Tiet 121 Sang Thu

Văn bản: sang thu Hữu Thỉnh Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã Có đám mây mùa hạ Vắt nửa

I – Tìm hiểu chung

1 – Tác giả

- Sinh ngày 15/ 2 / 1942

- Quê: Phú Vinh- Duy Phiên, Tam Dương – Vĩnh Phúc

- Thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến

chống Mĩ

- Tham gia ban chấp hành hội nhà văn Việt Nam

khoá III, IV, V Hiện nay là chủ tịch hội nhà văn Việt Nam

- Phong cách thơ tha thiết, nhỏ nhẹ, sâu lắng, thường viết nhiều viết hay về con người, cuộc sống ở nông thôn đặc biệt về

mùa thu

Ngữ văn - Bài 24

Tiết 121 - Văn bản.

- Bµi th¬ : “Sang thu”s¸ng t¸c1977

Văn bản: sang thu (Hữu Thỉnh) Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về

Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu

Vẫn còn bao nhiêu nắng Đã vơi dần cơn mưa

Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi

- Thể thơ năm chữ - Là một bài thơ trữ tình.

- Phương thức biểu đạt: Miêu tả kết hợp với biểu cảm.

Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về

Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Mùa Thu được cảm

nhận:

+ Trong trạng thái đột ngột bất ngờ.

+ Từ nơi làng quê yên bình giản dị

+ Từ cảm nhận tinh tế của tác giả.

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về.

Nghệ thuật nhân hoá, từ láy,

từ biểu cảm cho thấy:

+ Mùa thu đang đến lặng lẽ

mà rộn ràng.

+ Tâm trạng nhà thơ ngỡ ngàng,

cảm xúc bâng khuâng xao xuyến.

Nhà thơ có tâm hồn nhạy cảm, yêu thiên nhiên thời tiết thu và cuộc sống nơi làng quê, yêu dân tộc Việt Nam.

“Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu.”

Dấu hiệu mùa thu rõ rệt hơn:

Vạn vật đang chuyển mình.

Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã

Nghệ thuật nhân hoá, đối lập, từ láy gợi hình: Sự

thay đổi của đất trời theo tốc độ chuyển động từ hạ sang thu có cái nhanh, có cái chậm nhưng nhẹ nhàng mà rõ rệt

Có đám mây mùa hạ -Vắt nửa mình sang thu

Hình ảnh liên tưởng gợi hình, gợi cảm :

Ranh giới giữa mùa hạ - mùa thu mơ hồ, nên

thơ

Tâm hồn nhà thơ giàu xúc cảm, tha thiết với quê hương

Cảnh vật thời tiết thay đổi, tất cả còn những dấu hiệu mùa hạ nhưng giảm dần mức độ cường độ …

lặng lẽ vào thu

Sấm cũng bớt bất ngờ

Hình ảnh ẩn dụ

Sấm: Những vang động bất thường của ngoại cảnh.

Hàng cây đứng tuổi : Những con người đã từng trải,

những cuộc đời sang thu.

Khi đã từng trải, con người trở nên vững vàng hơn trước những tác động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời

Nhà thơ : Người có quan điểm triết lí cuộc đời sâu sắc, có tấm lòng yêu thiên nhiên , đất nước qua

sự cảm nhận tinh tế cảnh làng quê lúc sang thu

Nghệ thuật : - Từ láy gợi hình, giàu sức biểu cảm.

- Phép liên tưởng, tưởng tượng độc đáo thú vị và sáng tạo, nghệ thuật nhân hoá, ẩn dụ , đối lập tự nhiên hợp lí

Nội dung : Những biến chuyển nhẹ nhàng mà rõ rệt của đất, trời từ cuối hạ sang thu, qua

những cảm nhận tinh tế sâu sắc của

Luyện tập

*/ Bài 1: Em hãy cho biết dòng nào nêu đúng tâm tư tình

cảm của tác giả trong bài Sang thu?

A- Tình yêu tha thiết đối với mùa thu đất Việt.

B Tình yêu quê hương nơi gắn bó những kỉ niệm đẹp đẽ –

của tuổi thơ ấu.

C Niềm tự hào về vẻ đẹp của thiên nhiên Việt Nam.–

D Những cảm nhận tinh tế về sự biến đổi cuả đất trời ở –

thời điểm cuối hạ sang thu

D

D

Bài 2

Dòng nào nêu đủ và đúng nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ “ Sang thu ? ”

Bçng Ph¶

Nếu mùa xuân là mùa hội tụ của những bàn tay nghệ

sĩ tài hoa thì mùa thu bước vào thơ ca cũng tự nhiên và gần gũi Trước đây, Nguyễn Khuyến nổi tiếng với ba bài thơ thu: Thu điếu, thu vịnh, thu ẩm , sau này Xuân Diệu “ ”

có Đây mùa thu tới Nhỏ nhẹ, khiêm nhường, Hữu Thỉnh “ ”

cũng góp vào mùa thu đất nước một góc quê hương sang thu qua bài thơ Sang thu.

Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về.

