ Quan sát H3.1, nhận biết trùng giày

HS làm theo nhóm đã phân công

- GV kiểm tra ngay trên kính hiển vi

- Di chuyển nhờ lông bơi

- Kiểu di chuyển: vừ a tiến vừa xoay

Trang 6

- GV yêu cầu HS lấy mẫu khác để quan

sát

- GV cho HS làm bài tập SGK và vẽ sơ

lược hình dạng trùng giày sau đó trình

* Hoạt động 2: Tìm hiểu về trùng roi

- GV yêu cầu HS quan sát H3.2, H3.3

để nhận biết trùng roi

HS quan sát H3.2, H3.3

- GV yêu cầu HS lấy mẫu làm tiêu bản

và quan sát tương tự như quan sát trùng

giày

HS lấy mẫu và quan sát dưới kính

hiển vi

+Trùng roi có hình dạng như thế nào?

+ Cấu tạo của trùng roi?

HS thảo luận dựa trên thông tin và

hình quan sát được sau đó trình bày,

nhận xét, bổ sung

- GV yêu cầu HS làm bài tập mục

sau đó trình bày, nhận xét, bổ sung

- Lỗ thoát

- Không bào co bóp

II Quan sát trùng roi

- Kiểu di chuyển: vừa tiến vừa xoay

- GV yêu cầu HS vẽ trùng giày và trùng roi vào vở và ghi chú thích

5 Dặn dò:

- Học bài

- Soạn bài mới

*************************************

Trang 7

- Rèn kĩ năng quan sát, phân tích, tổng hợp

- Nêu cấu tạo của trùng giày và cách di chuyển của nó?

- Trình bày cấu tạo, hình dạng và cách di chuyển của trùng roi?

* Hoạt động 1: Tìm hiểu về trùng roi

xanh

+ VĐ 1: Tìm hiểu cấu tạo và di chuyển

của trùng roi xanh

- GV yêu cầu HS đọc thông tin trong

SGK, quan sát H4.1 và thảo luận:

+ Trùng roi xanh có cấu tạo như thế

nào?

+ Nêu cách di chuyển của trùng roi

xanh?

HS đọc thông tin, quan sát và thảo

luận sau đó trình bày, nhận xét, bổ sung

Trang 8

+ VĐ 2: Tìm hiểu dinh dưỡng của

- GV nhận xét và yêu cầu HS rút ra kết

luận

+ VĐ 3: Tìm hiểu cách sinh sản của

trùng roi xanh

SGK, quan sát H4.2 và thảo luận:

+ Trình bày các bước sinh sản của

trùng roi xanh?

+ Hình thức sinh sản của trùng roi

xanh là gì?

luận

+ VĐ 4: Tìm hiểu tính hướng sáng của

trùng roi xanh

- GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK và

làm bài tập mục , thảo luận:

+ Trùng roi xanh tiến về phía ánh

sáng nhờ các đặc điểm nào?

HS đọc thông tin, làm bài tập và

thảo luận sau đó trình bày, nhận xét, bổ

sung

luận

* Hoạt động 2: Tìm hiểu tập đoàn

trùng roi

SGK, quan sát H4.3 và thảo luận hoàn

thành bài tập mục

3 Sinh sản

- Hình thức: Sinh sản vô tính bằng cách phân đôi cơ thể theo chiều dọc

- Các bước:

+ Nhân phân chia + Chất nguyên sinh phân đôi và các bào quan phân đôi

+ Cơ thể phân đôi theo chiều dọc

4 Tính hướng sáng

- Trùng roi xanh có điểm mắt để nhận biết ánh sáng và roi để di chuyển

II Tập đoàn trùng roi

- Là tập hợp các tế bào có roi, bước đầu có sự phân hóa chức năng

- Gợi ra mối liên hệ giữa động vật đơn bào và động vật đa bào

Trang 9

luận

- GV giảng giải: Trong tập đoàn, một

số các thể ở ngoài làm nhiệm vụ di

chuyển, bắt mồi đến khi sinh sản một

số tế bào chuyển vào trong phân chia

tạo thành tập đoàn mới

+ Tập đoàn vôn vốc có ý nghĩa gì

trong tiến hóa?

HS thảo luận sau đó trình bày, nhận

xét, bổ sung

luận

- Trình bày cấu tạo, di chuyển, dinh dưỡng của trùng roi xanh?

- Trùng roi xanh giống thực vật ở điểm nào?

Trang 10

Ngày soạn:

Tiết 5 TRÙNG BIẾN HÌNH VÀ TRÙNG GIÀY

- Trình bày cấu tạo, di chuyển, dinh dưỡng của trùng roi xanh?

- Trùng roi xanh giống thực vật ở điểm nào?

