Xác định rõ các thành phần đó trong cơ quan phân tích thị giác.. Chức năng hệ thần kinh sinh dưỡng : + Phân hệ thần kinh giao cảm và đối giao cảm có tác dụng đối lập nhau trong điều hoà
Trang 1Tuần 27 NS : 23-2-2011
Bài 49
CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
I/ Mục tiêu :
- Liệt kê các thành phần của cơ quan phân tích bằng một sơ đồ phù hợp Xác định rõ các thành phần đó trong cơ quan phân tích thị giác
- Mô tả cấu tạo của mắt qua sơ đồ (chú ý cấu tạo của màng lưới) và chức năng của chúng
II/ Chuẩn bị :
1/ gv : Tranh phãng to H 49.1; 49.2; 49.3
M« h×nh cÊu t¹o m¾t
2/ HS : theo dăïn dò
III/ Phương pháp :
Đàm thoại
IV/ Hoạt động dạy – học :
1/ Oån định lớp : kiểm tra sĩ số
2/ Kiểm tra bài cũ :
Hãy nêu cấu tạo hệ thần kinh sinh dưỡng và chức năng của hệ thần kinh sinh dưỡng Trả lời :
Cấu tạo hệ thần kinh sinh dưỡng gồm:
+ Trung ương : não, tuỷ sống
+ Ngoại biên: dây thần kinh và hạch thần kinh
Và được chia thành:
+ Phân hệ thần kinh giao cảm
+ Phân hệ thần kinh đối giao cảm
Chức năng hệ thần kinh sinh dưỡng :
+ Phân hệ thần kinh giao cảm và đối giao cảm có tác dụng đối lập nhau trong điều hoà hoạt động của các cơ quan sinh dưỡng
+ Nhờ tác dụng đối lập đó mà hệ thần kinh sinh dưỡng điều hoà được hoạt động của các
cơ quan nội tạng
3/ Bài mới :
C¬ quan ph©n tÝch thÞ gi¸c giĩp ta nh×n thÊy xung quanh, vËy nã cã cÊu t¹o nh thÕ nµo? C¬ chÕ nµo giĩp ta nh×n thÊy vËt ? Chĩng ta cïng t×m hiĨu trong bµi h«m nay
Trang 2Hoaùt ủoọng 1 : Cơ quan phân tích
- Haừy nghiên cứu thông tin SGK và trả lời
câu hỏi :
+ Mỗi cơ quan phân tích gồm những thành
phần nào?
+ Vai trò của cơ quan phân tích đối với cơ
thể?
+ Taùi sao chổ caàn 1 trong ba thaứnh phaàn cuỷa
cụ quan phaõn tớch thũ giaực bũ toồn thửụng seừ
laứm maỏt caỷm giaực vụựi caực kớch thớch tửụng
ửựng ?
+ Haừy neõu caực cụ quan thuù caỷm cuỷa 5 giaực
quan ngửụứi
- Tỡm hieồu vaứ traỷ lụứi :
+ Moói cụ quan phaõn tớch goàm :
→ Cụ quan thuù caỷm
→ Daõy thaàn kinh (daõy hửụựng taõm)
→ Boọ phaọn phaõn tớch trung ửụng + Cơ quan phân tích giúp cơ thể nhận biết tác động của môi trờng xung quanh.
+ Vỡ, neỏu toồn thửụng cụ quan thuù caỷm cụ theồ khoõng taùo ủửụùc XTK khi nhaọn kớch thớch; neỏu toồn thửụng daõy TK thỡ XTK khoõng veà ủửụùc TK trung ửụng → Khoõng xửỷ
lớ thoõng tin veà kớch thớch; neỏu boọ phaọn phaõn tớch trung ửụng bũ toồn thửụng → khoõng xửỷ lớ chớnh xaực thoõng tin tửứ XTK ủửa tụựi
+ Neõu :
→ Xuực giaực : da
→ Thũ giaực : maột
→ Thớnh giaực : maứng nhú
→ Khửựu giaực : muừi
→ Vũ giaực : lửụừi
Hoaùt ủoọng 2 : Cơ quan phân tích thị giác
- Cơ quan phân tích thị giác gồm những thành
phần nào ?
- Haừy neõu cai troứ tửụng ửựng tửứng thaứnh
phaàn ?
