Giáo án sinh 11 chuẩn

Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thứctế bào khi cho vào 3 cốc đựng 3 dd có nồng độ ưu trương, nhược trương và đẳng trương → cho biết: - Nước được hấp thụ từ đất vào rễ theo cơ - Gh

Trang 1

PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH THPT

SINH HỌC 11 CƠ BẢN

Phần IV – SINH HỌC CƠ THỂ Chương I: Chuyển hóa vật chất và năng lượng

A - Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật

Bài 1 Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ

02 Bài 2 Vận chuyển các chất trong cây

02 03 Bài 3 Thoát hơi nước

04 Bài 4 Vai trò của các nguyên tố khoáng

03 05 Bài 5 Dinh dưỡng nitơ ở thực vật

06 Bài 6 Dinh dưỡng nitơ ở thực vật ( tt )

04 07 Bài 7 Thực hành: Thí nghiệm thoát hơi nước và thí nghiệm về vai trò

của phân bón

08 Bài 8 Quang hợp ở thực vật

05 09 Bài 9 Quang hợp ở các nhóm thực vật C3, C4, CAM

* Luyện tập

06 10 Bài 10, 11 Anh hưởng của các nhân tố ngoại cảnh đến quang hợp,

Quang hợp và năng suất cây trồng

* Luyện tập

07 11 Bài 12 Hô hấp ở thực vật

12 Bài 13 Thực hành – Phát hiện diệp lục và Carôtenoit

08 13 Bài 14 Thực hành – Phát hiện hô hấp ở thực vật

14 Kiểm tra 1 tiết

09

15 Bài 15 Tiêu hóa ở động vậtB – Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở động vật

16 Bài 16, 17 Tiêu hóa ở động vật( tt ) Hô hấp ở động vật

17 Bài 18 Tuần hoàn máu

11 18 Bài 19 Tuần hoàn máu ( tt)

19 Bài 20 Cân bằng nội môi

12 20 Bài 21 Thực hành – Đo một số chỉ tiêu sinh lý ở người

Trang 2

Chương III: Sinh trưởng và phát triển

A – Sinh trưởng và phát triển ở thực vật

Bài 34 Sinh trưởng ở thực vật

20 36 Bài 35 Hoocmôn ở thực vật

21 37 Bài 36 Phát triển ở thực vật có hoa

22 38 B – Sinh trưởng và phát triển ở động vật

Bài 37 Sinh trưởng và phát triển ở động vật

26 41 Bài 40 Thực hành – Xem phim về sinh trưởng và phát triển ở động vật

27 42 Kiểm tra 1 tiết

28

43

Chương IV: Sinh sản

A – Sinh sản ở thực vật

Bài 41 Sinh sản vô tính ở thực vật

29 44 Bài 42 Sinh sản hữu tính ở thực vật

30 45 Bài 43 Thực hành – Nhân giống vô tính ở thực vật bằng giâm, chiết,

ghép

Bài 44 Sinh sản vô tính ở động vật

32 47 Bài 45 Sinh sản hữu tính ở động vật

33 48 Bài 46 Cơ chế điều hòa sinh sản

Trang 3

Chương I: CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNGBài 1: SỰ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở RỄ

I MỤC TIÊU BÀI HỌC.

1 Kiến thức:

- Mô tả được cấu tạo của hệ rễ thích nghi với chức năng hấp thụ nước và ion khoáng

- Phân biệt được cơ chế hấp thụ nước và ion khoáng ở rễ cây

- Trình bày được mối tương tác giữa môi trường và rễ trong quá trình hấp thụ nước và các ion khoáng

2 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh.

3 Thái độ: Giải thích một số hiện tượng thực tế liên quan đến quá trình hút nước.

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Giáo án, SGK, tranh vẽ hình 1.1, 1.2, 1.3 SGK,máy chiếu.

2 Học sinh: SGK, đọc trước bài ở nhà.

III TRỌNG TÂM BÀI HỌC: Cơ chế hấp thụ nước và ion khoáng.

IV TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC.

1 Ổn định tổ chức lớp: Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số.

2 Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra

3 Bài mới:

Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức

* Hoạt động 1: Tìm hiểu rễ là cơ quan

hấp thụ nước:

GV: Dựa vào hình 1.1 hãy mô tả cấu tạo

bên ngoài của hệ rễ?

HS: Quan sát hình 1.1 → trả lời câu hỏi.

GV: Nhận xét, bổ sung → KL.

GV: Yêu cầu HS nghiên cứu mục 2, kết

hợp hình 1.1 trả lời câu hỏi:

- Rễ thực vật trên cạn phát triển thích nghi

với chức năng hấp thụ nước và muối

khoáng như thế nào?

- Tế bào lông hút có cấu tạo thích nghi với

chức năng hút nước và khoáng như thế

Trang 4

tế bào khi cho vào 3 cốc đựng 3 dd có

nồng độ ưu trương, nhược trương và đẳng

trương → cho biết:

- Nước được hấp thụ từ đất vào rễ theo cơ

- Ghi tên các con đường vận chuyển nước

và các ion khoáng vào vị trí có dấu “?”

* Hoạt động 3: Tìm hiểu ảnh hưởng của

môi trường đối với quá trình hấp thụ

nước và các ion khoáng ở rễ

GV: Hãy cho biết môi trường ảnh hưởng

đến quá trình hấp thụ nước và các ion

khoáng của rễ ntn? Cho ví dụ

HS: nghiên cứu mục III → trả lời câu hỏi.

GV: nhận xét, bổ sung → kết luận.

vào tế bào lông hút.

a Hấp thụ nước:

Nước được hấp thụ liên tục từ đất vào

tế bào lông hút theo cơ chế thụ động(thẩm thấu): đi từ môi trường nhược trương vào môi trường ưu trương trong tế bào long hút cây nhờ sự chênh lệch áp suất thẩm thấu

- Theo 2 con đường:

+ Con đường gian bào: Từ lông hút → khoảng gian bào → mạch gỗ

+ Con đường tế bào chất: Từ lông hút →

tế bào sống → mạch gỗ

III ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ MOI TRƯỜNG ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH HẤP THỤ NƯỚC VÀ ION KHOÁNG Ở RỄ.

- Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ nước và các ion khoáng là: Nhiệt độ, ánh sáng, oxy, pH, đặc điểm lí hóa của đất…

- Hệ rễ cây ảnh hưởng đến môi trường

4 Củng cố: Nêu sự khác biệt giữa hấp thụ nước và các muối khoáng? Làm thế nào để

cây có thể hấp thụ nước và các muối khoáng thuận lợi nhất?

Trang 5

- Mô tả được cấu tạo của cơ quan vận chuyển.

- Thành phần của dịch vận chuyển

- Động lực đẩy dòng vật chất di chuyển

3 Thái độ: Tích cực học tập, bảo vệ và chăm sóc cây xanh.

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Tranh vẽ hình 2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.5 SGK,Máy chiếu.

2 Học sinh: SGK, đọc trước bài học.

III TRỌNG TÂM BÀI HỌC: Sự phù hợp giữa cấu tạo và chức năng vậ chuyển của

mạch gỗ và mạch gây

IV TIẾN HÀNH TỔ CHỨC DẠY HỌC.

2 Kiểm tra bài cũ:

- GV treo sơ đồ hình 1.3, yêu cầu 1 HS lên chú thích các bộ phận cũng như chỉ ra con đường xâm nhập của nước và ion khoáng từ đất vào mạch gỗ của rễ?

- Nêu sự khác biệt giữa hấp thụ nước và các muối khoáng? Giải thích vì sao các loài cây trên cạn không sống được trên đất ngập mặn

3 Bài mới:

Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức cơ bản

* Hoạt động 1: Tìm hiểu dòng mạch gỗ.

GV: Yêu cầu HS quan sát hình 2.1, 2.2 trả

lời câu hỏi:

- Hãy mô tả con đường vận chuyển của

dòng mạch gỗ trong cây?

- Hãy cho biết quản bào và mạch ống khác

nhau ở điểm nào?

- Vì sao mạch gỗ rất bền chắc?

HS: Quan sát hình 2.1, nghiên cứu thông

tin SGK → trả lời câu hỏi

GV: Nhận xét, bổ sung → kết luận.