* Hoạt động chung: Tìm hiểu về trùng

biến hình và trùng giày

SGK, quan sát H5.1, H5.2, H5.3 và

thảo luận hoàn thành phiếu học tập:

- GV nhận xét và giảng giải thêm:

+ Không bào tiêu hóa ở ĐVNS hình

thành khi lấy thức ăn vào cơ thể

+ Trùng giày: mới chỉ có sự phân hóa

đơn giản

+ Sinh sản hữu tính ở trùng giày là

hình thức tăng sức sống cho cơ thể và

Nội dung ghi như phiếu học tập

Trang 11

rất ít khi sinh sản hữu tính

- GV tiếp tục nêu câu hỏi và yêu cầu

HS thảo luận:

+ Trình bày quá trình bắt mồi và tiêu

hóa mồi của trùng biến hình?

+ Không bào co bóp ở trùng giày

khác trùng biến hình như thế nào?

+ Quá trình tiêu hóa ở trùng giày và

trùng biến hình khác nhau ở điểm nào?

xét, bổ sung

- So sánh trùng giày và trùng biến hình về đặc điểm cấu tạo, di chuyển, dinh dưỡng, sinh sản?

- Sự phân hóa cấu tạo ở trùng giày cho chúng ta biết được điều gì?

+ Nhân+ Chân giả

- Cơ thể đơn bào:

+ Màng cơ thể(màng TB)+ Chất nguyên sinh: không bào

co bóp, không bào tiêu hóa+ Nhân: nhân lớn, nhân nhỏ+ Miệng, hầu, lỗ thoát+ Lông bơi

Di chuyển - Nhờ chân giả - Nhờ lông bơi

Dinh dưỡng

- Tiêu hóa nội bào

- Hô hấp: Trao đổi khí qua

- Hô hấp: qua bề mặt cơ thể

- Bài tiết: qua lỗ thoátSinh sản - Sinh sản vô tính bằng hìnhthức phân đôi cơ thể

- Sinh sản vô tính bằng hình thức phân đôi cơ thể

- Sinh sản hữu tính: Tiếp hợp

Trang 12

- So sánh trùng giày và trùng biến hình về đặc điểm cấu tạo, di chuyển, dinh dưỡng, sinh sản?

- Sự phân hóa cấu tạo ở trùng giày cho chúng ta biết được điều gì?

* Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo, dinh

dưỡng và vòng đời phát triển của trùng

kiết lị và trùng sốt rét

SGK, quan sát H6.1, H6.2, H6.3, H6.4

và thảo luận hoàn thành phiếu học tập

luận sau đó lên bảng trình bày, nhận

xét, bổ sung rồi rút ra kết luận

- GV cho HS làm nhanh bài tập trang

Trang 13

* Hoạt động 2: Tìm hiểu bệnh kiết lị và

bệnh sốt rét

SGK và thảo luận hoàn thành bảng

trong SGK

HS đọc thông tin, thảo luận sau đó

lên bảng trình bày, nhận xét, bổ sung

HS đọc thông tin, liên hệ thực tế

sung rồi rút ra kết luận

- Trùng kiết lị và trùng sốt rét có đặc điểm gì khác về cấu tạo?

- Nêu nguyên nhân và tác hại, cách phòng chống bệnh kiết lị và bệnh sốt rét?

5 Dặn dò:

- Học bài

- Đọc mục “Em có biết”

- Soạn bài mới

SO SÁNH CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA TRÙNG BIẾN HÌNH VÀ TRÙNG GIÀY Động vật

Sống kí sinh trong cơ thể người,trong thành ruột và tuyến nước bọt của muỗi anôphen

Cấu tạo Có chân giả ngắn Không có cơ quan di chuyển và các không bàoDinh dưỡng Thực hiện qua màng tế bào, nuốt hồng cầu Thực hiện qua màng tế bào, lấy chất dinh dưỡng từ hồng cầuVòng đời phát

triển

Bào xác vào đến ruột người thì trùng kiết lị chui ra nuốt hồng cầu và sinh sản

Muỗi anôphen hút máu người vàtruyền trùng sốt rét vào cơ thể người, trùng sốt rét chui vào hồng cầu sinh sản và phá vỡ

Trang 14

hồng cầu rồi lại tiếp tục chui vàohồng cầu khác

Con đường truyền bệnh

Nơi kí sinh Tác hại

Tên bệnh

Trùng kiết lị hồng cầuLớn hơn Qua ănuống ở thànhruột Làm suy nhượccơ thể kiết lịBệnh

Trùng sốt rét hồng cầuNhỏ hơn Qua muỗianophen

Trongmạchmáu

Thiếu máu, làmsuy nhược cơ thể

Bệnhsốt rét

Trang 15

Ngày soạn:

Tiết 7 ĐẶC ĐIỂM CHUNG – VAI TRÒ THỰC TIỄN

CỦA ĐỘNG VẬT NGUYÊN SINH

- HS nêu được đặc điểm chung của động vật nguyên sinh

- HS chỉ ra được vai trò thực tiễn và tác hại do ĐVNS gây ra

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng quan sát, phân tích, tổng hợp.