- Haừy nghiên cứu cấu tạo cầu mắt H 49.1;
49.2 lần lợt từ ngoài vào trong, đọc thông tin
SGK, hoàn chỉnh thông tin về cấu tạo cầu mắt
SGK
- GV nhận xét kết quả trên mô hình và hình
vẽ, khẳng định đáp án
- Cụ quan phaõn tớch thũ giaực ụỷ ngửụứi goàm : caực teỏ baứo thuù caỷm thũ giaực trong maứng lửụựi caàu maột, daõy thaàn kinh thũ giaực (soỏ II), vuứng thũ giaực ụỷ thuứy chaồm
- Caực teỏ baứo thuù caỷm thũ giaực trong maứng lửụựi caàu maột – cụ quan thuù caỷm, daõy thaàn kinh thũ giaực (soỏ II) – daón truyeàn hửụựng taõm, vuứng thũ giaực ụỷ thuứy chaồm - Boọ phaọn phaõn tớch trung ửụng
1/ Caỏu taùo cuỷa caàu maột
- Đại diện nhóm trình bày, các nhóm khác nhận xét, bổ sung
Đáp án:
1- Cơ vận động mắt 2- Màng cứng 3- Màng mạch 4- Màng lới
Trang 3- Cho 1 HS trình bày lại cấu tạo cầu mắt và
rút ra kết luận
- Haừy đọc thông tin mục 2 SGK, quan sát H
49.3 vaứ cho bieỏt :
+ Nêu cấu tạo của màng lới?
+ Sự khác nhau giữa tế bào nón và tế bào que
trong mối quan hệ với tế bào thần kinh thị
giác ?
+ Tại sao ảnh của vật hiện trên điểm vàng lại
nhìn rõ nhất ?
- Khi naứo thỡ khoõng nhỡn thaỏy aỷnh cuỷa vaọt?
- Dửùa vaứo tranh hỡnh 49-4 SGK, haừy traỷ lụứi
caực caõu hoỷi cuỷa muùc
+ Qua caực keỏt quaỷ cuỷa thớ nghieọm, em haừy
ruựt ra keỏt luaọn veà vai troứ cuỷa theồ thuỷy tinh
trong caàu maột?
+ Taùi sao ta nhỡn roừ ủửụùc aỷnh cuỷa vaọt
5- Tế bào thụ cảm thị giác
* KL : Caỏu taùo caàu maột goàm :
- Maứng boùc:
+ Maứng cửựng : phớa trửụực laứ maứng giaực + Maứng maùch : phớa trửụực laứ loứng ủen + Maứng lửụựi :
→ Teỏ baứo noựn
→ Teỏ baứo que
- Moõi trửụứng trong suoỏt : + Thuỷy dũch
+ Theồ thuỷy tinh + Dũch thuỷy tinh.
2/ Caỏu taùo cuỷa maứng lửụựi
+ Các tế bào nón: tiếp nhận kích thích ánh sáng mạnh và màu sắc.
+ Tế bào que: tiếp nhận kích thích ánh sáng yếu.
+ Điểm vàng (trên trục mắt) là nơi tập trung các tế bào nón, mỗi tế bào nón liên hệ với tế bào thần kinh thị giác qua 1 tế bào 2 cực giúp ta tiếp nhận hình ảnh của vật rõ nhất.
+ Moói teỏ baứo noựn lieõn heọ vụựi 1 teỏ baứo 2 cửùc/ vaứi teỏ baứo que mụựi lieõn heọ vụựi 1 teỏ baứo 2 cửùc
+ ụỷ ủieồm vaứng, moói chi tieỏt cuỷa aỷnh ủửụùc moọt teỏ baứo noựn tieỏp nhaọn vaứ ủửụùc truyeàn veà naừo qua tửứng teỏ baứo thaàn kinh rieõng reừ tron khi ụỷ vuứng ngoaùi vi nhieàu teỏ baứo noựn vaứ que hoaởc nhieàu teỏ baứo que mụựi ủửụùc gửỷi veà naừo caực thoõng tin nhaọn ủửụùc qua 1 vaứi teỏ baứo thaàn kinh thũ giaực
- Khi aỷnh cuỷa vaọt rụi vaứo ủieồm muứ Taùi ủieồm muứ khoõng coự teỏ baứo thuù caỷm thũ giaực
3 Sự tạo ảnh ở màng l ới:
- Thể thuỷ tinh (nh 1 thấu kính hội tụ) có khả
Trang 4- Maứng lửụựi coự khoaỷng 120 trieọu teỏ baứo que
vaứ khoaỷng 7 trieọu teỏ baứo noựn, khoaỷng 1
trieọu teỏ baứo thaàn kinh thũ giaực
năng điều tiết để điều chỉnh ảnh rơi trên màng lới giúp ta nhìn rõ vật
- Ta nhỡn roừ ủửụùc vaọt laứ nhụứ caực tia saựng
phaỷn chieỏu tửứ vaọt tụựi maột ta ủi qua theồ thuỷy tinh tụựi maứng lửụựi seừ kớch thớch caực teỏ baứo thuù caỷm ụỷ ủaõy vaứ truyeàn veà trung ửụng, cho
ta nhaọn bieỏt veà hỡnh daùng, ủoọ lụựn vaứ maứu saộc cuỷa vaọt.