GV: Yêu cầu HS nghiên cứu mục 2, trả

lời câu hỏi:

- Hãy nêu thành phần của dịch mạch gỗ?

HS: Nghiên cứu mục 2 → trả lời câu hỏi.

I DÒNG MẠCH GỖ

1 Cấu tạo của mạch gỗ.

- Mạch gỗ gồm các tế bào chết được chia thành 2 loại: quản bào và mạch ống

- Các tế bào cùng loại không có màng và các bào quan tạo nên ống rỗng dài từ rễ đến lá- Dòng vận chuyển dọc

- Các tế bào xếp sát vào nhau theo cách lỗ ben của tế bào này khớp với lỗ bên của tế bào kia-Dòng vận chuyển ngang

- Thành mạch gỗ được linhin hóa tạo mạch

gỗ bền chắc

2 Thành phần của dịch mạch gỗ.

Thành phần chủ yếu gồm: Nước, các ion khoáng, ngoài ra còn có các chất hữu cơ được tổng hợp ở rễ

Trang 6

GV: Yêu cầu HS quan sát hình 2.2, 2.3,

đọc SGK, trả lời câu hỏi

- Mô tả cấu tạo của mạch dây?

- Vai trò của tế bào ống rây và tế bào

1 Cấu tạo của mạch rây

- Mạch rây gồm các tế bào sống, không rỗng được chia thành 2 loại: Tb ống rây và

- Là sự chênh lệch áp suất thẩm thấu giữa

cơ quan nguồn (lá: nơi tổng hợp saccarôzơ)có áp suất thẩm thấu cao và các

cơ quan chứa( rễ, hạt: nơi saccarôzơ được

- Học bài và trả lời câu hỏi SGK

- Đọc thêm: “Em có biết” và đọc trước bài 3.

- Làm thí nghiệm sau quan sát hiện tượng và giải thích

- Thí nghiệm: Lấy 1 bao polyetilen trắng bao quanh 1 cành nhỏ có lá của cây trồng trong chậu hoặc ngoài vườn rồi cột miệng bao lại, để 1 ngày sau đó quan sát

KÝ DUYỆT TUẦN 1 ( tiết 1, 2 )

TVT, ngày … tháng … năm ……

Nguyễn Trọng Thanh

Trang 7

- Nêu được vai trò của thoát hơi nước đối với đời sống thực vật.

- Mô tả được cấu tạo của lá thích nghi với chức năng thoát hơi nước

- Trình bày được cơ chế đóng mở lỗ khí của khí khổng và các tác nhân ảnh hưởng đến quá trình thoát hơi nước

3 Thái độ : Tích cực trồng cây và bảo vệ cây xanh ở trường học, nơi ở và đường phố.

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên :Giáo án, SGK, tranh vẽ hình 3.1, 3.2, 3.3, 3.4 SGK.

2 Học sinh : SGK, đọc trước bài học.

III TRỌNG TÂM BÀI HỌC: Cấu tạo của lá thích nghi với chức năng thoát hơi nước.

- Trình bày cấu tạo, thành phần dịch vận chuyển và động lực của dòng mạch gỗ

- Nêu sự khác biệt mạch gỗ và mạch rây

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu vai trò của

thoát hơi nước.

GV : cho HS quan sát thí nghiệm (TN)

đã chuẩn bị sẵn về hiện tượng thoát hơi

nước ở thực vật, trả lời câu hỏi:

- Hãy cho biết thoát hơi nước là gì ?

- Vai trò của thoát hơi nước ?

HS : Quan sát TN → trả lời câu hỏi.

GV : nhận xét, bổ sung → kết luận.

* Hoạt động 2: Tìm hiểu thoát hơi

nước qua lá.

I VAI TRÒ CỦA THOÁT HƠI NƯỚC.

- Thoát hơi nước tạo lực hút đầu trên của dòng mạch gỗ

- Thoát hơi nước làm khí khổng mở, cho CO2 khuếch tán vào lá cung cấp cho quá trình quang hợp

- Thoát hơi nước làm làm giảm nhiệt độ bề mặt lá

II THOÁT HƠI NƯỚC QUA LÁ.

1 Cấu tạo của lá thích nghi với chức năng

Trang 8

câu hỏi

GV : Nhận xét, bổ sung → kết luận.

GV: Yêu cầu HS nghiên cứu SGK trả lời

câu hỏi:

- Có mấy con đường thoát hơi nước?

Đặc diểm của các con đường đó

- Trong các con đường thoát hơi nước

kể trên con đường nào là chủ yếu ?

HS: Nghiên cứu SGK → trả lời câu hỏi.

* Hoạt động 3: Các tác nhân ảnh

hưởng đến quá trình thoát hơi nước.

GV: Cho HS đọc mục III, trả lời câu

hỏi:

- Quá trình thoát hơi nước của cây chịu

ảnh hưởng của những nhân tố nào?

HS: Nghiên cứu mục III → trả lời câu

hỏi

* Hoạt động 4: Tìm hiểu cân bằng

nước và tưới tiêu hợp lí cho cây trồng.

GV: Cho HS đọc mục IV, trả lời câu

- Con đường qua khí khổng (chủ yếu):

+ Khi no nước, vách mỏng của tế bào khí khổng căng ra → vách dày cong theo → lỗ khí mở ra

+ Khi mất nước, vách mỏng hết căng → vách dày duỗi → lỗ khí đóng

- Con đường qua cutin: Hơi nước từ các

khoảng gian bào của thịt lá qua lớp cu tin để

ra ngoài

III CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH THOÁT HƠI NƯỚC.

+ Nước

+ Ánh sáng

+ Nhiệt độ, gió và một số ion khoáng

IV CÂN BẰNG NƯỚC VÀ TƯỚI TIÊU HỢP LÍ CHO CÂY TRỒNG.

- Cân bằng nước được tính bằng sự so sánh

lượng nước do rễ hút vào và lượng nước thoát ra

- Tưới nước hợp lí cho cây trồng dựa vào: Đặc điểm di truyền, pha sinh trưởng, phát triển của cây, loại cây, đặc điểm đất, thời tiết

- Chỉ tiêu sinh lí chuẩn đoán về nhu cầu nước của cây: Áp suất thẩm thấu, hàm lượng nước, sức huát nước của lá

4 Củng cố:Cơ sở khoa học của việc tưới tiêu hợp lí là gì? Giải thích?

5 Dặn dò

- Đọc thêm: “Em có biết” và đọc trước bài 4

Trang 9

- Trình bày được vai trò đặc trưng nhất của các nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu.

- Liệt kê được các nguồn cung cấp dinh dưỡng cho cây, dạng phân bón cây hấp thụ được

3 Thái độ : Khi bón phân cho cây trồng phải hợp lí, bón đúng và đủ liều lượng Phân

bón phải ở dạng dễ hòa tan

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên :Giáo án, SGK, tranh vẽ hình 4.1, 4.2, 4.3 SGK.

III TRỌNG TÂM BÀI HỌC: Nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu và vai trò của các

nguyên tố đó đối với cây trồng

- Thoát hơi nước có vai trò gì? Tác nhân chủ yếu nào điều tiết độ mở của khí khổng?

- Thế nào là cân bằng nước? Tưới tiêu cho cây trồng cần chú ý những vấn đề gì?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu nguyên tố

dinh dưỡng khoáng thiết yếu trong cây.

GV: cho HS quan sát hình 4.1, trả lời

câu hỏi:

- Hãy mô tả thí nghiệm, nêu nhận xét và

I NGUYÊN TỐ DINH DƯỠNG KHÓNG THIẾU YẾU TRONG CÂY.

- Nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu là : + Nguyên tố mà thiếu nó cây không hoàn thành được chu trình sống

+ Không thể thay thế được bởi bất kì

Trang 10

* Hoạt động 2: Tìm hiểu thoát hơi

nước qua lá.

GV: Yêu cầu HS dựa vào mô tả của hình

4.2 và hình 5.2→ trả lời câu hỏi:

- Hãy giải thích vì sao thiếu Mg lá có vệt

màu đỏ, thiếu N lá có màu vàng nhạt?

- Các nguyên tố khoáng có vai trò gì đối

với cơ thể thực vật?

HS: Quan sát hình → trả lời câu hỏi.