- Trùng kiết lị và trùng sốt rét có đặc điểm gì khác về cấu tạo?

- Nêu nguyên nhân và tác hại, cách phòng chống bệnh kiết lị và bệnh sốt rét?

chung của ĐVNS

- GV yêu cầu HS quan sát tranh, thảo

hoàn thành phiếu học tập

HS quan sát và thảo luận sau đó

- GV nhận xét và hoàn thiện kiến thức

I Đặc điểm chung

- Cơ thể có kích thước hiển vi

- Chỉ là một tế bào nhưng đảm nhiệm mọi chức năng của cơ thể sống

Trang 16

cho HS

* Hoạt động 2: Tìm hiểu vai trò thực

tiễn của ĐVNS

- GV yêu cầu HS quan sát H7.1, H7.2

và đọc thông tin SGK, hoàn thành bảng

2 SGK

II Vai trò thực tiễn

- Lợi ích:

+ Làm thức ăn cho ĐV khác + Có ý nghĩa về mặt địa chất

- Tác hại:

+ Gây bệnh ở người và động vật

- Nêu đặc điểm chung của ĐVNS?

- Nêu vai trò thực tiễn của ĐVNS?

di chuyển

Hình thức sinh sản

Hiển

vi Lớn

1tếbào

*********************************************

Trang 17

- Nêu đặc điểm chung của ĐVNS?

- Nêu vai trò thực tiễn của ĐVNS?

* Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo ngoài

và di chuyển

SGK, quan sát H8.1, H8.2 và thảo luận:

+ Trình bày cấu tạo ngoài của thủy

tức?

+ Thủy tức di chuyển như thế nào?

Mô tả bằng lời 2 cách di chuyển?

rồi rút ra kết luận

* Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu tạo trong

I Hình dạng ngoài và di chuyển

- Cấu tạo ngoài:

+ Hình trụ dài phần dưới là đế bám,phần trên là lỗ miệng, xung quanh có tua miệng

+ Đối xứng tỏa tròn

- Di chuyển: Kiểu sâu đo, kiểu lộn đầu

II Cấu tạo trong

- Thành cơ thể có 2 lớp:

Trang 18

SGK,quan sát H8.3 và thảo luận:

+ Xác định và ghi tên của từng loại tế

bào vào ô trống của bảng?

HS đọc thông tin, quan sát, thảo

* Hoạt động 3: Tìm hiểu hoạt động

dinh dưỡng

- GV yêu cầu HS quan sát tranh thủy

tức bắt mồi, đọc thông tin SGK, thảo

luận:

+ Thủy tức đưa mồi vào miệng bằng

cách nào?

+ Nhờ loại tế bào nào của cơ thể,

thủy tức tiêu hóa được mồi?

+ Thủy tức thải bã bằng cách nào?

* Hoạt động 4: Tìm hiểu hoạt động

sinh sản của thủy tức

- GV yêu cầu HS quan sát tranh, đọc

thông tin SGK, thảo luận:

+ Thủy tức có những hình thức sinh

sản nào?

- GV hoàn thiện kiến thức cho HS: Khả

năng tái sinh cao ở thủy tức là do thủy

tức còn tế bào chưa chuyên hóa

+ Lớp ngoài: gồm tế bào gai, tế bàothần kinh, tế bào mô bì - cơ, tế bào sinh sản

+ Lớp trong: Tế bào mô cơ - tiêu hóa

+ ở giữa là tầng keo mỏng + Lỗ miệng thông với khoang tiêu hóa ở giữa

III Dinh dưỡng

- Thủy tức bắt mồi bằng tua miệng, quá trình tiêu hóa thực hiện ở khoang tiêu hóa nhờ dịch từ tế bào tuyến

- Sự trao đổi khí qua màng cơ thể

- Thải bã qua lỗ miệng

IV Sinh sản

- Các hình thức sinh sản;

+ Sinh sản vô tính: mọc chồi + Sinh sản hữu tính: sự kết hợp tinh trùng và trứng

+ Tái sinh: 1 phần của cơ thể tạo nên cơ thể mới

- Trình bày cấu tạo ngoài và cấu tạo trong của thủy tức?

- Nêu các hình thức sinh sản của thủy tức?

Trang 19

Ngày soạn:

Tiết 9

ĐA DẠNG CỦA NGÀNH RUỘT KHOANG

- HS thấy được sự đa dạng của ngành ruột khoang được thể hiện ở cấu tạo cơ thể, lối sống, tổ chức cơ thể, di chuyển

- Nhận biết được cấu tạo của sứa thích nghi với lối sống bơi lội tự do ở biển

- Giải thích được cấu tạo của hải quì và san hô thích nghi với lối sống bám cốđịnh

2 Kĩ năng:

- Trình bày cấu tạo ngoài và cấu tạo trong của thủy tức?