4 Cuỷng coỏ :
Câu 1 Khoanh tròn vào chữ cái đầu câu đúng:
a Cơ quan phân tích gồm: cơ quan thụ cảm, dây thần kinh và bộ phận trung ơng
b Các tế bào nón giúp ta nhìn rõ về ban đêm
c Sự phân tích hình ảnh xảy ra ngay ở cơ quan thụ cảm thị giác
d Khi dọi đèn pin vào mắt đồng tử dãn rộng để nhìn rõ vật
e Vùng thị giác ở thuỳ chẩm
5 H ớng dẫn – Daởn doứ
- Học bài và trả lời các câu hỏi SGK
- Làm bài tập 3 vào vở
- Đọc mục “Em có biêt”
- Tìm hiểu các tật, bệnh về mắt
-
Baứi 50
VEÄ SINH MAẫT
I/ Muùc tieõu :
- Bieỏt giửừ veọ sinh maột
- Giaựo duùc yự thửực giửừ veọ sinh moõi trửụứng, ủaởc bieọt laứ giửừ veọ sinh nửụực, khoõng khớ II/ Chuaồn bũ :
1/ GV : - Tranh phóng to H 50.1; 50.2; 50.3; 50.4 SGK
2/ HS : theo daởn doứ
III/ Phửụng phaựp :
ẹaứm thoaùi
IV/ Hoaùt ủoọng daùy – hoùc :
1/ Oồn ủũnh lụựp : kieồm tra sú soỏ
2/ Kieồm tra baứi cuừ :
Haừy neõu caỏu taùo cuỷa maột
Traỷ lụứi :
Trang 5Caỏu taùo maột goàm :
- Maứng boùc:
+ Maứng cửựng : phớa trửụực laứ maứng giaực
+ Maứng maùch : phớa trửụực laứ loứng ủen
+ Maứng lửụựi : → Teỏ baứo noựn
→ Teỏ baứo que
- Moõi trửụứng trong suoỏt :
+ Thuỷy dũch + Theồ thuỷy tinh + Dũch thuỷy tinh
3/ Baứi mụựi :
Haừy keồ teõn caực beõùnh vaứ taọt veà maột?
Hoaùt ủoọng 1 : Các tật của mắt
- Yeõu caàu 1 HS caọn thũ leõn baỷng vaứ boỷ kớnh
ủoùc saựch
- Haừy QS vaứ cho bieỏt caọn thũ laứ gỡ ?
- Nguyên nhân của tật cận thị?
- Ngoaứi caọn thũ maột coứn bũ taọt gỡ ?
- Vieón thũ laứ gỡ ? Nguyeõn nhaõn ?
- Dửùa vaứo tranh 50.1 – 4, vaứ thoõng tin cuỷa
muùc, haừy TLN vaứ hoaứn thaứnh baỷng 50 trang
160
- Goũ ủaùi dieọn caực nhoựm nhaọn xeựt, boồ sung
- Phân tích về tật cận thị học đờng mà HS
th-ờng mắc phải
? Do những nguyên nhân nào HS mắc cận thị
nhiều?
? Nêu các biện pháp hạn chế tỉ lệ HS mắc tật
cận thị?
- Ngoaứi ra maột coứn caực taọt loaùn thũ, quaựng
gaứ,
- ẹeồ traựnh caực taọt veà maột caực em phaỷi laứm
gỡ ?
I/
Các tật của mắt
1/ Caọn thũ laứ taọt maột chổ coự khaỷ naờng nhỡn gaàn.
- Traỷ lụứi caực caõu hoỷi ruựt ra keỏt luaọn
- Caực nhoựm trỡnh baứy keỏt quaỷ TLN – Phuù luùc ⇒ vieón thũ laứ taọt maột chổ coự khaỷ naờng nhỡn xa.