* Hoạt động 3: Nguồn cung cấp các

nguyên tố dinh dưỡng khoáng cho cây.

GV: cho HS đọc mục III, phân tích đồ

thị 4.3, trả lời câu hỏi :

- Vì sao nói đất là nguồn cung cấp chủ

yếu các chất dinh dưỡng khoáng?

- Dựa vào đồ thị trên hình 4.3, hãy rút ra

nhận xét về liều lượng phân bón hợp lí

để đảm bảo cho cây sinh trưởng tốt nhất

mà không gây ô nhiễm môi trường

HS: nghiên cứu mục III, quan sát đồ thị

hình 4.3 → trả lời câu hỏi

II VAI TRÒ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ DINH DƯỠNG KHOÁNG THIẾT YẾU TRONG CÂY.

- Tham gia cấu tạo chất sống

- Điều tiết quá trình trao đổi chất, các hoạt động sinh lý trong cây:

+ Thay đổi đặc tính lý hóa của keo nguyên sinh chất

+ Hoạt hóa enzim, làm tăng hoạt động trao đổi chất

+ Điều chỉnh quá trình sinh trưởng của cây

- Tăng tính chống chịu của cây trồng

III NGUỒN CUNG CẤP CÁC NGUYÊN

TỐ DINH DƯỠNG KHOÁNG CHO CÂY

1 Đất là nguồn cung cấp chủ yếu các chất khoáng cho cây.

- Trong đất các nguyên tố khoáng tồn tại ở 2

dạng: Hòa tan và không hòa tan

- Cây chỉ hấp thụ các muối khoáng ở dạng hòa tan

2 Phân bón cho cây trồng.

- Bón không hợp lí với liều lượng cao quá mức cần thiết sẽ:

+ Gây độc cho cây

+ Ô nhiễm nông sản

+ Ô nhiễm môi trường đất, nước…

- Tùy thuộc vào loại phân, giống cây trồng để bón liều lượng cho phù hợp

4 Củng cố:

-Thế nào là nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu? Vai trò của chúng?

- Nếu bón quá nhiều phân nitơ cho cây làm thực phẩm có tốt không ? Tại sao ?

5 Dặn dò :

- Đọc thêm: “Em có biết” và đọc trước bài 5

Trang 11

- Nêu được vai trò của nitơ trong đời sống của cây.

- Trình bày được quá trình đồng hóa nitơ trong mô thực vật

3 Thái độ : Có ý thức bảo vệ và chăm sóc cây trồng hợp lí.

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên :Giáo án, SGK, tranh vẽ hình 5.1, 5.2, SGK.

III TRỌNG TÂM BÀI HỌC: Vai trò của nitơ và con đường đồng hóa nitơ ở mô thực vật

- Thế nào là nguyên tố khoáng dinh dưỡng thiết yếu trong cơ thể thực vật?

- Vì sao cần phải bón phân hợp lí cho cây trồng ?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu vai trò sinh lí

của nguyên tố nitơ.

GV : Cho HS quan sát hình 5.1, 5.2, trả

lời câu hỏi:

- Em hãy mô tả thí nghiệm, từ đó rút ra

nhận xét về vai trò của nitơ đối với sự

phát triển của cây?

HS: Quan sát hình → trả lời câu hỏi.

I VAI TRÒ SINH LÍ CỦA NGUYÊN TỐ NITƠ.

- Vai trò chung: Nitơ cần cho sự sinh trưởng

và phát triển của cây

- Vai trò cấu trúc: Nitơ là thành phần của

prôtêin, enzim, côenzim axit nucleic, diệp lục, ATP… trong cơ thể thực vật

- Vai trò điều tiết : Nitơ tham gia điều tiết

các quá trình trao đổi chất trong cơ thể thực vật, cung cấp năng lượng và điều tiết trạng thái ngậm của các phân tử prôtêin trong tế bào chất

Trang 12

hỏi

GV: Yêu cầu học sinh trả lời các câu

hỏi :

- Trong mô thực vật NH4+ được đồng

hóa như thế nào?

- Sự hình thành amit có ý nghĩa như thế

- Amin hóa trực tiếp các axit xêtô:

axit xêtô + NH4+ → axit amin

- Chuyển vị amin:

axit amin + axit xêtô → axit amin mới + axit xêtô mới

- Hình thành amit:

axit amin đicacbôxilic + NH4 → amit

* Ý nghĩa của sự hình thành amit: Giải độc

NH4+, dự trữ NH4+.

4 Củng cố:

- Nitơ có vai trò gì đối với cây xanh?

- Vì sao trong mô thực vật diễn ra quá trình khử nitrat?

5 Dặn dò:

- Đọc mục “Em có biết” và đọc trước bài 6

Trang 13

- Nêu được các nguồn nitơ cung cấp cho cây.

- Nêu được các dạng nitơ cây hấp thụ được từ đất

- Trình bày được các con đường cố định và vai trò của quá trình cố định nitơ bằng con đường sinh học đối với thực vật và ứng dụng thực tiễn trong ngành trồng trọt

- Nêu được mối liên hệ giữa liều lượng phân đạm hợp lí với sinh trưởng và môi trường

3 Thái độ : Biết ứng dụng những kiến thức đã học và thực tiễn trồng trọt.

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên :Giáo án, SGK, tranh vẽ hình 6.1, 6.2, SGK.

III TRỌNG TÂM BÀI HỌC: Nguồn cung cấp nitơ và con đường sinh học cố định nitơ.

- Vì sao thiếu nitơ trong môi trường dinh dưỡng, cây không thể phát triển bình thường được?

- Nêu các con đường đồng hóa nitơ trong mô thực vật ?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu nguồn cung

cấp nitơ tự nhiên cho cây.

GV : Cho nghiên cứu mục III, trả lời câu

1 Nitơ trong không khí

- Nitơ phân tử (N2) – cây không hấp thụ được, nhờ VSV có định thành NH3- cây hấp thụ

Trang 14

* Hoạt động 2: Tìm hiểu Quá trình

đồng hóa nitơ trong mô thực vật.

GV : Yêu cầu HS nghiên cứu mục IV,

quan sát hình 6.2 → hoàn thành PHT

Con

đường

Điều kiện

Phương trình phản ứng

* Hoạt động 3 : Tìm hiểu phân bón với

năng suất cây trồng và môi trường.

GV: Yêu cầu HS nghiên cứu mục V, trả

lời câu hỏi :

- Qua trình amon hóa:

Nitơ hữu cơ VK amon hóa NH4+

- Quá trình nitrat hóa:

NH4+ Nitrôsôna NO2 Nitrôbacter NO3

* Trong đất còn xảy ra quá trình phản nitrat hóa gây mất nitơ trong đất

NO3- vk phản nitrat hóa N2

2 Quá trình cố định nitơ phân tử.

- Con đường hóa học cố định nitơ:

khuẩn thuộc chi Rhizobium…

V PHÂN BÓN VỚI NĂNG SUẤT CÂY TRÒNG VÀ MÔI TRƯỜNG.

1 Bón phân hợp lí và năng suất cây trồng.

Bón phân: Đúng loại, đủ lượng đúng nhu

cầu của giống, đúng thời điểm, đúng cách

2 Các phương pháp bón phân:

- Bón qua rễ: Bón lót, bón thúc

- Bón qua lá

3 Phân bón và môi trường: Lượng phân bón

dư thừa thay đổi tính chất lí hóa của đất, ô nhiễm nông phẩm, ô nhiễm môi trường

4 Củng cố: Vì sao khi trồng các cây họ đậu người ta chỉ cần bón 1 lượng phân đạm rất

ít?

5 Dặn dò:

- Đọc thêm: “Em có biết”, chuẩn bị thực hành.

Trang 15

TUẦN 04 - Tiết 7

Ngày soạn: … / /……….

Ngày dạy :… /……/………

Bài 7: THỰC HÀNH: THÍ NGHIỆM THOÁT HƠI NƯỚC

VÀ THÍ NGHIỆM VỀ VAI TRÒ CỦA PHÂN BÓN.

I MỤC TIÊU THỰC HÀNH.