- Nêu các hình thức sinh sản của thủy tức?

* Hoạt động 1: Tìm hiểu sự đa dạng

của ruột khoang

thành bảng 1 SGK

+ Nêu đặc điểm cấu tạo của sứa thích

nghi với lối sống di chuyển tự do như

thế nào?

Trang 20

* Hoạt động 2: Tìm hiểu hải quì

+ Hải quì có cấu tạo như thế nào?

+ Hải quì sống tự do hay sống bám?

* Hoạt động 3: Tìm hiểu san hô

thành bảng 2 SGK

+ San hô khác hải quì ở điểm nào?

II Hải quì

- Cấu tạo: gồm miệng, tua miệng, thân, đế bám

- Có lối sống bám

III San hô

- Có cấu tạo giống hải quì nhưng khác ở chỗ:

+ Sống tập đoàn, có khoang cơ thể thông với nhau

+ Có lớp vỏ khung đá vôi

- Trình bày cấu tạo của sứa thích nghi với lối sống tự do?

- San hô khác hải quì ở điểm nào?

Trang 21

- HS nêu được đặc điểm chung của ngành ruột khoang

- HS chỉ ra được vai trò của ngành ruột khoang trong tự nhiên và trong đời sống

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng quan sát, phân tích, tổng hợp.

- Trình bày cấu tạo của sứa thích nghi với lối sống tự do?

- San hô khác hải quì ở điểm nào?

chung của ngành ruột khoang

- GV yêu cầu HS quan sát H10.1, đọc

thông tin, thảo hoàn thành phiếu học

tập

HS quan sát và thảo luận sau đó

Trang 22

ruột khoang

- GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK,

thảo luận:

+ Ruột khoang có vai trò gì trong tự

nhiên và trong đời sống con người?

+ Nêu rõ tác hại của ruột khoang?

HS đọc thông tin và thảo luận sau

đó trình bày, nhận xét, bổ sung rồi rút

ra kết luận

- Đối với tự nhiên:

+ Tạo vẻ đẹp thiên nhiên + Có ý nghĩa sinh thái đối với động vật biển

- Đối với đời sống con người:

+ Làm vật trang trí + Là nguồn cung cấp nguyên liệu vôi

+ Làm thực phẩm có giá trị + Có ý nghĩa về mặt địa chất

- Nêu đặc điểm chung của ngành ruột khoang?

- Nêu vai trò của ngành ruột khoang?

Trang 23

Ngày soạn:

Tiết 11 SÁN LÁ GAN

- HS nêu được đặc điểm nổi bật của ngành giun dẹp là cơ thể đối xứng 2 bên

- HS nêu được đặc điểm cấu tạo của sán lá gan thích nghi với đời sống kí sinh

2 Kĩ năng:

2Kiểm tra bài cũ:

- Nêu đặc điểm chung của ngành ruột khoang?

- Nêu vai trò của ngành ruột khoang?

* Hoạt động 1: Tìm hiểu về sán lông

và sán lá gan

SGK, quan sát tranh vẽ sán lông và sán

lá gan, thảo luận hoàn thành phiếu học

tập

* Hoạt động 2: Tìm hiểu vòng đời của

sán lá gan

I Nơi sống, cấu tạo và dinh dưỡng, di chuyển của sán lá gan

II Vòng đời của sán lá gan

Trang 24

+ Hoàn thành bài tập mục ?

+ Vòng đời của sán lá gan ảnh hưởng

như thế nào nếu trong thiên nhiên xảy

- Kén sán bám vào rau bèo nhưng

trâu bò không ăn phải?

+ Viết sơ đồ biểu diễn vòng đời của

sán lá gan?

+ Sán lá gan thích nghi với sự phát

tán nòi giống như thế nào?

+ Muốn tiêu diệt sán lá gan ta phải

làm như thế nào?

- GV liên hệ thực tế và yêu cầu HS đề

ra các biện pháp phòng chống cụ thể

Sán trưởng thành trứng

kén sán ấu trùng lông

ấu trùng ấu trùng

có đuôi trong ốc

- Trình bày cấu tạo của sán lá gan thích nghi với lối sống kí sinh?

- Nêu vòng đời của sán lá gan?

Trang 25

Ngµy so¹n:

TiÕt 12 MỘT SỐ GIUN DẸP KHÁC

VÀ ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA NGÀNH GIUN DẸP

- HS nêu được một số đại diện của ngành giun dẹp đặc bệt là nhóm giun dẹp sống kí sinh gây bệnh từ đó có biện pháp phòng tránh các bệnh do giun dẹp gây ra

- HS nêu được đặc điểm chung của ngành giun dẹp

2 Kĩ năng:

- Cấu tạo sán lá gan thích nghi với đời sống kí sinh như thế nào?