Đoạn thơ có cái hương vị ấm nồng của chớm thu ở miền

quê nhỏ Tín hiệu đầu tiên để tác giả nhận ra là hương ổi phả trong gió Mùi hương quê nhà mộc mạc được gió đưa trong không gian cứ lan toả, thoang thoảng bay Cảm giác bất chợt đến với nhà thơ Bỗng nhận ra Một sự bất ngờ mà “ ”

như đã đợi sẵn, đợi từ lâu rồi, để giờ đây có dịp buông ra ngay Trong số chúng ta chắc chắn không ai chưa một lần nếm vị ổi giòn ngọt, chua chua nơi đầu lưỡi Cái dư vị của hương ổi đó cứ vấn vít vương lại trong ta khi chợt đọc câu thơ của Hữu Thỉnh Có hương ổi Và gió Và sương những hạt sương thu mềm mại, ươn ướt giăng màn qua ngõ Mùa thu lại về Mùa thu mang theo hương quê và sương mờ ướt lạnh Dường như có thêm sương nên thu dễ nhận hơn Sư“

ơng chùng chình qua ngõ , chùng chình hay là đợi chờ gì ” “ ”

đây? Cứ dần dần như thế,

Cứ nhẹ nhàng, mềm mại như thế, thu đến từ lúc nào không hay Hình như thu đã về Nhà thơ giật mình, hơi bối rối “ ”

Tự bao giờ nhỉ? Thu về? Từ hương ổi hay từ gió, hay từ sư

ơng? Hữu Thỉnh cũng hơi ngỡ ngàng trước thoáng đi bất chợt của mùa thu Thu về, thu lại về trên quê hương trên những con đường bờ đê và trên cả những con sông, cánh chim trời.

Cái bỡ ngỡ ban đầu vụt tan biến đi nhường chỗ cho sự rung cảm mãnh liệt trước mùa thu:

“Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu ”

Con sông quê hương dềnh nước chờ mùa thu Những cánh chim bay vội vã Tất cả đều hối hả, xôn xao khi thu về Không còn cái gay gắt của mùa hè nóng nực, chỉ còn lại một bầu không gian ẩm ướt và se lạnh Một thoáng rối lòng để rồi nhường lại cho thu Mùa thu vừa chớm rất nhẹ, rất dịu, rất êm, mơ hồ như cả đất trời đang rùng mình thay áo mới

Nguyễn Khuyến mà chỉ điểm vào bức tranh thu một chút mây vương lại của mùa hè vừa qua :

Vắt nửa mình sang thu ”

Mây trời vắt nửa mình sang thu Lối diễn đạt của nhà thơ thật độc đáo Hình như trong đám mây đó còn lại một vài làn nắng ấm của mùa hè nên mới vắt nửa mình Thu “ ”

về làm cho bao cảnh vật đổi thay và đám mây cũng khác lạ.

Với hai khổ thơ ngắn, nhà thơ đã dựng lại một bức tranh thu nồng đượm hơi ấm cuộc đời, hơi ấm quê hương nhà Những hình ảnh sang thu thân quen, giản dị mà tươi tắn, sống động Với những từ láy: chùng chình, vội vã, “

dềnh dàng , và một giọng thơ vừa có thoáng ngỡ ngàng, vừa ”

vui sướng, Hữu Thỉnh đã đưa ta về một miền quê dân dã mà

ấm áp tình người Để rồi cùng tác giả cảm nhận tiết trời sang thu thật nhẹ nhàng mà rõ rệt:

“Vẫn còn bao nhiêu nắng Đã vơi dần cơn mưa

Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi ”

Bầu trời, nắng mưa lúc sang thu đã đổi khác Nắng nhạt dần không còn chói chang dữ dội gay gắt Mưa cũng bớt đi, sấm cũng ít hơn, nhỏ hơn không còn đùng đùng

đoàng đoàng, đột ngột vang rền cùng với những tia chớp xanh sáng xé rách bầu trời trong những trận mưa bão tháng sáu, tháng bảy Chính vì thế hàng cây không còn bị bất ngờ

giật mình vì tiếng sấm nữa Bằng nghệ thuật ẩn dụ, hai

câu thơ cuối Sấm cũng bớt bất ngờ- trên hàng cây đứng “

tuổi mang ý nghĩa triết lí sâu sắc”

Sấm: Những âm vang biến động của ngoại cảnh cuộc đời –

Hàng cây đứng tuổi: Là tuổi đời con người Con người càng từng trải càng vững vàng hơn, bình tĩnh hơn trước những tác động bất thường của ngoại cảnh cuộc đời Trời đất sang thu hay chính đời người sang thu? Lời thơ không chỉ tả

cảnh thu của thiên nhiên đất trời mà còn chứa chất suy

nghiệm về con người và cuộc sống của tuổi đời khi sang

thu…

Sang Thu- khúc giao mùa nhẹ nhàng, thơ mộng bâng khuâng mà cũng thầm thì triết lí, đã nối tiếp hành trình thơ thu Dân tộc, góp một tiếng thơ đằm thắm về mùa thu quê hư

ơng, đem đến cho thế hệ trẻ tình yêu đất nước qua nét thu

đẹp Việt Nam

- Học thuộc bài thơ Sang thu Hữu Thỉnh“ – ”

- Hãy kể tên bốn bài thơ khác viết về mùa thu mà em biết?

- Chuẩn bị : Soạn bài Nói với con- của Y Phương “ ”

Hướng dẫn về nhà