Sau khi học xong bài này học sinh cần:

- Làm được thí nghiệm phát hiện thoát hơi nước ở 2 mặt lá

- Làm được các thí nghiệm để nhận biết sự có mặt của các nguyên tố khoáng đồng thời vẽ được hình dạng đặc trưng của các nguyên tố khoáng

- Hạt lúa đã nảy mầm 2 - 3 ngày

- Chậu hay cốc nhựa

- Thước nhựa có chia mm

- Tấm xốp đặt vừa trong lòng chậu có khoan lỗ

- Ống đong dung tích 100ml

- Đũa thủy tinh

- hóa chất: Dung dịch dinh dưỡng (phân NPK) 1g/lit

III NỘI DUNG VÀ CÁCH TIẾN HÀNH.

- Chia lớp thành 4 nhóm:

1 Thí nghiệm 1: So sánh tốc độ thoát hơi nước ở hai mặt lá.

- Dùng 2 miếng giấy có tẩm coban clorua đã sấy khô đạt lên mặt trên và mặt đưới của lá

- Đặt tiếp 2 lam kính lên cả mặt trên và mặt đưới của lá, dùng kẹp, kẹp lại

Trang 16

IV Thu hoạch:

- Mỗi HS làm một bản tường trình, theo nội dung sau:

1 Thí nghiệm 1:

Bảng ghi tốc độ thoát hơi nước của lá tính theo thời gian

Nhóm Ngày, giờ Tên cây, vị trí

Trang 17

- Nêu được khái niệm quang hợp.

- Nêu được vai trò quang hợp ở thực vật

- Trình bày được cấu tạo của lá thích nghi với chức năng quang hợp

- Liệt kê được các sắc tố quang hợp

3 Thái độ : Trực quan, thảo luận và hỏi đáp.

II CHUẨN BỊ.

1 Giáo viên: Giáo án, SGK, tranh vẽ hình 8.1, 8.2, SGK, phiếu học tập.

2 Học sinh: SGK, Đọc trước bài ở nhà.

III TRỌNG TÂM BÀI HỌC: Vai trò của quang hợp, hình thái giải phẩu của lá thích

nghi với chức năng quang hợp

1 Ổn địnhtổ chức lớp: Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số.

2 Kiểm tra bài cũ :

- Kiểm tra bài tường trình thực hành của HS?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm

quang hợp ở cây xanh.

GV : Cho quan sát hình 8.1, trả lời câu

hỏi:

- Em hãy cho biết quang hợp là gì?

- Viết phương trình tổng quát

HS : Quan sát hình → trả lời câu hỏi.

GV : Cho HS nghiên cứu mục I.2, kết

hợp với kiến thức đã học trả lời câu hỏi

I KHÁI QUÁT VỀ QUANG HỢP Ở

THỰC VẬT.

1 Quang hợp là gì ?

- Quang hợp là quá trình trong đó năng lượng ánh sáng mặt trời được lá hấp thụ để tạo ra cacbonhidrat và oxy từ khí cacbonic vàH2O

- Phương trình tổng quát :

6 CO 2 + 12 H 2 O ASMT , DL C 6 H 12 O 6 +6O 2 + 6 H 2 O

2 Vai trò của quang hợp.

Trang 18

HS : Nghiên cứu mục II → hoàn thành

PHT, trả lời câu hỏi

GV : Yêu cầu HS nghiên cứu mục II 3

SGK, trả lời câu hỏi :

- Em hãy nêu các loại sắc tố của cây, và

vai trò của chúng trong quang hợp

HS : Nghiên cứu SGK → trả lời câu hỏi.

- Đặc điểm hình thái giải phẩu bên ngoài :

+ Diện tích bề mặt lớn : hấp thụ được nhiều ánh sáng mặt trời

+ Trong lớp biểu bì của mặt lá có khí khổng giúp cho khí CO2 khuếch tán vào bên trong lá đến lục lạp

- Đặc điểm hình thái giải phẩu bên trong :

+ Tế bào mô giậu chứa nhiều lục lạp bên dưới lớp biểu bì

+ Tế bào mô có nhiều khoang rỗng tạo điều kiện cho khí CO2 đẽ dàng khuếch tán đến lục lạp

+ Hệ gân lá phát triển đến tận từng tế bào nhu

mô lá, chứa các mạch gỗ và mạch rây

+ Trong phiến lá có nhiều tế bào chứa lục lạp

là bào quan quang hợp

2 Lục lạp là bào quan quang hợp.

- Màng tilacoit là nơi phân bố hệ sắc tố quang hợp, nơi xảy ra các phản ứng sáng

- Xoang tilacoit là nơi xảy ra các phản ứng quang phân li nước và quá trình tổng hợp ATP trong quang hợp

- Chất nền(strôma) là nơi xảy ra các phản ứng tối

3 Hệ sắc tố quang hợp.

- Hệ sắc tố quang hợp gồm : + Diệp lục a hấp thu năng lượng ánh sáng chuyển thành năng lượng trong ATP và NADPH

+ Các sắc tố phụ (Carotenoit) hấp thụ và truyền năng lượng cho diệp lục a

- Sơ đồ hấp thụ và truyền năng lượng ánh sáng :

Carotenoit → Diệp lục b → Diệp lục a → Diệp lục a ở trung tâm

4 Củng cố: Mô tả sự phù hợp giữa cấu tạo và chức năng của lá?

5 Dặn dò::

- Đọc thêm: “Em có biết”, đọc trước bài 9.

Trang 19

3 Thái độ : Khám phá kiến thức khoa học, bảo vệ cây xanh và môi trường sống.

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Giáo án, SGK, tranh vẽ hình 9.1, 9.2, 9.3, 9.4 SGK.

III TRỌNG TÂM BÀI HỌC: Phân biệt pha sáng và pha tối trong quang hợp.

IV TIẾN HÀNH TỔCHỨC DẠY HỌC.

GV : Cho quan sát hình 9.1, mục I.1

hoàn thành PHT, trả lời câu hỏi:

- Pha sáng diễn ra ở đâu, những biến đổi

nào xảy ra trong pha sáng?

- Nguyên liệu và sản phẩm của pha

sáng ?

→ Thế nào là pha sáng của quang hợp ?

HS : Quan sát hình, nghiên cứu SGK →

I THỰC VẬT C3.

1 Pha sáng

- Diễn ra ở tilacoit

- Nguyên liệu : nước, ánh sáng

- Trong pha sáng diễn ra quá trình quang phân li nước

Ánh sáng2H2O 4H+ + 4e + O2 Diệp lục

- Sản phẩm: ATP, NADPH và O

Trang 20

- Chu trình Canvin gồm những giai đoạn

nào ? Diễn biến ở mỗi giai đoạn

HS : Nghiên cứu mục I.2, quan sát hình

→ trả lời câu hỏi

* Hoạt động 2: Tìm hiểu lá là cơ quan

quang hợp.

GV : yêu cầu HS nghiên cứu mục II,

quan sát hình 9.2, 9.3, 9.4 → trả lời câu

hỏi :

- Hãy rút ra những nét giống nhau và

khác nhau giữa thực vật C3, C4?

- Quá trình quang hợp ở thực vật C4

diễn ra như thế nào ?

HS: Nghiên cứu mục II → hoàn thành

PHT, trả lời câu hỏi

* Hoạt động 3 : Tìm hiểu thực vật

CAM

GV: Yêu cầu HS nghiên cứu mục III, trả

lời câu hỏi:

- Pha tối của thực vật CAM diễn ra ntn ?

Chu trình CAM có ý nghĩa gì đối với

thực vật ở vùng sa mạc

- Pha tối ở thực vật C3, C4 và CAM có

điểm nào giống và khác nhau?

HS: Nghiên cứu mục II → trả lời câu

+ Giai đoạn khử APG thành AlPG( một

phần AlPG tổng hoạp nên C6H12O6)

+ Giai đoạn tái sinh chất nhận ban đầu là Ri-1,5-điP

- Sản phẩm : Cacbohidrat

II THỰC VẬT C4 :

- Gồm một số loài thực vật sống ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới như: mía, rau dền, ngô, cao lương, kê…

- Thực vật C4 có các ưu việt hơn thực vật C3: Cường độ quang hợp cao hơn, điểm bù CO2 thấp hơn, điểm bảo hòa ánh sáng cao hơn, nhu cầu nước thấp hơn, thoát hơi nước thấp hơn

- Pha tối gồm chu trình cố định CO2 tạm thời (chu trình C4)và tái cố định CO2 theo chu trình Calvin Cả 2 chu trình này đều diễn ra vào ban ngày và ở 2 nơi khác nhau trên lá( Hình 9.3)

- Ph tối gồm :Chu trình C4 (cố định CO2) diễn

ra vào ban đêm lúc khí khổng mở và giai đoạn tái cố định CO2 theo chu trình Calvin diễn ra vào ban ngày Cả 2 chu trình diễn ra ở một loại mô

4 Củng cố:

- Nguồn gốc của O2 trong quang hợp?