- Trình bày vòng đời của sán lá gan?

* Hoạt động 1: Tìm hiểu một số giun

- Nội dung như phiếu học tập

- Đa số các loại giun dẹp sống kí sinh

và gây bệnh

- Cần giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và vệ sinh ăn uống để phòng tránh bệnh giun kí sinh

Trang 26

- GV nhận xét và yêu cầu HS thảo luận

các câu hỏi:

+ Các loài giun dẹp thường kí sinh ở bộ

phận nào trong cơ thể người và động

vật?

+ Để đề phòng bệnh giun dẹp kí sinh,

cần phải ăn uống, giữ vệ sinh như thế

nào cho người và gia súc?

HS tiếp tục thảo luận sau đó trình

chung của giun dẹp

“ Một số đặc điểm của đại diện Giun

dẹp ”

HS đọc thông tin, thảo luận hoàn

thành bảng phụ sau đó trình bày, nhận

xét, bổ sung và rút ra kết luận

II Đặc điểm chung

- Cơ thể dẹp, đối xứng hai bên và phân biệt đầu đuôi, lưng bụng, ruột phân nhánh nhiều, chưa có ruột sau

và hậu môn

- Trình bày đặc điểm chung của ngành giun dẹp?

- Nêu các biện pháp phòng tránh bệnh giun dẹp sống kí sinh?

Trang 27

Ngày soạn:

Tiết 13 GIUN ĐŨA

- Trình bày đặc điểm chung của ngành giun dẹp?

- Nêu các biện pháp phòng tránh bệnh giun dẹp sống kí sinh?

* Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo, di

chuyển, dinh dưỡng của giun đũa

- GV yêu cầu HS quan sát H13.1

H13.2 và đọc thông tin, thảo luận nhóm

hoàn thành phiếu học tập: “ Đặc điểm

cấu tạo, di chuyển, dinh dưỡng của

giun đũa ”

HS quan sát H13.1 H13.2 và

đọc thông tin, thảo luận nhóm hoàn

thành phiếu học tập:

“Đặc điểm cấu tạo, di chuyển, dinh

dưỡng của giun đũa ”

+ Khoang cơ thể chưa chính thức + ống tiêu hóa thẳng, có hậu môn + Lớp vỏ cuticun làm căng cơ thể

- Di chuyển: hạn chế, chui rúc

- Dinh dưỡng: Hút chất dinh dưỡng

Trang 28

các câu hỏi:

+ Giun cái dài và mập hơn giun đực có

ý nghĩa sinh học gì?

+ Nếu giun đũa thiếu lớp vỏ cuticun thì

số phận của chúng sẽ như thế nào?

+ Ruột thẳng và kết thúc tại hậu môn ở

giun đũa so với ruột phân nhánh ở giun

dẹp thì tốc độ tiêu hóa ở loài nào cao

hơn? Tại sao?

+ Nhờ đặc điểm nào giun đũa chui

được vào ống mật và hậu quả sẽ như

thế nào đối với con người?

- GV giảng giải cho HS:

+ Tốc độ tiêu hóa nhanh hơn vì thức ăn

là chất dinh dưỡng và thức ăn chỉ đi

một chiều

* Hoạt động 2: Tìm hiểu sinh sản của

giun đũa.

+ VĐ 1: Cơ quan sinh sản

- GV yêu cầu HS đọc thông tin và thảo

+ VĐ 1: Vòng đời giun đũa

H13.4 và đọc thông tin, thảo luận:

+ Trình bày vòng đời của giun đũa

bằng sơ đồ?

+ Rửa tay trước khi ăn và không ăn

rau sống có liên quan gì đến bệnh giun

đũa?

+ Tại sao y học khuyên mỗi người tẩy

giun từ 1 đến 2 lần trong năm?

đọc thông tin, thảo luận nhóm sau đó

II Sinh sản

1 Cơ quan sinh sản

- Cơ quan sinh dục dạng ống dài + Con cái: 2 ống

+ Con đực: 1 ống thụ tinh trong

- Đẻ nhiều trứng

2 Vòng đời giun đũa

Giun đũa trứng ấu

trùng trong trứng

Máu, gan, tim ruột non thức

Trang 29

lên bảng trình bày, nhận xét, bổ sung.

- GV giảng giải thêm: Do trứng giun và

ấu trùng giun phát triển ở môi trường

ngoài nên dễ lây nhiễm, dễ tiêu diệt

- Đặc điểm cấu tạo nào của giun đũa khác với sán lá gan?

- Nêu tác hại và các biện pháp phòng tránh bệnh giun đũa kí sinh?