- Khoõng giửừ khoaỷng caựch ủuựng khi ủoùc saựch (ủoùc quaự gaàn)
- ẹieàu chổnh khoaỷng caựch ủoù saựch thớch hụùp, cung caỏp ủuỷ saựng cho phoứng hoùc,
- Cung caỏp ủuỷ vitamin A ủeồ traựnh beọnh quaựng gaứ, khoõng ủoùc saựch ụỷ nụi thieỏu aựnh saựng, khi ủang di chuyeồn,
Hoaùt ủoọng 2 : Bệnh về mắt
Trang 6- Beọnh naứo ụỷ maột phoồ bieỏn nhaỏt ?
- Em haừy neõu nguyeõn nhaõn ?
- Taùi sao laùi goùi laứ beọnh ủau maột hoọt ?
- Beọnh ủau maột hoọt deó laõy lan laứ do nguyeõn
nhaõn naứo ?
- Phaỷi laứm gỡ ủeồ ngaờn beọnh laõy lan ?
- Beọnh ủau maột hoọt gaõy haọu quaỷ gỡ ?
- Phoứng choỏng caực beọnh veà maột baống caựch
naứo ?
-Ngoài bệnh đau mắt hột còn có những bệnh
gì về mắt?
- Beọnh ủau maột hoọt
- ẹau maột hoọt do 1 loaùi virut gaõy ra.
- Maởt trong mi maột coự nhieàu hoọt noồi leõn
- Dung chung khaờn rửỷa maởt, taộm rửỷa chung trong ao tuứ, nửụực ủoùng
- Giửừ veọ sinh moõi trửụứng, veọ sinh nguoàn nửụực, khoõng khớ , khoõng duứng chung khaờn, chaọu vụựi ngửụứi beọnh
- Khi hoọt vụừ gaõy caực veỏt seùo, co keựo lụựp trong mi maột laứm cho loõng mi quaởp vaứo trong, coù xaựt, laứm ủuùc maứng giaực maùc gaõy muứ maột
- Phoứng traựnh : Rửỷa maởt thửụứng xuyeõn baống nửụực muoỏi loaừng, khoõng duứng khaờn chung traựnh caực beọnh veà maột Veọ sinh moõi trửụứng : nửụực, khoõng khớ, veọ sinh cụ theồ saùch seừ.
- Ngoaứi ủau maột hoọt coứn coự beọnh ủau maột ủoỷ do bũ vieõm keỏt maùc laứm thaứnh maứng, moọng → phaỷi ủieàu trũ kũp thụứi
4 Cuỷng coỏ :
- Nêu các tật của mắt ? Nguyên nhân và cách khắc phục?
- Tại sao không nên đọc sách nơi thiếu ánh sáng? Không nên nằm đọc sách? Không nên
đọc sách khi đang đi tàu xe?
- Nêu hậu quả của bệnh đau mắt hột? Cách phòng tránh?
5 H ớng dẫn – daởn doứ :
- Học bài và trả lời các câu hỏi SGK
- Đọc mục “Em có biêt”
- Đọc trớc bài 51: Cơ quan phân tích thính giác
1 Nguyên
nhân
2 Đờng lây
3 Triệu chứng
4 Hậu quả
5 Phòng tránh
- Do 1 loại virut có trong dử mắt gây ra
- Dùng chung khăn chậu với ngời bị bệnh, tắm rửa trong ao hồ tù hãm
- Mặt trong mi mắt có nhiều hột nổi cộm lên
- Khi hột vỡ thành sẹo làm lông mi quặp vào trong (lông quặm) đục màng giác mù loà
- Giữ vệ sinh mắt Dùng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ
Bảng 50: Các tật của mắt – nguyên nhân và cách khắc phục
Trang 7Cận thị là tật mà mắt
chỉ có khả năng nhìn
gần
- Bẩm sinh: Cầu mắt dài
- Do không giữ đúng khoảng cách khi đọc sách (đọc gần) => thể thuỷ tinh quá phồng
- Đeo kính mặt lõm (kính cận)
Viễn thị là tật mắt chỉ
có khả năng nhìn xa
- Bẩm sinh: Cầu mắt ngắn
- Do thể thuỷ tinh bị lão hoá (ngời già) =>
không phồng đợc
- Đeo kính mặt lồi (kính viễn)
-