- Hãy chọn đáp án đúng:

1 Sả phẩm của pha sáng là:

a H2O, O2, ATP b H2O, ATP và NADPH

c O2, ATP và NADPH d ATP, NADPH và APG

2 Nguyên liệu được sử dụng trong pha tối là :

a O2, ATP và NADPH b ATP, NADPH và CO2

c H2O, ATP và NADPH d NADPH, APG và CO2

Trang 21

5 Dặn dò:

- Ôn tập các kiến thức về quang hợp chuẩn bị luyện tập

Trang 22

- Ôn tập các kiến thức về dinh dưỡng khoáng và quang hợp ở thực vật.

- Vận dụng kiến thức đã học giải thích các hiện tượng và giải bài tập trắc nghiệm

2 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh, khái quát.

3 Thái độ : Liên hệ thực tế, bảo vệ cây xanh và môi trường sống.

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Giáo án, SGK, câu hỏi trắc nghiệm.

2 Học sinh: SGK, ôn tập các bài học trước.

III TRỌNG TÂM BÀI HỌC: Quang hợp ở các nhóm thực vật.

1 Ổn định lớp: Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số.

2 Kiểm tra bài cũ : Phân biệt pha sáng và pha tối trong quang hợp Thực vật C4 có ưu việt gì so với thực vật C3

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Ôn tập kiến thức về

dinh dưỡng Nitơ.

GV : Yêu cầu học sinh mô tả quá trình

đồng hóa nitơ trong mô thực vật dưới

dạng sơ đồ

HS : Hoạt động nhóm, thống nhất ý

kiến, đại diện nhóm lên viết sơ đồ

GV : Treo sơ đồ hình 6.1, yêu cầu học

sinh : Phân tích sơ đồ, mô tả quá trình

biến đổi nitơ trong đất và nitơ phân tử

- Thế nào là bón phân hợp lí ? Biện

pháp đó có tác dụng gì đối với năng suất

cây trồng và bảo vệ môi trường

HS : Thảo luận nhóm thống nhất ý kiến

trả lời

* Hoạt động 2: Ôn tập về quang hợp ở

các nhóm thực vật.

GV : Yêu cầu học sinh lập bản so sánh

I DINH DƯỠNG NITƠ

- Quá trình đồng quá trong mô thực vật:

+ Chuyển hóa nitơ trong đất

+ Cố định nitơ phân tử bằng con đường sinh học

- Bón phân với năng suất cây trồng và bảo vệ môi trường

II QUANG HỢP Ở CÁC NHÓM THỰC VẬT.

- Thực vật C3:+ Chất nhận CO2 đầu tiên: Ribulôzơ 1,5-diphotphat

Trang 23

HS: Thảo luận nhóm, thống nhất ý kiến,

ghi vào bảng so sánh của mỗi nhóm và

trình bày trước lớp

* Hoạt động 3 : Làm bài tập trắc

nghiệm

GV: Yêu cầu HS thảo luận và trả lời các

câu hỏi trắc nghiệm ở Sách bài tập trắc

nghiệm sinh học 11

HS: Thảo luận, thống nhất ý kiến trả lời.

+ Sản phẩm cố định đầu tiên: APG

+ Thời gian cố định: ban ngày

+ Không gian: trong lục lạp của mô dậu

- Thực vật C4:+ Chất nhận CO2 đầu tiên: PEP+ Sản phẩm cố định đầu tiên: AOA và Axit malic

+ Thời gian cố định: ban ngày

+ Không gian: trong 2 loại lục lạp của mô giậu và tế bào bao quanh bó mạch

- Thực vật CAM:

+ Chất nhận CO2 đầu tiên: PEP+ Sản phẩm cố định đầu tiên: AOA và Axit malic

+ Thời gian cố định: ban đêm và ban ngày.+ Không gian: trong lục lạp của mô giậu

III BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

Sách bài tập trắc nghiệm sinh học 11.

4 Củng cố:

- Phân biệt quang hợp ở các nhóm thực vật

- Vì sao quang hợp đóng vai trò quyết định đối với sự sống trên trái đất?

Trang 24

TUẦN 06 - Tiết 10

Ngày soạn: … / /……….

Ngày dạy :… /……/………

Bài 10, 11: ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ NGOẠI CẢNH ĐẾN QUANG HỢP

VÀ QUANG HỢP VỚI NĂNG SUẤT CÂY TRỒNG

I MỤC TIÊU BÀI HỌC.

1 Kiến thức:

- Nêu được ảnh hưởng của cường độ ánh sáng và quang phổ đến cường độ quang hợp

- Mô tả được mối phụ thuộc của cường độ quang hợp vào nồng độ CO2

- Nêu được vai trò của nước đối với quang hợp

- Trình bày được ảnh hưởng của nhiệt độ đến cường độ quang hợp

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh

3 Thái độ :

II CHUẨN BỊ.

1 Giáo viên: Giáo án, SGK, tranh vẽ hình 10.1, 10.2, 10.3, 10.4 và 10.5 SGK.

III TRỌNG TÂM BÀI HỌC: Ảnh hưởng của ánh sáng và nồng độ CO2 đến quan hợp, biện pháp tăng năng suất cây trồng

2 Kiểm tra bài cũ : So sánh quang hợp ở thực vật C4 và CAM?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu ảnh hưởng

của các nhân tố ngoại cảnh đến quang

hợp.

GV : Cho quan sát hình 10.1, mục I.1,

trả lời câu hỏi:

- Cường độ ánh sáng ảnh hưởng quang

hợp ntn?

HS : Quan sát hình, nghiên cứu SGK →

trả lời câu hỏi

GV : Cho HS nghiên cứu mục I.2, quan

sát hình 9.2, 9.3, 9.4 trả lời câu hỏi :

- Pha tối ở thực vật C3 diễn ra ở đâu, chỉ

rõ nguyên liệu, sản phẩm của pha tối ?

I ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ NGOẠI CẢNH ĐẾN QUANG HỢP.

1 Ánh sáng:

a Cường độ ánh sáng

- Điểm bù áng sáng: Cường độ AS tối thiểu

để (QH) = cường độ hô hấp (HH)

- Điểm bảo hòa ánh sáng: Cường độ AS tối

đa để cường độ quang hợp đạt cực đại

- Khi nồng độ CO2 tăng, cường độ ánh sáng tăng → thì cường độ quang hợp cũng tăng

Trang 25

HS : Nghiên cứu mục I.2, quan sát hình

GV : Yêu cầu HS nghiên cứu mục II,

quan sát hình 10.3 → trả lời câu hỏi :

- Em có nhận xét gì về quan hệ giữa

nồng độ CO2 và cường độ QH

HS: Nghiên cứu mục II, quan sát hình

GV: Yêu cầu HS nghiên cứu mục III, trả

lời câu hỏi:

- Vai trò của nước đối với QH?

HS: Nghiên cứu mục III → trả lời câu

hỏi

GV: yêu cầu HS nghiên cứu mục IV, V,

trả lời câu hỏi:

GV: Yêu cầu HS nghiên cứu mục VI, trả

lời câu hỏi:

- Ý nghĩa của việc trồng cây dưới ánh

sáng nhân tạo?

HS: Nghiên cứu mục VI → trả lời câu

hỏi

* Hoạt động 2: Tìm hiểu quang hợp và

năng suất cây trồng.

GV: Vì sao quang hợp quyết định năng

suất cây trồng?