Cấu tạo trong Di chuyển

Dinh dưỡng

Cấu tạo trong Di chuyển

Dinh dưỡng

Giun đũa

Trang 30

Ngày soạn:

Tiết 14 MỘT SỐ GIUN TRÒN KHÁC

VÀ ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA NGÀNH GIUN TRÒN

- HS nêu được một số đại diện của ngành giun tròn đặc bệt là nhóm giun tròn sống kí sinh gây bệnh từ đó có biện pháp phòng tránh các bệnh do giun tròn gây ra

- HS nêu được đặc điểm chung của ngành giun tròn

2 Kĩ năng:

- Đặc điểm cấu tạo nào của giun đũa khác với sán lá gan?

- Nêu tác hại và các biện pháp phòng tránh giun đũa kí sinh ở người?

- Đa số các loại giun tròn sống kí sinh

và gây bệnh

- Cần giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và vệ sinh ăn uống để phòng tránh bệnh giun kí sinh

Trang 31

các câu hỏi:

+ Các loài giun tròn thường kí sinh ở

đâu và gây ra các tác hại gì cho vật

chủ?

+ Quan sát H14.4 và giải thích sơ đồ

vòng đời của giun kim?

+ Giun gây cho trẻ em điều phiền toái

chung của giun tròn

“ Đặc điểm của ngành Giun tròn ”

II Đặc điểm chung

- Cơ thể hình trụ thuôn hai đầu

- Có khoang cơ thể chưa chính thức

- Cơ quan tiêu hóa bắt đầu từ miệng

và kết thúc ở hậu môn

- Trình bày đặc điểm chung của ngành giun tròn?

- Nêu các biện pháp phòng tránh bệnh giun tròn sống kí sinh?

Trang 32

- Nêu các đại diện của giun tròn sống kí sinh và cách phòng tránh bệnh giun?

- Nêu đặc điểm chung của ngành giun tròn?

* Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo, di

chuyển, dinh dưỡng, sinh sản của giun

đất

hoàn thành phiếu học tập: “ Đặc điểm

cấu tạo, di chuyển, dinh dưỡng, sinh

sản của giun đất ”

đọc thông tin, thảo luận nhóm hoàn

thành phiếu học tập:

“Đặc điểm cấu tạo, di chuyển, dinh

dưỡng, sinh sản của giun đất ”

I Cấu tạo, di chuyển, dinh dưỡng và

sinh sản của giun đất

Trang 33

các câu hỏi:

+ Giun đất có cấu tạo ngoài phù hợp

với lối sống chui rúc trong đất như thế

+ Cuốc phải giun đất thấy có chất lỏng

màu đỏ chảy ra Đó là chất gì và tại sao

có màu đỏ?

- GV giảng giải cho HS:

+ Khoang cơ thể chính thức chứa dịch

làm cơ thể luôn căng phồng

+ Thành cơ thể có lớp mô bì tiết chất

nhầy làm cho da trơn

+ Dạ dày có thành cơ dày có khả năng

co bóp nghiền thức ăn

+ Cơ thể giun chun giãn được là do sự

điều chỉnh sức ép của dịch khoang

trong các phần khác nhau của cơ thể

cấu tạo của giun đất tiến hóa hơn giun

tròn.

- GV yêu cầu HS đọc lại bảng phụ và

thảo luận:

+ Nêu các đặc điểm cấu tạo của giun

đất tiến hóa hơn giun tròn?

HS đọc bảng phụ, thảo luận sau đó

trình bày, nhận xét, bổ sung

- GV nhận xét và hoàn thiện kiến thức

cho HS

II Đặc điểm cấu tạo của giun đất tiến hóa hơn giun tròn

- Có khoang cơ thể chính thức

- Có các hệ cơ quan mới:

+ Hệ thần kinh dạng chuỗi hạch + Hệ tuần hoàn vận chuyển máu + Hệ tiêu hóa phân hóa từ miệng tới hậu môn

- Trình bày đặc điểm cấu tạo giun đất phù hợp với lối sống chui rúc trong đất?

- Cơ thể giun đất có đặc điểm nào tién hóa hơn so với giun tròn?

5 Dặn dò:

Trang 34

- Trình bày đặc điểm cấu tạo giun đất phù hợp với lối sống chui rúc trong đất?

- Cơ thể giun đất có đặc điểm nào tién hóa hơn so với giun tròn?

* Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo ngoài.