Làm thế nào để tăng năng suất cây

prôtêin+Tia đỏ xúc tiến quá trình hình thành cacbohidrat

2 Nồng độ CO2 :

- Nồng độ CO2 thấp nhất mà cây quang hợp được: 0.008-0.01%

- Nồng độ CO2, lúc đầu cường độ quang hợp tăng tỉ lệ thuận sau đó tăng chậm chó đến trị

số bảo hòa CO2, vượt qua trị số đó cường độ quang hợp giảm

enzim trong quang hợp

- Nhiệt độ cực đại hay cực tiểu đèu làm ngừng quang hợp

5 Nguyên tố khoáng.

- Tham gia cấu thành enzim và diệplục

- Điều tiết độ mở của khí khổng

- Liên quan đến quang phân li nước

6 Trồng cây dưới ánh sáng nhân tạo.

- Khắc phục điều kiện bất lợi của môi trường

- Sản xuất rau sạch, nhân giống cây trồng

II QUANG HỢP VÀ NĂNG SUẤT CÂY TRỒNG.

1 Quang hợp quyết định năng suất cây trồng.

- Quang hợp quyết định 90-95% năng suất cây trồng

- Năng suất sinh học

- Năng suất kinh tế

Trang 26

- Vì sao thực vật thủy sinh lại có nhiều màu sắc?

5 Dặn dò::

- Ôn tập kiến thức về các yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp

Trang 27

- Ôn tập các kiến thức về các yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp ở thực vật.

- Vận dụng kiến thức đã học sản xuất và giải bài tập trắc nghiệm

2 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh, khái quát.

3 Thái độ : Liên hệ thực tế, bảo vệ cây xanh và môi trường sống.

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Giáo án, SGK, câu hỏi trắc nghiệm.

2 Học sinh: SGK, ôn tập các bài học trước.

III TRỌNG TÂM BÀI HỌC: Quang hợp và năng suất cây trồng

- Ánh sáng và nồng độ CO2 ảnh hưởng như thế nào đến quang hợp?

- Làm thế nào để tăng năng suất cây trồng?

3 Bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cơ bản

Hoạt động 1 – Quang hợp quyết định

năng suất cây trồng

- GV: Để nắm được các biện pháp tăng

năng suất cây trồng thông qua quang hợp

các em cần nắm một số khái niệm sau

- GV nêu thêm các VD như SGK mô tả,

có thể lấy thêm các thông số về kg phần

khô có giá trị và tổng kg khô của cơ thể

- Năng suất sinh học: Là tổng lượng chất khô

tích luỹ được mỗi ngày trên 1 ha gieo trồng trong suốt thời gian sinh trưởng

- Năng suất kinh tế: Là một phần năng suất

sinh học được tích luỹ lại trong các cơ quan (hạt, củ, quả, lá…) chứa các sản phẩm có giá trị kinh tế đối với con người của tường loài

Trang 28

Nguyên nhân biện

pháp

- Lá là cơ quan quang hợp: chứa

hệ sắc tố, enzim, chứa các chất

- Cường độ quang hợp là chỉ số thể hiện hiệu suất hoạt động của bộ máy quang hợp Chỉ số

đó ảnh hưởng quyết định đến sự tích luỹ chất khô và năng suất cây trồng

- Giúp các chát tích tụ được nằm nhiều trong

bộ phận có giá trị, đỡ lãng phí

Cách tiến hành

- Bón phân, tưới nước hợp lý

- Thực hiện biện pháp kỹ thuật phù hợp với loài cây

- Tuyển chọn giống mới

- Thực hiện các biện pháp kĩ thuật:

cung cấp đủ nước, phân bón, chăm sóc

- Chọn giống cây có sự phân bố sản phẩm quang hợp vào các bộ phận có giá trị kinh tế

- Có biện pháp nông sinh hợp lý: Bón phân

Ý nghĩa

- Giúp tăng trị số

lá đạt tới giá trị cực đại

- Tăng năng suất cây trồng, tiết kiệm các chất cần thiết

4 Cũng cố: Giáo viên yêu cầu học sinh nêu tóm tắc các biện pháp làm tăng năng suất

Trang 29

- Nêu được bản chất của hô hấp ở thực vật, viết được pttq và vai trò của hô hấp đối với

cơ thể thực vật Phân biệt được các con đường hô hấp ở thực vật liên quan với điều kiện

có hay không có oxi Mô tả được mối quan hệ giữa hô hấp và quang hợp

- Nêu được ví dụ về ảnh hưởng của nhân tố môi trường đối với hô hấp

3 Thái độ : Áp dụng kiến thức vào thực tiễn bảo quản nông sản.

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Giáo án, SGK, tranh vẽ hình 12.1, 12.2, 12.3,SGK.

III TRỌNG TÂM BÀI HỌC: Vai trò của hô hấp và các con đường hô hấp ở thực vật.

2 Kiểm tra bài cũ : - Nêu các biện pháp tăng năng suất cây trồng thông qua sự điều

khiển quang hợp?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu khái quát về

HH ở thực vật.

GV : yêu cầu HS quan sát hình 12.1

- Hãy mô tả TN Các TN a, b, c nhằm

chứng minh điều gì ?

- HH là gì ? Bản chất của hiện tượng

HH ?

- Viết pttq của quá trình HH ?

I KHÁI QUÁT VỀ HÔ HẤP Ở THỰC VẬT.

1 Hô hấp ở thực vật là gì ?

- Hô hấp ở thực vật là quá trình chuyển đổi

năng lượng của tế bào sống Trong đó, các phân tử cacbohidrat bị phân giải đến CO2 và

H2O, đồng thời năng lượng được giải phóng

và một phần năng lượng đó được tích lũy trong ATP

Trang 30

hỏi

*Hoạt động 2 : Tìm hiểu con đường

HH ở thực vật.

GV : yêu cầu HS quan sát hình 12.2

- Hãy cho biết ở cơ thể thực vật có thể

xảy ra con đường HH nào?

HS : Nghiên cứu quan sát hình → trả lời

câu hỏi, hoàn thành PHT

*Hoạt động 3 : Tìm hiểu về hô háp

sáng

GV : Yêu cầu HS nghiên cứu mục III,

trả lời câu hỏi :

- HH sáng là gì?Hậu quả của HH sáng?

*Hoạt động 4 : Tìm hiểu quan hệ giữa

HH với QH và môi trường

GV :

- Hãy cho biết QH và HH có mqh với

nhau ntn?

- Hãy khái quát về ảnh hưởng của môi

trường đối với HH của thực vật ?

HS : nghiên cứu SGK→ trả lời câu hỏi.

- Tạo ra các sản phẩm trung gian cho các quá trình tổng hợp các chất hữu cơ khác trong cơ thể

II CON ĐƯỜNG HÔ HẤP Ở THỰC VẬT.

1 Phân giải kị khí(Đường phân và lên men)

- Điều kiện : Xảy ra trong rễ cây khi bị nghập úng hay trong hạt khi ngâm vào nước hoặc trong các trường hợp cây ở điều kiện thiếu oxi

- Gồm 2 giai đoạn:

+ Đường phân : Là quá trình phân giải Glucozo đến axit piruvic (xảy ra trong tbc) + Lên men: chuyển hóa axit pyruvic thành rưựo êtilic và CO2 hoặc thành axit lactic

2 Phân giải hiếu khí(Đường phân và hô hấp hiếu khí)

- Hô hấp hiếu khí gồm chu trình Crep và

chuỗi chuyền electron

+ Chu trình Crep diễn ra trong chất nền của ti thể Khi có oxi, axit piruvic đi từ tbc vào ti thể Tại đây axit piruvic chuyển hóa theo chu trình Crep và bị oxi hoá hoàn toàn + Chuỗi chuyền electron diễn ra ở màng trong ti thể Hiđrô tách ra từ axit piruvic trong chu trình Crep được chuyền đến chuỗi chuyền electron đến oxi để tạo ra nước và giải phóng năng lượng ATP Từ 2 phân tử axit piruvic, qua hô hấp giải phóng ra 6 CO2,

6 H2O và 36 ATP

III HÔ HẤP SÁNG

- Là quá trình hấp thụ O2 và giải phóng CO2 ở ngoài sáng

- Điều kiện: cường độ quang hợp cao, CO2 ở lục lạp cạn kiệt, O2 tích lũy nhiều

- Ảnh hưởng: Gay lãng phí sản phẩm của quang hợp

IV MỐI QUAN HỆ GIỮA HÔ HẤP VỚI QUANG HỢP VÀ MÔI TRƯỜNG

- Mối quan hệ giữa hô hấp và quang hợp

- Mối quan hệ giữa hô hấp và môi trường

4 Củng cố:

- Hô hấp hiếu khí có ưu thế gì so với hô hấp kị khí ?