+ VĐ 1: Cách xử lí mẫu

- GV yêu cầu HS đọc thông tin và thao

tác luôn

HS đọc thông tin và làm thao tác xử

lí mẫu sau đó trình bày

- GV kiểm tra mẫu thực hành

+ VĐ 2: Quan sát cấu tạo ngoài

I Cấu tạo ngoài

1 Xử lí mẫu:

- Rửa sạch giun đất, làm giun chết trong hơi ête hay cồn loãng sau đó để giun lên khay mổ và quan sát

2 Quan sát cấu tạo ngoài

Trang 35

- GV yêu cầu các nhĩm:

+ Quan sát các đốt vịng tơ

+ Xác định mặt lưng và bụng

+ Tìm đai sinh dục

+ Làm thế nào để quan sát được vịng

tơ?

+ Dựa vào đặc điểm nào để quan sát

xác định mặt lưng và mặt bụng?

+ Tìm đai sinh dục và lỗ sinh dục dựa

vào đặc điểm nào?

HS quan sát và thảo luận sau đĩ

- GV yêu cầu HS quan sát H16 2, đọc

thơng tin trong SGK và thực hành mổ

giun đất

HS quan sát H16 2, đọc thơng tin

và thực hành mổ

- GV kiểm tra sản phẩm của HS bằng

cách gọi 1 nhĩm mổ đẹp lên trình báy

thao tác mổ

+ VĐ 2: Quan sát cấu tạo trong

- GV hướng dẫn:

+ Dùng kéo nhọn tách nhẹ nội quan

+ Dựa vào H16.3 A nhận biết các bộ

phận của hệ tiêu hĩa

+ Dựa vào H16.3 B quan sát bộ phận

- GV kiểm tra bằng cách gọi đại diện

nhĩm lên bảng chú thích vào hình câm

- GV yêu cầu HS viết thu hoạch

- Quan sát vịng tơ: kéo giun trên giấy thấy lạo xạo, dùng kính lúp quan sát

- Xác định mặt lng và mặt bụng dựa vào màu sắc

- Tìm đai sinh dục: phía đầu, liền 3 đốt

Chú thích:

A: 1 - lỗ miệng 2 - đai sinh dục

3 - hậu mơnB: 1 – lỗ miệng 2 – Vịng tơ

3 – lỗ sinh dục cái 4 - đai sinh dục

5 – lỗ sinh dục đựcC: 1 – 2 chi bên

II Cấu tạo trong

1 Cách mổ:

- Đặt giun nằm sấp giữa khay mổ

Cố định đầu và đuơi bằng 2 đinh ghim

- Dùng kẹp kéo da, dùng kéo cắt 1 đường dọc chính giữa lưng về phía đuơi

- Đổ nước ngập cơ thể giun, dùng kẹp phanh thành cơ thể, dùng dao tách ruột khỏi thành cơ thể

- Phanh thành cơ thể đến đâu cắm ghim tới đĩ Dùng kéo cắt dọc cơ thể tiếp tục như vậy về phái đầu

2 Quan sát cấu tạo trong:

- Hệ tiêu hĩa

- Hệ thần kinh

Trang 36

- Trình bày cấu tạo ngoài của giun đất?

- GV đánh giá, nhận xét giờ thực hành, yêu cầu HS làm vệ sinh phòng học

VÀ ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA NGÀNH GIUN ĐỐT

- HS nêu được một số đại diện của ngành giun đốt phù hợp với lối sống

- HS nêu được đặc điểm chung và vai trò của ngành giun đốt

2 Kĩ năng:

- Trình bày cấu tạo ngoài của giun đất?

- Trình bày cấu tạo trong của giun đất?

- Giun đốt có nhiều loài, sống ở các môi trường khác nhau, có thể sống tự

do, định cư, chui rúc hoặc kí sinh ngoài

Trang 37

đọc các chú thích, thảo luận nhóm hoàn

thành phiếu học tập: “ Đa dạng của

ngành giun đốt ” sau đó lên bảng trình

- GV nhận xét và yêu cầu HS tự rút ra

kết luận về sự đa dạng của ngành giun

đốt về số loài, lối sống, môi trường

sống

chung và vai trò của giun đốt

+ VĐ 1: Tìm hiểu đặc điểm chung

“ Đặc điểm chung của ngành Giun đốt”

+ VĐ 1: Tìm hiểu vai trò của giun đốt

- GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập:

Tìm các đại diện giun đốt điền vào chỗ

trống cho phù hợp với ý nghĩa thực tiễn

+ Có hại cho người và động vật:………

HS hoàn thành bài tập và lên bảng

trình bày và tự rút ra kết luận

II Đặc điểm chung và vai trò của ngành giun đốt

1 Đặc điểm chung:

- Cơ thể dài phân đốt

- Có thể xoang

- Hô hấp qua da hay mang

- Hệ tuần hoàn kín, máu đỏ

- Hệ tiêu hóa phân hóa

- Hệ thần kinh dạng chuỗi hạch và giác quan phát triển

- Di chuyển nhờ chi bên, tơ, thành

cơ thể

2 Vai trò của giun đốt:

- Lợi ích: Làm thức ăn cho người

và động vật, làm cho đất tơi xốp, thoáng khí, màu mỡ

- Tác hại: hút máu người và động vật

- Trình bày đặc điểm chung của ngành giun đốt?

- Nêu vai trò của ngành giun đốt?

5 Dặn dò:

- Học bài

- Soạn bài mới

Trang 38

Ngày soạn:

Tiết 18 KIỂM TRA MỘT TIẾT

A MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU ĐỀ KIỂM TRA

- Kiểm tra, đánh giá về kiến thức, kĩ năng của học sinh sau khi học hết chương

- Rèn kĩ năng làm bài kiểm tra trắc nghiệm, tự luận, kĩ năng vận dụng lý

thuyết vào thực tiễn làm bài kiểm tra

3 Thái độ:

- Có ý thức nghiêm túc trong kiểm tra thi cử

C THIẾT KẾ MA TRẬN HAI CHIỀU

Câu 1(2 điểm) Em hãy khoanh tròn vào chữ cái đầu câu mà em cho là đúng nhất

1 San hô khác hải quì ở các đặc điểm?

A 8 hệ cơ quan B 7 hệ cơ quan C 6 hệ cơ quan

3 Đặc điểm chung của giun dẹp là:

Trang 39

A Cơ thể dẹp, có đối xứng hai bên

B Cơ thể có đối xứng tỏa tròn, ruột dạng túi

C Phân biệt đầu đuôi, lưng bụng, ruột phân nhánh, chưa có hậu môn

D Cả A và C

4 Giữa đũa sống được trong ruột non người là do:

A.Có khả năng chui rúc

B Có hệ tiêu hóa phân hóa

C Có lớp vỏ cuticun

D Cả A và B

Câu 2(2 điểm) Hãy chọn các cụm từ trong ngoặc điền vào chỗ trống sao cho thíchhợp (giun tròn, khoang cơ thể, miệng, giun kim, giun đỏ)

Các đại diện giun đũa, , giun móc câu, giun rễ lúa thuộc

ngành có các đặc điểm chungnhư: Cơ thể hình trụ thuôn hai đầu,

có chưa chính thức, cơ quan tiêu hóa bắt đầu từ và kết thúc ở hậu môn

Câu 3(2,5 điểm) Nêu các bước xử lý mẫu và mổ giun đất?

Câu 4(2,5 điểm) Nêu các đặc điểm chung của giun đốt?

Câu 5(1 điểm) Giải thích vì sao khi trời mưa nhiều thì giun đất lại chui lên mặt đất?

E BIỂU ĐIỂM - ĐÁP ÁN

Câu 1: Mỗi đáp án đúng cho 0,5 điểm

1 D 2 D 3 D 4 C

Câu 2: Mỗi đáp án đúng cho 0,5 điểm

1 – giun kim 2 – giun tròn 3 – khoang cơ thể 4 – miệng Câu 3: Nêu được các ý đúng, mỗi ý cho 0,5 điểm

- Xử lý mẫu: Rửa sạch đất và làm giun chết bằng cồn loãng hoặc ête (0,5 đ)

+ Đổ nước ngập cơ thể giun, dùng kẹp phanh thành cơ thể, dùng dao tách ruột khỏi thành cơ thể (0,5 đ)+ Phanh thành cơ thể đến đâu cắm ghim tới đó Dùng kéo cắt dọc cơ thể tiếp tục như vậy về phái đầu (0,5 đ)Câu 4: Nêu được các ý đúng, mỗi ý cho 0,5 điểm

+ Cơ thể phân đốt, có thể xoang

+ Hô hấp qua da hay mang

+ Ống tiêu hóa phân hóa

+ Có hệ tuần hoàn, máu thường đỏ

Trang 40

+ Di chuyển nhờ tơ, chi bên hay thành cơ thể

Câu 5: - Vì giun đất hô hấp bằng da 0,5 điểm

- Trời mưa, nước ngập hang của giun làm thiếu không khí 0,5 điểm

Ngày soạn:

Tiết 19 TRAI SÔNG

- HS biết được vì sao trai sôngđược xếp vào ngành thân mềm

- HS nêu được đặc điểm cấu tạo của trai sông thích nghi với đời sống trong bùn cát

- Nắm được các đặc điểm dinh dưỡng, sinh sản của trai sông

- Hiểu rõ khái niệm: áo và cơ quan áo

2 Kĩ năng:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu hình dạng,

cấu tạo của trai sông

+VĐ 1: Tìm hiểu về vỏ trai

+ Muốn mở vỏ trai để quan sát phải

Định dạng
Số trang	142
Dung lượng	1,56 MB

giáo án sinh 7 kì 1

TIẾN TRèNH DẠY HỌC 1 Kiểm tra bài cũ:

BỘ THÚ HUYỆT, BỘ THÚ TÚ