Trang 31

- Phân biệt quá trình đường phân, chu trình Crep và chuỗi chuyền electron.

5 Dặn dò:

- Trả lời câu hỏi SGK

- Đọc mục “Em có biết”, đọc trước bài13

Trang 32

1 Kiến thức: Qua bài học này HV:

- Tiến hành được các thí nghiệm về phát hiện diệp lục và carôtenôit

- Xác định được diệp lục trong lá, carôtenôit trong lá già, trong quả và trong củ

2 Kỹ năng: Kỹ năng tiến hành thí nghiệm, kỹ năng hoạt động nhóm.

3 Thái độ:

- Phát triển tư tưởng duy vật biện chứng và tình yêu thiên nhiên, môn học

- Nâng cao tính tự giác, cố gắng vươn lên của HV

II CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên: Dụng cụ và hoá chất như SGK hướng dẫn.

2 Học viên:Chuẩn bị mẫu vật như SGK hướng dẫn.

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC.

1 Ổn định tổ chức : Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số.

2 Kiểm tra đầu giờ :

1 Hô hấp ở cây xanh là gì?

2 Hô hấp hiếu hí có ưu thế gì so với hô hấp kị khí?

3 Trong những trườn hợp nào thì diễn ra lên men ở cơ thể thực vật?

4 Hãy khái quát về ảnh hưởng của môi trường đối với hô hấp của cây xanh

3 Bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

Hoạt động 1 – Làm thí nghiệm chiết

rút diệp lục.

* Nếu có phim GV có thể chiếu cho HV

xem các bước tiến hành, nếu không GV

2 Dùng kéo cắt ngang lá thành từng lát cắt thật mỏng

3 Bỏ lá vừa cắt vào cốc đã ghi nhãn, lượng cho vào các cốc tương đương nhau

4 Đong 20ml cồn bằng ống đong, rồi rót lượng cồn đó vào cốc thí nghiệm

5 Lấy 20ml nước sạch và rót vào cốc đối chứng (nước cũng như cồn phải vừa ngập mẫu vật thí nghiệm)

Trang 33

II Thí nghiệm 2 : Chiết rút carôtenôit

* Làm như các bước từ 1 – 6 ở thí nghiệm trên sau đó làm tiếp như sau:

Rót dung dịch có màu ở mỗi côc vào các

ống đong khác nhau.

* Hoạt động 3 – Viết thu hoạch

- GV yêu cầu HV kẻ bảng trang 58 SGK

vào vở và quan sát, ghi kết quả vào các ô

tương ứng và rút ra nhận xét

+ HV hoạt động nhóm và điền vào bảng,

sau đó báo cáo kết quả

- Hoàn thành bài thu hoạch

- Chuẩn bị bài thực hành tiếp theo

KÝ DUYỆT TUẦN 07 ( tiết 11, 12)

Nguyễn Trọng Thanh

Trang 34

1 Kiến thức: Qua bài học này HS:

- Tiến hành được các thí nghiệm phát hiện hô hấp ở thực vật qua sự thải CO2

- Tiến hành được các thí nghiệm phát hiện hô hấp ở thực vật qua sự hút O2

2 Kỹ năng: Quan sát, phân tích, so sánh, tổng hợp, thực hành thí nghiệm.

3 Thái độ:

- Phát triển tư tưởng duy vật biện chứng và tình yêu thiên nhiên, môn học

- Nâng cao tính tự giác, cố gắng vươn lên của HV

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC.:

1 Ổn định tổ chức : Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số.

2 Kiểm tra đầu giờ : Kiểm tra bài thu hoạch của bài thực hành trước.

3 Bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cơ bản

* Hoạt động 1 Làm thí nghiệm phát hiện hô

GV: hướng dẫn HS bố trí thí nghiệm như trong

I PHÁT HIỆN HÔ HẤP QUA SỰ THẢI CO2

Trang 35

hình 14.1.

HS: tiến hành thí nghiệm như hình 14.1 và

hướng dẫn của SGK, sau đó nhận xét về các hiện

tượng xảy ra (HS thấy được là bình có nước vôi

sẽ bị vẩn đục)

GV: Vậy có đúng là CO2 có thể làm vẩn đục

nước vôi hay không? GV cho HS làm thí nghiệm

để so sánh

HS: làm tiếp thí ngiệm: Hà hơi thở vào nước vôi

trong Sau đó rút ra kết luận

* Hoạt động 2 Làm thí nghiệm phát hiện hô

hấp qua sự hút O 2

GV: treo sơ đồ hình 14.2 SGK.

GV: kiểm tra thêm sự chuẩn bị của mỗi nhóm.

GV: hướng dẫn HS các bước làm thí nghiệm tiếp

theo.(Lưu ý là các bước phải làm chính xác và

mau lẹ)

HS: làm thí nghiệm và quan sát kết quả.

II PHÁT HIỆN HÔ HẤP QUA SỰ HÚT O2.

Các bước tiến hành:

- Mở nút bình hạt sống (a) nhanh cóng đưa nến vào bình

- Mở nút bình hạt chết(b) đưa nến vào bình

- Ghi nhận kết quả quan sát được

*Hoạt động 3 – Viết thu hoạch.

+ Mỗi HS viết tường trình các thí nghiệm trên,

rút ra kết luận cho từng thí nghiệm và chung cho

cả 2 thí nghiệm

+ Các nhóm báo cáo kết quả trước lớp, sau đó

HS và các nhóm khác nhận xét, bổ sung

GV: nhận xét, chính xác hoá và bổ sung.

II THU HOẠCH

- Học sinh viết thu hoạch theo yêu cầu SGK

4 Cũng cố:

- Học sinh nêu ý nghĩa của tiết học

- Giáo viên nhận xét tiết thực hành

5 Dặn dò:

- Học bài cũ, trả lời câu hỏi SGK

- Đọc trước bài 15, đọc các tài liệu về tiêu hoá ở động vật

Trang 36

- Phân biệt được tiêu hóa nội bào với tiêu hóa ngoại bào.

- Nêu được quá trình tiêu hóa thức ăn ở động vật chưa có cơ quan tiêu hóa, tiêu hóa thức ăn trong túi tiêu hóa và trong ống tiêu hóa

3 Thái độ : Ứng dụng kiến thức vào thực tiễn bảo vệ động vật và môi trường sống.

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Giáo án, SGK, tranh vẽ hình 15.1, 15.2, 15.3, 15.4, 15.5, 15.6 SGK.

III TRỌNG TÂM BÀI HỌC: Cấu trúc và hoạt động của các hệ thống tiêu hóa.

2 Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra bài thu hoạch ở bài trước.

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tiêu hóa là gì ?

GV : Yêu cầu HS nghiên cứu SGK, trả

lời câu hỏi :

- Đánh dấu x cho câu trả lời đúng về

khái niệm tiêu hóa

* Hoạt động 2 : Tiêu hóa ở động vật

chưa có cơ quan tiêu hóa

GV : yêu cầu HS nghiên cứu SGK, quan

sát hình 15.1 trả lời câu hỏi :

- Đánh dấu x cho câu trả lời đúng về

trình tự các giai đoạn của quá trình tiêu

hóa nội bào

* Hoạt động 3 : Tiêu hóa ở động vật có

túi tiêu hóa

I TIÊU HÓA LÀ GÌ ?

- Tiêu hóa là quá trình biến đổi các chất dinh

dưỡng có trong thức ăn thành những chất đơn giản mà cơ thể hấp thụ được

- Tiêu hóa ở động vật gồm: tiêu hóa nội bào( không bào tiêu hóa) và tiêu hóa ngoại bào(túi tiêu hóa, ống tiêu hóa)

II TIÊU HÓA Ở ĐỘNG VẬT CHƯA CÓ

CƠ QUAN TIÊU HÓA.

- Động vật : trùng roi, trùng giày, amip …

- Thức ăn được tiêu hóa nội bào

- Quá trình tiêu hóa nội bào gồm 3 giai đoạn :+ Hình thành không bào tiêu hóa

+ Tiêu hóa chất dinh dưỡng phức tạp thành chất đơn giản

+ Hấp thu chất dinh dưỡng đơn giản vào tế bào chất

III TIÊU HÓA Ở ĐỘNG VẬT CÓ TÚI TIÊU HÓA.

Trang 37

sát hình 15.2 trả lời câu hỏi :

- Hãy mô tả quá trình tiêu hóa thức ăn

trong túi tiêu hóa

- Tại sao trong túi tiêu hóa, thức ăn sau

khi được tiêu hóa ngoại bào lại tiếp tục

tiêu hóa nội bào?

HS : Nghiên cứu SGK, quan sát hình →

* Hoạt động 4 : Tiêu hóa ở động vật có

ống tiêu hóa

GV : Yêu cầu HS nghiên cứu SGK,

quan sát hình 15.3 - 15.5 trả lời câu hỏi :

- Ống tiêu hóa của một số động vật như

giun đất, châu chấu, chim có bộ phận

nào khác vpis với ống tiêu hóa của

người ? Các bộ phận đó có chức năng

gì ?

- Hãy kể tên các bộ phận của ống tiêu

hóa ở người?

- Động vật : Ruột khoang và giun dẹp

- Cấu tạo túi tiêu hóa :+ Hình túi và cấu tạo từ nhiều tế bào

+ Túi tiêu hóa có một lỗ thông duy nhất(hậu môn)

+ Trên thành túi có nhiều tế bào tuyến tiết enzim tiêu hóa vào lòng túi tiêu hóa

- Ở túi tiêu hóa, thức ăn được tiêu hóa ngoại bào và tiêu hóa nội bào(hình 15.2)

IV TIÊU HÓA Ở ĐỘNG VẬT CÓ ỐNG TIÊU HÓA.

- Động vật : Động vật có xương sống và nhiều động vật không xương sống

- Ống tiêu hóa được cấu tạo từ nhiều bộ phận khác nhau như : miệng, hầu, thực quản, dạ dày, ruột, hậu môn

- Trong ống tiêu hóa, thức ăn được tiêu hóa ngoại bào nhờ hoạt động cơ học và nhờ tác dụng của dịch tiêu hóa

4 Củng cố:

- Ống tiêu hóa phân thành những bộ phận khác nhau có tác dụng gì?

- Cho biết những ưu điểm của tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa so với trong túi tiêu hóa

5 Dặn dò:

- Đọc mục “Em có biết” và đọc trước bài 16, 17.

KÝ DUYỆT TUẦN 08 ( tiết 13, 14)

Trang 38

- Mô tả được cấu tạo và chức năng của ống tiêu hóa ở thú ăn thịt và thú ăn thực vật.

- Nêu được các đặc điểm chung của bề mặt hô hấp

- Nêu được các cơ quan hô hấp của động vật ở nước và ở cạn

3 Thái độ : Yêu khoa học, có ý thức bảo vệ môi trường sống cho con người và động.

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Giáo án, SGK, tranh vẽ hình 16.1, 16.2, 17.1, 17.2, 17.3, 17.4, 17.5 SGK.

III TRỌNG TÂM BÀI HỌC: Cấu tạo và chức năng của ống tiêu hóa thích nghi với chức

năng Cơ quan hô hấp ở động vật thích nghi với môi trường sống

- Phân biệt tiêu hóa nội bào với tiêu hóa ngoại bào? Cho ví dụ

- Nêu ưu điểm của tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa so với trong túi tiêu hóa

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu tiêu hóa ở

động vật(tiếp theo).

GV : Yêu cầu HS nghiên cứu SGK,

quan sát hình 16.1, trả lời câu hỏi :

- Cấu tạo bộ răng, dạ dày và ruột của

thú ăn thịt phù hợp với chức năng tiêu

hóa ntn?

trả lời câu hỏi và hoàn thành PHT

sát hình 16.2, trả lời câu hỏi bằng cách

hoàn thành PHT:

- Cấu tạo bộ răng, dạ dày và ruột của thú

ăn thực vật phù hợp với chức năng tiêu

hóa ntn?

- Em có nhận xét gì về mối quan hệ giữa

cấu tạo của ống tiêu hóa với các loại

I TIÊU HÓA Ở ĐỘNG VẬT(TT)

1 Đặc điểm tiêu hóa ở thú ăn thịt và thú

ăn thực vật :

a Đặc điểm tiêu hóa ở thú ăn thịt:

- Bộ răng: răng nanh, răng hàm và răng cạnh

hàm phát triển để giữ mồi, xé thức ăn

- Dạ dày: Dạ dày đơn bào, to chứa nhiều thức

ăn và tiêu hóa cơ học, hóa học

- Ruột ngắn, ruột tịt không phát triển, không tiêu hóa thức ăn

b Đặc điểm tiêu hóa ở thú ăn thực vật:

- Bộ răng : răng cạnh hàm, răng hàm phát triển để nghiền thức ăn thực vật cứng

- Dạ dày một ngăn hoặc 4 ngăn (động vật nhai lại)

- Ruột dài, manh tràng phát triển ở thú ăn thực vật có dạ dày đơn

Trang 39

thức ăn ?

trả lời câu hỏi và hoàn thành PHT

* Hoạt động 2: Tìm hiểu hô hấp ở động

vật.

GV : Yêu cầu HS nghiên cứu SGK, trả

lời câu hỏi:

- Đánh dấu x vào ô trống cho câu trả lời

đúng về hô hấp ở động vật

GV :Yêu cầu HS nghiên cứu SGK, trả

lời câu hỏi:

- Bề mặt trao đổi khí có tầm quan trọng

- Hô hấp là tập hợp những quá trình, trong đó

cơ thể lấy O2 từ bên ngoài vào đẻ ôxi hóa các chất trong tế bào và giải phóng năng lượng cho các hoạt động sống, đồng thời thải CO2 ra ngoài

- Hô hấp ở động vật gồm : hô hấp ngoài và

hô hấp trong

2 Bề mặt trao đổi khí:

- Bề mặt trao đổi là bộ phận cho O2 từ môi trường ngoài khuếch tán vào trong tế bào(máu) và cho CO2 khuếch tán từ tế bào(máu) ra ngoài

- Đặc điểm bề mặt trao đổi khí : + Diện tích bề mặt lớn

+ Mỏng và luôn ẩm ướt

+ Có rất nhiều mao mạch và sắc tố hô hấp + Có sự lưu thông khí

3 Các hình thức hô hấp:

a Hô hấp qua bề mặt cơ thể:

- Động vật đơn bào hoặc đa bào bậc thấp :

ruột khoang, giun tròn, giun dẹp

- Sự trao đổi khí được thực hiện trực tiếp qua màng tế bào hay bề mặt cơ thể nhờ sự khuếch tán

b Hô hấp bằng hệ thống ống khí:

- Động vật : côn trùng

- Hệ thống ống khí được cấu tạo từ những ống dẫn chứa không khí Các ống dẫn phân nhánh nhỏ dần phân bố đến tận các tế bào của cơ thể Hệ thống ống khí thông ra ngoài

Trang 40

HS : Nghiên cứu SGK → hoàn thành

phiếu học tập, trả lời câu hỏi

+ Cách sắp xếp của mao mạch trong mang giúp cho dòng máu chảy trong mao mạch song song và ngược chiều với dòng nước chảy bên ngoài mao mạch của mang

4 Hô hấp bằng phổi:

- Động vật : Bò sát, Chim, Thú, riêng lưỡng

cư hô hấp bằng da và phổi, chim hô hấp bằng phổi và hệ thống túi khí

- Sự thông khí ở phổi của bò sát, chim và thú chủ yếu nhờ các cơ hô hấp co dãn làm thay đổi thể tích của khoang bụng hoặc lồng ngực

- Sự thông khí ở phổi của lưỡng cư nhờ sự nâng lên và hạ xuống của thềm miệng

Răng

Dạ dàyRuộtManh tràng

5 Dặn dò

- Ôn tập kiến thức về tiêu hóa và hô hấp ở động vật

Định dạng
Số trang	122
Dung lượng	1,9 MB